Урока «зямля бацькоў мая зямля»




старонка2/3
Дата канвертавання15.03.2016
Памер0.59 Mb.
1   2   3

8. Абагульненне

Чалавек без бацькоўскага краю,

як без песні ў гаі салавей

Антон Бялевіч

Кожны з нас, хто жыве ў Беларусі, павiнен задаць сабе пытанне: што я зраблю сёння, цяпер для сваёй адзiнай Айчыны, як пражыву год, каб не было сорамна нi мне самому, нi маёй сям’i. (Думкі дзяцей.)

Давайце, сябры, у Год роднай зямлi нанова адкрыем для сябе нашу Беларусь, заганарымся ёй i зробiм усё-усё, каб нашу краiну ведаý i паважаý увесь свет.

Беларусь — мая радзіма, мая любімая зямля. Я вырасла тут і цяпер жадаю ўсе свае сілы, здольнасці, стараннасць укласці ў гэту краіну. Я веру, што ў маёй радзімы вялікая будучыня, і я жадаю будаваць яе разам са сваім народам — беларусамі. Я жадаю аддаць маёй Айчыне ўсю маю любоў. Вельмі хочацца, каб і вы ў сваіх сэрцах назаўсёды захавалі гордасць, павагу і любоў да роднай зямлі, якая вас гадуе, пестуе і стварае ўсе ўмовы для вашай шчаслівай будучыні.

Што ж мы запомнілі на нашым уроку, якія веды возьмем разам з сабой?



Віктарына

1. Як называюцца людзі, ад якіх мы вядзем свае паходжанне.

(Продкі)

2. Назавіце сталіцу нашай рэспублікі.

(Горад Мінск)

3. Пералічыце абласныя гарады нашай рэспублікі.

(Мінск, Брэст, Віцебск, Гомель, Гродна, Магілёў)

4. Пералічыце краіны , з якімі мяжуе Беларусь.

(Расія, Украіна, Польшча, Літва, Латвія)

5. Каго называюць беларускім першадрукаром?

(Францішка Скарыну)

6. Каго называюць нябеснай заступніцай зямлі беларускай?

(Еўфрасінню Полацкую)

7. Што называюць «беларускім морам»?

(возера Нарач)

8. Як называецца нацыянальны парк, які ў гэтым годзе адзначае юбілей?

(Нацыянальны парк «Белавежская Пушча»)

9. Пад якім дэвізам сёння праходзіць наш першы ўрок?

(Зямля бацькоў — мая зямля)

Вось мы і абышлі нашу радзіму, сустрэліся са сваімі продкамі, пабачылі блакітныя азёры і рэкі, векавыя дубы, бярозавыя гаі і духмяныя лугі, касцёлы і Белую вежу, задумалі, што значыць для нас зямля бацькоў нашых. І дзе б мы ні апынуліся, куды б ні закінуў нас лёс, у нашай душы, у нашым сэрцы заўсёды будзе з намі адчуванне моцнай повязі з родным краем, зямлёй нашых бацькоў.



Беларусь

О Беларусь, мая калыска,


Жыццё маё, прытулак мой!
З гарачаю любоўю нізка
Схіляюся перад табой.

Зямны паклон табе, Радзіма,


Тваім палям, тваім лясам,
Тваім гасцінцам і шляхам.

Алена Бубен http://ztmn-bel.narod.ru/texts/Buben2.htm

Спіс літаратуры

  1. Агейчик, Н. Н. Мой родной город Минск : 1-й кл. : пособие для учащихся (компонет общеобразоват. учреждения) / Н. Н. Агейчик, Н. Н. Максимук, Н. В. Сергун. — 2-е изд., перераб. — Минск : Пачатк. шк., 2007.

  2. Арлова, Г. П. Народная педагогіка ў выхаваўчай рабоце школы. — Мінск: ГВЗАТ «Маладняк», 1995.

  3. Асветнікі зямлі беларускай. — Мінск : Беларус. энцыкл., 2001.

  4. Буткевич, В. В. Мое Отечество. Республика Беларусь: занятия по интересам в 1-м кл. : пособие для учителей общеобразоват. учреждений с рус. и бел. яз. обучения / В. В. Буткевич, Н. Г. Ванина, О. В. Толкачева. — Минск : Пачатк. шк., 2007.

  5. Буткевич, В. В. Мое Отечество. Минск — столица Беларуси: разработка занятий для 2-го кл. / В. В. Буткевич, Н. Г. Ванина, О. В. Толкачева. — Минск : Пачатк. шк. 2007.

  6. Бутрамееў, У. Вялікія і славутыя людзі зямлі беларускай / У. Бутрамееў. — Мінск : Беларус. энцыкл. 1995.

  7. Дзе жыве зубраня: для мал. шк. узросту / уклад. А. С. Масла. — Мінск : Мастац. літ., 2007.

  8. Ліпскі, У. С. Я тут жыву: дзецям пра Беларусь / Уладзімір Ліпскі. — Мінск : Адукацыя і выхаванне, 2008.

  9. Марціновіч, Алесь. Святая Еўфрасіння Полацкая, альбо Адкуль ёсць, пайшла Полацкая зямля / Алесь Марціновіч. — Мінск : Беларусь, 2008.

  10. Мая Айчына : хрэстаматыя / уклад. В. У. Буткевіч, Н. Г. Ваніна, А. У. Талкачова. — Мінск : Выд-ва «Пачатковая школа».

  11. Минаева, В. М., Шарапова, И. А. Путешествие в мир родной природы : пособие для учителей нач. кл. — Минск : Універсітэцкае, 2000.

  12. Пачатковая школа. — 2008, № 3, № 6.

  13. Экалогія. — 2009, № 1—8.

Приложение 1

Тэма: «Зямля бацькоў — мая Зямля»

Клас: 2

Мэты:

1) актуалізаваць веды дзяцей пра Беларусь, яе славутых землякоў;

2) выхоўваць пачуццё патрыятызму, годнасці і гонару за сваю Радзіму;

3) развіваць у вучняў пазнавальны інтарэс, жаданне вывучаць гістарычнае мінулае сваёй Айчыны;

4) садзейнічаць выхаванню патрыятычных пачуццяў да роднага краю.

Абсталяванне: мультымедыйная ўстаноўка; вырабы з саломкі, драўніны, з гліны; тканыя і вышываныя вырабы; выстава малюнкаў на тэму «Мой родны кут»; выстава фотаздымкаў знакамітых людзей і славутых мясцін Беларусі; каляровыя алоўкі, аркушы паперы, нажніцы, клей.

Ход урока

I. Арганізацыйны этап

У самым пачатку ўрока гучыць урывак з песні ансамбля «Песняры» «Белая Русь ты мая».



Настаўнік:

На карце вялікага свету

Яна, як кляновы лісток,

Песня гарачага лета,

Крынічнай вады глыток.

Мяжуе з Польшчай, Украінай,

Расіяй, Латвіяй, Літвой

Твой родны край, твая Айчына,

Жыццё тваё і гонар твой.

I ты яе запомні імя,

Як неба, сонца і зару.

Твая зямля, твая Радзіма

Названа светла: Беларусь!

— Хто мы? Мы — беларусы. Бо мы нарадзіліся беларусамі, ускарміліся з беларускай зямлі, узгадаваліся і жывём на Беларусі. Сёння мы ўзгадаем таямніцы і цуды беларускай зямлі, прыўзнімем заслону яе славутай гісторыі, традыцый, даведаемся, якіх знакамітых людзей яна ўзгадавала. Вывучаць, пазнаваць, разумець сваю зямлю, яе народ, бадай, самая галоўная наша задача. Такім чынам, сёння на ўроку мы будзем адказваць на пытанне: «Якая яна, наша Беларусь?»



II. Асноўная частка

1. Завочная экскурсія па выставе вырабаў народных рамёстваў.



Настаўнік. Мы жывём у цудоўнай дзяржаве і з'яўляемся яе грамадзянамі, яе народам. Як называюць у свеце нас, жыхароў Беларусі? (Беларусамі. Беларускім народам.)

Настаўнік. У нашым краі жылі і жывуць вельмі таленавітыя і працавітыя людзі. Вельмі радасна, што традыцыі нашых продкаў захаваліся і мы маем цудоўную магчымасць пабачыць на свае вочы прыгажосць працы чалавечых рук. Звярніце ўвагу на нашу выставу. Вы бачыце вырабы рамёстваў, што былі шырока распаўсюджаны на Беларусі. Якія віды дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва тут прадстаўлены? (Саломапляценне, вышыўка, ткацтва, выцінанка, кераміка.) Паглядзіце на фотаздымкі і малюнкі традыцыйнага народнага касцюма. Якія яго элементы вы можаце назваць? (Спадніца, кашуля, фартух, сукенка.) Якія тканыя і вышываныя вырабы прысутнічаюць на выставе? (Ручнікі, абрусы, фіранкі.)

Адгадайце загадкі:

Стаіць сасна, на сасне лён, на льне жыта. (Абрус)

Як белакрылы птах, трапечацца ў руках, маркоціцца тады, калі няма вады. (Ручнік)



2. Гутарка аб сімвалах Беларусі.

Настаўнік. Беларусь мае свае дзяржаўныя сімвалы. Назавіце іх. (Герб, сцяг, гімн Рэспублікі Беларусь. Сімвалы дэманструюцца на праектары.) Беларускі народ за доўгія гады свайго існавання стварыў шмат сімвалаў, якія штораз усплываюць перад вачыма кожнага, хто чуе словы «Беларусь», «беларусы». Якія з гэтых сімвалаў вам вядомы? Пры адказе можна карыстацца выставай на дошцы. (Вучні называюць і дэманструюць выявы белага бусла, зубра, Белай вежы, Сафійскага сабора ў Полацку і г. д.)

Сімвалам сучаснай Беларусі стала Нацыянальная бібліятэка ў Мінску. (Дэманструецца слайд.) Над стварэннем гэтага цуду архітэктурнай задумкі працаваў увесь народ Беларусі. Той, хто непасрэдна не ўдзельнічаў у будоўлі, дапамагаў грашовымі сродкамі. За кароткі час існавання бібліятэка стала любімым месцам культурнага адпачынку беларусаў і гасцей нашай краіны. З 2006 года тут праходзяць сустрэчы кіраўнікоў дзяржаў, дыпламатаў, вядомых дзеячаў палітыкі і культуры, сюды прыходзяць, каб знайсці цікавыя і старажытныя кнігі і дакументы, і проста адчуць сваю прыналежнасць да гісторыі і культуры нашай краіны.



Фізкультхвілінка (пад музыку «Лявоніха»)

3. Праца ў групах.

Настаўнік. Сваю любоў да Радзімы кожны выказвае па-рознаму: школьнікі — стараннай вучобай, дарослыя людзі — прафесійнымі дасягненнямі. А некаторыя імкнуцца спалучаць працу з творчасцю.

Заданне для 1-й групы. Намаляваць гістарычныя і сучасныя сімвалы Беларусі (на выбар).

Заданне для 2-й групы. Зрабіць калаж пад назвай «Я люблю Беларусь!» (вучні выкарыстоўваюць выразкі з беларускіх часопісаў, газет, малююць і робяць подпісы).

Заданне для 3 групы. Падрыхтавацца да выразнага чытання верша П. Броўкі «У Беларусі ясныя вочы» (настаўнікам рэкамендуецца прапанаваць вучням алгарытм падрыхтоўкі да выразнага чытання).

У Беларусі — ясныя вочы,

Многа любові ў грудзях:

Звонкае поле, звонкія сосны,

Звонкі і сонечны шлях.

У Беларусі кожны куточак,

Дзе ты не пойдзеш, пяе...

Звонкае слова, звонкая песня,

Звонкае сэрца яе.

Заданне для 4-й групы. 3 «рассыпаных» слоў трэба скласці прымаўкі, прыказкі ці «знайсці пару» (даецца першая частка прымаўкі, а другую трэба адшукаць). Прымаўкі адлюстроўваюцца на мультымедыйным праектары.

Няма смачнейшай вадзіцы... (як з роднай крыніцы).

Дарагая тая хатка... (дзе нарадзіла мяне матка).

Лепш сто сяброў... (чым сто рублёў).

Новых сяброў нажывай... (але старых не забывай).

Родная зямля — маці... (чужая старонка — мачыха).

4. Прэзентацыя выкананых заданняў (кожная група прадстаўляе вынік выкананай працы).

5. Франтальная гутарка з выкарыстаннем слайдаў прэзентацыі з партрэтамі дзеячаў навукі і культуры, чытанне вершаў Я. Купалы і Я. Коласа.



Настаўнік. Шмат выдатных людзей нарадзіла беларуская зямля. Мы павінны ведаць і шанаваць іх. Вось толькі некалькі гістарычных асоб: Ефрасіння Полацкая, Усяслаў Чарадзей, Францыск Скарына, Янка Купала, Якуб Колас, Максім Багдановіч.

ІІІ. Падвядзенне вынікаў урока.

Настаўнік. Родная зямля, любая Беларусь! Вось яна — святая зямля дзядоў і прадзедаў, гераічнай славы, зямля Скарыны, Купалы, Коласа! Сёння на ўроку мы гаварылі пра нашу родную Беларусь. Паспрабуем зараз разгадаць крыжаванку «Чым мы ганарымся?»



Па гарызанталі:

  1. Марка тэлевізараў, якія выпускаюць у Мінску. (Гарызонт)

  2. Сімвал сучаснай Беларусі, адкрыты ў Мінску ў чэрвені 2006 года. (Бібліятэка)

6. Асветнік, першадрукар, вялікі сын Полацкай зямлі. (Скарына)

8. Літаратурны псеўданім К. М. Міцкевіча. (Колас)



Па вертыкалі:

  1. Сталіца Беларусі. (Мінск)

  2. Магутны звер вагой больш за тону, выява якога змешчана на самым вялікім БелАЗе. (Зубр)

5. Вялікая птушка, белыя крылы якой «накрываюць» Беларусь кожную вясну. (Бусел)

7. Марка халадзільнікаў і пральных машын, што выпускаюць у Мінску. (Атлант)

8. Літаратурны псеўданім I.Д. Луцэвіча. (Купала)

IV. Рэфлексія

На дошцы размешчана карта Беларусі. Кожнаму вучню прапануецца закончыць сказ: «Я люблю Беларусь таму, што...» Адказы запісваюцца на картках, якія маюць форму лістка бярозы, васілька, зубраня, бусліка і г.д. Свае адказы школьнікі агучваюць і прымацоўваюць на карце.



Клас: 3

Мэта:

1) даць агульныя ўяўленні аб нашай рэспубліцы,

2) развіваць цікавасць да мінулага нашага краю, выхоўваць павагу да нашых продкаў.

Форма правядзення: завочнае падарожжа.

Абсталяванне: карта Рэспублікі Беларусь, флажкі, выявы з відамі г.Мінска, герб г. Гомеля, выявы з відамі г. Гомеля.

Ход урока

Уступная частка.

Уступная гутарка

1) У якой краіне мы жывём?

2) Хто мы?

3) Хто нашы бацькі?

4) Як называецца наша Радзіма?

О, край родны, край прыгожы,

Мілы кут маіх дзядоў.

Што мілей у свеце белым

Гэтых ціхіх берагоў?



Асноўная частка урока

1. У гэтым годзе першы ўрок ва ўсіх школах нашай краіны, у кожным горадзе, вёсцы, вёсачцы, у кожным класе ад 1-га да 11-га прысвечаны адной тэме «Зямля бацькоў — мая зямля». І гэта нездарма, бо 2009 год аб’яўлены «Годам роднай зямлі». Сёння мы з вамі адправімся ў падарожжа па нашай роднай зямлі, каб пабачыць яе хараство, пазнаёміцца з некаторымі старонкамі гісторыі.

А што вы ведаеце аб нашай краіне?

(Адказы вучняў.)

2. Наша краіна знаходзіцца ў самым цэнтры Еўропы. Яе плошча складае больш за 207 тысяч квадратных кіламетраў. Беларусь знаходзіцца на скрыжаванні еўрапейскіх шляхоў. Гэта становішча спрыяе развіццю гандлёвых і культурных зносін з іншымі краінамі, а лёс нашага народа цесна пераплятаецца з лёсам народаў суседніх краін. Хто ж нашы суседзі? З Беларуссю мяжуюць Расія, Украіна, Польшча, Літва і Латвія.

Мяжуе з Польшчай, Украінай,

Расіяй, Латвіяй, Літвой.

Твой родны край, твая Айчына —

Жыццё тваё і гонар твой.

Ю. Свірка. Твая Беларусь

На палітыка-адміністрацыйнай карце адлюстраваны межы шасці абласцей Беларусі: Брэсцкай, Віцебскай, Гомельскай, Гродзенскай, Магілёўскай і Мінскай.

Хто з вас можа паказаць іх на карце?

Усе багацці нашай краіны ствараюцца яе працавітымі, таленавітымі людзьмі. Колькі нас, жыхароў Беларусі? У нашай рэспубліцы пражывае каля 10 мільёнаў чалавек.

— Як і кожная незалежная краіна, Беларусь мае сваю дзяржаўную сімволіку (слайд).

3. Сталіца нашай дзяржавы горад Мінск (слайды).

Вось туды мы з вамі і адправімся ў першую чаргу.

Мы знаходзімся на гарадскім вакзале.

Далей наш шлях ляжыць на галоўную плошчу горада — плошчу Незалежнасці (слайд).

Мінск — горад-герой. Мы з вамі адпраўляемся на плошчу Перамогі. У гэтым годзе ўвесь беларускі народ адзначае вельмі важную дату ў сваёй гісторыі. — 65 годдзе вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў (слайды).

4. З Мінска мы адпраўляемся па іншых гарадах нашай краіны.

Ці ведаеце вы гарады нашай краіны?

Праводзіцца гульня «Назвы беларускіх гарадоў». (Настаўнік тлумачыць правілы гульні).

5. Наступны пункт нашага падарожжа — наша малая Радзіма.

Што мы называем малой Радзімай?

А што з’яўляецца нашай малой Радзімай. (Адказы вучняў.)

Сапраўды, горад Гомель для многіх з нас з’яўляецца нашай малой Радзімай.

Раскажыце, што вы ведаеце пра свой родны горад?

(Слайды герба і флага)

А калі да вас прыедзе сябар з другой краіны, ці гораду, якія гістарычныя мясціны нашага горада вы пакажаце і чаму? (Выявы з відамі горада Гомеля.)

А зараз мы з вамі адначасова пабываем у розных частках нашай Радзімы. Вось карта, на ёй вы будзеце адзначаць тыя месцы, дзе пабывалі летам і крыху раскажаце пра іх. (Адказы вучняў.)

6. Зараз мы зноў вяртаемся ў наш клас.

Паглядзіце на карту Беларусі. Гэта не толькі краіна на карце, гэта наша Радзіма, Радзіма нашых продкаў — дзядоў, бацькоў. А Радзіму, як вядома, трэба любіць і шанаваць. Менавіта гэтай тэме народ прысвяціў шмат прыказак і прамавак. А ці ведаеце вы іх?



(Праца ў парах, раздаюцца карткі з заданнямі, трэба знайсці адпаведныя часткі прыказак і прымавак.)

Дарагая тая хатка, ... як з роднай крыніцы

Усякаму мілая ... мягчэй чужой пярыны

Няма смачней вадзіцы, ... як у раі

Родная зямля ... дома лепей

У сваім краі, ... свая старана

Усюды добра, а ... вуглы дапамагаюць

У сваёй хаце і ... дзе радзіла мяне матка

Чалавек без радзімы, ... чужына-мачыха

Радзіма-маці, ... сваё гняздо міла

Усякай птушцы ... што птушка без песні

Заключная частка

А закончыць наш урок, я хацела такімі словамі.

Мая радзіма,

Дзе з-за бору

Узыходзіць месяц уначы,

Дзе ў братнім ладзе, у дружным зборы

Жылі калісьці Крывічы.

Рабілі зрубы залатыя,

Чарогі, гонкія чаўны.

І сцены белыя Сафіі

Над плынню быстрае Дзвіны.

П. Панчанка

Настаўнік вышэйшай катэгорыі Дзяржаўнай ўстановы адукацыі «Сярэдняя агульнаадукацыйная школа № 66 г. Гомеля» Алена Уладзіміраўна Цалкова.



Клас: 3

Мэты:

1) садзейнічаць фарміраванню першапачатковага ўяўлення аб гісторыі беларускага народу;

2) садзейнічаць выхаванню патрыятызма, нацыянальнай самасвядомасці.

Форма правядзення: завочная экскурсія.

Абсталяванне: мультымедыйная ўстаноўка, аўдыёзапісы, карта Беларусі, дзяржаўныя сімвалы, выявы гербаў абласных цэнтраў, рэбусы, карткі з літарамі.

Ход урока

1. Арганізацыйны момант

Гучыць мелодыя («Люблю цябе, Белая Русь». Ю. Семяняка, У. Карызна)



2. Уступная гутарка

Настаўнік: Добры дзень, мае маленькія сябры! Сёння святочны дзень. Вы сталі вучнями трэцяга класа. 1 верасня — Дзень ведаў. Яго адзначаюць ва ўсіх школах Беларусі.

Тэма нашага першага ўрока «Зямля бацькоў — мая зямля». Мы з вамі пазнаёмімся з таямніцамі i цудамі беларускай зямлі. А для гэтага выпраўляемся у вандроўку па родным кpai. Рака пачынаецца з ручаін. Дрэва мае карані, а чалавечая годнасць нараджаецца з глыбокай адданасці сваёй Радзіме, з пашаны да яе спадчыны, з ведання сваей гісторыі, з любові да матчынай мовы.



Вучань:

Xiбa можна кут не любіць,

Дзе твае нарадзілісь бацькі,

Дзе жыццё пражылі дзяды,

Дзе спрадвеку твае карані?

Вучань:

Любы край Беларуссю завецца,

I няма за яго мілей.

I старым, i малым тут утульна,



3 кожным годам жывецца мажней.

3. Асноўная частка ўрока

Настаўнік: Перад вамі карта Беларусі. На ёй мы будзем адзначаць нашы прыпынкі-гарады пры дапамозе картак з выявамі іх герба. Пачынаем падарожжа па краіне. На якой станцыі мы з вамі знаходзімся? Каб адправіцца са станцыі Гомель, трэба разгадаць крыжаванку.

1.










5.




К







4.

К

6.

А







Б

У

Р

Р

2.




У

П

Ы

А

С

3.

С

А

С

Г

О

М

Е

Л

Ь

О

Ж

І

Л

А




Д




Н
















С
















К










1. У нашым горадзе кожныя два гады адбываецца міжнародны харэаграфічны фестываль «Сожскі ...»

2. Як называецца рака, на якой знаходзіцца наш горад?

3. Сталіца Беларусі.


  1. Вялікая птушка, белыя крылы якой «накрываюць» Беларусь кожную вясну.

  2. Вядомы беларускі паэт.

  3. Якая жывёліна намалявана на гербе нашага горада?

Першы прыпынак — Мінск

Настаўнік: Завітаем у сталіцу нашай Радзімы. Як яна называецца? Што вы ведаеце пра Мінск? Хлопчыкі і дзяўчынкі 3-х класаў нашай сталіцы віншуюць вас з днём ведаў і падрыхтавалі для вас заданне. Паглядзіце на экран, паслухайце і адкажыце на пытанне: «Чаму Мінск мае такую назву?» (Слайды).

Настаўнік: Вы добра справіліся з гэтым заданнем, таму мы адпраўляемся на наступную станцыю.

Брэст

Настаўнік: Гэта горад …. Брэст. (Слайды) А яшчэ ў Брэсцкай вобласці знаходзіцца нацыянальны парк Белавежская пушча, якому ў гэтым годзе спаўняецца 600 гадоў. Лес — гэта царства раслін, жывёл, птушак, насякомых. Мы павінны берагчы i захоўваць раслінны i жывёльны свет роднага краю. І тут для нас падрыхтавана заданне.

Гульня «Згубіліся словы»

Да дошкі прымацаваны літары на магнітах. Кожная краіна мае свае дзяржаўныя сімвалы. Трэба пераставіць літары так, каб атрымаліся словы — назвы сімвалаў.

Па аднаму (па чарзе) вучні выходзяць да дошкі i ставяць літары на свае месцы. Kaлi слова адгадана правільна, з'яўляецца яго выява.

г с я ц /сцяг/, г б е р /герб/, і г н м /гімн/



Настаўнік: Кожны горад таксама мае свой герб. Вы добра справіліся і з гэтым заданнем, таму мы працягваем сваё падарожжа

Вучань:

Кліча вецер свежы

Да другой дарогі.

Вабяць з даляў вежы,

Вабіць замак строгі.

Па шляху заходнім,

Там, дзе пушчаў гоман,

Мы ідзём да Гpoднi,

Дзе лагодны Нёман.

Гродна

Настаўнік: Вось і Гродна. Тут вучні мясцовых школ пакінулі для нас ліст. Давайце прачытаем яго.

Вучань:

«Прывітанне паважаныя сябры! Віншуем вас з Днём ведаў. Мы жывем у горадзе Гродна. У нашай вобласці шмат замкаў: Лідскі, Мінскі, разваліны Крэўскага замка, замак у Навагрудку. Беларусь — уладарка шматлікіх рэк. Паглядзіце на экран, паслухайце і адкажыце на пытанне: «Якая рака працякае каля нашага горада?», а яшчэ адгадайце рэбусы, у якіх схаваліся назвы рэк Беларусі»



Т=П В=Н К=Ж

3 + 5 = ? Д + вепр Сок

(Прыпяць) (Днепр) (Сож)



Настаўнік: Хто можа паказаць іх на карце?

Віцебск

Настаўнік: Вось мы хутка дабраліся да новага прыпынку. Гэта горад… Віцебск. Што вам пра яго вядома? (Cлайды) А яшчэ тут кожны год праходзіць фестываль «Славянскі базар». Давайце з вамі паскачам пад вясёлую беларускую песню. Гучыць «Полька беларуская» І. Лучанок, Л. Дранько — Майсюк)

Магілёў

Настаўнік: Нас чакае апошні абласны цэнтр.

Цікавыя паданні звязаны з горадам Магілёвам. Адно з ix сведчыць, што жыў калісьці ў той мясцовасці разбойнік Машэка, якога у народзе звалі Львом. Калі ён загінуў, на магіле насыпалі курган, які атрымаў назву «Магіла Льва». У 1267 годзе на гэтым месцы быў заснаваны горад, названы Магілёвам.

І тут для вас падрыхтавана заданне. На парце у вас ляжаць карткі. Злучыце назву горада з выявай яго герба

4. Заключнае слова настаўніка

Настаўнік: Вось i скончылася наша падарожжа. Мы сёння праглядзелі толькі некалькі старонак з жыцця нашай любімай Бацькаўшчыны. Мы будзем нястомна вывучаць багацце сваей краіны. Любіце нашу Радзіму, ганарыцеся ёю, каб кожны з вас годны быў сказаць: «Люблю цябе, Белая Русь!»

Вучань:

Праз лугі-разлогі,

Паміж рэчак звонкіх

Праляглі дарогі

Роднае старонкі.

...Кожны кут радзімы —

Гэта быль i казка.

Кліча край любімы:

Дзеці, калі ласка!

Настаўнік вышэйшай катэгорыі Дзяржаўнай ўстановы адукацыі «Гімназія № 51 г. Гомеля» Алена Уладзіміраўна Сакоўская


Тэма: «Зямля бацькоў — мая Зямля»

Цели:

1) организовать деятельность учащихся по актуализации их знаний о природе Беларуси;

2) способствовать воспитанию патриотизма, чувства гордости за свою Родину;

3) содействовать формированию экологической культуры поведения;

4) создавать условия для развития воображения, творческого мышления, умения ориентироваться по карте.

Форма проведения: заочная экскурсия.

Оборудование и материалы для урока: физическая карта Республики Беларусь, альбомы для рисования и цветные карандаши, видеофильм, мультимедийная презентация (слайды), иллюстрации животных заповедника, магнитофон, альбом «Беловежская пуща», аудиозапись песни «Беловежская пуща» (музыка А.Пахмутовой, слова Ф. Добронравова).

Ход занятия

1. Вводная часть

Учите: Если эту землю увидишь хоть раз в жизни, — её не забудешь. Если из чистых её источников выпьешь глоток воды, — прибавиться сил и радости. Если пройдёшь по этой земле — полюбишь её. И в памяти навсегда останутся её образы. Ну, а если родился на этой земле, то где бы ни находился, сердце будет постоянно звать к лесным просторам и озёрным далям.

Сегодня к нам на урок пришла девочка Василинка. Она расскажет много интересного про нашу страну, про её бескрайние просторы, полноводные реки, голубые озёра, познакомит нас с национальным парком «Беловежская пуща».



Василинка. Край наш, синеокая Беларусь, необыкновенно привлекателен разнообразием природы. Прекрасны леса, реки и озёра Беларуси. Многообразен её животный мир. Хороши дубравы Полесья, березовые рощи Витебщины. Неповторимы своей красотой Беловежская пуща, заповедник на Березине. А сколько ещё достопримечательностей на просторах нашей республики!

Краем голубых рек и озёр, шумливых лесов и цветущих полей, красивых городов встаёт Беларусь перед глазами каждого, кто приезжает сюда, чтобы познакомиться с природой, жизнью и бытом её народа.



2. Основная часть занятия

Учитель. Взгляните на карту Беларуси и представьте себе огромный ковёр, сотканный из живописных дубрав, бескрайних озёр, оврагов и долин, прорезанных голубыми лентами Западной Двины, Днепра, Нёмана.

Посмотрите, сколько на карте голубых пятнышек! Это озёра. Они густо рассеяны по всей Витебщине и северо-западной части Минской области. Более двух тысяч озёр нанесено на географическую карту. Не случайно этот край называют в Беларуси Поозерьем.



Создание карты туристического маршрута (заготовка карты Беларуси).

(Дети рисуют голубые пятнышки — «озёра» в соответствии с нахождением на карте Витебской, Минской области)

Как умело придумывают народ названия для родных мест!

Полесье — край лесов. Поозерье — край озёр. Они разбросаны в одиночку или большими группами. Вот целые «созвездия» их на Минщине — под Мяделем. А вот «озёрное ожерелье» под Браславом на Витебщине. Много озёр вокруг древнего Полоцка, под Ушачами, Лепелем и Сенно.

Можете ли вы назвать самое большое озеро Беларуси?



Василинка. Да. Самое большое из белорусских озёр — Нарочь. Поэты часто сравнивают его с морем. Рядом с Нарочью ещё несколько озёр. Нарочанская группа озёр самая большая и известная в Беларуси. Она создаёт своеобразную голубую корону Поозерья. Длина озера Нарочь 13 км, ширина — 10, глубина достигает 25 метров. Вторым по величине озером является Асвейское — глубина до 7 метров, имеет самый большой в Беларуси остров. (Ученики на листках отмечают расположение данных озёр.)

Учитель. Синева нашего родного края — это не только озёра, а ещё и реки. Они как голубые жилки пересекают всю территорию Беларуси.

Ученик:

Былога быліны, старога паданні

Плывуць, як аблітыя сонцам чаўны,

Па краю зялёным, прасторах бяскрайніх

Ад Нёмана да Сожа, ад Буга да Гайны,

Па хвалях Дняпра і шырокай Дзвіны.

Бацькоў нашых слава на іх узбярэжжах,

Гамоняць пра гэта бары-байкары,

Гамоняць пра гэта і Полацка вежы,

І Турава сцены, і шум Белавежы,

І роднага Мінска сівыя муры.

П. Броўка

Учитель. А что наша гостья знает о реках, которые протекают в нашей Республике Беларусь?

Василинка. Самая крупная река в Беларуси — Нёман. Нёман — это река национальная. Для белоруса он то же, что для русского Волга, для украинца — Днепр, для поляка — Висла. Нёман — гордость и слава Беларуси — воплощение чистоты и красоты, силы народной. Лучшие свои произведения посвятили ему поэты, писатели, художники. Сколько памятных событий произошло на этой реке, овеянной преданиями и легендами. Сколько задушевных песен сложено о нём!

(Дети наносят на свои листы бумаги очертания реки.)

Литературно-музыкальная композиция «Реки Беларуси»

(На фоне музыки и слайдов учащиеся читают стихотворение «Белорусские реки» Я. Хелемского)

Ученик:

Белорусские реки

Звучат, как пастушьи жалейки.

Зазвенит Вилия —

Отзовётся журчанье Вилейки.

Ученик:

Колоннады стволов

Протянулись над Птичью и Случью.

Милых рек имена.

Словно русла лесные, певучи.

Ученик:

Ивы смотрятся в Друть,

А берёзы бурливой весною

Входят в воду по грудь

И любуются Березиною.

Ученик:

Беловежская пуща,

Полесские старые чащи

В бочажках отразились,

В затонах, спокойно журчащих.

Ученик:

Отразились в воде

С первозданною зеленью вместе

Городские предместья.

Живые земные созвездья.

Ученик:

Журавлиные стаи,

Летящие из-за туманов,

Журавлиные шеи

Стремительно выгнутых кранов.

Ученик:

И пролеты мостов,

Словно радуг сиянье сквозное,

И весенние радуги,

Словно мосты над волною.

Ученик:

Сож поёт в лозняке,

И, плеща, разливается Припять.

Эту свежесть до дна

Даже летнему зною не выпить.

Ученик:

Подголоски звенят

Безымянных бесчисленных речек,

Все кругом пронизав

Белорусской сердечною речью.

Ученик:

В полумраке урочищ

Блестят рукава и притоки.

Вторя лепету птиц,

Ответвленья петляют в осоке.

Ученик:

За рекою река —

В перекличке с подругами всеми:

За строкою строка

В задушевной текущей поэме.

Я. Хелемски. Белорусские реки

Василинка. Какие названия белорусских рек прозвучали в этом стихотворении? Учитель показывает их на карте, а дети наносят их на свои туристические листы).

Учитель. Беларусь называют краем рек, озёр и лесов. Во всём мире известен Национальный парк «Беловежская пуща», который в этом году отмечает свой 600-летний юбилей. (Звучит песня «Беловежская пуща»)

Сейчас мы познакомимся с удивительной природой этого парка. Что вы можете рассказать об этом парке?



(Сообщения учащихся, слайды)

Василинка. Беловежская пуща — это первый национальный парк нашей республики, который был организован в 1991 году. До этого времени пуща являлась заповедно-охотничьим хозяйством.

Каждый национальный парк имеет музей. Не является исключением и Беловежская пуща. В её музее собраны достопримечательности парка, представлены чучела наиболее распространённых обитателей, создана богатая коллекция редких экспонатов. (Слайды)

Учитель. Давайте отметим на нашем маршрутном листе место нахождения Национального парка «Беловежская пуща».

Продолжаем наше путешествие.



Первая остановка «Беловежская пуща».

(Сообщения учеников и ответы на вопросы:



Как автор рассказа, подчёркивает красоту пущи?

Какие растения наиболее характерны для пущи?

Почему леса пущи охраняются?)

Вторая остановка — «Животные пущи». Дидактическая игра «Обитатели пущи»

Третья остановка «Забота людей об обитателях пущи». (Чтение текста «Рэдкіх звяроў берагуць», «Как удалось спасти зубра»).

Четвёртая остановка. Конкурс «Красота и богатство Беловежской пущи». (Класс делится на группы, задания подготовлены)

первая группа «Знайки» — готовит загадки.

вторая группа «Художники»- готовит рисунки.

третья группа «Чтецы и поэты» — готовит стихи.

четвертая группа — «Корреспонденты» — готовит интересные сообщения, используя справочную литературу

Подведение итогов занятия

В заключении следует рассказать детям, что много людей заботится об обитателях парка, они не только проводят экскурсии и прогулки, но и поддерживают чистоту и порядок в нём, изучают и сохраняют пущу, чтобы можно было донести до будущих поколений неповторимую красоту родной природы.

Учитель:

Беларусь — чароўны край,

Пушчы ды палеткі,

На вясновых паплавах

Расцвітаюць кветкі.

(Ученики берут заготовки цветов и украшают ими физическую карту Беларуси. Группа «Художники» вывешивает свои рисунки на доску.)

Учитель первой категории Государственного учреждения образования «Гимназия № 56 г. Гомеля» Марина Григорьевна Ляликова


Клас: 4

Мэты:

1) абагульніць і сістэматызаваць веды вучняў пра Беларусь;

2) развіваць уменне абагульняць, аналізаваць, рабіць вывады і весці доказ;

3) садзейнічаць выхаванню любві да Радзімы, пачуцця гонару за свой край, свой народ.



Ход урока

I. Арганізацыйны момант

Настаўнік: Дарагія дзеці! Сёння ўрачысты, важны дзень! Сёння першага верасня — Дзень ведаў. Гэты дзень адзначаюць ва ўсіх школах Беларусі. Я віншую вас са святам ведаў і запрашаю на першы ўрок.

II. Знаёмства з тэмай урока. Пастаноўка мэт і задач

Настаўнік: Сёння ў нас незвычайны ўрок. Тэма урока: «Зямля бацькоў — мая Зямля». Ці здагадаліся вы, аб чым мы будзем гаварыць на ўроку? (Мы будзем гаварыць аб нашай Радзіме — Рэспубліцы Беларусь). На працягу ўрока мы абагулім веды пра нашу бацькаўшчыну, каб яшчэ раз зведаць пачуццё гонару за свой край, свой народ

IІI. Уступная размова

Пачынаем размову аб самым галоўным, самым дарагім — нашай Радзіме. Я хачу правесці вас па зямлі, якая для ўсіх нас даражэй за ўсё. Чароўны кут, край казак, легенд і паданняў — гэта наша Беларусь. Са старажытных часоў жылі на гэтай зямлі нашы продкі, ці, як прынята казаць, бацькі і дзеды. Таму і называюць людзі сваю зямлю — « бацькаўшчынай».



(Выходзіць вучань у нацыянальным касцюме і чытае верш П. Броўкі «Беларусь»)

Змалку звалі цябе

Мы прыгожай Радзімаю.

Беларусь, Беларусь,

Як ты сэрцу любімая!

Беларусь, над табою

Неба з яснымі зорамі.

Паглядаеш на іх

Ты вачамі — азёрамі.

IV. Асноўная частка ўрока

Настаўнік: Чаму Беларусь так называецца? (Адказы дзяцей).

Ёсць некалькі варыянтаў паходжання гэтай назвы. Першы: белыя адзенні даўніх вясковых людзей, белыя іхнія валасы, белы колер скуры. Другі, а ён аніяк не супярэчыць з першым. Калі на нашы старажытныя славянскія землі прыйшлі мангола — татары, здолелі адбіцца ад іх амаль адны толькі мы. Мы — адбіліся. І менавіта мы «белая», «чыстая ад нашэсця татараў» Русь.



Настаўнік: Якая наша Беларусь?

(Выходзяць вучні ў нацыянальных касцюмах і чытаюць урыўкі з вершаў):

Між лясамі ды азёрамі — Радзіма ў нас бязмежная,

васільковыя палі… спякотная і снежная.

Я не ведаю, не ведаю Радзіма ў нас лагодная,

Прыгажэйшыя зямлі. Нібы матуля родная.



В. Жуковіч А. Вольскі

Бор спявае,

Сонца свеціць.

Жыта спее ў палях.

Прыгажэйшая на свеце

Беларуская зямля



Л. Пранчак

Настаўнік: Якая яна, мая зямля? Гэта залатыя палі збажыны з сінімі вочкамі васількоў, светлыя ад бяроз гаі, што аглухлі ад птушынага звону, і пушчы, падобныя на храмы, пушчы, дзе горда нясуць свае кароны алені. Гэта бясконцыя рэкі, у якіх плешчуцца бабры і рыба на заходзе сонца, і гэта амаль адзінаццаць тысяч азёр, чыстых, як усмешка дзіцяці. Чым багата наша Беларусь?

Вучаніца.

Усяму вядомы свету

Наш руплівы край здавён.

Тут на сонечных палетках

Спеюць бульба, жыта, лён.

Тут умельцы вырабляюць

Слаўны трактар «Беларус».

Тут ствараюцца БелАЗы

Трохсоттонны везці груз.

Тут сыны ляцяць у космас,

Песні матчыны пяюць.

Гэты край наш найдзівосны

Беларуссю ўсе завуць.

М. Пазнякоў

Настаўнік: Рака пачынаецца з ручаёў. Дрэва мае карані, а чалавечая годнасць нараджаецца з глыбокай вернасці сваёй Радзіме, з павагі да яе спадчыны, з ведання сваёй гісторыі, з любві да роднай мовы. Гэта самыя неабходныя ўмовы, каб людзьмі сярод людзей звацца. Самы вялікі скарб Беларусі — гэта людзі, беларусы. Лёс нам даў мірны характар, чулае сэрца, шчырую душу, бязмерную шчодрасць і гасціннасць. Беларусы — адна з самых мірных і працавітых нацый у свеце. Беларусы славяцца сваімі рамёствамі.

(Дэманструюцца слайды з фотаздымкамі вырабаў народнай творчасці, вырабаў дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, прадметаў працы і быта беларусаў. Вучні расказваюць пра сурвэткі, ручнікі, скрыначкі, прынесеныя на заняткі.)

Робіцца вывад аб непаўторнасці і самабытнасці беларускага мастацтва.

Вучні чытаюць прыказкі на класнай дошцы і тлумачаць іх сэнс.

Добрая справа не забываецца.

Хто любіць працаваць, той не будзе доўга спаць.

Дзе шчырая праца, там густа, а дзе лянота, там пуста.

Рана ўстанеш — многа зробіш.

Настаўнік: А колькі багаццяў схавана ў зямлі гэтай! Калійныя солі, якімі ўзбагачаюць глебу, каб яна не бяднела і давала добрыя ўраджаі. Іх здабываюць беларускія шахцёры пад Салігорскам. Вучоныя — геолагі знайшлі ў нетрах Беларусі золата і кажуць, што ёсць нават алмазы, трэба толькі як след пашукаць…

Жыта ў полі, яблыкі ў садах, свойская жывёла на падворках, звяры ў лясах, рыба ў водах… Ды хіба пералічыш усё!

Беларусь, як рознакаляровая вясёлка, вабіць сваёй прыгажосцю, чысцінёй.

Першы вучань: Нашай прыгожай зямлі людзі далі імя Паазер’е, Азёрны край. У Беларусі каля адзінаццаці тысяч азёр. Самае вялікае сярод іх — возера Нарач. Другое па велічыні — Асвейскае, трэцяе — Дрывяты і шмат іншых: Доўгае, Свір, Гінькава.

Беларусь — уладарка вялікай колькасці рэк. Самыя вялікія сярод іх Днепр, Прыпяць, Неман, Бярэзіна.



Другі вучань: На тэрыторыі Беларусі многа лясоў і пушчаў. Самая вялікая — Белавежская пушча, дзе абараняецца першазданная прырода. Гонар Белавежскай пушчы — зубры, якіх тут разводзяць. Акрамя зуброў у Белавежскай пушчы можна ўбачыць у вялікай колькасці дзікіх кабаноў, касуль, бурых мядзведзяў, лісіц, а таксама розных птушак.

(Вучні прапануюць дзецям разгадаць загадкі аб раслінах і жывёлах, якія ёсць на Беларусі.)

Трэці вучань чытае верш:

Куды ні глянь — лясы шумяць,

Цвіце над полем гай,

А поле — вокам не абняць,

І гэта ўсё — мой край!

Пшаніца, жыта на палях,

Усюды ўраджай.

Стагі, як горы на лугах,

І гэта ўсё — мой край!

Куды ні глянь — лясы шумяць,

Цвіце над полем гай,

А поле вокам — не абняць

І гэта ўсё — мой край!

Настаўнік: Для беларусаў белы колер у вялікай павазе, бо ў іх белы колер скуры, белыя валасы. Сімвал Беларусі — птушка бусел таксама белага колеру.

А яшчэ у беларусаў ёсць вельмі цудоўная мова.



Вучаніца чытае верш А. Пысіна «Дала мне маці гэту мову»:

Дала мне маці гэту мову,

Каб не нямым прыйшоў у свет,

Дала мне маці гэту мову

Як спадчыну і запавет…

З такою моваю не сорам

І да суседзяў — хоць на Марс.

З любым народам мы гаворым,

І людзі разумеюць нас.

Настаўнік: Побач з беларусамі жывуць у нашых гарадах і вёсках палякі, літоўцы, рускія, яўрэі, татары… — выхадцы з іншых краін. Усе разам мы складаем беларускі народ. Усе мы — грамадзяне незалежнай Рэспублікі Беларусь. Усе мы павінны памнажаць сваёй працай яе багацці, бараніць ад нягод, як баранілі яе нашы продкі.

Першы вучань: Чырвоны колер — колер гонару, павагі і памяці пра нашых продкаў, знакамітых землякоў — беларусаў: Ф. Скарыну, Я. Купалу, Я. Коласа, Максіма Багдановіча і іншых, а таксама людзей, якія аддалі сваё жыццё за наша шчаслівае дзяцінства. (Паказвае партрэты знакамітых землякоў і здымкі помнікаў.)

Настаўнік: Ёсць і горкая памяць у маёй зямлі. Дык як іначай, калі кожны трэці жыхар Беларусі загінуў у апошнюю вайну. Першай прыняла яна ўдар ворага і гераічна змагалася з ім… У лясах амаль чатырыста тысяч партызан цаною жыцця адстойвалі ад ворага чысты водар Радзімы. Дзеля таго, каб зберагчы волю, веру, Бацькаўшчыну. Каб спустошаная вайною краіна ажывілася працаю тых, хто выжыў і перамог, заззяла радасцю і святлом, заквітнела садамі і здзіўляла цудоўнымі будынкамі, зашумела нівамі, зазвінела адвечнай і неўміручай нашай песняй.

Пранікніцеся любоўю да роднай Беларусі, дзеці. Велічная і гордая, яна таго вартая.



Гучыць песня «Радзіма мая дарагая» (сл. А.Бачылы, муз. У. Алоўнікава)

VII. Вынік урока

— Увесь урок мы гаварылі аб нашым родным краі — аб Беларусі. Якая ж яна — зямля бацькоў?

— Зямля бацькоў — гэта зямля кожнага з нас, хто жыве ў Беларусі. Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь А. Г. Лукашэнка 2009 год названы Годам роднай зямлі. Любіце нашу Радзіму, шануйце і беражыце родную зямлю, каб кожны з вас годны быў сказаць: « Зямля бацькоў — мая Зямля»!

Метадыст вышэйшай катэгорыі Установы адукацыі «Магілёўскі дзяржаўны абласны інстытут развіцця адукацыі» С. В. Туркова

Настаўнік пачатковых класаў СШ № 19 г. Бабруйска Магілёўскай вобласці Н. М. Лук’янава.
Приложение 2

1   2   3


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка