Теория и история культуры




Дата канвертавання17.03.2016
Памер270.99 Kb.

24.00.01 – теория и история культуры

Приказ Высшей аттестационной комиссии Республики Беларусь от 23 августа 2007 г. № 138


Уступ

Падрыхтоўка спецыяліста-культуролага для работы ў сістэме вышэйшай адукацыі ў адпаведнасці з сучаснымі патрабаваннямі прадугледжвае авалоданне ведамі пра нацыянальныя і сусветныя культурныя дасягненні, навыкамі і ўменнямі практычнага прымянення асноўных культуралагічных мадэлей, канцэпцый, ідэй, метадаў. Па гэтай прычыне мэтамі падрыхтоўкі аспіранта-культуролага з'яўляюцца:



  • паглыбленне сістэмы ведаў па тэорыі і гісторыі культуры, авалоданне метадалогіяй сучасных сацыяльна-гуманітарных даследаванняў;

  • развіццё здольнасцей да творчага, крытычнага ўспрымання тэндэнцый, сімвалаў, плыняў, феноменаў сусветнай і нацыянальнай культуры;

  • авалоданне тэарэтычнымі, педагагічнымі і прыкладнымі палажэннямі культуралогіі, засваенне мабільнай дыдактычнай мадэлі выкладання культуралогіі.

Рэалізацыя названых мэт патрабуе вырашэння наступных задач:

  • вызначэння агульных прынцыпаў і метадаў для аналізу культуралагічных праблем;

  • разгляду асноўных кірункаў культуралагічнай думкі, якія адлюстроўваюць сутнасныя аспекты ўзнікнення і развіцця культуры;

  • выяўлення ўсеагульных заканамернасцей функцыянавання культуры, асаблівасцей асноўных культурных тыпаў і ўласцівых ім базісных структур, духоўных дамінант;

  • вывучэння тэкстаў па культуралогіі, прыярытэтных культурных крыніц, што адлюстроўваюць галоўныя тэндэнцыі развіцця культуры.

У выніку засваення курса аспірант (суіскальнік) павінен ведаць:

  • ключавыя метадалагічныя пазіцыі, прынцыпы і метады культуралогіі, якія забяспечваюць разуменне культуры як цэласнай інтэгратыўнай сістэмы ў непарыўным адзінстве універсальнага і унікальнага;

  • марфалогію культуры;

  • асноўныя заканамернасці культурна-гістарычнага развіцця чалавецтва;

  • параўнальны аналіз менталітэту народа ў розныя гістарычныя эпохі, тэндэнцый, базавых сімвалаў сусветнай і нацыянальнай культуры;

  • праблемы кроскультурных камунікацый у кантэксце глабалізацыйных працэсаў;

  • прагностыку культуры, педагагічныя, сацыяльна-кіраўніцкія і іншыя прыкладныя магчымасці культуралогіі.

Паняцці і азначэнні, ключавыя словы ў кожнай тэме пазначаны курсівам.

Змест праграмы-мінімум

Раздзел 1. Культуралогія ў кантэксце сучаснай сацыякультурнай сітуацыі

Актуальнасць вывучэння культуралагічных праблем. Сучасная сацыякультурная сітуацыя. Фундаментальныя змены гістарычнай рэчаіснасці. Абвастрэнне праблем планетарнага маштабу. Узрастанне антрапалагічнага націску на біясферу. Феномен манкуртызму як адрыў чалавека ад культурнага космасу. Задача пераасэнсавання каштоўнасных арыенціраў з мэтай гуманіза­цыі тэхнагеннага грамадства. Праблема развіцця якасна іншай культуры асобы як глабальны імператыў сучаснай цывілізацыі.

Культура як аб'ект вывучэння розных дысцыплін (археалогіі, этнаграфіі гісторыі, антрапалогіі, сацыялогіі, філасофіі, паліталогіі, рэлігіязнаўства, аксіялогіі і інш.). Месца культуралогіі ў структуры гуманітарных ведаў. Культуралогія як сістэма ведаў аб культуры. Гісторыя ўзнікнення і прычыны фарміравання культуралогіі. Неабходнасць універсальнага падыходу да культуры: адзінства асобаснага, сацыяльнага і глабальнага аспектаў.

Мэты і задачы культуралогіі. Асноўныя функцыі культуралогіі: светапоглядная, гнасеалагічная, аксіялагічная, праксеялагічная, метадалагічная і інш.

Метады культуралогіі: структурна-функцыянальны, гісторыка-эвалюцый­ны, кампаратыўны, герменеўтычны, сістэмны, семіятычны і інш.

Метадалагічны плюралізм сучасных культуралагічных ведаў.

Фундаментальная і прыкладная культуралогія. Значэнне культуралогіі ва ўмовах міжнародных камунікацый, інфармацыйнага грамадства, глабалізацыі.

Раздзел 2. Узнікненне і развіццё культуралагічных ведаў

Міфалагічныя ўяўленні аб культуры. Дыферэнцыяцыя прыроднага і культурнага ў міфалогіі. Культурныя героі. Прыроднае і звышпрыроднае, хаос і парадак. Міфы аб Праметэі, залатым веку і інш.

Паглыбленне разумення культуры ў антычнасці. Этымалогія канцэпту "культура". Праблема духоўнага ўдасканалення асобы ў Піфагора. Сутнасць адукацыі ў грамадстве. Культурныя ўстаноўкі сафістаў. Ідэя пайдэйі. Культура як культ душы, ведаў аб чалавеку (Сакрат). Выкрыванне ролі пісьмовай культуры ў Платона. Крытыка цывілізацыйных дасягненняў (Дыяген). Цыцэрон аб ролі культурнага развіцця асобы. Культура як культ маральнага выхавання чалавека (Сенека). Даследаванне пытанняў культуры ў Тацыта. Гуманістычнае значэнне антычнай інтэрпрэтацыі культуры.

Дасягненне культуралагічнай думкі ў сярэднявеччы. Монатэістычная канцэпцыя культуры. Разуменне культуры як культу. Роля экзагетыкі ў фарміраванні культурнай прасторы. Значнасць містычнага вопыту. Разуменне пытанняў культуры ў працах Тэртуліяна, Аўгусціна, Фамы Аквінскага. Крэяцыянізм, сімвалізм. Тэалогія культуры.

Уяўленні аб культуры ў эпоху Адраджэння. Крытыка схаластычнай традыцыі (Петрарка). Паглыбленне поглядаў на культуру ў працах Піка дэла Мірандолы, Мантэня, Эразма Ратэрдамскага і іншых гуманістаў. Феномен акультурвання быцця ў працах М.Кузанскага. Культура як функцыя адраджэння святла. Пытанні аб культуры ў працах Т.Кампанелы, Л.Валы.

Культуралагічныя веды ў эпоху Асветы. Сутнасць асноўных ідэй прадстаўнікоў протаасветы. Культура як культ чалавечага розуму. Праблема суадносін традыцый і нацыянальнага мыслення (Р.Дэкарт, Дж.Лок). Ф.Бэкан аб атрыманні дакладных ведаў. Культуралагічныя ідэі Дж. Віко, М.Кандарсе, А.Цюрго. Роля рэлігіі і навукі ў працах Б.Паскаля. Апазіцыя культуры і прыроды ў філасофіі Ж.-Ж.Русо. Асаблівасці культуралагічных ідэй у тэорыі Вальтэра, Т.Гобса і інш.

Развіццё культуралагічных уяўленняў у індустрыяльным грамадстве. Германія – галоўны цэнтр фарміравання новых культуралагічных ідэй.           І.Г. Гердэр аб ролі культуры ў развіцці чалавека. Гуманізм як мэта культуры. Прычына культуратворчасці. "Культура вучоных" і "культура народа". Мова як форма нацыянальнай культуры. В.Гумбальт аб ролі культуры.

Развіццё культуралагічнай праблематыкі ў І. Канта. Культура як найвышэйшая ступень праяўлення свабоды. "Культура ўмення" і "культура выхавання". Сэнс культуры. Культура і цывілізацыя. Інтэрпрэтацыя ролі асноўных формаў культуры ў Ф. Шэлінга.

Культуралагічныя ідэі ў працах Г.В.Ф. Гегеля. Галоўная мэта творчасці. Культура як іншабыццё абсалютнай ідэі. Культура і свабода. Рысы ўсеагульнасці ў культуры. Высокая і нізкая, тэарэтычная і практычная культуры.

Крытыка культуры індустрыяльнага грамадства ў І.Ф.Шылера. Праблема гарманічнага развіцця чалавека. Феномен “частковага” чалавека. Ідэя гульні.

Рацыяналістычны падыход да культурнага працэсу (К.Маркс). Базіс і надбудова. Крытыка рэлігіі. Галоўная крыніца развіцця грамадства. Вучэнне аб дзвюх формах культуры.

Развянчанне рацыяналістычнага аптымізму (А.Шапенгаўэр). Сусветная воля як крыніца культуратворчасці. Роля мастацтва і маралі ў гарманізацыі асобы. Сутнасць культуры.

Культуралагічныя ідэі Ф.Ніцшэ. Апаланійскі і дыянісійскі пачаткі ў культуры. Праблема крызісу культуры. Крытыка Сакрата.

Феномен духоўнага фарміравання чалавека ў працах С. К'еркегора. Тры ступені развіцця асобы: эстэтычная, этычная і рэлігійная. Сэнс веры.

Даследаванне праблем культуры ў работах рускіх філосафаў ХІХ – пачатку ХХ ст. Культуралагічныя ідэі В.Ф.Адоеўскага, П.А.Чаадаева, А.С.Хамякова. М.Я.Данілеўскі аб культурна-гістарычных тыпах. Праблема спецыфікацыі сусветных культур. Тры класы цывілізацый.

Разуменне асаблівасцей чалавечага быцця У.Салаўёвым. Сэнс гісторыі. Усход – Захад – Расія ў кантэксце сусветнага развіцця.

Інтэрпрэтацыя сутнасці культуры ў М.Бярдзяева. Культура і цывілізацыя.

Культуралагічныя ідэі П.Сарокіна. Паняцце "энергія культуры".

Культуралагічныя ўяўленні П.Фларэнскага, М.Фёдарава, С.Булгакава, В.Розанава, А.Белага: параўнальны аналіз.

Інтэрпрэтацыя феномена культуры ў тэхнагеннай цывілізацыі. Неаэвалюцыянісцкая канцэпцыя культуры (Л.Уайт, Р.Карнейра, М.Харыс і інш.).

Тэорыя лакальных цывілізацый (О.Шпенглер, А.Дж.Тойнбі і інш.).

Аксіялагічны падыход да культуры (Г.Рыкерт, В.В.Віндэльбанд, М.Вэбер).

Сімвалічная канцэпцыя культуры (Э.Касірэр, Л.Уайт і інш.).

Гульнёвая мадэль культуратворчасці (Й.Хёйзінга, Х.Артэга-і-Гасэт, Я.Фінк).

Дыялагічная сутнасць культуры (М.Бубер, М.М.Бахцін).

Псіхааналітычная інтэрпрэтацыя культуры. Лібіда як універсальная культуратворчая сіла (З.Фрэйд). Узаемадзеянне ЯНО, Я і ЗВЫШ-Я. Феномен эдыпавага комплексу. К.Г.Юнг аб ролі архетыпаў. Міф як базавы элемент культуры. Сутнасць культуры. Роля сімвалаў у кантэксце культуратворчасці.

Экзістэнцыяльная культурфіласофія. Культуралагічныя ідэі Ж.П.Сарт­ра, А.Камю, М.Хайдэгера: параўнальны аналіз. Роля тэхнікі і навукі ў кантэксце культуры. Культура як вынік чалавечага трансцэндыравання.

Франкфурцкая школа ў культуралогіі (М. Хоркхаймер, Т.Адорна, Г.Мар­кузе, Э.Фром, Ю.Хабермас). Крытыка прагрэсісцкай лініі развіцця культуры, "аднамернага грамадства". Праграма гуманізацыі тэхнікі.

Постмадэрнісцкая трактоўка культуралагічных праблем. "Філасофія  хаосу". Дэканструктывізм Ж.Дарыда. Драўляная культура і культура рызомы (Ж.Дэлёз, Ф.Гватары). Ж.Бадрыяр аб нарастанні сімулякравасці ў сучаснай культуры.

Структуралісцкая версія культуры. Культуралагічныя ідэі К.Леві-Строса, М.Фуко, Р.Барта, Ж.Лакана. Роля структур у культуры. Дыялектыка рэальнага, уяўнага і сімвалічнага.

Раздзел 3. Тэорыя культуры

3.1. Прырода, культура і цывілізацыя

Эвалюцыя паняцця "прырода". Гістарычныя мадэлі ўзаемаадносін чалавека і прыроды. Культура як другая прырода. Цывілізацыя і прырода. Этымалогія і сэнс паняцця "цывілізацыя". Экалагічныя праблемы: сучасны стан. Біясфера і наасфера. Культура і прырода. Прынцып глыбокай павагі  прыроды. Духоўна-сімвалічны характар культуры і прагматычны характар цывілізацыі. Фактары цывілізацыі: развіццё гарадоў, знешні гандаль, палітычныя сувязі, сродкі камунікацыі і інш.

3.2. Сэнс культуратворчасці

Чалавек як творца культуры. Амбівалентнасць чалавека як галоўная прычына культуратворчасці. Дыялектыка фізічнага і духоўнага, прыроднага і культурнага, бессвядомага і свядомага. Шматграннасць феномена культура­творчасці. Культура як адаптацыя чалавека да прыроды, грамадства і як матэрыялізацыя бязмежных магчымасцей духу. Культура як культ духоўнасці. Сутнасць духоўнасці.

3.3. Архетыпічная накіраванасць культуры і праблема фарміравання духоўнай прасторы

Культура як сістэма базавых феноменаў. Міф як першая форма гарманіза­цыі чалавека. Тыпалогія міфа. А.Ф.Лосеў аб сутнасці міфа. Міфалагічнае мысленне: пралагічнае (Л.Леві-Броль) ці лагічнае (К.Леві-Строс). Прастора міфа: сакральная і прафанная (М.Эліядэ). Міф і сучаснасць (Э.Касірэр, Р.Барт, М.Эліадэ і інш).

Паглыбленне светапогляду і працэс дыферэнцыяцыі грамадскай свядомасці. Нараджэнне сусветных рэлігій. Культуратворчая функцыя рэлігіі. Рэлігійны вобраз свету. Міф і рэлігія. Рэлігія як фактар аб'яднання (Э.Дзюркгейм), сацыяльнай дзейнасці (М.Вэбер), псіхалагічнай абароны (З.Фрэйд), каштоўнасных арыентацый асобы (Э.Фром). Рэлігія і мараль. Рэлігія і навука. Рэлігія і эканоміка. "Пратэстанцкая этыка і дух капіталізму" М.Вэбера як узор культуралагічнага даследавання рэлігіі. Рэлігія ў кантэксце сучаснага грамадства.

Мастацтва як сфера культуры. Тэорыі паходжання мастацтва (імітатыўная, міметычная, гульнёвая, культурна-гістарычная і інш.). Функцыі мастацтва ў культуры. Мастацтва як культ унікальнага, непаўторнага, самабытнага. Гуманістычная прырода мастацтва. Мастацкі тэкст як артэфакт. Мастацтва – асаблівы тып пазнання, стварэння асобы і духоўнай рэчаіснасці. Роля аўтара ў мастацтве. Трансфармацыя ролі аўтара ў культуры постмадэрнізму. Гісторыя культуры як змена стыляў. Спецыфіка сучаснага мастацтва.

Распрацоўка рацыянальнага шляху пазнання свету. Нараджэнне філасофіі. Філасофія як культ рэфлексіі, як сістэма катэгорый. Анталагічны сэнс філасофіі. Сафія як аб'ектыўная якасць разумна ўпарадкаванага свету. Філасофія ў кантэксце пошукаў чалавекам абсалютнай гармоніі. Пазнанне як узвышэнне над неабходнасцю. Навука і тэхніка як феномены культуры. Спецыфіка навуковых ведаў, іх мэта і сэнс. Навука і мастацтва, рэлігія і навука: узаемадзеянне і ўзаемаўплыў. Этас навукі: сацыякультурныя фактары яе развіцця. Т.Кун, П.Фейерабенд аб сучасных праблемах развіцця навукі. "Тэхнэ" (М.Хайдэгер) і тэхніка. Сучаснае разуменне тэхнікі. Сэнс тэхнікі – вызваленне ад улады прыроды. Інфармацыйная тэхніка і яе развіццё ў сучасным свеце.

Маральна-этычныя аспекты культуры. Паняцце маралі. Нормы маралі і права. Этас культуры і маральнасць грамадства. Маральныя ўяўленні ў структуры каштоўнасцей асобы. "Залатое правіла маральнасці" як усеагульная каштоўнасць у гісторыі культуры. Універсальныя этычныя катэгорыі ў розных культурах. Мараль ва ўмовах дэмакратыі і таталітарызму. Імкненне да самаактуалізацыі, камунікацыі, творчасці як аснова сучаснай маралі.

Мова як сістэмны носьбіт культуры. Вербальныя і невербальныя мовы. Функцыі мовы ў культуры. Тэорыі паходжання мовы. Мова і менталітэт. Роля мовы ў інтэграцыі і дыферэнцыяцыі соцыуму. Асноўныя формы культуры як знакавыя сістэмы. Культура як вытворчасць значэнняў і сімвалаў. Прырода сімвала і яго функцыі.

3.4. Праблема тыпалогіі культур

Асновы тыпалагічнай класіфікацыі культуры: геаграфічныя, этнаграфічныя, гістарычныя, аксіялагічныя і інш. Міфалагічная тыпалагізацыя культуры. Дж.Віка аб перыядах культурна-гістарычнага працэсу. Фармацыйная класіфікацыя культуры (К.Маркс). Мужчынскі і жаночы тыпы культур  (М.Бярдзяеў, Г.Зімель). Культура віны і культура сораму (Р.Бенедыкт). "Арганічныя" тыпалогіі культуры: апалонаўская і дыянісійская (Ф.Ніцшэ), гарачыя і халодныя (К.Леві-Строс). Канцэпцыя цыклічнага развіцця культуры (П.Сарокін). Семіятычная тыпалогія культур: дапісьмовая, пісьмовая, друкаваная і электронная (М.Маклюэн). Спецыфіка постфігуратыўнай, кофігуратыўнай і прэфігуратыўнай культур (М.Мід). "Драўняная" культура і культура "рызомы" (Ж.Дэлёз і Ф.Гватары). Традыцыяналісцкі і тэхнагенны тыпы культур (В.С.Сцёпін).

Дыхатамія "Усход – Захад". Кампаратыўны аналіз заходняй і ўсходняй культур; адносіны да: а) асобы, б) магчымасцей свядомасці, в) сацыяльных пераўтварэнняў, г) матафізічнага свету, д) прыроды і інш. Заходняя тэхнакратыя, рацыяналізм і ўсходняя медытацыя. Характар дынамічных змен у культуры Усходу і Захаду. Інтэграцыя дасягненняў навукі і тэхнікі Захаду з духоўнымі каштоўнасцямі Усходу.

Этнас і культура. Паняцце этнічнай культуры, яе значэнне ў эпоху глабалізацыі. Тыпы этнічных супольнасцей. Мова як этнакультурны маркёр. Этнічнае і універсальнае ў культуры народа.

Беларуская культура: сутнасць і праблема тыпалогіі. Асноўныя этапы фарміравання беларускай культуры. Феномены маргінальнасці, транзітыўнасці, эклектычнасці ў працэсе развіцця духоўнасці беларусаў. Асаблівасці нацыянальнага духоўнага вопыту. Эмпатычны кірунак беларускай культуры. Імкненне да Усходу. Імкненне да Захаду. Беларускі і рускі тыпы духоўнасці. Усходнеславянскі свет ў ХХ ст.: трагедыйнасць культуры. Беларуская культура ў сучасным цывілізацыйным працэсе.

3.5. Структурная дынаміка культуры

Асаблівасці матэрыяльнай і духоўнай культуры. Сутнасць і формы народнай культуры. Нараджэнне прафесійнай культуры. Элітарнасць як фундаментальная рыса сусветнага духоўнага руху. Элітарная і масавая культура. Асноўныя рысы масавай культуры. Праблема стандартызацыі рыначных каштоўнасцей. Рэлігійная і свецкая культура. Маргінальная культура. Гуманістычная, аўтарытарная і таталітарныя дамінанты ў культуры. Культура, субкультура і контркультура ў кантэксце асваення аксіялагічнай прасторы. Асаблівасці субкультуры: байкеры, панкі, хіпі, рэперы, металісты, готы, хакеры, гопнікі, графіці, зіпі, міцькі і інш.

Сусветная структурная дынаміка культуры як працэс паглыблення дыферэнцыяцыі культурных формаў, суб'ектывізацыі, плюралізму.

3.6. Сутнасныя аспекты сацыякультурнай дынамікі

Сацыякультурная дынаміка як змена менталітэту эпох, культурных тыпаў. Прычыны сацыякультурнай дынамікі. Каштоўнасці і дынаміка культуры. Ю.М.Лотман аб характары дынамічных працэсаў у культуры: культура і выбух. Роля інавацый  культуры і іх узаемадзеянне з традыцыямі. Псіхакультурныя фактары прыняцця ці адмаўлення ад інавацый. Паняцце сацыякультурнага прагрэсу.

Глабалізацыя як феномен культуры. Асноўныя формы глабалізацыі ў гісторыі культуры. Перспектывы сацыякультурнай эвалюцыі.

Раздзел 4. Асаблівасці культурна-гістарычнай дынамікі

4.1. Культура першабытнага грамадства.

Адметныя рысы (гармонія з прыродай, пантэізм, сінкрэтызм, дыфузнасць, беспісьмовы характар, безасабовасць і інш.). Асаблівасці першабытнай свядомасці і першабытнага  ладу жыцця. Татэмізм, анімізм, фетышызм. "Пралагічнае мысленне" (Л.Леві-Бруль). Адаптацыя да прыроднага асяроддзя як мадэль быцця першасных калектываў.

Асноўныя этапы развіцця першабытнай культуры. Матэрыяльная і духоўная культура першабытнага грамадства: артэфакты і сімвалы. Цыклічнасць першабытнага светапогляду. Міф і магія як сродкі прыстасавання супольнасці да навакольнага свету і першапачатковыя формы духоўнай культуры. Міфатворчасць як механізм тлумачэння свету, супольнасці і чалавека. Тыпы магіі (паводле Дж. Фрэзера). Рытуал і абрад як першыя праявы традыцыі. Асаблівасці пахавальных абрадаў і культ продкаў. Абрады ініцыяцый і іх культурны сэнс. Рысы і тэндэнцыі першабытнага мастацтва.

4.2.Культура старажытных цывілізацый

Егіпет, Індыя, Месапатамія, Кітай. Агульныя рысы (традыцыйнасць, сінкрэтызм, цыклічнасць, абагаўленне правіцеля, сістэма дэспатыі, статычнасць і інш.) і адрозненні.

Культура Старажытнага Егіпта: перыядызацыя, своеасаблівыя рысы Старажытнага, Сярэдняга і Новага царстваў. Значэнне прыродных фактараў ва ўсталяванні і развіцці цывілізацыі Егіпта. Уздзеянне Ніла на культуру Егіпта: метафізічны характар мыслення егіпцян, развіццё астраноміі, архітэктуры, падзел на саслоўі і інш. Піраміды як адлюстраванне памінальнага культу і моцы ўладара. Роля жрэцтва. Праблема жыцця і смерці ў менталітэце егіпцян. Культ Асірыса. Культурнае значэнне рэформаў Эхнатона. Кансерватызм, статычнасць, франтальнасць – рысы мастацтва Егіпта.

Месапатамія. Культура шумераў, Асірыі, Вавілона. Уяўленні аб магільным існаванні і іх уплыў на духоўныя каштоўнасці насельніцтва Двухрэчча. Боскае і чалавечае: узаемадзеянне. Праблема набыцця бессмяротнасці (эпас аб Гільгамешу). Прававыя нормы: кодэкс цара Хамурапі. Пячаткі і пісьмовыя дакументы як сведкі мінулага. Спалучэнне містыкі і навукі ў вавілонскай культуры (практыка варажбы і навуковыя дасягненні).

Індыя. Этнічныя вытокі: дравіды і арыі. Дравідыйскі культ жаночага пачатку і асаблівасці ведычнай культуры арыяў: спалучэнне і ўзаемадапаўняльнасць. Непарыўнасць дабра і зла. Паняцці брахмы, кармы і сансары. Сістэма варн як рэгулятар традыцыйнага быцця культуры і соцыуму. Сінтэтычнасць індыйскай культуры: сінтэз жанраў (архітэктура. жывапіс, скульптура), сінтэз духоўнага і пачуццёвага. Індуізм як адлюстраванне сінтэтычнага характару культуры. Будызм як рэлігійная, філасофская і этычная сістэма. Буда і бадхісатва – вобразы святасці. Сучасны індуізм: Гандзі і этыка ненасілля.

Кітай. Дзве асновы кітайскай культуры мінулага і сучаснасці: канфуцыян­ства і даасізм. Паняцце дао ў канфуцыянстве і даасізме. Прынцыпы канфуцыянства: іх рэгулятыўная функцыя (культ сяо, гуманнасць, маральны абавязак, вернасць, адукацыя і веды і інш.). Культ продкаў. Культ імператара. Сям'я як патэрн дзяржавы. Рэгламентацыя усіх дэталей быту як аснова статычнасці і традыцыйнасці кітайскай культуры. Канфуцыянскі канон і сістэма адукацыі. Даоскія тэхнікі самаўдасканалення. Інь і ян як асновы гармоніі. Прырода як эталон кітайскай культуры.

4.3. Антычная культура

Антычнасць як тып культуры, яго асноўныя рысы, храналагічныя рамкі, этапы развіцця. Цэласнасць грэка-рымскіх кампанентаў у антычнам тыпе культуры і іх адрозненні ("культура аўтараў" і "культура аўтарытэтаў").

Асноўныя рысы культуры Старажытнай Грэцыі (касмалагізм, полісны менталітэт, сацыяцэнтрызм, цялесны характар, вобразнасць і інш.). Перыяды­зацыя старажытнагрэчаскай культуры. Роля крыта-мікенскай культуры ў яе фарміраванні і развіцці. Гамераўская Грэцыя: грамадскі лад, культура і быт ("Іліяда" і "Адысея"). Вобразы кураса і коры як адлюстраванні боскіх і чалавечых якасцей. "Залатое стагоддзе" ў разуменні Гесіёда. Багі і людзі: узаемасувязь і ўзаемаадносіны. Роля міфа ў літаратуры, скульптуры, архітэктуры і іншых сферах культуры. Натурфіласофія і светапогляд грэка. Праблема спалучэння рацыянальнасці і містыкі (навукова-філасофскае спасціжэнне свету і містэрыяльная практыка). Апалонаўскае і дыянісійскае ў культуры. Мастацкая культура грэчаскай архаікі. Дарыйскі ордэр як адлюстраванне светапогляду грэкаў.

Класічны перыяд. Ідэя "парадку" і прынцып "меры".  Росквіт поліснай дэмакратыі і роля Перыкла. Развіццё філасофіі (Сакрат, Платон, Арыстоцель і інш.), драматургіі (на прыкладзе творчасці Эсхіла, Сафокла, Эўрыпіда). Тэмы мастацтва: чалавек і багі, чалавек і рок і інш. Іанічны ордэр як адлюстраванне змен у светаўспрыманні грэкаў. Грэчаская пластыка (Мірон, Паліклет, Фідый).

Элінізм. Спалучэнне ўсходніх і антычных тэндэнцый культуры ў імперыі Аляксандра Вялікага. Карынфскі ордэр як сімвал эклектызму. Мастацтва элінізму як адлюстраванне змен светапогляду грэкаў. Культурныя дасягненні элінізму.

Перыядызацыя культуры Старажытнага Рыма. Роля этрускай культуры. Уздзеянне грэкаў на культуру Рыма. Рымская рэспубліка, яе асноўныя прынцыпы і ідэі (патрыятызм, мужнасць, ваенны характар, аскетызм і інш.). Калектывісцкія каштоўнасці грамадзянскай супольнасці. Канцэпт лёсу (фатуму) у сістэме каштоўнасцей рымлян. Вайна, палітыка, будаўніцтва як найбольш дастойныя сферы дзейнасці грамадзяніна. Рымская імперыя. Цывілізатарская "місія" Рыма. Фарміраванне асноў рымскага права. Прагматычны, утылітарны характар культуры (водаправод, горадабудаўніц­тва). Рыторыка як адлюстраванне ментальнай асновы рымскай культуры. "Залатое стагоддзе" афіцыйнай рымскай культуры (Вергілій, Гарацый, Авідзій). Культ імператара і роля Актавіяна Аўгуста ў развіцці імперскага светапогляду. Уплыў заваяваных народаў на культуру Рыма: нарастанне касмапалітычных і індывідуалістычных тэндэнцый. Стаіцызм як адказ на крызіс рымскага светапогляду (Сенека, Марк Аўрэлій). Інтымізація культуры (Катул і неатэрыкі). Бунты правінцый і заклік "Хлеба і відовішчаў!" Нараджэнне хрысціянскага светапогляду.

4.4. Вытокі славянскай культуры

Фарміраванне ўсходнеславянскай народнасці: праблематычнасць і складанасць пытання. Ад язычніцкіх культаў да хрысціянскага светапогляду. Прыняцце хрысціянства – пераломная з'ява ў культуры ўсходніх славян. Спалучэнне хрысціянскіх і язычніцкіх тэндэнцый у культуры Кіеўскай Русі. Своеасаб­лівасць гэтага працэсу на прабеларускіх тэрыторыях. Кніжнасць, веды і адукацыя ў Кіеўскай Русі. "Слова аб палку Ігаравым" як агульны помнік культуры ўсходніх славян. Старажытны менталітэт усходніх славян. Этнагенез і культурагенез беларусаў: пачатковы перыяд. Полацкае і Тураўскае княствы: адметныя рысы культуры.

4.5. Культура еўрапейскага сярэднявечча

Хрысціянства як каштоўнасна-сімвалічная аснова культуры сярэднявечча, яго роля ў адзінстве Еўропы. Праблема перыядызацыі сярэдневяковай культуры. Катэгорыі сярэдневяковай культуры: тэацэнтрызм, іерархічнасць, саслоў­насць, карпаратыўнасць і інш. Дуалізм сярэдневяковай свядомасці: горні свет і дольны свет. Хрысціянская мараль віны і ідэя маральнага ўратавання асобы. Рысы сярэдневяковага мастацтва: сімвалізм, аскетызм, экспрэсія і інш.

Сінтэз дзяржаўнай і царкоўнай улады. Раманскі стыль як адлюстраванне вобраза свету чалавека ранняга сярэднявечча. Апазіцыі "цела – дух", "грахоў­насць – збавенне" ў патрыстыцы. Роля манастыроў у мастацтве, адукацыі, выхаванні. "Розум света – вар'яцтва прад Госпадам".

Феадалізм: саслоўна-маёмасны падзел і прынцып іерархіі. Іерархія грамадства як адлюстраванне іерархіі светабудовы. Структура соцыуму. Узаемасувязь рэлігійнай, свецкай і народнай культуры. Горад як цэнтр культу­ры. Узнікненне сабора і яго роля ў жыцці сярэдневяковых гарадоў. Адметныя рысы готыкі. "Сярэднявечная культурная рэвалюцыя" (ХІІ ст.). Узнікненне школ і універсітэтаў, а таксама новых формаў трансляцыі ведаў (абароны, дыспута і інш.). Вера Францыска Асізскага і Фамы Аквінскага (прынцып гармоніі розуму і веры).

Уздым і росквіт рыцарскай культуры. Крыжовыя паходы і іх вынікі. Каштоўнасці рыцарскай культуры і ідэальны вобраз рыцара. Рыцарскі раман ("Парсіфаль", "Аповесць пра Трыстана і Ізольду" і інш.).

Народная карнавальная культура як "парадыйны дуплет" рэлігійнай культуры. Канцэпцыя "карнавалізацыі" М.М.Бахціна. Карнавал як "іншае жыццё народа на аснове смеху". Паэзія вагантаў. Вулічная драма і тэатр лялек. Роля купецтва.

Позняе сярэднявечча. Павышенне каштоўнасці свецкага жыцця. Індывідуалізацыя веры. Разрыў царквы і дзяржавы. Ідэалы позняга сярэднявечча і перадумовы Рэнесанса.

Ефрасіння Полацкая і Кірыла Тураўскі; іх уклад у культуру ўсходнеславян­скага сярэднявечча. Беларускія землі ў складзе ВКЛ: асобныя рысы беларускай культуры. Роля старажытнабеларускай мовы ў культуры ВКЛ.

4.6. Культура Адраджэння і Рэфармацыі

Гістарычныя ўмовы ўзнікнення культуры Рэнесанса; яе храналагічныя рамкі. Месца Рэнесанса ў гісторыі еўрапейскай культуры. Горад як сацыякультурнае асяроддзе Рэнесанса. Трансфармацыя антычных ідэй, ведаў і каштоўнасцей як асноўная інтэнцыя эпохі. Рэнесансныя адносіны да антычнасці і сярэднявечча; новае ўспрыманне традыцыйных хрысціянскіх дагматаў. Пераадольванне дуалізму сярэднявечнага вобраза свету. Новы погляд на чалавека і яго месца ў свеце. Антрапацэнтрызм, гуманізм, індывідуалізм і інш. Ідэалы і каштоўнасці рэнесансных гуманістаў; іх адлюстраванне ў жывапісе, літаратуры, архітэктуры. Мастацтва як галоўны від духоўнай дзейнасці. Роля кнігадрукавання ў культуры Адраджэння. Навуковыя дасягненні і перабудова навуковага мыслення (геліяцэнтрызм М.Каперніка і інш.). Рэнесанс і эпоха вялікіх геаграфічных адкрыццяў. Тэхнічныя вынаходствы і змены ў адносінах да часу, прасторы, прыроды. Рэнесансны пантэізм. Нараджэнне новага вобраза сусвету. Паўночны Рэнесанс. Асаблівасці Рэнесанса ў славянскіх краінах. Мікола Гусоўскі: уваход беларускай культуры ў рэнесансную еўрапейскую культуру, пашырэнне ведаў аб беларускай прыродзе і ментальнасці ў Еўропе. Творчасць Францыска Скарыны ў кантэксце сінтэзу Усходу і Захаду. Скарынінскія тэксты, іх асноўныя ідэі.

Перадумовы стварэння ідэалогіі Рэфармацыі. Статус каталіцкай царквы. Асноўныя ідэі пратэстантызму. М.Вэбер аб сувязі пратэстантызму і капіталізму. Праблема існавання "бесцаркоўнага хрысціянства". Усталяванне асобы новага тыпу. Рысы пратэстанцкай культуры: пурытанства, народны характар, спрашчэнне культу, адказнасць асобы і інш. Сацыякультурнае значэнне Рэфармацыі.

Беларускае Адраджэнне. Самабытная культура Беларусі ў ВКЛ. Свецкая і царкоўная культура. Статуты ВКЛ як помнік прававой і палітычнай культуры. Вольнасці шляхты. Рэнесансныя ідэі ў Беларусі: умовы і фактары ўзнікнення. Каштоўнасці Рэнесанса ў беларускай культуры (Ф.Скарына, М.Гусоўскі). Рэфармацыя ў Беларусі (С.Будны, В.Цяпінскі. М.Радзівіл-Чорны і інш.). Нацыянальная мова і культура ў творчасці беларускіх гуманістаў. 

4.7. Культура новага часу

Перадумовы і крыніцы фарміравання культуры новага часу. "Стагоддзе барока" (К.Фрыдрых) і яго асаблівасці. Навуковая рэвалюцыя: новы лад культуры і змена вобраза свету. Культ навукі і тэхнікі. Адметныя рысы еўрапейскай культуры: рацыяналізм, сцыентызм, прыярытэт  эмпірыкі, прагматызм і утылітарызм, спалучэнне сацыяцэнтрызму і індывідуалізму і інш. Секулярыза­цыя культуры і быту. Асвета як ідэалогія буржуазіі ў час яе ўзнікнення і развіцця. М.Вэбер аб ролі пратэстантызму ў нараджэнні капіталізму. Дзейнасць французскіх асветнікаў (Д.Дзідро, Вальтэр і інш.). Ідэі Ж.-Ж. Русо як адказ еўропацэнтрызму. Асветніцкі класіцызм і барока: узаемадапаўняльнасць розных тыпаў культурнай рэфлексіі і менталітэту Еўропы (параўнальны аналіз). Змены ў адносінах да асобы. Палітычныя інавацыі ў культуры: узнікненне паняцця "нацыі – дзяржавы". Роля Вялікай французскай рэвалюцыі і англійскай прамысловай рэвалюцыі ў развіцці Еўропы новага часу.

Беларуская культура ХVII – першай паловы ХVIII ст. Распаўсюджанне каталіцызму і працэс паланізацыі ва ўмовах Рэчы Паспалітай. Развіццё адукацыі і асветы ў беларускіх гарадах (калегіумы, школы, друкарні). Роля Віленскага універсітэта. Супярэчнасці эпохі Асветы ў Беларусі: ідэі творчай актыўнасці, вольнасці, свабоды мыслення і  дзейнасці і "нацыянальная летаргія" (М.Багдановіч). Сацыякультурныя, палітычныя, канфесіянальныя прычыны такой сітуацыі. Мастацкая культура на беларускіх землях: беларускае барока (Нясвіжскі замкава-паркавы ансамбль, палац Сапегі ў Ружанах, фарны касцёл у Гродне і інш.), тэатр (школьныя езуіцкія тэатры, батлейка, магнацкія тэатры Радзівілаў, Сапегаў), народныя рамёствы (слуцкія паясы і інш.).

Культура ХІХ ст.: вытокі, своеасаблівасці. Эканамічнае развіццё Еўропы; англійская прамысловая рэвалюцыя, войны за незалежнасць паўночна-амерыканскіх калоній і інш. Рост гарадоў. Набыццё цэласнага статусу Еўропай і еўрапейскай культурай. Роля навукі і тэхнікі. Фарміраванне аўтаномнага еўрапеўскага індывіда: пазітыўныя і негатыўныя вынікі.

Рамантызм як пратэст супраць механізаванага характару культуры: увага да асабістага ўнутранага свету чалавека. Супрацьпастаўленне прыгажосці прыро­ды механістычнай утылітарнай карціне свету. Ідэалы і сімвалы рамантызму ў мастацтве: літаратуры, жывапісе, скульптуры, музыцы. Феномен рамантычнага кахання. Містычны элемент рамантызму (У.Блэйк). Эскапісцкія ідэі рамантызму (Дж.Г.Байран і інш.). Цікавасць да культур Усходу, да каранёў і вытокаў народнай культуры. Мастацтва як спроба ўнясення эстэтычнага светапогляду ў прагматычны буржуазны свет.

Беларускі рамантызм: зварот да народных крыніц і нацыянальнай гісторыі. Дзейнасць філаматаў і філарэтаў (Т.Зан, Я.Чачот, А.Міцкевіч). Характэрныя рысы беларускага літаратурнага рамантызму: сінтэз класікі і фальклору, гумар, шчырасць, аптымізм. Ананімныя творы на беларускай мове ("Энеіда навы­варат", "Тарас на Парнасе"). "Шляхціц Завальня" Я.Баршчэўскага. Беларускія слоўнікі К.Калайдовіча, І.Насовіча. Дзейнасць беларускіх этнографаў і фалькларыстаў (П.Шпілеўскі, П.Шэйн, А.Кіркор і  інш.).

Рэалізм як "мастацтва страчаных ілюзій". Эстэтычныя ідэалы рэалізму. Вобраз "маленькага чалавека". Мастацкая канцэпцыя свету і чалавека: адлюстраванне рэалій буржуазнай культуры. Імпрэсіянізм ў культуры Еўропы: каштоўнасць імгнення ў процівагу механістычнаму светапогляду грамадства.

Ф.Ніцшэ як стваральнік дэкаданснай культурфіласофскай рэфлексіі. Стыль мадэрн (У.Морыс, А.Гаўдзі, М.Урубель і інш.). Мадэрнізм – інавацыйна-крэатыўны тып культурнага светабачання. Ідэя зруйнавання дагматычных формаў мастацтва дзеля будовы "новага". Авангардныя напрамкі  ў культуры (фавізм, дадаізм, футурызм, кубізм, сюррэалізм, экспрэсіянізм і інш.) як адлюстраванне супярэчнасцей быцця Еўропы.

Сацыяльна-дэмакратычная хваля  ў культуры Беларусі другой паловы      ХІХ – пачатку ХХ ст. Асветніцкія матывы (беларускія выдавецтвы, настаўніцтва, друкарская справа). "Наша доля" і "Наша ніва": іх роля ў пашырэнні этнакультурнай самасвядомасці народа. Дзейнасць гісторыкаў, археолагаў, этнографаў у пачатку ХХ ст. (М.Доўнар-Запольскі, Я.Карскі і інш.). Культурна-філасофская думка І.Абдзіраловіча. Беларуская драма і тэатр. Літаратурная творчасць Ф.Багушэвіча,  Я.Купалы, Я.Коласа, М.Багдановіча: адлюстраванне беларускага менталітэту і архетыпаў беларускай культуры. Беларускія мастакі ў еўрапейскай прасторы: М.Шагал, К.Малевіч, Х.Суцін.

4.8. Культура ХХ – ХХІ стст: асноўныя тэндэнцыі і праблемы

ХХ ст. як самастойны перыяд у еўрапейскай культуры: адметныя рысы. Індустрыяльнае грамадства і яго культура: прагматызм, утылітарызм, масавіза­цыя. Паняцце таталітарнай культуры. Распад адзінства еўрапейскай культуры: з'яўленне апазіцый "элітарнасць – масавасць", "калектывізм –індывідуалізм", "монастылізм – полістылізм" і інш.

Беларуская культура савецкага перыяду: ад беларусізацыі да уніфікацыі. Сучасны стан беларускай культуры. Дзяржаўная палітыка ў галіне беларускай мовы і культуры.

Сучасны этап развіцця еўрапейскай культуры: пераход да постіндустрыяль­нага грамадства. Феномен постмадэрнізму і яго адметныя ўласцівасці: адмаўленне ад рацыяналізму, веры ў розум і традыцыйных каштоўнасцей, інтэрпрэтатыўнасць, полівалентнасць, энтрапія сэнсаў, дэканструктыўнасць і інш. Пераадольванне супярэчнасцей элітарнай і масавай культуры ў постмадэрнізме.

Станаўленне планетарнай культуры. Прынцып дыялога культур – шлях да універсальных каштоўнасцей чалавецтва. Роля сродкаў масавай камунікацыі ў гэтым працэсе. Узаемадзеянне культур Усходу і Захаду і пошукі ўзаемаразумення. Спалучэнне агульначалавечага і нацыянальнага ў сусветнай культуры.

Футуралогія аб глабальным мадэліраванні розных аспектаў сусветнай культуры.

Літаратура



  1. Абдзiраловiч, I. Адвечным шляхам: дасьледзiны беларускага сьветапогляду / І.Абдзіраловіч. – Мн., 1993.

  2. Аверинцев, С.С. Попытки объясниться: беседы о культуре / С.С.Аверинцев. – М., 1988.

  3. Мамонтов,С.П. Антология культурологической мысли /С.П.Мамонтов, А.С.Мамонтов. – М, 1996.

  4. Антология: новая постиндустриальная волна на Западе / под ред. В.Л.Иноземцева. – М, 1999.

  5. Арутюнов, С.А. Народы и культуры: развитие и взаимодействие / С.А.Арутюнов. – М., 1889.

  6. Барт, Р. Избранные работы: семиотика. Поэтика / Р.Барт. – М., 1989.

  7. Баткин, Л.М. Итальянское Возрождение: проблемы и люди / Л.М.Баткин. – М., 1995.

  8. Бахтин, М.М.  Эстетика словесного творчества / М.М.Бахтин. – М., 1979.

  9. Бахтин, М.М. Творчество Франсуа Рабле и народная культура средневековья и Ренессанса / М.М.Бахтин. – М., 1990.

  10. Белл, Д. Грядущее постиндустриальное общество / Д.Белл. – М., 1993.

  11. Белорусы / отв. ред. В.К.Бондарчик [и др.].  — М., 1998.

  12. Бенедикт, Р. Психологические типы в культурах Юго-Запада США / Р.Бенедикт // Антология исследований культуры. – СПб., 1997. – Т.1: Интерпретации культуры. – С. 94 – 127, с. 94 – 127.

  13. Бенедикт, Р. Хризантема и меч / Р.Бенедикт. – М., 2003.

  14. Бердяев, Н. Судьба России / Н.Бердяев. – М.; Харьков, 2001.

  15. Бердяев, Н.А. Истоки и смысл русского коммунизма / Н.А.Бердяев. – М., 1990.

  16. Библер, В.С. Культура. Диалог культур / В.С.Библер // Вопросы философии. – 1989. – № 6.

  17. Бицилли, П.М. Элементы средневековой культуры / П.М.Биццили. – СПб., 1995.

  18. Бонгард-Левин, Г.М. Древнеиндийская цивилизация / Г.М.Бонгард-Левин. – М., 1993.

  19. Боннар, А. Греческая цивилизация /А.Боннар. – Ростов-на-Дону, 1994. – Т.1.

  20. Бродель, Ф. Материальная цивилизация, экономика и капитализм XV–  XVIII вв / Ф.Бродель. – М., 1986–1992. – Т. 1–3.

  21. Бромлей, Ю. Человечество – это народы / Ю.Бромлей, Р.Подольный. – М ., 1990.

  22. Бромлей, Ю.В. Очерки теории этноса / Ю.В.Бромлей. – М ., 1983.

  23. Бубер, М. Два образа веры / М.Бубер. – М., 1995.

  24. Буркхардт, Я. Культура Возрождения в Италии: опыт исследования / Я.Буркхардт. – М., 1996.

  25. Бьюкенен, П. Дж. Смерть Запада / П.Дж.Бьюкенен. – М., 2004.

  26. Бэшем, А. Чудо, которым была Индия / А.Бэшем. – М., 1977.

  27. Бяспалая, М.А. Культурнае жыццё беларускай вёскі ў 1920-я гады / М.А.Бяспалая. – Мн., 2000.

  28. Васильев, Л. С. История религий Востока / Л.С.Васильев. – М, 1998.

  29. Вебер, М. Избранное. Образ общества / М.Вебер. – М., 1994.

  30. Вебер, М. Протестантская этика и дух капитализма / М.Вебер // Избранные произведения / М.Вебер – М., 1990.

  31. Винничук, Л. Люди, нравы и обычаи Древней Греции и Рима / Л.Винничук. – М., 1988.

  32. Гарэн, Э. Проблемы итальянского Возрождения / Э.Гарэн. – М, 1986.

  33. Гачев, Г. Национальные образы мира / Г.Гачев. – М ., 1988.

  34. Гирц, К. "Насыщенное описание": в поисках интерпретативной теории культуры / К.Гирц // Антология исследований культуры. – СПб., 1997. – Т.1: Интерпретации культуры.

  35. Гирц, К. Влияние концепции культуры на концепцию человека / К.Гирц //Антология исследований культуры. – СПб, 1997. – Т.1: Интерпретации культуры.

  36. Гнедич, П.П. Всемирная история искусств / П.П.Гнедин. – М., 1996.

  37. Грыгаровіч, Я.Д. Культура: паняцце, функцыянаванне, іерархія / Я.Д.Грыгаровіч // Культура Беларусі: стан і перспектывы развіцця: зб. артыкулаў / пад рэд. Я.Д.Грыгаровіч, П.Р.Ігнатовіча. – Мн., 2001.

  38. Губман, Б.Л. Западная философия культуры ХХ века / Б.Л.Губман. – Тверь, 1997.

  39. Гумилев, Л. Этногенез и биосфера Земли / Л.Гумилев. – М ., 1993.

  40. Гуревич, А.Я. Категории средневековой культуры / А.Я.Гуревич. – М., 1987.

  41. Гуревич, А.Я. Средневековый мир: культура безмолвствующего большин­ства / А.Я.Гуревич. – М., 1990.

  42. Гуревич, П.С. Культурология / П.С.Гуревич. – М., 1994.

  43. Гусейнов, А.А. Золотое правило нравственности / А.А.Гусейнов. – М., 1998. 

  44. Данилевский, Н.Г. Россия и Европа. Взгляд на культурные и политические отношения славянского мира к германо-романскому / Н.Г.Данилевский. – СПб.,  1995.

  45. Дмитриева, Н.А. Краткая история искусств / Н.А.Дмитриева. – М., 2000.

  46. Добиаш-Рождественская,О.А. Культура западноевропейского средневе­ковья / О.А.Добиаш-Рождественская. – М., 1987.

  47. Дорошевич, Э.К. Символы в контексте культуры / Э.К.Дорошевич. – Мн., 2001.

  48. Дорошевич, Э.К. Очерк истории эстетической мысли Белоруссии / Э.К.Дорошевич, В.М. Конон. – М., 1972.

  49. Дюби, Ж. Европа в средние века / Ж.Дюби. – Смоленск, 1994.

  50. Ерасов, Б.С. Социальная культурология / Б.С.Ерасов. – М., 1998.

  51. Макгован, Д. Жизнь и нравы старого Китая / Д.Макгован. – Смоленск, 2003.

  52. Зиммель, Г. Конфликт современной культуры / Г.Зиммель. – М., 1996. – Т. 1.

  53. Зомбарт, В. Буржуа: этюды по истории духовного развития современного экономического человека / В.Зомбарт. – М., 1994.

  54. Игнатович, П.Г. Этнические основания культуры / П.Г.Игнатович, Ю.В.Чернявская. – Мн., 1999.

  55. Иконникова, С.Н. История культурологических теорий / С.Н.Иконникова. – СПб., 2005.

  56. Ильин, И. Постмодернизм / И.Ильин. – М., 1996.

  57. Ионин, Л.Г. Социология культуры / Л.Г.Ионин. – М., 1996.

  58. История мировой культуры: наследие Запада / Л.Г.Андреев, А.Я.Гуревич, Г.С.Кнабе [и др.]. – М., 1998.

  59. Каган, М.С. Философская теория ценностей / М.С.Каган. – СПб., 1997.

  60. Камю, А. Человек бунтующий / А.Камю. – М., 1990.

  61. Кармин, А.С. Культурология / А.С.Кармин. – СПб., 2001.

  62. Карскі, Я. Беларусы / Я.Карскі. – Мн., 2001.

  63. Кассирер, Э. Избранное: опыт о человеке / Э.Кассирер. – М., 1998.

  64. Кессиди, Ф.Х. От мифа к логосу. Становление греческой философии Ф.Х.Кессиди. – М., 2003.

  65. Клакхон, К. Зеркало для человека / К. Клакхон. – СПб., 1998.

  66. Кон, И.С. В поисках себя: личность и ее самосознание / И.Кон. – М., 1984.

  67. Кребер, А. Культура: критический анализ концепций и дефиниций / А.Кребер, К.Клакхон. – М., 1992.

  68. Крук, Я. Сімволіка беларускай народнай культуры / Я.Крук. – Мн., 2001.

  69. Ле Гофф, Ж. Цивилизация средневекового Запада / Ж. ле Гофф. – М., 1992.

  70. Леви-Брюль, Л. Первобытное мышление / Л.Леви-Брюль. – М., 1994.

  71. Лосев, А.Ф. Диалектика мифа / А.Ф.Лосев. – М., 1994.

  72. Лосев, А.Ф. История античной эстетики: софисты, Сократ, Платон / А.Ф.Лосев. – М., 1969.

  73. Лосев, А.Ф. Эстетика Возрождения / А.Ф.Лосев. – М., 1978.

  74. Лотман, Ю.М. Беседы о русской культуре / Ю.М.Лотман. – СПб., 1994.

  75. Лотман, Ю.М. Семиосфера / Ю.М.Лотман. – СПб., 2001.

  76. Лурье, С.В. Историческая этнология / С.В.Лурье. – М., 1998.

  77. Лыч, Л. Гiсторыя культуры Беларусi / Л.Лыч, У.Навіцкі. – Мн., 1996.

  78. Макиавелли, Н. Государь / Н.Макиавелли. – Мн., 2003.

  79. Маклюэн, М. Галактика Гуттенберга / М.Маклюэн. – Киев, 2003.

  80. Маклюэн, М. Понимание медиа / М.Маклюэн. – М., 2004.

  81. Мальдзіс, А. Як жылі  нашы продкі ў ХVIII стагоддзі / А.Мальдзіс. – Мн., 2001.

  82. Малявин, В.В. Китайская цивилизация / В.В.Малявин. – М., 2000.

  83. Малявин, В.В. Сумерки Дао / В.В.Малявин. – М., 2003.

  84. Маркарян, Э.С. Теория культуры и современная наука / Э.С.Маркарян. – М., 1983.

  85. Марсель, Г.К трагической мудрости и за ее пределы / Г.К.Марсель // Проблема человека в западной философии: сб./ под ред. П.С.Гуревича.– М., 1988.

  86. Мартынов, В.Ф. Мировая художественная культура / В.Ф.Мартынов. – Мн., 2000.

  87. Мартынов, В.Ф. Философия красоты / В.Ф.Мартынов. – Мн., 1999.

  88. Акопян К.З. Массовая культура / К.З.Акопян , А.В.Захаров [и др.]. – М., 2004.

  89. Ницше, Ф. Рождение трагедии, или Эллинство и пессимизм / Ф.Ницше // Ницше Ф. Сочинения: в 2 т. – М., 1990. – Т.1. – С. 47 – 158.

  90. Ортега-и-Гассет, Х. Восстание масс / Х.Ортега-и-Гассет // Ортега Х. -и-Гассет Х. Избранные труды. – М., 1997.

  91. Оссовская, М. Рыцарь и буржуа: исследование по истории морали / М.Оссовская. – М., 1987.

  92. Оствальд, В. Принципы теории образования / В.Оствальд //Антология исследования культуры: в 2 т. – СПб., 1997. – Т. 1.

  93. Религиозные традиции мира / Е.Томас-Лоусон, Д.Карраско [и др.]: в 2 т. – М., 1992.

  94. Садохин, А.П. Межкультурная коммуникация / А.П.Садохин. – М., 2004.

  95. Сапронов, П.А. Культурология: курс лекций по теории и истории культуры / П.А.Сапронов. –  СПб.,2001.

  96. Сартр, Ж. П. Экзистенциализм – это гуманизм / Ж.П.Сартр // Сумерки богов. – М., 1989.

  97. Сидихменов, В. Китай: страницы прошлого / В.Сидихменов. – М., 1987.

  98. Сорокин, П.А. Человек. Цивилизация. Общество / П.А.Сорокин. – М., 1992.

  99. Сравнительное изучение цивилизаций: хрестоматия / сост Б.С. Ерасов. – М, 1998.

  100. Тайлор, Э. Б. Первобытная культура / Э.Б.Тайлор. – М., 1989.

  101. Тарнас, Р. История западного мышления / Р.Тарнас. – М., 1995.

  102. Тейяр де Шарден, П. Феномен человека /  П. Тейяр де Шарден. – М., 1987.

  103. Тойнби, А.Дж. Постижение истории / А.Дж.Тойнби. – М., 1991.

  104. Токарев, С.А. Религия в истории народов мира / С.А.Токарев. – М., 1986.

  105. Тоффлер, А. Футурошок /А.Тоффлер. – СПб., 1997.

  106. Тоффлер, Э. Третья волна / Э.Тоффлер. – М. 2002.

  107. Тэн, И. Философия искусства / И.Тэн. – М., 1996.

  108. Уайт, Л. Избранное: наука о культуре / Л.Уайт. –  М., 2004.

  109. Усовская, Э.А. Постмодернизм в культуре ХХ в. / Э.А.Усовская. – Мн., 2003.

  110. Фейблман, Дж. Типы культуры /Дж. Фейблман //Антология исследова­ний культуры. Т.1: Интерпретации культуры. – СПб., 1997.

  111. Философия эпохи постмодерна /под ред. А.Р.Усмановой – Мн., 1995.

  112. Флиер, А. Культурология для культурологов / А.Флиер. – М., 2000.

  113. Флоренский, П. Храмовое действо как синтез искусств / П.Флоренский. – М., 1996.

  114. Франкл, В. Человек в поисках смысла / В.Франкл. – М.,1990.

  115. Франкл, В. Человек в поисках смысла / В.Франкл. – М. 1990.

  116. Фрейд, З. Психоаналитические этюды / З.Фрейд . – М., 2004.

  117. Фромм, Э. Человек для себя. Иметь или быть? / Э.Фромм. – Мн., 1997.

  118. Фуко, М. Слова и вещи: археология гуманитарных наук / М.Фуко. – М., 1994.

  119. Фукс, Э. Иллюстрированная история нравов. Буржуазный  век / Э.Фукс. – М., 1996.

  120. Фукс, Э. Иллюстрированная история нравов. Галантный век / Э.Фукс. – М., 1996.

  121. Хайдеггер, М. Время и бытие / М.Хайдеггер. – М., 1993.

  122. Хантингтон, С. Столкновение цивилизаций / С.Хантингтон. – М., 2003.

  123. Хёйзинга, Й. Homo Ludens. В тени завтрашнего дня / Й.Хёйзинга. – М., 1992.

  124. Хёйзинга, Й. Осень средневековья / Й.Хёйзинга. – М., 1995.

  125. Чернявская, Ю.В. Введение в культурно-философскую антропологию / Ю.В.Чернявская. – Мн., 2003.

  126. Чернявская, Ю.В. Личность и культура / Ю.В.Чернявская. – Мн., 2003.

  127. Чернявская, Ю.В. Народная культура и национальные традиции / Ю.В.Чернявская. – Мн., 2000.

  128. Честертон, Г.К. Вечный человек / Г.К.Честертон. – М., 2004.

  129. Швейцер, А. Благоговение перед жизнью / А.Швейцер. – М.; 1992.

  130. Шелер, М. Положение человека в космосе / М.Шелер // Проблема человека в западной философии. – М., 1988.

  131. Элиаде, М. Аспекты мифа / М.Элиаде. – М., 1994.

  132. Юнг, К.Г. Психология бессознательного / К.Г.Юнг. – М.,1991.

  133. Ясперс, К. Смысл и назначение истории / К.Ясперс. – М., 1991.


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка