Сяргей Запрудскі (Мінск) Назвы беларускай мовы ў працах даследчыкаў




старонка3/3
Дата канвертавання20.03.2016
Памер407.91 Kb.
1   2   3

У другой працы – «Аб Літоўскім статуце, рускай мовай і друкам выдадзеным паведамленне» (O Statucie litewskim ruskim jezykiem i drukiem wydanym wiadomość) – Ліндэ аддаў належнае таму, што ў 3-м артыкуле ІІІ раздзела Статута мова дакумента называлася рускай: «на руский езык преложона и руским же писмом». Недыферэнцыяванае выкарыстанне некаторымі тагачаснымі польскімі аўтарамі тэрміна Ruski język вымусіла Ліндэ зрабіць заўвагу адносна таго, што гэты выраз часам ужываўся неўласціва: напрыклад, Т. Чацкі ў некаторых выпадках змешваў назву руская мова з назвамі царкоўная мова і расійская мова (Linde 1816, 12). Аднак руская мова моцна адрозніваецца ад расійскай і царкоўнай, і, сцвердзіў Ліндэ, «расіянін, які з захапленнем дэкламуе творы Ламаносава, Дзяржавіна і г. д., а таксама грэцка-расійскі (праваслаўны – С.З.) святар, які ўсю славянскую Біблію ведае напамяць, не зразумее ніводнага артыкула рускага літоўскага статута настолькі, што ўзнікла патрэба выдаць статут у перакладзе на расійскую мову» (Тамсама). Зыходзячы з таго, што мова Статута не адрознівалася ад мовы кваліфікаванага Сопікавым як беларускае «Казання св. Кірылы аб антыхрысце», Ліндэ назваў мову Літоўскага статута Беларускай, выдзеліўшы ў тэксце гэту назву (Linde 1816, 13). У працы «Аб літоўскім статуце…» Ліндэ вярнуўся да тэмы кваліфікацыі мовы Скарыны і ўдакладніў, што нягледзячы на тое, што «ў Скарыны назіраем дамешку рускай мовы да царкоўнай, старая славянская мова ў яго выразна пераважае» (Linde 1816, 18). З працы Ліндэ вынікае, што ён быў схільны захоўваць за беларускай мовай яе абыходкавую назву руская мова (што назіраем і ў назве ягонай працы), у той жа час ён кваліфікаваў адну з яе канкрэтных функцыянальна-стылістычных разнавіднасцяў (мову Статута) як беларускую.

Выдзяляючы ва ўсходніх славян самастойную рускую мову з яе беларускай разнавіднасцю, якія адрозніваліся ад расійскай мовы, у сваіх працах 1815 – 1816 гг. Ліндэ істотна прасунуўся наперад у параўнанні з 1807 г., калі ва ўступе да першага тома свайго слоўніка сярод усходнеславянскіх моў ён назваў толькі рускую мову, пад якой разумеў расійскую. Прагрэс тут можна назіраць і ў параўнанні з артыкулам «Аб славянска-расійскай літаратуры»: у працы «Аб літоўскім статуце…» былі вызначаны адносіны паміж рускай і беларускай мовамі: яны былі акрэслены як цэлае і частка, як агульнае і прыватнае.

9.9. Вылучэнне ў артыкуле «Аб славянска-расійскай літаратуры» рускай мовы статутаў ВКЛ, Ягелонаў ці Скарыны стварыла спецыфічныя складанасці для перакладчыка артыкула Ліндэ на расійскую мову М. Качаноўскага. (У скарочаным выглядзе артыкул Ліндэ быў перадрукаваны на расійскай мове ў рэдагаваным Качаноўскім часопісе «Вестник Европы»). Якім чынам пры перакладзе трэба было перадаць па-расійску выраз Ліндэ руская мова? Тэрмін руский язык у расійскай лінгвістыцы ў гэты час усё больш актыўна выкарыстоўваўся для наймення ўяўлянага продка тагачаснай расійскай мовы, які паводле сваіх характарыстык (і гэта добра ўсведамляў Качаноўскі) моцна адрозніваўся ад апісванай Ліндэ мовы статутаў ВКЛ, Ягелонаў ці Скарыны. Быў знойдзены наступны выхад. Перакладаючы сказ пра тое, што першае і трэцяе выданні статутаў ВКЛ выйшлі на рускай мове, Качаноўскі, «каб не змешваць з нашай рускай» («чтоб не смешивать с нашим русским»), ужыў тэрмін руськая мова (руський язык) (Линде 1816, 122). Свой падыход ён патлумачыў у спецыяльнай зносцы, у якой таксама заўважыў, што расійскую мову палякі ў вусным ужытку называюць маскоўскай, а на пісьме – расійскай; на руськай мове гавораць жыхары Мінскай, Кіеўскай, Валынскай і Падольскай губерняў (Тамсама).

9.10. У канцы 1810-х гг. з кароткімі заўвагамі пра беларускую мову ў часопісе «Вестник Европы» ўпершыню выступілі яшчэ два аўтары, даследаванні якіх пазней мелі вялікае значэнне для яе распрацоўкі. Пішучы пра мову ўступнай нататкі выдаўца «Часослова», К. Калайдовіч дыягнаставаў у ёй «руской язык в простонародном польском, или правильнее белорусском выговоре» (Вестник Европы. 1819. № 19. С. 105). У наступным нумары часопіса ў артыкуле «Розыскания касательно русской истории» З. Даленга-Хадакоўскі паведаміў, што «меж Вильною, Гродном и Минском есть издревле руское наречие. Литовские князья не искоренили оного, ибо употребляли сами при дворе, в договорах и уставах» (Вестник Европы. 1819. № 20).

10. Заключныя заўвагі

Лінгвістычныя працы 1800 – 1810-х гг. пра беларускую мову былі толькі першым падыходам да навуковага высвятлення як характару беларускай мовы, так і яе назвы. У шэрагу выпадкаў тут канстатуем звычайнае згадванне беларускай мовы сярод іншых. Усе гэтыя працы былі надрукаваны за межамі Беларусі (Гётынген, Берлін, Харкаў, Санкт-Пецярбург, Кракаў, Прага, Варшава). Даследаванню характару беларускай мовы часам папярэднічала пэўнае высвятленне спецыфікі беларусаў, адпаведна ў некаторых працах, дзе ішла гаворка і пра беларускую мову, маглі ўжывацца этнонімы, але не выкарыстоўваліся ніякія лінгвонімы (Адэлунг, Шлёцэр). Тэрміналогія, кваліфікацыі і ацэнкі некаторых прац увогуле не даюць магчымасці дакладна вызначыць, ці беларуская мова знаходзілася ў полі зроку іх аўтараў (Цімкоўскі, Фатэр). У гэты час пераважала назва руская мова, аднак пачаў з’яўляцца таксама тэрмін беларуская мова. Была здзейснена спроба ўкараніць выраз руськая мова, а таксама зафіксавана першая спроба выкарыстання складанага апісальнага тэрміна з адначасовым выкарыстаннем азначэнняў руская і беларуская (Калайдовіч). У працы Ліндэ «Аб літоўскім статуце…» упершыню было пастаўлена пытанне выкарыстання адэкватнай тэрміналогіі. Працы першых двух дзесяцігоддзяў ХІХ ст. з’явіліся важным падмуркам, на які абапіралася лінгвістыка пазнейшага часу.


Заўвагі
1 Папраўдзе гэтых назваў, як мы пераканаемся пазней, было яшчэ больш.

2 Многія сучасныя беларускія аўтары адчуваюць дыскамфорт, калі сустракаюцца з неабходнасцю перадаць па-беларуску актыўна ўжываны ў Сярэднявеччы лацінамоўны выраз lingua Ruthenica або ўжываны ў польскай літаратуры ў ХІХ ст. тэрмін język Ruski – з прычыны таго, што папраўдзе гэтыя выразы абазначалі не сучасную рускую (г. зн. расійскую), а беларускую мову. Так, А. Семянчук, піша пра стаўленне Міхалона Літвіна не да рускай, а да рутэнскай мовы (Семянчук 1999, 215). Такі дыскамфорт, аднак, бадай незнаёмы некаторым навукоўцам расійскай школы, якія, ужываючы тэрмін руская мова ў дачыненні да сітуацыі ВКЛ, часам вольна ці нявольна (і, зразумела, некарэктна) суадносяць яго з расійскай мовай. Параўн. у гэтым плане наступную заўвагу Е. Цалуновай пра дзяржаўную (канцылярскую) рускую мову ВКЛ: «Можна меркаваць, што гэта мова не лічылася ў ВКЛ «чужой» (г. зн. замежнай мовай)» (Целунова 2000, 76). Несумненна, разважаць у любой форме пра «чужы» характар рускай мовы ў ВКЛ ёсць сэнс толькі тады, калі разумець пад ёй расійскую мову.

3 У «Хроніцы...» Стрыйкоўскага ужыванне этноніма беларус, зрэшты, суправаджалася азначэннем літоўскі (Мыльников 1999, 81).

4 А. Меер запісаў: «вялікарасійская мова паміж імі (жыхарамі мясцовасці каля Крычава і Хоціма. – С.З.) настолькі мала перайначана, што выключаючы некаторыя перанятыя ў палякаў найменні («наречия»), вымаўленне а і о на е і я, дадатак пры запытаннях часціцы чы і перамену с на з, іншых істотных перамен у ёй, здаецца, і не заўважаецца» (Раманаў 2006, 122).

5 Пэўны час на Захадзе была даволі папулярнай так званая славянская тэорыя паходжання літоўскай мовы, якая мела шматлікіх прыхільнікаў і панавала прынамсі да другой паловы XVI ст. (Дини 1999, 42 – 43). Погляды, згодна з якімі літоўская мова паходзіла са славянскай ці, прынамсі, мела значны славянскі інгрэдыент, аж да пералому XVIII – XIX ст. і нават пазней зусім не абавязкова былі дзівацтвам. Аўтар не кампетэнтны разважаць на тэму, ці ў рамках славянскай тэорыі паходжання літоўскай мовы сустракаліся выпадкі, калі пад літоўскай мовай выступала беларуская, тым не менш аддае пэўнае месца асэнсаванню ў літаратуры пачатку ХІХ ст. славянскага складніка літоўскай мовы (гл. ніжэй). Калі ж абмежавацца чыста тэрміналагічнай сферай, то трэба канстатаваць, што прынамсі ў замежных назіральнікаў беларусы часам выступалі як літоўцы. Напрыклад, Геранім Пражскі, які ў канцы XIV cт. быў пасланы місіянерам у Літву, сцвярджаў, што літоўцы гавораць на славянскай мове і з’яўляюцца славянскім народам. Гл.: Целунова 2000, 78. А. Цалунова, бадай, схільная запярэчыць такой магчымасці, цалкам сур’ёзна называючы меркаванне Гераніма Пражскага «памылкай» («заблуждением»). З пункту гледжання таго, што на Захадзе беларусаў маглі называць літоўцамі, параўн. таксама прыведзенае вышэй і згадванае В. Грыцкевічам і А. Мальдзісам сведчанне Паола Джовія Навакомскага сярэдзіны XVI ст.

6 Раздзел пра славянскія мовы ў працы Адэлунга адрэдагаваў будучы патрыярх славістыкі Ёзаф Добраўскі (Gladkova 2004, 365). Нам, аднак, дакладна невядома, наколькі значным быў яго ўклад у падрыхтоўку славістычнага раздзела працы Адэлунга.

Літаратура



Азадовский, М.К. История русской фольклористики. Москва, 1958.

Баженова А. Славян родные имена. Словарь исторических родокоренных имен. Москва: Ладога, 2006. 588 с.



Банькоўскі-Цуліг, Моніка. Стан і перспектывы беларусістыкі ў Швейцарыі // Беларусіка. Albaruthenica. 1. Мінск: Навука і тэхніка, 1993. С. 11 – 15.

Баршчэўская, Ніна. Уплыў суседніх народаў на зьмену дзяржаўнага назову Беларусі ў ацэнцы беларускіх вучоных у дыяспары // Droga ku wzajemności. 50 lat białorutenistyki na Uniwersytecie Warszawskim. Redakcja naukowa Mikołaj Timoszuk i Mikołaj Chaustowicz. (Acta Albaruthenica 6). Warszawa, 2007. S. 50 – 66.

Беларусь у Вялікім княстве Літоўскім. Мінск, 1992.

Белы, Алесь. Хроніка Белай Русі. Chronicon Russiae Albae. Нарыс гісторыі адной геаграфічнай назвы. Мінск: Энцыклапедыкс, 2000.

Булгакаў, Валер. Гісторыя беларускага нацыяналізму. Вільня: Інстытут беларусістыкі, 2006.

Булич, С.К. Очерк истории языкознания в России. Т. 1. XIII в. – 1825 г. СПб., 1904.

Гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы. The History of the Belarusian Nation and State. Мінск, Беларускі кнігазбор, 2001.

Грыцкевіч, Валянцін; Мальдзіс, Адам. Шляхі вялі праз Беларусь. Нарыс. Мінск: Мастацкая літаратура, 1980.

Гудков, В.П. Славистика. Сербистика. Москва: Издательство Московского государственного университета, 1999.

Дини, Пьетро У. Заметки об истоках балтийской лингвистики // Славяноведение. 1999. № 5. С. 42 – 47.

Долобко, М.Г. Ю. Крижанич о русском языке // Советское языкознание. Том 3. Ленинград, 1937. С. 7 – 40.

Жураўскі, А.І.; Прыгодзіч, М.Р. Гісторыя беларускай літаратурнай мовы // Беларуская мова: Энцыклапедыя. Мінск: «Беларуская энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1994. С. 147 – 156.

Жураўскі, А.І Беларуская мова і дзяржаўнасць у старажытнасці // Гуманітарныя і сацыяльныя навукі на зыходзе ХХ стагоддзя. Мінск, 1998. С. 449 – 455.

Запруднік, Янка. Беларусь на гістарычных скрыжаваннях. Мінск: Беларускі Фонд Сораса; ВЦ «Бацькаўшчына», 1996.

Запрудскі, Сяргей. Юрый Крыжаніч аб беларускай мове // Мовы Вялікага Княства Літоўскага. Матэрыялы IV Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Брэст, 18 – 19 мая 2004 г.). Брэст: Академия, 2005. С. 11 – 14.

Запрудскі, Сяргей. Беларусістычныя зацікаўленні Самуэля Багуміла Ліндэ // Droga ku wzajemności. 50 lat białorutenistyki na Uniwersytecie Warszawskim. Redakcja naukowa Mikołaj Timoszuk i Mikołaj Chaustowicz. (Acta Albaruthenica 6). Warszawa, 2007. S. 382 – 395.

Імя тваё «Белая Русь». Мінск, 1991.

Кавко, А.К. Белоросика в трудах П.Й. Шафарика // Павел Йозеф Шафарик (к 200-летию со дня рождения). Москва, 1995. С. 51 – 59.

Карский, Е.Ф. Белорусы. Том 1. Введение в изучение языка и народной словесности. Минск: Беларуская Энцыклапедыя, 2006.

Куль-Сяльверстава, С.Я. Беларусь на мяжы стагоддзяў і культур: Фармаванне культуры Новага часу на беларускіх землях (другая палова XVIII – 1820-я гг.). Мінск, 2000.

Лабынцев, Ю. А. Именование «Белоруссией» восточных пограничных земель Речи Посполитой после ее разделов // Studia Russica. XXII. Budapest, 2005. С. 137 – 143.

Латышонак, Алег. «Белая Русь» у «Polonii» Шымана Старавольскага. Даклад на міжнароднай канферэнцыі «Беларуска-польскія літаратурныя, моўныя і гістарычныя сувязі (да 125-годдзя Янкі Купалы і Якуба Коласа)». Мінск, 27 – 29 чэрвеня 2007 г. (у друку)

Линде, С.Б. О российской литературе // Вестник Европы. 1816. Ч. ХС, № 22. С. 110 – 136; № 23/24. С. 230 – 254.

Мальдзіс, Адам. Падарожжа ў ХІХ стагоддзе: З гісторыі беларускай літаратуры, мастацтва і культуры. Мінск, 1969.

Мальдзіс, А.І. Кнігадрукаванне ў Беларусі ў XVIII ст. // Книга, библиотечное дело и библиография в Белоруссии. Минск, 1974. (а)

Мальдзіс, Адам. Таямніцы старажытных сховішчаў. Мінск, 1974. (b)

Мальдзіс, Адам. На скрыжаванні славянскіх традыцый: Літаратура Беларусі пераходнага перыяду (другая палавіна ХVII–ХVIIІ ст.). Мінск, 1980.

Мальдзіс, Адам. Беларусь у люстэрку мемуарнай літаратуры ХVIIІ стагоддзя: Нарысы быту і звычаяў. Мінск, 1982.

Мальдзіс, Адам. Як жылі нашы продкі ў ХVIIІ стагоддзі. Мінск, 2002.

Могилевский, Иоанн. О русском языке // Журнал министерства народного просвещения. 1838. Ч.17. № 1 (генварь). С. 17 – 43.

Мыльников, А.С. Картина славянского мира: взгляд из Восточной Европы. Представления об этнической номинации и этничности XVI – начала XVIII века. СПб., 1999.

Мякишев, В. «Русская мова» Литовского Статута 1588 года и виленских актовых книг конца XVI века // Studia Russica. XVII. Budapest, 1999. С. 58 – 64.

Некрашевич-Короткая, Ж. Лингвонимы восточнославянского культурного региона (исторический обзор) // Исследование славянских языков и литератур в высшей школе: достижения и перспективы. Под редакцией В.П. Гудкова, А.Г. Машковой, С.С. Скорвида. Москва, 2003. С. 149 – 153.

Прыгодзіч, М. Катэхізіс Лаўрэнція Зізанія 1627 года ў гісторыі рэлігійна-кніжнай культуры ўсходніх славян // Дыяспара. Культуралогія. Гісторыя: Матэрыялы ІV Міжнар. кангрэса беларусістаў «Беларуская культура ў кантэксце культур еўрапейскіх краін» / Пад рэд. А. Мальдзіса, А. Смаленчука. Мінск: Рэд. газ. «Голас Радзімы», 2006. С. 123 – 125.

Раманаў, Е.Р. З гісторыка-археалагічнай спадчыны. Выбраныя творы. Магілёў, 2006.

Русские летописи на древлеславянском языке, сличенные, переведенные и объясненные А.Л. Шлёцером. Часть 1. Перевел Дм. Языков. СПб., 1809.

Сагановіч, Г.М. Да гісторыі назвы «Белая Русь» // Старонкі гісторыі Беларусі. Рэдкал.: М.П. Касцюк, М.В. Біч, Г.В. Штыхаў. Мінск: Навука і тэхніка. 1992. С. 63 – 73.

Семянчук, Альбіна. Міхалон Літвін // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Том 5. Мінск: «Беларуская энцыклапедыя» імя Петруся Броўкі, 1999. С. 214 – 215.

Сопиков, В. Опыт российской библиографии или Полный словарь сочинений и переводов, напечатанных на славенском и российском языках. Ч. 1. СПб., 1813.

Тобін, Эдуард. А мова наша – спрадвечная, ліцвінская // Народная воля. 2007. 5 крас.

Токць, Сяргей. Беларуская ідэнтычнасць у ХІХ ст. // Беларускі гістарычны зборнік. 24. Беласток, 2005. С. 62 – 95.

Хаўстовіч, М.В. Гісторыя беларускай літаратуры 30—40-х гг. ХІХ ст. Дапаможнік для студэнтаў філал. спец. вышэйш. навуч. устаноў. Мінск: БДУ, 2001. 171 с.

Хаўстовіч, Мікола. Беларускасць у беларуска- і польскамоўнай літаратуры Беларусі першае паловы ХІХ ст. // Studia białorutenistyczne I. Redakcja Ryszard Radzik, Michał Sajewicz. Lublin, 2007. S. 179 – 187.

Целунова, Е.А. Культурная и языковая ситуация Великого княжества Литовского // Annali dell’Istituto universitario Orientale di Napoli. Dipartimento di studi dell’Europa orientale. Sezione Slavistica. Aion Slavistica. 1997 – 1998. Quaderno № 5. 2000. С. 33 – 109.

Шакун, Л.М. Гісторыя беларускага мовазнаўства. Мінск: Універсітэцкае, 1995.

Шыбека, Захар. Нарыс гісторыі Беларусі. 1795 – 2002. Мінск: Энцыклапедыкс, 2003.

Щавинская, Л. Л. Определение «белорусский» в обиходе христианских церквей (католической, православной, униатской) на белорусско-российском пограничье до и после разделов Речи Посполитой // Studia Russica. XXII. Budapest, 2005. С. 144 – 149.

Adelung, Johann Christof. Mithridates, oder allgemeine Sprachenkunde mit dem Vater Unser als Sprachprobe in beynahe fünfhundert Sprachen und Mundarten. Band 2. Berlin, 1809.

Bieder, Hermann. Die Klassifizierung der ostslawischen Sprachen und Dialekte in der galizischen Sprachwissenschaft (zweite Hälfte 19. Jahrhundert) // Normen, Namen und Tendenzen in der Slavia. Festschrift für Karl Gutschmidt zum 65. Geburstag. Hrsg. Volkmar Lehmann, Ludger Udolph. München: Verlag Otto Sagner, 2004. S. 141 – 152.

Bieder, Hermann. Sprachwissenschaftliche Weißrussistik in Österreich-Ungarn // Germanoslavica. Jahrgang 17. 2006. Nr. 1 – 2. S. 65 – 84.

Dini, Pietro U. Auffassungsvarietät über die Baltischen Sprachen in «Mithridates» (1555) von Conradus Gesnerus. Baltische Sprachen und Kulturen in der Renaissance // Baltistica. XXXII (1). 1997. S. 41 – 48.

Dini, Pietro U. Polyglossia and linguistic variations in the Grand Duchy of Lithuania according to Miechovita (XVI cent.) // Studia Russica. XVIII. 2000. P. 49 – 54.

Gerbinius, Johannes M. Religiosae Kijovienses cryptae, sive Kijovia subterranea: In quibus labyrinthus sub terra, et in eo emortua a sex centis annis Divorum atque Heroum graeco-ruthenorum, et nec dum corrupta corpora, ex nomine atque ad oculum e Paterico sclavonica detegit. Jenae, 1675.

Gessner, Konrad. Mithridates. De differentiis linguarum tum veterum tum quae hodie apud diversas nationes in toto orbe terrarum in usu sunt. Neudruck der Ausgabe Zürich 1555. Herausgegeben und eingeleitet von Manfred Peters. Scientia Verlag Aalen 1974.

Gladkova, Hana. Ohlédnutí výročím Josefa Dobrovského (1753 – 1829) // Slavia. R. 73. 2004. S. 359 – 384.

Lelewel, Ioachim. Dodatek do rosprawy Daniłowicza w Nrze 17 umieszczonej o Dyplomatyce Ruskiej // Dziennik Warszawski. 1826. T. 6. [№ 17 – 19]. S. 211 – 241.

Linde, S.B. O literaturze słowiańsko-rosyjskiej // Pamiętnik Warszawski. 1815: T. II. № 8. S. 411 – 428; T. III. № 9. S. 14 – 34. № 10. S. 133 – 150. № 11. S. 277 – 298. 1816: T. IV. № 13. S. 3 – 21. № 15. S. 285 – 296; T. V. № 17. S. 3 – 21. № 18. S. 125 – 144.

Linde, S.B. O Statucie litewskim ruskim językiem i drukiem wydanym wiadomość. Warszawa, 1816.

McMillin, A.B. XIXth Century Attitudes to Byelorussian before Karski // Journal of Byelorussian Studies. Vol. I. No. 2. London, 1966. P. 103 – 109.

Rudnik-Karwatowa, Zofia. Kierunki badań slawistycznych w Polsce i Rosji do roku 1830. U źródeł słowiańskiego językoznawstwa historyczno-porównawczego // Slavia Occidentalis. T. 53. Poznań, 1996. S. 87 – 94.

Vater, J. S. Literatur der Grammatiken, Lexica und Wörtersammlungen aller Sprachen der Erdе: nach Alphabetischer Ordnung der Sprachen. Berlin, 1815.
names of the Belarusian language in studies of the 19TH CENTURY scholars. 1800 – 1810 works
According to the modern scientific literature, more than 12 different names (however, some akin) were used to name Belarusian in studies of various scholars in the 19th century. Authors used different terms if they were Belarusian, or if their activities were within the framework of the Polish, Russian, German or Czech scientific practice, as well as they give the name for Belarusian depending on their citizenship, or whether they meant oral or written usage of Belarusian, etc.

Studies of 1800 – 1810 were just the first approach both to the determining of the Belarusian language characteristic features and to the ascertaining of its most appropriate name. All these studies were published outside Belarus (Göttingen, Berlin, Kharkov, St. Petersburg, Cracow, Prague, Warsaw). In a number of cases Belarusian was only mentioned there among others. Within the two first decades of the 19th century the most used terms are the traditional term Ruthenian language (Ruskoj / Ruskij yazyk) (mostly with one letter s) and Belarusian language, with the traditional use of the latter one not so deep-rooted and less stable. The fact that the name Ruskoj / Ruskij yazyk had an unstable terminological meaning and was not completely attached to the modern Russian language in the two first decades of the 19th century positively influenced the possibility to use this term to mean Belarusian language; the Russian language itself had usually the name Rossijskij in the scientific literature of that time written in Russian. An attempt to introduce the expression Ruskij yazyk was made; and the first occurrence of a compound descriptive term with simultaneous use of the attributes Ruthenian and Belarusian was recorded. The question about a more adequate name for Belarusian was first set in the work ‘About the Lithuanian Statute…’ by the Polish scholar S.B. Linde in 1816. The terminology, qualifications and estimations elicited from some studies of that time sometimes do not at all enable to determine whether the Belarusian language was within the scope of vision of the authors of these works.
1   2   3


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка