Роля І месца купецтва беларусі ў працэсе генезісу капіталізму




старонка5/12
Дата канвертавання15.03.2016
Памер2.43 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12
Глава V

КУПЕЦКАЯ ПРАМЫСЛОВАСЦЬ У БЕЛАРУСКІХ ГУБЕРНЯХ

У ПЕРЫЯД ПОЗНЯГА ФЕАДАЛІЗМУ

Развіццё прамысловасці з’яўляецца адным з вызначальных паказчыкаў разлажэння феадальна-прыгонніцкай сістэмы і ўзмоцненага развіцця таварнай гаспадаркі, таму што гэта галіна эканомікі больш за ўсё звязана з рынкам. У.І. Ленін адзначаў, что рамесная вытворчасць з цягам часу і пад уплывам развіцця гандлёва-грашовых адносін набывала тэндэнцыю “к все большему употреблению наемного труда, к образованию капиталистических мастерских” [158, с. 346].

Асобныя даследчыкі адзначаюць, што ў Беларусі больш, чым у цэнтральных губернях Расійскай імперыі, былі распаўсюджаны рамёствы ў гарадах і мястэчках і тлумачаць гэту з’яву слабым развіццём у іх мануфактурна-фабрычнай прамысловасці і наяўнасцю “рысы яўрэйскай аседласці” [37, с. 15-17]. На наш погляд, асноўнай прычынай больш інтэнсіўнага развіцця рамяства і слабага развіцця мануфактурна-фабрычнай прамысловасці з’яўлялася амаль поўная адсутнасць адной з важнейшых умоў, неабходных для развіцця буйной прамысловасці, – значных капіталаў у купцоў і гандлюючых мяшчан.

Існуючыя архіўныя даныя дазваляюць прасачыць ролю і месца купецтва ў прамысловасці Беларусі. Купецкае прадпрымальніцтва вызначала тэндэнцыю зараджэння новых буржуазных адносін у эканоміцы рэгіёну. Табліца аб купецкіх прадпрыемствах у беларускіх губернях дазваляе паказаць ролю і значэнне купецкіх капіталаў у працэсе генезісу капіталізму ў прамысловасці Беларусі.

Колькасная характарыстыка гарадской і местачковай купецкай прамысловасці дазваляе прасачыць дынаміку колькасці прадпрыемстваў, а таксама даць іх якасную характарыстыку. Адной з асноўных крыніц папаўнення купецкай прамысловасці ў вывучаемы перыяд былі рамеснікі. Аднак у Беларусі рамяство атрымала дастаткова шырокае развіццё толькі ў гарадах і мястэчках, дзе ў асноўным уладальнікамі і вольнанаёмнымі рабочымі былі гараджане яўрэйскай нацыянальнасці. Развіццю купецкай прамысловасці і выкарыстанню вольнанаёмнай працы ў сельскай мясцовасці перашкаджалі абмежаванні, звязаныя з наяўнасцю т. зв. “мяжы яўрэйскай аседласці” і забарона яўрэям займацца там прадпрымальніцтвам. Большасць жа прадпрыемстваў у гарадах і мястэчках былі дробнымі і недаўгавечнымі, што вызначалася шырокім развіццём памешчыцкага прадпрымальніцтва ў форме вотчынных мануфактур, якое затрымлівала развіццё купецкай буйной прамысловасці.

Табліца 5.1 – Характарыстыка купецкіх

прамысловых прадпрыемстваў Беларусі ў

другой палове XVIII – першай палове XIX ст.*






Горад,

мястэчка


Год

Галіна

Колькасць

прадпры-


емстваў

Коль-касць

рабочых


З іх воль-

нанаём-


ных

Аб’ём вырабу,

магутнасць






1

2

3

4

5

6

7




Віцебская губерня




Віцебск

1830

суконная

1

30

30

6 стан.,

8,8 тыс. руб.









1831

суконная

1

20

20

5 тыс. руб.




1831

–//–

1

12

12

3 тыс. руб.




1832

талесная

4

н. зв.

н. зв.

н. зв.




1835

суконная

1

22

22

4 стана,

5600 арш.






1835

–//–

1

19

19

6 стан.,

6900 арш.






1835

суконная

1

15

15

5 стан.,

7010 арш.






1836

–//–

1

21

21

4 стана,

1060 арш.






1836

–//–

1

30

30

6 стан.,

950 арш.





1836

–//–

1

29

29

4 стана,

1080 арш.






1836

–//–

4

н. зв.

н. зв.

н. зв.




Гродзенская губерня




Бяроза

1837

гарбарная

1

н. зв.

Н. зв.

3900 руб.




1850

–//–

1

–//–

–//–

2800 руб.




Брэст

1825

мылаварная

1

5

5

1692 фунты




Ваўка-выск

1825

суконная

1

204

204

35 стан.,

25 арш.





1825

–//–

1

21

21

324 арш.




1827

–//–

1

259

259

22 стана,

36250 арш.






1827

–//–

1

н. зв.

н. зв.

1600 арш.




1827

–//–

1

21

21

1780 арш.







1828

суконная

1

259

259

22 стана,

41240 арш.






1829

–//–

1

н. зв.

н. зв.

41600 арш.




1829

–//–

1

–//–

–//–

14618 арш.




1830

–//–

1

250

250

30 стан.,

40500 арш.







1830

–//–

1

145

145

18 стан.,

17000 арш.






1830

–//–

1

125

125

18 стан.,

16500 арш.






1830

–//–

1

35

35

6 стан.,

8000 арш.






Гродна

1806

гарбарная

1

н. зв.

н. зв.

н. зв.




1817

суконная

1

24

24

700 арш.




1820

–//–

1

16

16

1420 арш.




1820

капялюшная

1

н. зв.

н. зв.

120 шт.




1821

суконная

1

48

48

1825 арш.




1821

капялюшная

1

1

1

125 шт.




1823

суконная

1

4

4

200 арш.




1825

–//–

1

15

15

1825 арш.




1825

гарбарная

1

2

2

600 скур




1825

–//–

1

3

3

1440 скур




1827

суконная

1

н. зв.

н. зв.

1850 арш.




1828

–//–

1

–//–

–//–

1825 арш.




1830

гарбарная

1

56

56

320 шт.




1830

суконная

1

15

15

1625 арш.







1837

суконная

1

15

15

н. зв.




Езіоры

1815

папяровая

1

5

5

375 стоп




1817

–//–

1

5

5

538 стоп




1817

суконная

1

22

22

550 арш.




1820

–//–

1

23

23

550 арш.




1820

папяровая

1

9

9

715 стоп




1821

–//–

1

6

6

771 стапа




1821

суконная

1

15

15

3056 арш.




1825

суконная

1

10

10

1600 арш.




1825

папяровая

1

8

8

600 стоп




1827

суконная

1

н. зв.

н. зв.

2110 арш.




1828

–//–

1

–//–

–//–

2095 арш.




1830

–//–

1

–//–

–//–

2000 арш.




1830

–//–

1

15

15

1600 арш.




1830

папяровая

1

14

14

1100 стоп




1837

–//–

1

н. зв.

н. зв.

н. зв.




1850

–//–

1

107

107

–//–




1850

гарбарная

2

н. зв.

н. зв.

2 тыс. скур




1858

суконная

1

55

55

н. зв.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка