Зацвярджаю першы намеснік Міністра




старонка3/7
Дата канвертавання17.03.2016
Памер1.06 Mb.
1   2   3   4   5   6   7


3. Змест Вучэбнай дысцыпліны

Раздзел І. расія і украіна са старажытных часоў
да пачатку XVII ст.


І.1. Уводзіны. Задачы i праблемы курса. Усходнеславянскi этнас у сусветнай гiсторыi, яго месца ў гiстарычным лёсе Беларусi.

Крынiцы гiсторыi ўсходнiх славян i метады работы з iмi пры вывучэннi курса. Гiстарыяграфiя вузлавых пытанняў гiсто­рыi ўсходнiх славян. Праблемы перыядызацыi.



І.2. Дадзяржаўны перыяд гісторыі ўсходніх славян. Пытанне пра паходжанне славян. Найстаражытнейшае размяшчэнне ўсходнеславянскiх плямён.

Гаспадарка, культура i вераваннi ўсходнiх славян. Распад радавых адносiн. Каланiзацыйны наступ. Узаемаадносiны з суседзямi.



І.3. Старажытная Русь (канец ІХ пачатак ХII ст.). Перадумовы ўтварэння дзяржаўнасцi ўсходнiх славян. Аб’яднанне ўсходнеславянскiх плямён пад уладай кiеўскiх князёў. Варажскi ўплыў. Пытанне пра паходжанне назвы «Русь». Сведчаннi крынiц пра пачатковую гiсторыю Русi.

Сацыяльна-эканамiчнае развiццё. Земляробства, жывёлагадоў­­ля, промыслы. Грамадскiя адносiны. Сацыяльнае размежаванне. Закабаленне абшчыннiкаў. Вёска i горад. Рамяство, гандаль.

Палiтычны лад. Рэформы Вольгi, Уладзiмiра Cвятаславiча, Яраслава Мудрага і Уладзiмiра Манамаха. Увядзенне хрысцi­ян­ства. Фармiраванне заканадаўства. Руская Праўда. Сацыяльныя рухi.

Знешняя палiтыка кiеўскiх князёў. Мiжнародныя сувязi Русi. Адносiны з Вiзантыяй. Разгром Хазарыi. Процiстаянне Кiева, Ноўгарада і Полацка. Барацьба з печанегамi i полаўцамi.



І.4. Феадальная раздробленнасць Русі. Перадумовы палітычнай раздробленасцi.

Кiеўская зямля. Стан гаспадаркi. Эмiграцыя насельнiцтва. Баярскiя вотчыны. Усобiцы з-за кiеўскага стала. Сiстэма двуум­­вiрата. Чорныя клабукi. Арганiзацыя барацьбы з по­лаўцамi.

Галiцкая i Валынская землi. Сельская гаспадарка, промыслы, гандаль, рамяство. Баярства i гараджане. Палiтыка Яраслава Асмамысла i Рамана Мсцiславiча. Аб’яднанне Галiцкага i Валынскага княстваў. Феадальныя войны. Барацьба з Венгрыяй i Польшчай. Унутраная i знешняя палiтыка Данiлы Ра­ма­навiча, яго каранацыя. Галiчына i Валынь пры нашчадках Данiлы.

Растова-Суздальская зямля. Развiццё гаспадаркi. Кала­нiза­цыя зямель. Гарады. Палiтыка Юрыя Даўгарукага, Андрэя Багалюбскага i Усевалада Вялiкае Гняздо. Барацьба княжацкай улады з баярствам.

Наўгародская зямля. Земляробства, рамяство, промыслы. Знеш­­нi гандаль. Баярскiя сядзiбы. Сацыяльныя адносiны. Утва­рэнне Наўгародскай феадальнай рэспублiкi, яе палiтычны лад.

Агульнае i асаблiвае ў развiццi iншых удзельных княстваў, асноўныя вехi iх палiтычнай гiсторыi.



І.5. Культура Русі ў ІХ пачатку ХІІ ст. Характар i асаблiвасцi развiцця культуры. Роля культурных кантактаў з iншымi народамi. Антычная спадчына.

Культура матэрыяльнай вытворчасцi. Рускі горад. Вырабы рускіх майстроў.

Вусная народная творчасць. Пiсьменнасць, берасцяныя граматы. Лiтаратура i яе жанры. Пачатак летапiсання. «Слова аб палку Iгаравым». Гісторыя Русі ў «Аповесці мінулых гадоў».

Дойлiдства i жывапiс. Кніжная мініяцюра. Фрэска. Мазаіка.

Культурнае ўзаемадзеянне памiж землямi Русi. Падабенства i мясцовыя асаблiвасцi мовы i культуры. Росквiт культуры ў канцы ХII — пачатку ХIII ст. Помнікі культуры Ноўгарада і Уладзіміра-Суздальскага княства.

Культура старажытнай Русi як частка сусветнай культуры.



І.6. Барацьба народаў Русі з агрэсіяй крыжакоў і мангола-татар. Агрэсiя крыжакоў у Прыбалтыцы. Роля папскай курыi. Ордэн мечаносцаў i Тэўтонскi ордэн, iх аб’яднанне. Наступ ня­мецкiх рыцараў i шведскiх феадалаў на Ноўгарад i Пскоў. Неў­ская бiтва. «Лядовае пабоiшча». Аляксандр Неўскi.

Уварванне манголаў у паўднёварускiя стэпы. Бiтва на Калцы. Паходы Батыя. Барацьба народаў Русi супраць заваёўнiкаў. Устанаўленне ардынскага засілля.



І.7. Паўночна-усходняя Русь у XIVпершай палове XV ст. Сацыяльна-эканамiчнае развiццё. Умовы аднаўлення вытворчых сiл. Развiццё земляробства. Рост свецкага i царкоўнага землеўладання. Гаспадарка феадальнай вотчыны. Формы эксплуатацыi i асабiстай залежнасцi сялянства. Стан рамяства. Гандаль.

Палiтычны лад. Сiстэма феадальнай iерархii. Царква, яе месца ў грамадстве i роля ў палiтычнай сiстэме. Вайсковая арганiзацыя. Узаемаадносiны з Залатой Ардой.

Нарастанне аб’яднальных тэндэнцый. Узмацненне эканамiчнага i палiтычнага становiшча Маскоўскага i Цвярскога княстваў у першай чвэрцi ХIV ст. Паўстанне 1327 г. у Цверы. Барацьба за ярлык на вялiкае княжанне. Iван Калiта.

Новы этап барацьбы за палiтычнае вяршэнства на Русi. Разгортванне барацьбы за звяржэнне ардынскага засілля. Дзмiтрый Данскi. Кулiкоўская бiтва. Нашэсцi Тахтамыша i Едыгея. Адносiны з Вялiкiм княствам Лiтоўскiм. Паходы Альгерда i Вiтаўта на Маскву.

Феадальная вайна ў другой чвэрцi ХV ст.

І.8. Ноўгарад і Пскоў у XIVпершай палове XV ст. Развiццё сацыяльна-эканамiчных адносiн у Вялікiм Ноўгарадзе, яго палiтычнае жыццё. Утварэнне Пскоўскай феадальнай рэспублiкi, яе сацыяльна-эканамiчны i палiтычны лад. Барацьба Ноўгарада i Пскова з агрэсiяй нямецкiх феадалаў. Мiжнародныя сувязi.

І.9. Культура ўсходнеславянскіх народаў у XIІІпершай палове XV ст. Асноўныя фактары культурнага развiцця. Роля царквы ў развіцці культуры. Адлюстраванне ў культуры палiтычнага жыцця.

Летапiсныя зборы. Лiтаратура. Кулікоўскі цыкл: «Задоншчына», «Сказанне аб Мамаевым пабоiшчы» і інш. Воінская аповесць. Епiфанiй Прамудры. «Хаджэнне» А. Нiкiцiна.

Дойлiдства. Жывапiс. Феафан Грэк, Андрэй Рублёў, Дзіянiсiй i iх мас­тацкiя школы.

Мiжнародныя сувязi ў галiне культуры. Культурны ўплыў Вялiкага княства Лiтоўскага.

Украiнская культура, яе здабыткi i асаблiвасцi. Асвета і навука. Школа і калегіумы. Навуковыя цэнтры. Астрожская акадэмія. Архітэктура і скульптура. Іканапіс кіеўскіх сабораў. Літа­ратура і паэзія.

Узмацненне мясцовых рысаў у культуры ўсходнеславянскiх народаў.



І.10. Утварэнне Расійскай дзяржавы (Расіі) на рубяжы XVXVІ стст. Сацыяльна-эканамiчныя, унутры- i знешнепалiтычныя ўмовы ўтварэння i развiцця Расiйскай дзяржавы.

Звяржэнне ардынскага засілля. Далучэнне Ноўгарада, Цверы, Пскова, Разані, Смаленска i Чарнiгава-Северскай зямлi.

Дзяржаўна-палiтычны лад Расii. Узмацненне ўлады маскоў­скiх гасудароў.

Праўленнi Iвана III i Васiля III. Баярская дума. Зараджэнне пры­казнага кiравання. Агульнарасiйскi судзебнiк. Мясцовае кiраванне. Арганiзацыя войска. Княжацка-баярская апазiцыя. Пытанне аб пераходзе прастола ў спадчыну. Царква i велiканяжацкая ўлада. Ерэтычныя рухi.

Пачатак юрыдычнага афармлення прыгоннага права ў агульнадзяржаўным маштабе.

Мiжнароднае становiшча Расiйскай дзяржавы. Знешнепалiтычная дактрына Расіі, яе абгрунтаванне і пачатак рэалізацыі. Эканамiчныя сувязi Расii з iншымi краiнамi (Вялiкае княства Лiтоўскае, Польшча, Крымскае ханства, «Свяшчэнная Рымская імперыя» i iнш.).



І.11. Украінскія землі ў XIV — першай палове XVІ ст. Страта дзяржаўнасцi. Польшча ў барацьбе за перадзел га­лiц­ка-валынскай спадчыны. Уключэнне Паўднёвай Русi ў склад Вялiкага княства Лiтоўскага. Узмацненне барацьбы памiж Вiльна i Масквой за «збiранне зямель Русi». Лёс Закарпацця i Паўночнай Букавiны. Пачатак экспансii Крымскага ханства i Турцыi.

Гаспадарчае жыццё i сацыяльная стратыфiкацыя. Пачатак распаўсюджвання фальварачна-паншчыннай гаспадаркi. Гарады. Магдэбургскае права. Развiццё рамяства i гандлю.

Эвалюцыя палiтычнага ладу i развiццё права Вялікага княства Літоўскага. Канфесiйнае пытанне.

Наступ прыгоннiцтва i сялянскi рух. Паўстанне пад кiраў­нiц­твам Мухi. Удзел закарпацкiх русiнаў у паўстаннi Дз. Дожы.

Пачатак фармiравання казацтва. П. Лянцкаронскi, Я. Даш­кевiч, Д. Вiшнявецкi. Утварэнне Запарожскай Сечы.

І.12. Расія ў XVІ ст. Тэрыторыя i насельнiцтва. Сацыяльна-эканамiчнае развiццё. Феадальнае землеўладанне i ўзмацненне прыгнёту сялянства. Горад. Рамяство i гандаль.

Барацьба феадальных груповак за ўладу. Рэформы А. Глiн­скай. Абвастрэнне сацыяльных адносiн. Самадзяржаўе Iвана IV. Пачатак дзейнасці земскiх сабораў. «Выбраная рада». Судзебнiк 1550 г. «Стоглаў». Царква i дзяржава. Губная i земская рэформы. Вайсковыя рэформы. Узвядзенне засечнай мяжы i арга­нi­зацыя пагранiчнай службы. М. Варатынскi.

Сацыяльна-эканамiчныя прычыны i вынiкi апрычнiны.

Знешняя палiтыка Расii ў першай палове ХVI ст.: усходні і заходні накірункі. Казанскiя паходы i далучэнне Паволжа. Лiвонская вайна.

Пачатак заваявання Сiбiры. Ярмак. Строганавы.

Вынiкi знешняй палiтыкi Расii.



І.13. Культура Расіі ў канцы XVXVІ ст. Матэрыяльная культура. Народная творчасць. Палемiчная лiтаратура. Складванне дзяржаўнай iдэалогii i адлюстраванне яе ў афiцыйнай лiтаратуры. Публiцыстычныя творы Максiма Грэка, Iвана Перасветава, Ермалая-Эразма, Андрэя Курбскага, Iвана IV. Хранографы.

Узмацненне iдэалагiчнага ўплыву царквы. Мiтрапалiт Макарый. «Дамастрой». Царква і адукацыя.

Пачатак кнiгадрукавання. Iван Фёдараў i Пётр Мсцiславец. Першыя друкаваныя кнігі.

Навуковыя веды i iх рэалiзацыя на практыцы. Элементы рацыяналiзму ў iдэалогii. «Раб’е вучэнне» Феадосія Касога.

Жывапiс. Царкоўнае, свецкае i абароннае дойлiдства. Ансамбль Маскоўскага Крамля. Фёдар Конь. Паступовы адыход ад царкоўных канонаў у мастацтве.

І.14. Расія ў канцы XVІ — пачатку XVІІ ст. Гаспадарчае разарэнне 70—80-х гг. ХVI ст. Узмацненне за­прыгоньвання сялян. Указы аб сялянах i халопах. Абвастрэнне сацыяльных супярэчнасцей. Праўленне Барыса Гадунова. Пачатак «Смуты». I. Балотнiкаў.

Мiжнароднае становiшча Расiйскай дзяржавы. Вайна са Швецыяй. Цяўзiнскi мiр. Умацаванне заходняй мяжы. Гады перамiр’я з Рэччу Паспалiтай.

Пачатак iнтэрвенцыi Рэчы Паспалiтай у Расiю. Iлжэдзмiтрый I. Паўстанне ў Маскве ў маi 1606 г. Васiль Шуйскi, яго сацыяльная i знешняя палiтыка.

Iлжэдзмiтрый II. Барацьба супраць iнтэрвентаў. «Сямiбаяршчына». Акупацыя Масквы. Першае апалчэнне, прычыны яго распаду. Паўстанне ў Маскве. Арганiзацыя другога апалчэння. К. Мiнiн i Дз. Пажарскi. Вызваленне Масквы. Земскi сабор 1613 г. Пачатак праўлення Раманавых. Стаўбоўскi мiр. Дзяўлiнскае перамiр’е.



І.15. Украіна ў складзе Рэчы Паспалітай (другая палова XVІпершая палова XVІІ ст.) Люблiнская унiя 1569 г. i Украiна.

Змены ў гаспадарчым жыццi. Мiграцыя насельнiцтва. Дзеянне Лiтоўскага статута 1588 г. на Украiне. Юрыдычнае афармленне прыгоннага права.

Рэфармацыйны рух. Езуiты. Крызiс праваслаўнай царквы. Iнцыдэнт вакол каляндарнай рэформы. Праваслаўныя брац­твы. Брэсцкая царкоўная унiя 1596 г. Рэлiгiйная палемiка. Сеймавая апазiцыя унii.

Каронны ўрад i казацтва. Рэестравыя казакi. Адмiнi­стра­цыйна-палiтычны лад Запарожскай Сечы. Казацкiя паходы супраць татар i турак, рэакцыя на iх кароннага ўрада. Пастановы Сейма адносна Запарожжа.

Казацка-сялянскiя паўстаннi пад кiраўнiцтвам К. Касiнскага i С. Налiвайкi.

Гетман П. Сагайдачны. Аднаўленне праваслаўнай iерар­­хii на Украiне. Мiтрапалiт I. Барэцкi. Казацка-сялянскiя рухi 1625 i 1630 гг. Легалiзацыя праваслаўнай царквы. Мiтра­па­лiт П. Ма­гiла. Мерапрыемствы Кароны па iзаляцыi запарожцаў.

Народныя паўстаннi 1637—1638 гг. «Ардынацыя Войска Запарожскага рэестравага». «Залаты спакой».

І.16. Нацыянальна-культурны ўздым ва Украіне (другая палова XVІпершая палова XVІІ ст.). Асветнiцтва. Дзейнасць Львоўскага праваслаўнага брацтва. Арганiзацыя школ. Астрожская акадэмiя. Кiева-Магілянская калегiя. Школьныя тэатры.

Пачатак кнiгадрукавання. Дзейнасць I. Фёдарава на Украiне. Яго паслядоўнiкi.

Здабыткi i асаблiвасцi ўкраiнскага фальклору. Працяг лета­пiсан­ня. Новы ўзровень лiтаратурнай творчасцi. Палемiч­ныя творы. I. Вішэнскi.

Культавае i свецкае дойлiдства. Архiтэктурныя стылi. Iко­на­пiс i манументальны жывапiс.

Культурна-нацыянальны ўздым — адна з перадумоў падзей 1648—1654 гг. на Украiне.

Раздзел ІІ. расія і украіна ў XVII—XVIII ст.

ІІ.1. Сацыяльна-эканамічнае і палітычнае развіццё Расіі ў XVІІ ст. Тэрыторыя i насельнiцтва. Саслоўная структура. Уздзеянне вынiкаў «Смуты» на эканамiчнае развiццё. Шляхi пераадолення гаспадарчага заняпаду. Фiнансавая палiтыка. Эвалюцыя форм феадальнага землеўладання i гаспадаркi.

Пашырэнне грамадскага падзелу працы i таварнай вытвор­часцi. Першыя мануфактуры i iх характар. Горад у ХVII ст. Развiццё ўнутранага i знешняга гандлю, узмацненне купецтва. Гандлёвы i Новагандлёвы статуты.

Органы ўлады, цэнтральнае i мясцовае кiраванне. Земскiя саборы. Узмацненне самаўладства, пачатак пераходу да абса­лю­тызму. Войска. Стварэнне агульнадзяржаўнай заканадаўчай сiстэмы. «Саборнае Укладанне» аб пытаннях сацыяльнага, эка­на­­мiчна­га i палiтычнага жыцця. Асобы цароў Мiхаiла i Аляксея Раманавых.

Рэфармаванне царквы i яе раскол. Нiкан i Авакум.

Абвастрэнне сацыяльных адносiн. Гарадскiя паўстаннi сярэ­дзiны i другой паловы ХVII ст. Народны рух пад кiраў­нiцтвам С. Разiна, яго асаблiвасцi, ход падзей i вынiкi.

ІІ.2. Міжнароднае становішча і знешняя палітыка Расіі ў XVІІ ст. Заходнi напрамак знешняй палiтыкi. Расійска-польскiя i ра­сійска-шведскiя адносiны. Вайна 1632—1634 гг. з Рэччу Паспалiтай. Барацьба з крымскай пагрозай. Будаўнiцтва Белгародскай засекi. «Азоўскае сядзенне».

Умацаванне знешнепалiтычнага становiшча Расii з сярэдзiны ХVII ст. Актывiзацыя знешняй палiтыкi.

Пачатак вайны 1654—1667 гг. з Рэччу Паспалiтай. Вiленскае перамiр’е. Вайна са Швецыяй. Валiесарскае перамiр’е i Кардыскi мiр. Працяг вайны з Рэччу Паспалiтай. Андрусаўскае перамiр’е. «Вечны мiр» 1686 г.

Палiтыка Расii на Левабярэжнай Украiне. Турэцка-крымскi наступ. Чыгiрынскiя паходы 1677—1678 гг. Бахчысарайскi дагавор 1681 г. Крымскiя паходы 1687 i 1689 гг.

Рускiя землепраходцы ў Сiбiры i на Далёкiм Усходзе. С. Дзяжнёў, Е. Хабараў, У. Атласаў. Расiя i краiны Далёкага Усходу, Цэнтральнай i Пярэдняй Азii.

Вынiкi знешняй палiтыкi Расii ў ХVII ст.



ІІ.3. Вызваленчая вайна ўкраінскага народа. Уключэнне Левабярэжнай Украіны ў склад Расійскай дзяржавы. Прычыны Вызваленчай вайны. Б. Хмяльнiцкi. Вызваленне паўстан­цамi Запарожскай Сечы. Змяненнi ў адносiнах з Крымам. Разгром польска-шляхецкiх войскаў ва ўрочышчы Жоўтыя Воды i пад Корсунем. Пераўтварэнне казацкага паўстання ў агульнанародную барацьбу з прыгнятальнiкамi.

Станаўленне казацкай дыпламатыi. Падрыхтоўка да новых баёў. Бiтва пад Пiляўцамi. Заходнi паход паўстанцкай армii. Летняя кампанiя 1649 г. Збораўскi дагавор.

Антыпрыгонныя выступленнi сялян. Хваляваннi ў Запарожскай Сечы. Малдаўскi паход казацка-татарскага войска. Стаўка на Турцыю. Узнаўленне барацьбы з Каронай. Бiтва пад Берастэчкам. Белацаркоўскi дагавор. Пагроза грамадзянскай вайны. Бiтва пад Батогам. Змяненне сацыяльнай палiтыкi Б. Хмяль­нiцкага. Фармiраванне дзяржаўных iнстытутаў. Процiстаянне пад Жванцам.

Пераяслаўская рада. Мартаўскiя артыкулы. Беларускi паход казакаў I. Залатарэнкi. Барацьба супраць польскай i татарскай агрэсii на Правабярэжнай Украiне. Дыпламатычная падрыхтоўка антыпольскай каалiцыi. Новы паход на заход­неўкраiнскiя землi. Расiйска-украiнскiя супярэчнасцi. Рэйд А. Ждановiча. Смерць Б. Хмяльнiцкага.

Узвышэнне I. Выгоўскага. Пачатак грамадзянскай вайны. Гадзяцкi дагавор. Канатопская бiтва. Пераяслаўскiя артыкулы Ю. Хмяльнiцкага. Раскол Украiны i пачатак «вайны берагоў».

Утварэнне Маларасiйскага прыказа ў Маскве. I. Брухавецкі. Падзел Украiны паводле Андрусаўскага перамiр’я. Хваляваннi на Левабярэжжы. Гетман П. Дарашэнка. Глухаўскiя артыкулы Д. Мнагагрэшнага. Пачатак палiтычнай стабiлiзацыi. I. Самайловiч. Падпарадкаванне Кiеўскай мiтраполii маскоўскаму патрыярху. «Вечны мiр» 1686 г. i Украiна.



ІІ.4. Культура Расіі ў XVІІ ст. Узмацненне свецкiх элементаў у культуры. Пашырэнне культурных сувязей з Заходняй Еўропай. Беларускi i ўкраiнскi ўплыў. Роля царквы ў развiццi культуры. Грамадска-палiтычная думка (Ю. Крыжанiч, А. Ардын-Нашчокiн i iнш.).

Матэрыяльная культура. Дэкаратыўнае мастацтва.

Народная творчасць, яе формы i накiрункi.

Узровень адукаванасці насельніцтва. Школа i асветнiцтва. Пер­шыя падручнікі і педагагічныя сістэмы. Дзейнасць Cлавяна-грэ­ка-лацiнскай акадэмii. С. Мядзведзеў. Развiццё гiстарычных ведаў. «Сінопсіс» — падручнік рускай гісторыі. «Скіфская гісторыя» аб барацьбе з мангола-татарамі. Геаграфiчныя адкрыццi.

Традыцыйныя i новыя жанры лiтаратуры (свецкiя, сатырычныя, бiяграфiчныя аповесцi). Апошнія рускія летапісы. Нараджэнне рыфмаванай паэзіі. С. Полацкі. К. Істомін.

Новыя рысы ў дойлiдстве i жывапiсе. Драўлянае дойлідства. Палац у Каломенскім. Шатровыя і ярусныя цэрквы. «Нарышкінскае барока». С. Ушакоў. «Гадуноўская» і «Строганаўская» школы жывапісу.

Музыка i народны тэатр.

Лад жыцця, менталiтэт народаў Расii.



ІІ.5. Унутрыпалітычнае становішча Расіі ў канцы XVІІ ст. Рэформы першай чвэрці XVІІІ ст. Уладаранне Фёдара Аляксеевіча. Адмена меснiцтва. Барацьба прыдворных груповак за ўладу. Стралецкi бунт 1682 г. «Хаваншчына». Праўленне Соф’i. Пачатак праўлення Пятра I. Стралецкi бунт 1698 г.

Становiшча ў эканомiцы (сельская гаспадарка, рамяство, мануфактурная вытворчасць, гандаль). Заснаванне ўральскiх заводаў. Фiнансавая i мытная палiтыка. Тарыф 1724 г.

Сацыяльная палiтыка Пятра I. Указ аб адзiнаспадчыннасцi. Падушны падатак.

Узмацненне i распаўсюджванне прыгоннiцтва. Абвастрэнне сацыяльнай напружанасцi. Барацьба Пятра I з апазiцыяй. Дзейнасць Прэабражэнскага прыказа i Тайнай канцылярыi. «Справа» царэвiча Аляксея. Астраханскае паўстанне i хваляванні на Доне i ў Паволжы. К. Булавiн.

Рэформы апарату ўлады i кiравання. Пётр I i царква. Адмiнiстрацыйна-тэрытарыяльныя рэформы. Гарадская рэформа. Ваенная рэформа.

Фармiраванне чыноўнiцка-бюракратычнага апарату. Табель аб рангах. Заканадаўчая сiстэма Пятра I. Ваенна-палiцэйскi характар дзяржавы. Абсалютызм i яго рысы. Расiя як iмперыя. Асоба Пятра I (рысы характару, дзяржаўная дзейнасць, прыватнае жыццё, успрыманне сучаснiкамi i ў гiсторыi).



ІІ.6. Знешняя палітыка Расіі (канец XVІІ — першая чвэрць XVІІІ ст.). Абставiны i перспектывы ўнутранага развiцця Расii i яго ўплыў на знешнюю палiтыку.

Азоўскiя паходы Пятра I. «Вялiкае пасольства». Дыпламатычная i ваенная падрыхтоўка Паўночнай вайны. Стварэнне «Паўночнага саюза». Iнтарэсы i мэты саюзнiкаў. Дыпламаты П. Вазнiцын i Е. Украiнцаў.

Пачатак барацьбы са Швецыяй. Асноўныя этапы вайны. Ад Нарвы да Палтавы. Ваенныя дзеяннi на тэрыторыi Беларусi. Дамова Карла ХII з I. Мазепам. Палтаўская бiтва i яе вынiкi. Пазiцыя Турцыi. Пруцкi паход Пятра I. Ваенныя дзеяннi на Балтыцы (Гангут, Грэнгам). Аландскi кангрэс.

Нiштацкi мiр. Новы расклад сiл у Еўропе. Расiя i еўрапейскiя краiны.

Мэты і характар усходняй палітыкі Пятра I. Каспiйскi паход расiйскай армii.

«Птушаняты гнязда Пятрова» — дзяржаўныя дзеячы i палкаводцы (Б. Шарамецеў, А. Меншыкаў, П. і Ф. Апраксiны, Ф. Лефорт, П. Талстой, І. Бутурлiн, Р. Скарнякоў-Пiсараў, Ф. Галавiн, Г. Галоўкiн, Р. і Я. Брусы, П. Шафiраў, А. Макараў, Ф. Рамаданаўскi, П. Ягужынскі i iнш.).



ІІ.7. Культура Расіі на рубяжы XVІІ — XVІІІ стст. Узмацненне свецкага накiрунку ў развiццi, характары i сут­насцi культуры. Роля еўрапейскага ўплыву. Рэформы Пятра І у галіне культуры.

Стварэнне свецкай школы. Ваенныя вучэбныя ўстановы. Аба­вязковы характар навучання. Кнiгавыдавецтва. Увядзенне грамадзянскага шрыфту, арабскiх лiтар, новага летазлiчэння.

Вучэбная, навуковая, мастацкая лiтаратура. Свецкія сюжэты, гістарычная аповесць. «Гісторыя аб расійскім матросе Васілю Карыоцкім».

Гiстарычная, эканамiчная i грамадска-палiтычная думка i яе прадстаўнiкi (А. Манкiеў, В. Тацiшчаў, I. Пасашкоў, Ф. Пракаповiч i iнш.). Заснаванне Акадэмii навук. Навуковыя экспедыцыi. У. Атласаў. Тэхнiчныя здабыткi. Вынаходцы А. Нартаў, В. дэ Генiн i iнш.

Змены ў архiтэктуры грамадзянскiх i царкоўных будынкаў. Новыя падыходы ў горадабудаўнiцтве. Архiтэктары Санкт-Пецярбурга. Прыдворныя жывапiсцы i гравёры (І. Нiкiцiн, А. Мацвееў, А. і І. Зубавы). Рускі партрэт — парсуна.

Змены ў побыце i светапоглядзе розных катэгорый насель­нiцтва (жыллё, вопратка, ежа, паводзiны, рэлiгiйнасць, адносi­ны да ўлад, вольны час, умовы працы i iнш.).



ІІ.8. Унутраная і знешняя палітыка Расіі пры пераймальніках Пятра І (1725—1762 гг.). Барацьба за ўладу пасля смерцi Пятра I. Час палацавых пераваротаў. Кацярына I. Сутнасць i роля Вярхоўнага Тайнага Савета. Пётр II. «Вярхоўнікі» і ўзыход на трон Ганны Іванаўны. «Бiронаўшчына». Праблема ролі іншаземцаў у кіраванні краінай. Уладаранне Лізаветы Пятроўны. Пётр III. Лёс пятроўскіх рэформаў.

Пашырэнне правоў i прывiлеяў дваранства. Стан сельскагаспадарчай i мануфактурнай вытворчасцi. Далейшае развiццё гандлю. Адмена ўнутраных мытняў (1753).

Мэты i праблемы знешняй палiтыкi; яе праваднiкi (палiтыкi i военачальнiкi — Б. Мiнiх, П. Ласi i iнш.). Войны з Крымам, Турцыяй i Швецыяй у 1730—40-я гг. i iх вынiкi. Адносiны з Рэччу Паспалiтай. Удзел Расii ў Сямiгадовай вайне (мэта, ход падзей, палкаводцы С. Апраксiн, П. Салтыкоў).

ІІ.9. Сацыяльна-эканамічнае развіццё Расіі ў другой палове XVІІІ ст. Тэрытарыяльныя прырошчваннi (шляхi, метады, вынiкi). Нацыянальны склад насельнiцтва i нацыянальная палiтыка сама­дзяржаўя. Земляробчае i прамысловае асваенне новых рэгіёнаў.

Стан сельскагаспадарчай вытворчасцi (тэндэнцыi развiцця памешчыцкiх i сялянскiх гаспадарак). Узмацненне прыгоннiцтва. Заканадаўчая творчасць урада ў галiне эканомiкi. Секулярызацыя царкоўных маёнткаў. Падатковая i фiнансавая палiтыка.

Мануфактура. Пашырэнне капiталiстычнага ўкладу. Фар­мiраванне саслоўя прадпрымальнiкаў, дынастый купцоў i заводчыкаў. Работныя людзi.

Рост таварнай гаспадаркi. Унутраны i знешнi гандаль. Ра­сiй­скi горад i яго роля ў эканомiцы.

Стварэнне i дзейнасць Вольнага эканамiчнага таварыства. Абмеркаванне эканамiчных пытанняў у грамадстве (планы, праекты, палемiка ў часопiсах).

ІІ.10. Час Кацярыны ІІ і Паўла І: унутраная палітыка ва ўмовах узмацнення сацыяльнага супрацьстаяння. Пераварот 1762 г., яго ўдзельнiкi. Фаварыты i акружэнне Кацярыны II (браты Р. і А. Арловы, Р. Пацёмкiн, К. Дашкава i iнш.). Выбары i дзейнасць Укладальнай камiсii 1767—1768 гг. Яе сацыяльны склад. «Наказ» імператрыцы. Характар патрабаванняў розных груп дэпутатаў. Сутнасць лiберальнага курсу ўрада.

Прыгоннiцкiя законы 1760-х гг. Узмацненне сацыяльнай напружанасцi. «Чумны бунт» 1771 г. Сялянская вайна 1773—1775 гг. Рэакцыя грамадства i ўрада. Е. Пугачоў i яго паплечнiкi. Змены ва ўрадавай палiтыцы пасля разгрому паўстання.

Умацаванне бюракратычнага апарату. «Установа аб губернях». «Даравальныя граматы» дваранству i гарадам.

Расiйскае асветнiцтва ў самадзяржаўнай i дэмакратычнай выявах. Апазiцыйная думка (М. Навiкоў, А. Радзiшчаў i iнш.) i рэакцыя на яе з боку ўрада. Расiйскае самадзяржаўе i рэвалюцыйныя падзеi ў Францыi.

Асоба Кацярыны II (рысы характару, дзяржаўная дзейнасць, успрыманне сучаснікамі і ў гісторыі).

Прыход да ўлады Паўла I; яго адносiны да палiтыкi папярэднiкаў i спробы рэформ. Сацыяльная палiтыка Паўла I. Рэфармаванне армii. Фiнансавая палiтыка. Мэты i характар праведзеных змен.

Забойства Паўла I.

ІІ.11. Знешняя палітыка Расіі ў другой палове XVІІІ ст. Расiя ў сiстэме еўрапейскiх адносiн. Накiрункi i мэты знешняй палiтыкi Расii. Шляхi i характар рэалiзацыi знешнепалiтычных планаў.

Расійска-турэцкiя войны (прычыны i непасрэдныя падставы, ваенныя дзеяннi на сушы i на моры, вынiкi). Замацаванне Расii на Чорным моры. Далучэнне Крыма i Прыкубання. Засяленне Паўночнага Прычарнамор’я.

Вайна са Швецыяй. Дзеяннi балтыйскага флоту.

Удзел Расii ў першым i другiм падзелах Рэчы Паспалiтай. Шляхi асваення новых тэрыторый. Разгром паўстання пад кiраўніцтвам Т. Касцюшкi i трэцi падзел.

Расiя i народы Закаўказзя. Адносiны з сярэднеазiяцкiмi ханствамi. Далучэнне казахскiх жузаў.

Расійскія першапраходцы на Далёкiм Усходзе. Заснаванне Ра­сiй­ска-амерыканскай кампанii.

Удзел Расii ў антыфранцузскiх каалiцыях. Iтальянскi i Швейцарскi паходы расiйскай армii.

Галоўныя вынiкi знешняй палiтыкi. Расiйскiя дыпламаты i военачальнiкi (Н. Панiн, Р. Пацёмкiн, П. Румянцаў, А. Сувораў, Р. Спiрыдаў, Ф. Ушакоў i iнш.).


1   2   3   4   5   6   7


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка