Strategia rozwoju turystyki




старонка4/8
Дата канвертавання25.04.2016
Памер0.64 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

Specjalny obszar ochrony siedlisk Natura 2000 „Lasy Bierzwnickie” PLH 320044


Obszar złożony jest z dwóch fragmentów, rozdzielonych pasmem zagospodarowanego terenu rolniczego z rozproszonym osadnictwem. Obejmuje fragment Puszczy Drawskiej ograniczony
do zwartego kompleksu buczyn i lasów dębowych. Szczególnie dobrze zachowane, w starszych klasach wiekowych, są kwaśne i żyzne buczyny w rejonie Sowińca, urozmaicone licznymi śródleśnymi oczkami wodnymi, a także buczyny w okolicy Rębusza i nad jez. Bierzwnik. Jeziora klasyfikowane
są jako ramienicowe, m.in. duże jez. Bierzwnik z wyspą, porośniętą lasem lipowym. W kilku miejscach nad jeziorami wykształciły się szuwary kłoci wiechowatej. Znajdują sie tu też fragmenty lasów grądowych - np. grąd lipowy na wyspie jez. Bierzwnik. W okolicy Chłopowa i nad jez. Bierzwnik oraz na pd. od Jagliska znajdują się pozostałości torfowisk wysokich, otoczonych borami i brzezinami bagiennymi na torfach. W okolicy Zieleniewa utrzymują się ciepłe murawy napiaskowe. na dobrze wykształconym wale ozowym. W obszarze i jego bezpośrednim sąsiedztwie także cenne elementy kulturowe: założenie pocysterskiego opactwa w Bierzwniku. Cenny przyrodniczo fragment Puszczy Drawskiej, obejmujący rzadkie siedliska przyrodnicze i populacje rzadkich gatunków. Siedliska wymienione w Załączniku I Dyrektywy Rady 92/43/EWG (16 rodzajów) zajmują około 50% powierzchni obszaru, m.in. występuje tu rzadki na Pomorzu grąd lipowy. Jedyne w Puszczy Drawskiej miejsce występowania typowych torfowisk wysokich. Jest to fragment Puszczy Drawskiej, ważny dla zachowania rzadkich torfowisk nakredowych 7210, reprezentujących tu podtyp z kłocią wiechowatą. Stwierdzono tu też występowanie 9 gatunków z Załącznika II Dyrektywy, w tym jednej z dwóch znanych w Puszczy populacji jelonka rogacza oraz żółwia błotnego (jedno z ważniejszych stanowisk
w zachodniej Polsce).

Status ochrony
Obszar w większości na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu „F” Bierzwnik z rezerwatami przyrody: Wyspa na Jeziorze Bierzwnik (1,13 ha), Źródlisko Skrzypowe (1,05 ha). Obejmuje też 5 użytków ekologicznych (11,88 ha), oraz OSO „Lasy Puszczy nad Drawą”.

Specjalny obszar ochrony siedlisk Natura 2000 „Uroczyska Puszczy Drawskiej” PLH 320046


Ostoja obejmuje większą część dużego kompleksu leśnego na równinie sandrowej, położonej
w środkowym i dolnym biegu rzeki Drawy. W lasach dominują drzewostany sosnowe, jednak duży jest udział buczyn i dąbrów; niektóre ich płaty mają charakter zbliżony do naturalnego. W miejscach, gdzie teren jest pofałdowany, wzgórza osiągają wysokość do 121 m. Najcenniejszym przyrodniczo obszarem jest centralna część ostoi, położona w widłach rzek: Drawy i Płocicznej. Są tu liczne jeziora (największym z nich jest J. Ostrowieckie - 370 ha). W rzeźbie terenu odznaczają się meandry obu rzek, obramowane wysokimi skarpami. Charakterystyczną cechą tych rzek jest bystry prąd wywołany silnym spadkiem terenu. Ich koryta i doliny zachowały charakter zbliżony do naturalnego. Jeziora
są zróżnicowane pod względem trofizmu wód, od dystroficznych przez mezotroficzne
do eutroficznych. Dobrze zachowane cenne siedliska przyrodnicze, w tym 23 z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG. W odniesieniu do żyznych i kwaśnych buczyn jest to jeden z ważniejszych obszarów w Polsce - uroczysko Radęcin w Drawieńskim Parku Narodowym i kwaśne buczyny
na zboczach doliny Drawy są jednymi z nielicznych w Polsce fragmentami buczyn o zachowanej naturalnej dynamice. Bogate populacje wielu rzadkich i zagrożonych gatunków 25 z Załącznika II Dyrektywy Rady 92/43/EWG m.in. silne populacje: bobra, wydry, żółwia błotnego. Bogata ichtiofauna, a szczególnie reofilna fauna wodna z takimi zagrożonymi gatunkami jak: łosoś, minóg rzeczny, certa, oraz stosunkowo liczne i trwałe populacje gatunków rzadkich w naszym kraju,
jak: głowacz białopłetwy, pstrąg potokowy i lipień.

Status ochrony
Obszar obejmuje: Drawieński Park Narodowy (11087 ha; 1990); 5 rezerwatów przyrody: Stary Załom (5,62 ha), Mszary Tuczyńskie (6,10 ha), Jezioro Łubówko (77,5 ha; 1991), Leśne Źródła (20,85 ha), Torfowisko Osowiec (18,24 ha, 2003); fragmenty 3 obszarów chronionego krajobrazu: Puszcza nad Drawą (33 280 ha), OChK Puszcza Drawska (42173 ha woj. lubuskie, 2002); „E” Korytnica Rzeka
(3550 ha, oraz kilkanaście użytków ekologicznych (ponad 250 ha).

Obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 „Lasy Puszczy nad Drawą” PLB 320016


Obszar obejmuje większą część dużego kompleksu leśnego na równinie sandrowej, położonej
w środkowym i dolnym biegu rzeki Drawy. W lasach dominują bory sosnowe z domieszką brzozy, dębu i topoli. Zostały one znacznie przekształcone w wyniku prowadzenia gospodarki leśnej na tym terenie przez kilkaset lat. Jednakże pewne fragmenty lasów np. Melico-Fagetum, Luzulo pilosae – Fagetum zachowały swój naturalny charakter. W miejscach, gdzie teren jest pofalowany, wzgórza osiągają wysokość do 220 m. Najcenniejszym przyrodniczo obszarem jest centralna część ostoi, położona w widłach rzek: Drawy i Płocicznej. Są tu liczne jeziora (największym z nich jest
J. Ostrowieckie 370 ha). W rzeźbie terenu odznaczają się meandry obu rzek, obramowane wysokimi skarpami. Charakterystyczną cechą tych rzek jest bystry prąd wywołany silnym spadkiem terenu.
Ich koryta i doliny zachowały charakter zbliżony do naturalnego. Jeziora są zróżnicowane pod względem trofizmu wód, od dystroficznych przez mezotroficzne do eutroficznych. Występuje
co najmniej 27 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej,7 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi . Jedna z najważniejszych ostoi puchacza oraz kilku gatunków ptaków drapieżnych w Polsce. Ważne zimowisko łabędzia krzykliwego (do 150 ptaków). W okresie lęgowym obszar zasiedla powyżej 2% populacji krajowej bielika i puchacza , co najmniej 1% populacji krajowej następujących gatunków ptaków: błotniak stawowy, bocian czarny, kania czarna , kania ruda , orlik krzykliwy , lelek, muchołówka mała, rybitwa czarna, rybołów , trzmielojad i gągoł; w stosunkowo wysokich zagęszczeniach występują: bąk, dzięcioł czarny, lerka, zimorodek i żuraw. Jesienią liczebność wędrujących żurawi przekracza 1% populacji szlaku wędrówkowego ; w wysokim zagęszczeniu zimą występuje łabędź krzykliwy (do 150 osobników). Bogata fauna, m.in. silne populacje: bobra , wydry, żółwia błotnego. Bogata ichtiofauna, a szczególnie reofilna fauna wodna z takimi zagrożonymi gatunkami jak: łosoś , minoga rzecznego, certy, oraz stosunkowo liczne, i trwałe populacje gatunków rzadkich w naszym kraju, jak: głowacz białopłetwy, strzebla potokowa , pstrąg potokowy i lipień. Dobrze zachowane cenne zbiorowiska roślinne, bogate populacje wielu rzadkich i zagrożonych gatunków roślin.

Status ochrony
Obszar obejmuje następujące formy ochrony przyrody: DPN (9 367,8 ha); 18 rezerwatów przyrody („Jezioro Łubówko”, „ Łasko”, „Mszary Turzyńskie”, „ Stary Załom”, „ Wyspa na jez. Bierzwnik”,
„ Źródliska Skrzypowe”, „Drawa”, „Radęcin”, „Płociczna”, „ Sicienko”, „Jezioro Głodne”, „ Pustelnik”, „Widłakowy Bór”, „Wyspy Ostrawickie”, „Wilcze Łyko”, „ Głuskie Ostępy”, oraz 8 OChK tj. „Puszcza nad Drawą”, „D” Choszczno-Drawno , „E” Korytnica Rzeka, „F” Bierzwnik , „ I” OCK woj.lubuskiego, „II” OCK woj.lubuskiego, Dominikowo- Niemieńskie, „Pojezierze Wałeckie i Dolina Gwdy”.

Specjalny Obszar Ochrony N2000 „Dolina Płoni i Jezioro Miedwie” PLH 320006

Powierzchnia obszaru ok. 20 744 ha. Ostoję stanowi położona na południowy wschód od Szczecina dolina Płoni na odcinku od źródeł koło Barlinka do miejscowości Kołbacz wraz z dolinami dwóch dopływów: Strzelicy i Krzekny. Do najważniejszych biotopów wyróżniających ten obszar nalezą mokradła węglanowe, lokalnie wzbogacone o gatunki halofilne, wykształcające się przy brzegach jezior ramienicowych. Jedne z największych powierzchni szuwarów kłociowych, oraz najbogatsza populacja storczyka błotnego oraz jedno z nielicznych krajowych stanowisk turzyce Buxbauma, marzycy czarniawej i Pęczyny błotnej. Stwierdzono tu występowanie 16 rodzajów siedlisk gatunków


z Załącznika II tej Dyrektywy. Odnaleziono tu bogate stanowisko selerów błotnych.

Status ochrony
Obszar obejmuje 2 rezerwaty przyrody: Brodogóry (5,24 ha) i Stary Przylep (2,13 ha), fragment Barlinecko-Gorzowskiego Parku Krajobrazowego, oraz fragment OChK „C” Barlinek.

Obszar Specjalnej Ochrony N2000 „Ostoja Ińska” PLB 32008

Granice ostoi obejmują fragment Pojezierza Ińskiego. Wyróżnia się on zróżnicowaną rzeźbą terenu . Znajdują się tu wyniesienia moreny czołowej, wysoczyzny moreny dennej i sandry. Najwyższe wzniesienie -Głowacz osiąga 180 m n.p.m. teren położony w zlewni rzeki Iny. Teren falisty, lasy rozdrobnione, bagna różnej wielkości, zbiorniki wodne występują w obfitości . Lasy zajmujące blisko 60% powierzchni to przeważnie świeże lasy liściaste z bukiem i dębem praz bory mieszane. Torfowiska i jeziora stanowią ok.9% powierzchni. Ostoja ptasia o randze europejskiej. W Ostoii gniazduje ponad 140 gatunków ptaków. Ważna ostoja bielika.



Status ochrony

Występują następujące formy ochrony: 4 rezerwaty przyrody: „Głowacz”, „Jezioro Długie Ińskie”, „Kamienna Burzyna”, „Wyspa Sołtyski”, Iński Park Krajobrazowy, 2 OChK „D” Choszczno- Drawno


i „Miałka”, 5 użytków ekologicznych, oraz Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy „Ostrowie”.

Specjalny Obszar „Puszcza Barlinecka” PLB 080001

Ostoja o pow. ok. 10015 (ogółem 26 506ha). Obejmuje swymi granicami rozległe lasy Puszczy Gorzowskiej położone na ubogich piaskach sandrowych Równiny Gorzowskiej. Krajobraz urozmaicają rynny polodowcowe i niecki wytopiskowe, często zajmowane przez jeziora i torfowiska oraz rzeki dopływające do Warty. Lasy ostoi to głównie bory sosnowe oraz kwaśne i żyzne buczyny,


w niewielkim stopniu urozmaicone przez łęgi nad rzekami, olsy w zagłębieniach terenowych i grądy na bardziej żyznych glebach.

Status ochrony
Występują następujące formy ochrony: 6 rezerwatów przyrody: „Buki Zdroiskie”, „Dębina”,
„ Markowe Błota”, „Rzeka Przyłężek”, „ Wilanów”, barlinecko- Gorzowski Park krajobrazowy, oraz
3 OChK: „ C” Barlinek, II OCK woj. lubuskiego, III OCK woj. lubuskiego.

Projektowane są dwa kolejne obszary :

Specjalny Obszar Ochrony „Ostoja Barlinecka” –o powierzchni 26779,4 ha. Obszar obejmuje fragment rozległej sandrowej Równicy Gorzowskiej, porośniętej lasami Puszczy Gorzowskiej. Bogata sieć hydrograficzna, liczne jeziora różnych typów. Lasy zajmują 80% powierzchni terenu.
Na mniejszych powierzchniach, w zagłębieniu terenu, występują bory bagienne i olsy, a w dolinach cieków i w okolicy źródlisk- łęgi.

Specjalny Obszar Ochrony „Pojezierze Ińskie”- o powierzchni 10570,8 ha. Obszar położony
w środkowej części Pojezierza Ińskiego, najbardziej urozmaicony pod względem ukształtowania
i pokrycia terenu. Lasy zajmują ok. 60% powierzchni. Są to przeważnie lasy liściaste z bukiem i dębem oraz bory mieszane. Oprócz zespołów leśnych i wód dużą role odgrywa roślinność terenów podmokłych: trzcinowiska, turzycowiska, roślinność szuwarowa, roślinność torfowiska niskich
i przejściowych.

5.4.5. Pomniki przyrody

Rejestr pomników obecnie prowadzi Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Szczecinie. Według informacji RDOŚ (stan na listopad 2011 r.) w rejestrze znajduje się 95 pomników przyrody. Zgodnie


z waloryzacją przyrodniczą województwa zachodniopomorskiego (2010 r.) w wykazie potencjalnych pomników przyrody znajduje się 69 obiektów (pojedyncze drzewa, aleje).
5.4.6. Obszary chronionego krajobrazu

Obszary chronionego krajobrazu jako układy wielkoprzestrzenne zajmują obszar 97,5 tys.ha, z tego na terenie powiatu położonych jest 67,2 tys. ha, w tym gmina: Bierzwnik – 14, 9 tys.ha, Choszczno – 8,1 tys. ha, Drawno – 17,1 tys. ha, Krzęcin – 8,2 tys. ha, Pełczyce – 7,3 tys. ha i Recz – 11,7 tys. ha.

D”Choszczno - Drawno - łączna powierzchnia wynosi 24 520 ha. Obejmuje jezioro Dominikowskie, okolice Drawna z jeziorami drawieńskimi, lasy między Drawnem a Kiełpinem wraz z jeziorem Piaseczno, cały kompleks Czarnych Gajów od Drawna po Lubieniów i Kraśnik, dolinę Drawy między Drawnem a Prostynią, rynnę jezior Trzebuń i Kraśnik, okolice Wielgoszczy i Recza (około 65 % powierzchni gminy Recz), obszary na północ od Recza, po Rajsko, Pomień i Rzecko, południową część doliny Iny i tereny na północ od niej. Przedmiotem ochrony jest zróżnicowany krajobraz tego terenu. Na krajobraz ten składają się lasy borowe, przemieszane tereny rolnicze i leśne o różnym układzie siedlisk, obszary źródliskowe. Wschodnia część obejmuje fragment Puszczy Drawskiej. Na całym terenie znajdują się liczne ostoje ptaków.

E”Korytnica Rzeka - łączna powierzchnia wynosi 3550 ha. Położony jest na terenie Puszczy Drawskiej. Przedmiotem ochrony jest le śno - jeziorny krajobraz puszczy. Teren charakteryzuje


się mozaiką rozproszonych wśród licznych lasów i jezior mszarnych torfowisk.

Dominikowo - Niemieńsko - zajmuje powierzchnie około 5 755 ha. Położony jest częściowo
na terenie Borów Dominikowskich i w południowej części Polany Drawskiej pomiędzy Drawieńskim Parkiem Narodowym, Choszcznem, Drawnem i rzeką Korytnicą. Celem ochrony jest zachowanie walorów krajobrazowych, kulturowych i przyrodniczych tego terenu. Teren ten charakteryzuje
się harmonijnym połączeniem rolniczego i leśnego użytkowania terenu. Występują na tym obszarze liczne gatunki flory ciepłolubnej.

E”Bierzwnik - zajmuje powierzchnię 28 500 ha - były teren Puszczy Drawskiej. Celem ochrony


są charakterystyczne cechy fizjograficzne oraz nieprzekształcone środowisko przyrodnicze.

C”Barlinek - występujący również pod nazwą „Pojezierze Myśliborsko- Barlineckie” na terenie woj. Zachodniopomorskiego zajmuje powierzchnię 13 172 ha- obszar chronionego krajobrazu obejmujący środkową i zachodnią część gminy Pełczyce (39 % powierzchni gminy). Jest to cenny obszar pod względem krajobrazowym i przyrodniczym, w skład którego wchodzi leżący w gminie Pełczyce fragment Barlinecko-Gorzowskiego Parku Krajobrazowego. Do czynników nadających temu obszarowi wysokie walory krajobrazowe należą: dolina rzeki Płonia, niewielkie oczka jeziorek śródpolnych, łąki i pola uprawne oraz obiekty zabytkowe i parki wiejskie.


5.4.7.Użytki ekologiczne

Na terenie powiatu znajduje się 31 użytków ekologicznych; 7 na terenie gminy Bierzwnik,


16 na terenie gminy Drawno. Na terenie gminy Krzęcin znajdują się 2 użytki ekologiczne, 4 na terenie gminy Pełczyce, 2 na terenie gminy Recz.
IV. Walory historyczno-kulturowe powiatu choszczeńskiego5
Najwcześniejsze wiadomości pisane, odnoszące się do przeszłości ziem wchodzących w skład powiatu choszczeńskiego, pochodzą z XIII wieku. Był to okres powstania wielkiej własności ziemskiej
i związanych z tym nadań uposażeń dla opactw zakonnych. Od 1232 r. opactwo cysterskie w Kołbaczu zajmowało północno-zachodnie ziemie powiatu. Od 1250 r. południowo-zachodnim skrawkiem powiatu władało opactwo Sióstr Cystersek z Owińsk k/Poznania. W środku tego regionu w 1237 r. osadzone zostało opactwo joannitów z siedzibą w Korytowie, a w 1286 r. opactwo cystersów
z klasztorem w Bierzwniku.

Położenie regionu choszczeńskiego w nizinie otwartej na południu doliną dolnej Drawy,


a na północnym zachodzie Doliną Iny stanowiły obszar przenikania osadnictwa pomorskiego
i wielkopolskiego.

Do Polski Ziemię Choszczeńską przyłączył Mieszko I w latach 963-967 w trakcie walk na Pomorzu Zachodnim. Przez kilkadziesiąt lat związki z Polską były na tyle niestałe, że Bolesław Krzywousty wcielił Ziemię Choszczeńską do Polski ponownie ok. 1122 r., uznając ją za ważny strategicznie skrawek polskiej granicy zachodniej.

W okresie rozbicia dzielnicowego Polski (od 1138 r.) Ziemia Choszczeńska wchodziła w skład Księstwa Wielkopolskiego. Pokojowe panowanie książąt wielkopolskich na tym obszarze utrwalały nadania książąt wielkopolskich dla zakonów. Dzięki wysokiej kulturze rolnej, sprawnej organizacji, rozlicznym przywilejom dotyczącym eksploatacji jezior i lasów oraz sprawowaniu sądów nad podległą ludnością, opactwa zakonne stały się siłą ekonomiczną, z którą nie wytrzymywały konkurencji drobne gospodarstwa i majątki rycerskie. Druga połowa XIII wieku przyniosła zasadnicze zmiany w układzie sił politycznych i położeniu samej Ziemi Choszczeńskiej. W wyniku podziału dzielnicowego książęta śląscy posiadali Ziemię Lubuską, którą stracili z powodu sporów i uciekania się o pomoc
do margrabiów niemieckich. Margrabiowie Brandenburscy Jan i Otto mięli z zajętej Ziemi Lubuskiej otwartą drogę ekspansji do strefy pogranicza pomorsko-wielkopolskiego. Do około 1260 r. margrabiowie opanowali Ziemię Chojeńską, Kostrzyńską i Myśliborską i zbliżyli się do Ziemi Choszczeńskiej. Zajęli ją w trzeciej ćwierci XIII wieku, wykorzystując spór o okolice Choszczna
i Zamęcina między joannitami z Korytowa i cystersami z Kołbacza. Od tej pory Ziemia Choszczeńska należała do Nowej Marchii. Margrabiowie przyśpieszyli napływ kolonistów niemieckich osadzając ich w miastach i wsiach na prawach uprzywilejowania w stosunku do rdzennej ludności. Akcja kolonizacyjna powodująca wzrost produkcji rolnej i pojawienie się nadwyżek produktów rolnych, stwarzała warunki do przeobrażenia niektórych osad rolniczych w ośrodki o funkcjach rzemieślniczo-handlowych. W XIII wieku nadawano tym osadom prawa miejskie według wzorów miasta Magdeburga w drodze tzw. lokalizacji. Pierwsza wzmianka o Choszcznie pojawia się 1 kwietnia 1269 r. z okazji zjazdu margrabiów z Mszczujem II pod niemiecką już nazwą „Arnswalde”, co oznacza tyle, co „Adlerswalde”, czyli „orli las”. W przeszłości w Choszcznie istniała legenda o pochodzeniu nazwy od orłów żyjących w pobliskim lesie. W herbie miasta jest czerwony brandenburski orzeł z dwoma dębowymi gałęziami lub trzymający gałęzie w szponach. Gałęzie są symbolem dębowego lasu, rozciągającego się wówczas na zachód od miasta. Nazwa nie dowodzi jednak niemieckiego charakteru osady ani nie świadczy, że osadę wówczas świeżo zorganizowano. Prawdopodobnie pierwotna nazwa była dla margrabiów tak trudna do zapisania, że natychmiast po zajęciu miasta wprowadzili niemiecką. Nazwa pochodzi zapewne od wyrazu chwost, tj.rośliny zwanej dziś w gwarach ch(w)oszczką.

Dzięki położeniu na linii ważnych szlaków handlowych i komunikacyjnych Choszczno rozwijało się.


Nie zachował się przywilej lokacyjny Choszczna. Pośrednio poznajemy go z potwierdzenia w 1445 r. Miastem (civitas) nazwane jest po raz pierwszy 6 czerwca 1289 r. W XIV i XV w. Polska podejmowała próby odzyskania utraconego terytorium. Władysław Łokietek, wspomagany przez oddziały litewskie podczas wyprawy w 1326r. doprowadził do spustoszenia Nowej Marchii, w tym prawdopodobnie obszaru Ziemi Choszczeńskiej. Potem starania o jej odzyskanie podjął także Kazimierz Wielki.

W XV w. Ziemia Choszczeńska kilkakrotnie przechodziła z rąk do rąk. W latach 1402-1454 władał nią Zakon Krzyżacki. Po zwycięstwie na polach Grunwaldu w 1410 r. Polacy i Pomorzanie dotarli


tu pustosząc Recz, Bierzwnik, Choszczno, Korytowo i Krzęcin. W 1433roku po najeździe wojsk husycko-polskich na krótko Ziemia Choszczeńska była podporządkowana Polsce. W marcu 1437 r. wróciła do państwa zakonnego na mocy polsko krzyżackiego układu pokojowego. Kiedy Krzyżacy zaczęli przygotowywać się do wojny z Polską w 1454 r. i potrzebowali pieniędzy na zaciąg wojska
i sprzedali Nową Marchię za kwotę 40.000 guldenów elektorowi brandenburskiemu Fryderykowi II. Ziemia Choszczeńska trafiła pod panowanie Hohenzollernów.

Do początku XVII wieku wewnętrznie ustabilizowana Nowa Marchia została odbudowana


ze zniszczeń wojennych. Do wybuchu wojny trzydziestoletniej na Ziemi Choszczeńskiej panował

spokój. Pokojowy czas zapewniał miastu i okolicy wyjątkową koniunkturę gospodarczą.


Za Hohenzollernów początkowo głównym miastem administracyjnym wschodniej części Nowej

Marchii był Świdwin. W XVI wieku, po przeniesieniu joannitów z Chwarszczan do Świdwina, Choszczno staje się miastem powiatowym.

Wojna trzydziestoletnia (1618-1648) toczona między niemieckimi państwami katolickimi z cesarzem na czele a państwami protestanckimi wspartymi przez Szwecję, przyniosła spustoszenia wielu krajom Europy. Spustoszono też Nową Marchię i Pomorze podczas przemarszów wojsk stron walczących.

W 1632 r. doszczętnie zniszczono: Barnim, Krzęcin, Grabowiec i Sulibórz. Armia szwedzka spaliła


w 1636 r. Stradzewo i Raduń, a rok później przemarsz wojsk cesarskich zostawił pogorzeliska Choszczna i Recza. Mieszkańcy, podobnie jak chłopi z okolicznych wsi, schronili się w Polsce, zwłaszcza w Człopie i Tucznie. Niektóre wsie wyludniły się zupełnie. Wojna przynosząc tak wielkie zniszczenia, zaostrzyła i pogłębiła sprzeczności feudalnego systemu gospodarczego. Ocalała ludność jeszcze bardziej niż dotychczas była wyzyskiwana przez właścicieli majątków.

Ziemia Choszczeńska przez wieki, z krótkimi okresami pokoju, była miejscem przemarszów wojsk.

W pogoni za Szwedami w 1657 r. hetman Stefan Czarniecki dotarł na teren Brandenburgii po drodze zdobywając Recz, Pomień, Stradzewo i Raduń. Na początku XVIII w. przeszły tędy wojska Augusta II Sasa w pościgu za Stanisławem Leszczyńskim.

W XVII wieku powiat choszczeński (Kreis Arnswalde) tworzył nadal jeden z powiatów Nowej Marchii. Pod koniec wieku jego teren był rozleglejszy. Obejmował swoim zasięgiem 5 miast (Choszczno, Recz, Drawno, Pełczyce i Ińsko) oraz 3 domeny państwowe utworzone z posiadłości zakonnych (Bierzwnik, Recz, Pełczyce). Teren powiatu dzielił się w zasadzie na trzy grupy własnościowe. Największe


pod względem obszaru były posiadłości szlacheckie. Na drugim miejscu stały domeny państwowe,
na trzecim miejscu uplasowały się trzy miasta: Choszczno, Recz i Drawno. Utrzymujący się przez prawie półtora wieku niedobór ludności i siły roboczej na wsi spowodował, że w gospodarce powiatu panowała zupełna stagnacja. W wyniku wojen oraz licznych pożarów mocno zniszczone były miasta powiatu.

Rozwój gospodarczy daje się zauważyć w XVIII wieku. Ludność miast powiatu choszczeńskiego utrzymywała się w dużym stopniu z uprawy roli. Drugim ważnym źródłem utrzymania było rzemiosło. W Choszcznie od czasów średniowiecza działały cechy: piekarzy, rzeźników, piwowarów, szewców, krawców, siodlarzy oraz szereg innych mniej licznych.

Głównym źródłem utrzymania dla ludności miejskiej było tkactwo. W Reczu istniało 40

warsztatów tkackich. Pod koniec XVIII wieku jednak tkactwo upadło z powodu przerwania

eksportu sukna do krajów wschodnich, tj. Polski i Rosji, gdyż weszło tam na rynek tańsze sukno

angielskie i holenderskie.

W XVIII i XIX w. Nowa Marchia znalazła się w obrębie Królestwa Pruskiego. Choszczno było miastem garnizonowym, stacjonowały w nim różne formacje pruskiego wojska.

Od 1815 r. Powiat Choszczno należał do rejencji we Frankfurcie nad Odrą. Władzę powiatową

reprezentował urząd landrata. W XIX wieku obserwuje się, mimo różnych zahamowań, dość znaczny rozwój ekonomiczny powiatu we wszystkich dziedzinach gospodarki. W wielu majątkach ziemskich

istniały drobne zakłady o charakterze przemysłowym: cegielnie, wapienniki, gorzelnie, mleczarnie, cukrownie. Z innych zakładów przemysłowych należy wymienić fabrykę maszyn i odlewnię żelaza. Powiat Choszczno był jednym z pierwszych powiatów prowincji brandenburskiej, który jeszcze przed

I wojną światową został zelektryfikowany. Około 1850 r. powstała w Choszcznie fabryka zapałek,

a przed II wojną światową rozwinęła się drobna wytwórczość przemysłowa – wytwórnia szczotek, papy, tartak i torfownia. W latach siedemdziesiątych XIX wieku, po zniesieniu pańszczyzny

i uwłaszczeniu chłopów, nastąpił odpływ ludności wiejskiej z powiatu, czego konsekwencją był upadek folwarków szlacheckich.

W historii Ziemi Choszczeńskiej na uwagę zasługują losy Ziemi Pełczyckiej, która do XVI w. była typowym obszarem pogranicza polsko-brandenbursko-pomorskiego. W trakcie kilkusetletnich konfliktów politycznych i zbrojnych tereny te zmieniają często swą przynależność państwową. Raz

są we władaniu władców polskich, to znów stanowią domenę nowo marchijskich książąt Brandenburgii, lub są własnością suwerenów zachodniopomorskich z dynastii Gryfitów.

Także, na krótko, Ziemią Pełczycką włada Państwo Krzyżackie. Po wojnach napoleońskich i częściowej zmianie pruskiego systemu prawnoadministracyjnego, Pełczyce zostają włączone do okręgu powiatu choszczeńskiego, który podporządkowano urzędowi rejencyjnemu we Frankfurcie n/Odrą. Fakt włączenia Pełczyc do powiatu choszczeńskiego sankcjonuje przynależność miasteczka do okręgu choszczeńskiego, datującą się od drugiej połowy XVI w. Stan ten jednak nie trwa długo. Po nowej reformie administracji pruskiej z roku 1816 Pełczyce wyłączone zostają z powiatu choszczeńskiego


i dołączone do powiatu myśliborskiego, do którego należeć będą do roku 1975. Powstanie silnej władzy króla Prus na początku XVIII w. stwarza mieszczaństwu pełczyckiemu możliwości uwolnienia się od ucisku i bezprawia, jakie wywiera w miasteczku od prawie 200 lat feudalny ród von Waldow.

Od 1723 r., kiedy Pełczyce weszły w skład domeny królewskiej, tworzą się warunki sprzyjające rozwojowi miasteczka. W tym czasie przebudowie ulega kościół – średniowieczną świątynię

o układzie halowym przerobiono na obiekt w stylu barokowym, na planie krzyża greckiego z czterema barokowymi szczytami. Jeszcze w 2 poł. XX w. Pełczyce charakteryzował znaczny stopień agraryzacji, który w ostatnich dekadach ub. wieku stopniowo ustępował, głównie na rzecz handlu i usług.

Do 1975 r. miasto i gmina Pełczyce należą do województwa szczecińskiego i podporządkowane

są administracji powiatowej w Myśliborzu (od 1816 r.). Ustawa z 24 lipca1998 r. przywraca trójstopniowy podział terytorialny państwa i od 1 stycznia 1999 r. powołuje ponownie powiaty myśliborski i choszczeński, włączając je ze zlikwidowanego przedmiotową ustawą województwa gorzowskiego do województwa zachodniopomorskiego. Tym razem, na mocy ww. ustawy , miasto
i gminę Pełczyce podporządkowano władzom powiatu w Choszcznie. Bogata, ale i niezwykle burzliwa, wielowiekowa historia miasteczka i przyległych okolic pozostawia po sobie bogatą i urokliwą strukturę wartości kulturowych (mimo znacznych ubytków i zniszczeń). W połączeniu z atrakcyjną fizjografią położenia (krajobraz, rzeźba terenu, liczne atrakcyjne pod względem krajobrazowym jeziora, niskie skażenie środowiska), miasto Pełczyce i znaczna część obszaru gminy posiadają ogromną szansę ożywienia gospodarczego opartego o turystyczno-rekreacyjne wykorzystanie cennych walorów środowiska kulturowego i przyrodniczego.

Przed wybuchem II wojny światowej Powiat Choszczno składał się z 66 gmin wiejskich i 3 gmin miejskich (Choszczno, Recz, Drawno). Na obszarze 1256 km2 mieszkało 45 410 osób. W 1937 r.

w mieście działały takie zakłady jak: mleczarnia, fabryka cukierków, fabryka traktorów, zakłady produkujące beton.

W latach wojny 1939-1945 Ziemia Choszczeńska należała do rejencji w Pile wchodzącej w skład prowincji Pomorze. Uprawiana tu polityka niemiecka to nasilenie propagandy antypolskiej i duży stopień militaryzacji terenu (koszary, poligony, składy wojskowe). Władzę sprawowała Narodowo-Socjalistyczna Niemiecka Partia Pracy, która kierowała całym życiem politycznym, społecznym


i gospodarczym. Podobnie jak inne obszary Pomorza Zachodniego, Ziemia Choszczeńska w czasie wojny była miejscem pracy niewolniczej zorganizowanej przez hitlerowców dla tysięcy obcokrajowców przywiezionych z krajów okupowanych. Największą liczbę robotników przymusowych stanowili Polacy przywiezieni z Generalnej Guberni i innych dzielnic Polski. W granicach Państwa Polskiego Ziemia Choszczeńska znowu znalazła się dopiero w 1945 r. Walki z silnym niemieckim zgrupowaniem dowodzonym przez gen. Voigta rozgrywały się od 29 stycznia do 3 marca 1945 r.

31 stycznia wojska radzieckie zdobyły Bierzwnik, 8 lutego – Krzęcin i Recz, a 22 lutego – Choszczno.

W czasie wojny na terenie Choszczna działał obóz jeniecki Oflag IIB, którego więźniami byli m.in. Leon Kruczkowski, mjr Henryk Sucharski oraz red. „Przeglądu Sportowego” Zygmunt Weiss – dwukrotny olimpijczyk, siedmiokrotny mistrz Polski w biegach na 400 metrów w sztafetach. Zaraz
po zakończeniu wojny utworzono Starostwo Powiatowe Choszczeńskie. Miasto Choszczno i cały obszar Ziemi Choszczeńskiej były wyludnione i zniszczone w ok. 95 proc. Początkowo Choszczno wchodziło jako jeden z 18 obwodów w skład Okręgu Pomorze Zachodnie. W 1946 r. obwód przemianowano na powiat i włączono do województwa szczecińskiego.

W 1975 r. wprowadzono kolejny etap tzw. reformy administracyjnej, na mocy której zniesiono powiaty. Wcześniej w 1972 r. w miejsce istniejących bardziej licznych Gromadzkich Rad utworzono następujące gminy: Choszczno, Recz, Drawno, Bierzwnik i Krzęcin, które znajdowały się w granicach administracyjnych nowego województwa gorzowskiego. Wiele osób związanych w powiecie


z województwem szczecińskim uznało nową przynależność za czynnik, który nie polepszył szans rozwojowych nowych gmin.

W styczniu 1999 r. po wejściu w życie nowej reformy administracyjnej (ustawy o utworzeniu powiatów i nowych województw) powstał nowy powiat choszczeński, wchodzący w skład województwa zachodniopomorskiego. Do nowego powiatu weszły gminy: Choszczno, Drawno, Recz, Pełczyce, Bierzwnik i Krzęcin.


V. Komunikacja

Choszczno będące siedzibą powiatu, jako centralnie położone w stosunku do położenia w powiecie, jest oddalone około 70 km od Szczecina, 60 km od Gorzowa, 139 km od Poznania, 165 km od Terminalu Portowego w Świnoujściu i około 450 km od Warszawy. Przez miasto przebiegają następujące drogi wojewódzkie: 175, 160, 161, 122. W mieście znajduje się także dworzec autobusów dalekobieżnych PKS. W powiecie czynne są 4 stacje kolejowe: Choszczno, Stary Klukom, Słonice i Bierzwnik. Ponadto jest jeszcze czynna linia kolejowa Stargard Szczeciński - Piła

z przystankami w Sokolińcu i Reczu.
1. Drogi krajowe

Głównym szlakiem komunikacyjnym na terenie powiatu choszczeńskiego jest droga krajowa nr 10 Bydgoszcz - Szczecin, której długość na obszarze powiatu wynosi 31,4 km. Jest to niewielki odcinek drogi znajdujący się w północnej części powiatu, w gminach Drawno (9,4 km) i Recz (22 km).



2. Drogi wojewódzkie

Przez teren powiatu choszczeńskiego przebiegają 4 drogi wojewódzkie zarządzane przez Zachodniopomorski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Koszalinie, Rejon Dróg Wojewódzkich w Pyrzycach:



Droga nr 122- Krajnik Dolny - Krzywin - Banie - Pyrzyce – Piasecznik

Droga nr 151- Świdwin - Łobez - Węgorzyno - Recz – Barlinek- - Gorzów Wielkopolski

Droga nr 160- Suchań - Piasecznik - Choszczno - Drezdenko - Międzychód - Gorzyń - Lewice –

Miedzichowo



Droga nr 175- Drawsko Pomorskie - Kalisz Pomorski – Choszczno



Drogi wojewódzkie na terenie powiatu choszczeńskiego . Mapa pochodzi ze strony Zachodniopomorskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Koszalinie

3. Drogi powiatowe

Długość dróg powiatowych ogółem: 468 825 km




Gmina Bierzwnik

Gmina Choszczno

Gmina Drawno

Gmina Pełczyce

Gmina Krzęcin

Gmina Recz

2222 Z Recz – Suliszewo – Zieleniewo – Rębusz – Chłopowo – Krzęcin

2226 Z Recz – Kiełpino – Brzeziny – Zieleniewo

2212 Z Pełczyce – Krzęcin – Rakowo – Zieleniewo

2231 Z


Stary Klukom – Słonice – Rębusz – Bierzwnik – Kolsk – Granica powiatu

2232 Z Rakowo – Pławno

2233 Z Żółwino – Drawno – Dobiegniew

2235 Z Brzeziny – Wygon

2239 Z Ostromęcko – Górzno – Strzelce Krajeńskie

2240 Z Płoszkowo – Wygon – Rokitno

2241 Z Przeczno – Breń

2242 Z Breń – Klasztorne





1711 Z Granica powiatu – Piasecznik

2200 Z Piasecznik – Radaczewo

2201 Z Pławie – Witoszyn

1767 Z Granica powiatu – Pakość

2202 Z Oraczewice – Choszczno

2204 Z Granica powiatu – Stawin – Choszczno

1785 Z Granica powiatu – Bonin

2206 Z Choszczno – Stary Klukom

2207 Z Witoszyn – Choszczno

2218 Z


Zamęcin – Zwierzyń – Żeńsko

2219 Z m.Smoleń

2220 Z Pomień – Rzecko

2221 Z Chełpa – Skrzyżowanie Korytowo

2222 Z Recz – Suliszewo – Kołki – Zieleniewo – Chłopowo – Krzęcin

2223 Z Suliszewo – Korytowo – Brzeziny

2228 Z Choszczno – Strzelce Krajeńskie

2231 Z Stary Klukom – Słonice – Bierzwnik – Kolsk – Granica powiatu



2222 Z Recz – Suliszewo – Kołki – Zieleniewo – Chłopowo – Krzęcin

2226 Z Recz – Kiełpino – Brzeziny – Zieleniewo

2223 Z Suliszewo – Korytowo – Brzeziny

2233 Z Żółwino – Drawno – Zatom – Granica powiatu

2234 Z Drawno – Konotop (skrzyżowanie)

2235 Z Brzeziny – Wygon

2224 Z Brzeziny – Barnimie – Dominikowo – Granica powiatu

2236 Z Chomętowo – Dominikowo

2237 Z Niemieńsko – Nowa Korytnica

2238 Z Jaźwiny – Bogdanka

2243 Z Bogdanka – Stare Osieczno

2244 Z Rościn – Drawno

2245 Z Drawno – Barnimie



2153 Z Laskówko – Żydowo

1586 Z Granica powiatu – Pełczyce

2208 Z Jagów – Łyskowo

2155 Z Stawin – Barlinek

1778 Z Granica powiatu – Sułkowo

1716 Z Granica powiatu – Sułkowo

2210 Z Nadarzyn – Płotno

2158 Z Płonno – Krzynki – Jarosławsko – Chłopowo

2213 Z Pełczyce -Ługowo – Krzynki

2211 Z Pełczyce – Sarnik

2159 Z Płonno - Niesporowice

2212 Z Pełczyce - Krzęcin – Rakowo – Zieleniewo

2214 Z Pełczyce – Buszów

2215 Z Ługowo – Będargowo

2216 Z Lubiana – Bolewice

2217 Z Lubiana – Lubianka

2230 Z Krzęcin – Mielęcin – Jarosławsko

2246 Z Przekolno - Krzynki

2247 Z Jarosławsko - Lipie Góry



2212 Z Pełczyce – Krzęcin – Rakowo – Zieleniewo

2218 Z Zamęcin – Zwierzyń – Żeńsko

2228 Z Choszczno – Krzęcin – Strzelce Krajeńskie

2229 Z Nowy Klukom – Krzęcin

2230 Z Krzęcin – Jarosławsko

2158 Z Płonno – Krzynki – Jarosławsko – Sowiniec

2222 Z Recz – Suliszewo – Kołki – Zieleniewo – Rębusz – Krzęcin

2231 Z Stary Klukom – Słonice – Bierzwnik – Kolsk – Granica powiatu

2232 Z Rakowo – Pławno

2247 Z Jarosławsko – Lipie Góry





1765 Z Granica powiatu – Sulibórz

2203 Z Sicko – Rybaki

2205 Z m. Recz

2220 Z Pomień – Rzecko

2222 Z Recz – Suliszewo – Zieleniewo – Pławno – Krzęcin

2225 Z Pamięcin – Lubieniów

2226 Z Recz – Kiełpino – Zieleniewo

2227 Z Grabowiec – Nętkowo





70,643 km


97,973 km


91,422 km


98,591 km


71,793 km


38,403 km


Inf. Powiatowy Zarząd Dróg w Choszcznie

VI. Potencjał turystyczny powiatu choszczeńskiego
Gmina Bierzwnik

Położenie i ogólna charakterystyka gminy
Gmina Bierzwnik położona jest w południowej części województwa zachodniopomorskiego,
w powiecie Choszczeńskim. Gmina Bierzwnik sąsiaduje z następującymi gminami: Choszczno, Drawno, Krzęcin oraz Dobiegniew i Strzelce Krajeńskie. Powierzchnia gminy wynosi 239 km. kwadratowych. Gmina charakteryzuje się dużą lesistością, gdyż lasy wynoszą 53,9% jej powierzchni (wg stanu na dzień 01.01.2011 r.). Lasy tworzą dwa kompleksy w tym północny Puszczy Drawskiej.
Z kolei użytki rolne zajmują 36,3% powierzchni gminy. Kompleks użytków rolnych znajduje się
w centralnej części gminy .

Ponadto jego enklawy znajdują się w północno- wschodniej i południowo- zachodniej części gminy.


Ludność Gminy Bierzwnik wynosi ogółem 5001 mieszkańców, a zaludnienie jej jest jednym
z najniższych w województwie zachodniopomorskim. Łącznie ludność gminy zamieszkuje
w 42 miejscowościach. W miejscowości Bierzwnik, jako największej jednostce osadniczej znajduje się siedziba administracji samorządowej.
Na obszarze Gminy Bierzwnik znajduje się 38 jezior. Największe z nich to: Jezioro Wielkie Wyrwy
o powierzchni 221,8 ha, głębokości maksymalnej 12,0 m, długości linii 16.000 m. Jezioro leży w Puszczy Drawskiej. Jego dno jest w wielu miejscach łagodnie opadające, twarde i piaszczyste, bez roślinności dennej. Ciekawostką jeziora jest piaszczysta płycizna łącząca dwa półwyspy w jego północnej części. W wyniku susz i obniżenia poziomu wody można wędrować w niektórych miejscach po dnie jeziora. Ze wsi Łasko droga prowadzi do miejsca biwakowego. Na północ od pola biwakowego znajduje się półwysep, który jest rezerwatem o nazwie "Łasko". Rezerwat o powierzchni 16,95 ha stanowił kolonię lęgową czapli siwej. Obecnie nie stwierdzono obecności gniazdowania ptaków.
Jezioro Bierzwnik o powierzchni 202,9 ha, głębokości maksymalnej 12,4 m, głębokości średniej
5,4 m, wysokości n.p.m. 69,0 m, szerokości maksymalnej 900 m, długości maksymalnej 5,815 m, długości linii brzegowej misy jeziora 13.150 m.
Jezioro posiada wodę o bardzo dobrej przezroczystości. Pozwala to oglądać bujne dywany podwodnej roślinności. Wyspa na jeziorze porośnięta jest starodrzewiem sosnowo-dębowym.
W celu jego ochrony w 1977 roku został w tym miejscu utworzony rezerwat.
Na uwagę zasługuje też Jezioro Smolary (Niesobia) o powierzchni 86,2 ha, głębokości maksymalnej 21,0 m, długości linii brzegowej misy jeziora 6.800 m. Jezioro położone jest w Puszczy Drawskiej. Otoczone lasami, oddalone jest od siedzib ludzkich.

Kolejnym znaczącym zbiornikom wodnym jest Jezioro Piaseczno (Piaski) o powierzchni 72,6 ha, głębokości maksymalnej 15,7m, długości linii brzegowej 7.100 m. Dno jeziora jest twarde


i piaszczyste. Akwen posiada wodę o bardzo dobrej przezroczystości.

Uwarunkowania historyczne
Gmina Bierzwnik posiada na swoim terenie liczne zabytki kultury materialnej, które świadczą
o bogatej przeszłości historycznej tych ziem. Szczególny rozkwit w sferze kultury duchowej
i gospodarczej związany jest z przybyciem w 1294 roku do Bierzwnika cystersów. Dawne założenie klasztorne stanowi obecnie dziedzictwo kulturowe o randze ponadregionalnej. Reguła architektoniczna cystersów widoczna w rozwiązaniach budowlanych w Bierzwniku sięga swoją genezą początków zgromadzenia zakonnego. Cystersi posiadali zawiązany z duchowością zakonu program architektoniczny, który zakładał maksymalną prostotę w budownictwie. Surowa reguła zakonu cystersów wykluczała wznoszenie wież oraz ograniczała zdobnictwo w formie malowideł
i rzeźb. Stosowane przez cystersów sklepienia żebrowe i ostrołukowe okna miały istotne znaczenie dla rozwoju stylu gotyckiego w budownictwie. Zespół architektoniczny- kościół i obiekty klasztorne zostały w Bierzwniku wybudowane w oparciu o wymienione zasady na przełomie trzynastego
i czternastego wieku. W 1957 roku kościół poklasztomy ponownie zaczął pełnić funkcję sakralną.
Od 1992 roku na obszarze dawnego klasztoru cysterskiego podjęte zostały prace archeologiczno-architektoniczne zmierzające do odtworzenia wyglądu i historii zespołu klasztornego. Zgromadzony przez pracowników naukowych Uniwersytetu im Adama Mickiewicza w Poznaniu obszerny materiał, potwierdził, że dawny zespół klasztorny jest dziedzictwem kulturowym o najwyższej randze w tej części Europy. W związku z tym w 2001 roku rozpoczęto prace zmierzające do odbudowy świątyni pocysterskiej i odtworzenia zwartego zespołu obiektów klasztornych wokół zamkniętego obwodu wirydarza. W pobliżu dawnego klasztoru usytuowana jest ruina dawnego klasztoru oraz grodzisko wczesnośredniowieczne. Obok wymienionych wyżej obiektów w ewidencji konserwatorskiej znajduje się również między innymi kościół pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Polski w miejscowości klasztorne oraz kościół pod wezwaniem św. Jadwigi w Zieleniewie.

Uwarunkowania społeczno- gospodarcze

Gmina Bierzwnik jest gminą o charakterze wiejskim, dotkniętą strukturalnym bezrobociem wskutek likwidacji dawnych Państwowych Gospodarstw Rolnych. Następstwem tego jest trudna sytuacja


w sektorze rolniczym pociągająca za sobą zubożenie wielu rodzin. Żadne do tej pory programy aktywizacji społeczności wiejskiej nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Wydaje się, że szansę
na poprawę warunków funkcjonowania sektora rolnego stwarza Integracja naszego kraju z Unią Europejską. Wiele jednak rozwiązań w tym zakresie ma charakter systemowy, wykraczający poza możliwości kompetencyjne i organizacyjne gminy jako podstawowego szczebla administracji samorządowej.
Ścieżki edukacyjne i rekreacyjne:

Leśna ścieżka edukacji ekologicznej: przebiega od Ostromęcka wzdłuż północnego brzegu jeziora Bierzwnik do leśniczówki Wielkie Buki. Rozpoczyna się od leśnego parkingu przy polu namiotowym
i kąpielisku.

Ścieżka rekreacyjna wokół jeziora Wygon: Należy skierować się przy krzyżówce we wsi Wygon
w stronę Brzezin. Po przebyciu 3 km dotrzemy do parkingu, który jest początkiem ścieżki.
Tam znajdziemy tablicę informacyjną do ścieżki.

Szlaki piesze i rowerowe gminy Bierzwnik:

pieszo-rowerowy - Zieleniewo - północny skraj Rynny Zieleniewskiej – Łasko,

pieszo-rowerowy - Zieleniewo południowy skraj Rynny Zieleniewskiej – Łasko,

pieszy - Zieleniewo – Golcza, pieszy - wokół jezior Ramki i Chłodnickiego,

rowerowy - PKP Bierzwnik - Ostromęcko - Wielkie Buki – Rębusz wzdłuż jeziora Starzyce
z grodziskiem.

Ścieżka edukacyjna, historyczno-przyrodnicza.

Ścieżka biegnie brzegiem Jeziora Kuchta, łączy wzgórze klasztorne z założeniem parkowym


nad kanałem Koczyki. Rozpoczyna się od tablicy informacyjnej przed kościołem. Następnie prowadzi
do wirydarza. Dalej podążamy w kierunku przykościelnego cmentarza, pozostałości po budynku znajdującym się przed fasadą kościoła oraz pozostałości browaru.
Miejsca biwakowe nad jeziorami: Kile Mile, Bierzwnik, Ostromecko, Rokiet 2, Wielkie Wyrwy 1 i 2, Kosino, Chłodnickie, Kołki i Smolary.

Parkingi leśne: nad jeziorami Wygon i Wielkie Wyrwy, przy drodze Łasko – Brzeziny, za Wygonem przy drodze w kierunku Drawy, obok biwakowiska Smolary, obok Bukowia przy drodze Bierzwnik – Zieleniewo oraz przy szkółce leśnej Wielkie Buki.


Gmina Choszczno
Położenie i ogólna charakterystyka
Gmina Choszczno położona jest w południowej części województwa zachodniopomorskiego,
w powiecie choszczeńskim. Gmina obejmuje obszar 247 km2 podzielony na 18 sołectw: Zamęcin, Korytowo, Sławęcin, Radaczewo, Piasecznik, Kołki, Rzecko, Suliszewo, Stary Klukom, Sulino, Raduń, Wardyń, Stradzewo, Zwierzyń, Gleźno, Koplin, Smoleń, Witoszyn. Siedzibą gminy jest miasto Choszczno. Jest to największa gmina pod względem liczby mieszkańców w powiecie. Gmina stanowi 19,% powierzchni powiatu. W województwie, wśród 114 gmin, zajmuje 35 miejsce pod względem powierzchni i 14 w liczbie ludności. Gminę zamieszkuje 44,7% ludności powiatu. Na 1 km2 przypada 90 osób - tym samym jest to gmina o największej gęstości zaludnienia w powiecie. Wg danych
z 2008 r., gminę zamieszkiwało 22 257 osób. Gmina Choszczno zajmuje powierzchnię 24 631 ha.

Struktura użytkowania pow. w gminie Choszczno



Gmina Choszczno

Miasto Choszczno

Wieś

Ogółem

Powierzchnia

958 ha

23673 ha

24631 ha

Użytki rolne

482 ha

17235 ha

17717 ha

Lasy

1 ha

3908 ha

3909 ha

Grunty zabudowane i zurbanizowane

355 ha

846 ha


1201 ha

Pozostałe grunty

120 ha

1684 ha

1804 ha

Wg. danych z Wydziału Geodezji na dzień 01.01.2011 rok
Teren gminy leży na pograniczu Pojezierza Choszczeńskiego i Równiny Pyrzycko-Stargardzkiej,
nad rzeką Stobnicą w widłach rzeki Iny i Małej Iny. Sąsiaduje z Równiną Drawską , Pojezierzem Dobiegniewskim oraz Pojezierzem Ińskim. Korzystne położenie od Szczecina, granicy z Niemcami oraz od Poznania, przy głównej trakcji kolejowej Szczecin-Poznań, stwarza dogodne połączenia transportem samochodowym i kolejowym do głównych miast Polski i Europy Zachodniej.

Do wizyt na Ziemi Choszczeńskiej zachęca sprzyjający klimat- łagodniejszy niż na pozostałym terenie kraju, a także dogodna sieć komunikacyjna. Miasto Choszczno położone jest na głównych szlakach komunikacyjnych – drogowym i kolejowym. Droga krajowa nr 10 prowadzi z zachodu (Szczecin)


na wschód (Bydgoszcz) i stanowi dogodne połączenie z krajem, a także wschodem i zachodem Europy. Przez gminę prowadzą również drogi wojewódzkie: nr 151 - Gorzów- Choszczno- Świdwin,
nr 160 – Miedzichowo- Choszczno- Suchań, nr 175 – Choszczno-Drawsko Pomorskie oraz droga nr 122 – Krajnik Dolny Choszczno-Piasecznik.

Gmina jest ponadto dobrze powiązana z regionem komunikacją autobusową PKS zapewniającą połączenia m.in. z Gorzowem Wielkopolskim, Szczecinem.



Położenie gminy Choszczno, Źródło: Urząd Miejski Choszczno



1. Atrakcyjność turystyczna gminy Choszczno
1.1.Walory naturalne gminy

Ziemia choszczeńska, z uwagi na korzystne warunki środowiska naturalnego, jest atrakcyjna pod względem turystycznym i rekreacyjnym. Walorem gminy są jeziora, a jest ich około 30.
Do największych należą polodowcowe: Klukom, Raduń, Żeńsko. Zajmują powierzchnię 223 ha. Zbiorniki wodne na tym terenie występują w rozległej rynnie w kierunku południowo-wschodnim. Jeziora Klukom, Żeńsko i Raduń połączone są ze sobą kanałami, tworząc szlak wodny o długości 10 km - największy atut terenu Choszczna.
Na wyjątkowy urok szlaku wpływają charakterystyczne strome zbocza brzegów, wydłużona forma akwenów oraz bogactwo fauny i flory obszaru. Różnorodność flory i fauny jezior i ich okolic jest bardzo duża. Żyją tu: perkozy, kurki wodne, dzikie kaczki i łabędzie. W okresie wiosny można spotkać tu liczne stada czajek, klucze dzikich gęsi oraz żurawi. Flora jest na tym terenie równie bogata jak fauna. Zatoki jezior porastają przeważnie trzciny, pałki wodne i sitowia, w wielu miejscach utrzymuje się rzęsa, rogatek, strzałka wodna, a nawet białe grzybienie. Na podmokłych terenach, zwłaszcza
w okolicach kanałów rosną trawy reprezentowane przez kostrzewę czerwoną i łąkową oraz olchy. Zidentyfikowano także 13 gatunków objętych ochroną ścisłą: arcydzięgiel nadbrzeżny, orlik pospolity, kukułka szerokolistna, rosiczka okrągłolistna, kruszczyk szerokolistny, śnieżyczka przebiśnieg, bluszcz pospolity, grzybienie białe, grążel żółty, paprotka zwyczajna, cebulica dwulistna, pełnik europejski
i barwinek pospolity. Ponadto występuje wiele gatunków roślin chronionych częściowo
i bezpośrednio zagrożonych wyginięciem.

Na terenach podmokłych i w drobnych oczkach wodnych występuje 9 gatunków płazów oraz


1 mieszaniec międzygatunkowy. Są to: traszka grzebieniasta, kumak nizinny, grzebiuszka ziemna, ropucha szara, rzekotka drzewna, żaba jeziorkowa, żaba śmieszka, żaba trawna, żaba moczarowa oraz mieszaniec żaba wodna. Ze względu na wysychanie drobnych zbiorników wodnych oraz osuszanie się wilgotnych terenów, wszystkie wymienione płazy są zagrożone wyginięciem. Ponadto na obszarze gminy zanotowano występowanie 5 gatunków gadów: jaszczurka zwinka, jaszczurka żyworodna, padalec zwyczajny, zaskroniec zwyczajny, żmija zygzakowata. Wszystkie stwierdzone gatunki zostały ujęte w „Czerwonej Księdze Zwierząt”.
Nabrzeża stanowią także idealne tereny życia dla 148 zanotowanych na tym terenie gatunków ptaków. Ponad 70 gatunków zostało objętych ochroną. Do cennych ptaków należą: perkozy, bociany, kanie, łabędzie, myszołowy, orliki, błotniaki, kormorany, czaple, gęsi, licznie występują dzikie kaczki, kurki wodne, mewy śmieszki oraz łyski. W szuwarach gniazda wiją trzciniak, trzcinniczek, potrzos, rokitniczka i wodnik. W nadbrzeżnych krzewach okresowo przebywają czyże, gile, barwne ptaki
z rodziny łuszczaków, a w lasach sikorki, kosy i szpaki. Podczas sztormów na Bałtyku
na choszczeńskich jeziorach znajduje schronienie mewa srebrzysta. Natomiast jesienią i wiosną szlakiem jezior przebiegają trasy przelotów czajek, żurawi oraz kluczy dzikich gęsi. Ptactwo uzupełnia hodowla bażantów żyjących na wolności.

Ziemia choszczeńska to również lasy. W okolicach choszczeńskich lasów spotkać można także różne gatunki ssaków (48 gatunków), np. chronione prawnie jeże, ryjówki, nocki, rzęsiorki, karliki, gacek, gronostaj, łasica, bobry, wydra i inne. Ponadto w lesie występuje zwierzyna drobna: zając szarak, piżmak, borsuk, kuna leśna, kuna domowa (kamionka), tchórz zwyczajny, lis oraz jenot,. Można spotkać także „grubą zwierzynę” jak dzik, jeleń europejski oraz sarna. Z łowieckiego punktu widzenia istotne są też ptaki łowne, jak kuropatwy, krzyżówki, gęsi, bażanty.



Jezioro Klukom
Największą atrakcją turystyczną Choszczna jest jezioro Klukom, które sięga centrum miasta. Zabudowa miejska przylega do jeziora na dwóch trzecich długości linii brzegowej. Powierzchnia zbiornika wg różnych danych wynosi od 85,2 ha do 85,37 ha. Objętość wód zbiornika wynosi
6 990,3 tys. m³. W wodach jeziora można spotkać lina, okonia, szczupaka, węgorza i sandacza, co stwarza fantastyczne warunki dla wędkarzy. Nad jeziorem leży tzw. „Miejska Góra”, wzniesienie porośnięte drzewami z wytyczonymi alejkami, torem saneczkowym, placem zabaw,
z trasami biegów przełajowych.
Również nad jeziorem usytuowane jest Centrum Rekreacyjno – Sportowe ze strzeżoną plażą miejską wyposażoną m.in. w zjeżdżalnie dla dzieci i dorosłych, ogródek jordanowski, sprzęt pływający umożliwiający uprawianie sportów wodnych, boiska do gry w siatkówkę plażową i inne urządzenia rekreacyjno-sportowe. Do dyspozycji zwolenników pływania i nie tylko jest nowoczesna kryta Pływalnia „Wodny Raj”. W swojej ofercie proponuje korzystanie z basenu sportowego i rehabilitacyjnego z biczami wodnymi, jacuzzi, zjeżdżalnia wodna, sauny, solaria i siłownie.
Dzięki partnerskiej współpracy z Holendrami po jeziorze Klukom kursuje statek spacerowy„Wolvega”. Po przebudowie kanałów pływać będzie po trzech połączonych jeziorach.

Wokół jeziora znajduje się ścieżka o łącznej długości 6042 m . Wzdłuż ścieżki zaprojektowano małą infrastrukturę (ławki, kosze), wykonano oświetlenie. Ścieżka cieszy się powodzeniem spacerowiczów, osób uprawiających nordic walking.



Szlaki turystyczne:
Na terenie gminy Choszczno znajduje się tylko jeden oznakowany szlak turystyczny. Jest to „Szlak zielony”, o długości 16,7 km., który wiedzie z Choszczna do Recza. Prowadzi on turystów przez rejony rolnicze, równinne (60-70 m n.p.m.). Dalej, w okolicach Recza, tereny są bardziej zalesione i wyższe (do 100 m n.p.m.). W pierwszej kolejności udajemy się do Witoszyna, mijamy Stradzewo, dolinę Stobnicy, Sławęcin, Pomień. W końcu docieramy do Recza, który leży w dolinie Iny. Jest tu więcej lasów, chociaż wielkie kompleksy puszcz znajdują się dalej ku wschodowi. Wędrując przez te okolice można spotkać sarny, jelenie, zające i inną drobną zwierzynę. Trasa ta jest szczególnie ceniona przez miłośników turystyki pieszej.

Fakt istnienia jednego oznakowanego szlaku nie oznacza, że tylko on wart jest zobaczenia. W celu lepszego poznania Ziemi Choszczeńskiej zaproponować można turystom inne trasy nadające się


na wycieczki.

Trasa nr 1: z Choszczna do Drawna – szosa prowadzi z Choszczna w kierunku wschodnim. Odległość pomiędzy obydwoma miastami wynosi 25 km. Trasa wiedzie najpierw przez tereny rolnicze, nizinne, prawie bezleśne, wznoszące się na 60 – 70 m n.p.m.. Są one poprzecinane niewielkimi strumykami. W okolicy Suliszewa wzgórza sięgają 110 m n.p.m. W znacznej mierze są one zalesione. Zaczynają się zachodnie fragmenty Puszczy Drawskiej, zwanej też Puszczą nad Drawą. Po drodze mijamy miejscowości: Wardyń, Korytowo, Chełpa, Rzecko, Kołki, Brzeziny, Kiełpino i w końcu dojeżdżamy
do Drawna.

Trasa nr 2: z Choszczna do Krzęcina – wiedzie przez południowe Pojezierza Choszczeńskiego
i prowadzi szosą do Strzelec Krajeńskich (30 km). Do wsi Krzęcin, położonej w odległości 14 km od Choszczna. W odległości 3 km od Choszczna mija się wieś Smoleń, później droga serpentyną otacza jezioro Żeńsko, oraz zachodni kraniec rynny jeziora Raduń. Zanim dotrzemy do Krzęcina miniemy Stary Klukom, Żeńsko i Nowy Klukom.

Trasa nr 3: z Choszczna w kierunku Pełczyc. Celem tej wędrówki jest poznanie osad położonych głównie na południe od Choszczna, na odcinku aż do Płotna. Pierwszą mijaną miejscowością jest Zamęcin, następnie Lubiana i Płotno, aż do granic Pełczyc i dalej w kierunku Barlinka.

Trasa nr 4: z Choszczna w okolice Piasecznika prowadzi na północny zachód skrawkiem obszarów podchoszczeńskich graniczących w tamtym rejonie z Ziemią Pyrzycką i Stargardzką. Z Choszczna należy wyjechać ul.Stargardzką, przecinając dolinę Stobnicy. Na przestrzeni 11 km dzielących Choszczno od Piasecznika mijamy Pakość, Radaczewo i Bonin, a odbijając od głównej trasy można zwiedzić: Sławęcin i Sulino.

"Rowerem po Ziemi Choszczeńskiej"

Jest to główny szlak turystyczny gminy, opracowany przez Klub Turystyki Rowerowej "Voyager" (Oddział PTTK w Choszcznie). Trasa prowadzi przez miejscowości: Choszczno - Bonin - Piasecznik - Radaczewo - Sławęcin - Stradzewo - Witoszyn - Pomień - Chełpa - Rzecko - Rzeczki -Suliszewo - Kołki - Korytowo - Raduń - Nowy Klukom - Krzęcin - Zwierzyń - Żeńsko - Stary Klukom - Zamęcin - Gleźno - Koplin - Choszczno. Łączna długość trasy to 83 km. Miłośnicy turystyki rowerowej pokonując trasę


i zwiedzając miejscowości, zabytki, pomniki przyrody, parki, lasy i jeziora zdobywają odznakę "Rowerem po Ziemi Choszczeńskiej".

Szlak turystyczny opracowany przez Klub Turystyki Rowerowej "Voyager", Źródło: Urząd Miejski Choszczno



Parki
W mieście znajdują się trzy parki – dwa z nich mają charakter spacerowo – wypoczynkowy, a trzeci
o powierzchni 13 ha to park miejski zwany Miejską Górą. Ponadto na terenie całej gminy zlokalizowanych jest 19 parków dworskich, pałacowych, z czego 6 zostało wpisanych do rejestru zabytków. Są to park dworki z I poł. XIX w. w Starym Klukomiu, park pałacowy z II poł. XIX w.
w Stradzewie, park pałacowy z II poł. XIX w. w Radaczewie, park pałacowy z II poł. XIX w. w Gleźnie, park podworski z XVIII wieku w Wardyniu oraz zespół pałacowo-parkowy z XVIII w. w Korytowie. Dodatkowo Miasto Choszczno posiada dwie promenady – jedną wzdłuż jeziora, o długości ok. 5 km, drugą – Wały Piastowskie usypane w XVIII wieku, o długości 600 m.
Wykaz obiektów zieleni urządzonej na terenie Miasta i Gminy Choszczno

Miasto i Gmina Choszczno

Sławęcin

park pałacowy

Radaczewo

park pałacowy

Stradzewo

park pałacowy

Radlice

park zabytkowy

Roztocze

park zabytkowy

Choszczno

park Moniuszki

Choszczno

promenada – aleja spacerowa

Choszczno

park – Miejska Góra

Choszczno

park miejski im. Wyszyńskiego

Korytowo

park pałacowy

Stary Klukom

park folwarczny

Piasecznik

park dworski

Pakość

park dworski

Chełpa

park dworski

Kołki

park pałacowy

Rzeczki

park pałacowy

Gleźno

park pałacowy

Wickowo (Koplin)

park folwarczny

Gostoczyn

park folwarczny

Wysokie

park pałacowy

Wardyń

park dworski

Krzowiec

obszar zadrzewień

Golcza

park dworski



Obszary sieci NATURA 2000.

Program Natura 2000 jest systemem ochrony przyrody obowiązującym wszystkich członków Unii Europejskiej. Chroni on wybrane elementy środowiska i obszary najważniejsze dla kontynentu.


W zasadzie stanowi on uzupełnienie krajowych systemów ochrony środowiska i jest dodatkowym sposobem na zachowanie dziedzictwa przyrodniczego. Podstawę prawną do wyboru i ochrony konkretnych obiektów przyrody są dwie dyrektywy: Dyrektywa Ptasia i Dyrektywa Habitatowa (Siedliskowa). Do sieci obszarów Natura 2000 zalicza się Dolina Iny koło Recza. Jest to jedyny taki obszar na terenie Gminy Choszczno. Obszar ten ma powierzchnię 4503,2 ha i rozciąga się także
na terenie gmin: Recz i Suchań. Na terenie Gminy Choszczno znajduje się 25,5% powierzchni wyznaczonego obszaru chronionego. Na terenie chronionym występują najaktywniejsze hydrologicznie torfowiska źródliskowe w regionie, otoczone źródliskowymi odmianami lasów liściastych. Jest to ostoja rzadkich gatunków roślin, obejmująca duży procent ich populacji. Ostoja obejmuje rozległe korytarze ekologiczne o randze ponadregionalnej (Dolina Iny) i regionalnej (Dolina Stobicy-Wardynki) bardzo intensywnie wykorzystywane przez ptaki migrujące.

Pomniki przyrody
Według rejestru prowadzonego przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Szczecinie, w gminie Choszczno zlokalizowanych jest 26 pomników przyrody (stan na listopad 2011 r.) .Są to zarówno drzewa pojedyncze jak i w grupach.

Lokalizacja

Opis obiektu

Obwód w cm

Ilość

Choszczno/Park Miejska Góra

buk pospolity

330

poj.

Stradzewo/Park pałacowy

buk pospolity

355

poj.

Stradzewo/ Park pałacowy

cis pospolity

260

poj.

Stradzewo/ Park pałacowy

cyprysik groszkowy

240

poj.

Choszczno/ Park Miejska Góra

cyprysik nutkajski

140

poj.

Radaczewo/ Park pałacowy

dąb szypułkowy

585

poj.

Radlice/ Park zabytkowy

dąb szypułkowy

460

poj.

Smoleń/obrzeże jeziora Żeńsko

dąb szypułkowy

355

poj.

Roztocze/Park zabytkowy

dąb szypułkowy

351

poj.

Choszczno/ul. Piastowska- Wał

dąb szypułkowy

355,380

grupa 2 szt.

Piasecznik/ posesja parafii obok kościoła

dąb szypułkowy

428

poj.

Suliszewo/skrzyżowanie u. Zwycięstwa i Zielonej

dąb szypułkowy

430

poj.

Choszczno/przy j. Klukom, park przyjeziorny

dąb szypułkowy

377

poj.

Stradzewo/Park pałacowy

dąb szypułkowy

400

poj.

Stary Klukom/Park

dąb szypułkowy

706.450

grupa 2 szt.

Radlice/przy drodze do Radlic

dąb szypułkowy

480-57

grupa 3 szt.

Korytowo/Park pałacowy

dąb szypułkowy odm. stożkowata

395

poj.

Rzecko/ul. Wolności/posesja kościelna

jesion wyniosły

220, 173

grupa 2 szt.

Rzecko/ul. Kościuszki / obok byłej szkoły

klon zwyczajny

340

poj.

Stradzewo/Park pałacowy

klon zwyczajny

360

poj.

Stradzewo/Park pałacowy

lipa drobnolistna

552

poj.

Chełpa/przy posesji nr 14

lipa drobnolistna

500

poj.

Roztocze/ Park zabytkowy

lipa drobnolistna

385

poj.

Stradzewo/Park pałacowy

lipa drobnolistna

440

poj.

Stradzewo/Park pałacowy

modrzew europejski

237-305

grupa

Choszczno/ul. Wł. Jagiełły skrzyżowanie z Murem Południowym

wiąz szypułkowy

443

poj.5 szt.
1   2   3   4   5   6   7   8


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка