Prědne dožywjenja małego golca




старонка5/9
Дата канвертавання24.04.2016
Памер0.52 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

połojca wšych bomkow wotłamana a zdźěla wotrězana. Někotare dny pozdźej su byli

wše znicone. Wjele pozdźej akle smy zgonili, chto jo to cynił, ale njejsmy mogali togo

samego wěcej pśed sudnistwo pśinjasć, dokulaž běšo hyšći drugich njedobrych

statkow dla do podwjacornego Barlinja wuběgnuł.

Možośo se derje mysliś, až jo moja Ana płakała, ako jo była jeje rědna zagrodka tak

znicona. Njejo pak popušćiła, jo korjenje zniconych bomkow wukopała a struse sajźała.

Wot lěta k lětu bywašo zagrodka rědnjejša. Luźe su wostali stojecy a tu barwojtu

kšasnosć w lěśu wobźiwowali, a tak młogi staršy Kuparski Borkowaŕ jo gronił: „Kak

jo to pjerwjej how wuglědało a kak rědnje to něnto how jo!"

Teke Šołta jo pśišeł cesto glědat. Won jo był wosebnje spokojom, až to how na

gmejnskem dworje tak rědnje wuglěda, jo dał brjog teje tšugi z kamjenjami wukłasć a

něco pozdźej jo gmejnska rada pon dowoliła kupjenje płota, aby źiśi na dworje

natwarjoneje šule a kury susedow njenacynili škodu. Tak by mogałej byś spokojom z

tym, což smej tam stworiłej. Gaž pak źo wo zagrodu a struse, płaśi za moju lubu

žeńsku to gronko ze serbskego spiwa Äle žednje, žednje dosć".

Pla nas źo twarda droga mimo, kotaraž wjeźo pśez cełe Borkowy. Stawnje pśiźo tam w

lěśu wjele awtow z cuzymi woglědarjami mimo. To pak njejo dało mojej Anje měra.

Pśecej jo mě groniła, kak njerědnje to na drugem boce drogi wuglěda. Wona jo měła

pšawje. Tam běšo depa, do kotarejež běchu južo źěłowe słužbniki pśecej wšen

njerěch wotsypowali a tam rosćechu něnto kopśiwy, badaki a wšake druge njeknicomne

zelišća. Njejo był nikula žeden rědny napoglěd: na jadnom boce drogi ta pyšna

zagroda, na pšawem pak źiwizna. Co cyniś? Nejpjerwjej jo dejała se ta depa někak

wupołniś, ale z cym? Něnto, gaž se wšuźi w Borkowach bagrujo, jo zemje dosć, ale

tencas nic. Smej tam z wozykom dowozyłoj wšo, což běšo na našom zagonje a

susednych polach wotpadało, ako kulkowe zele a druge. Na městnje za młośenje

drustwoweje trajdy su lažali wjelike kopice plowow - teke te su pomagali depu zarownaś a

rěz a wosłony, kenž běchu po rězanju a rubanju drjewa wušej wostali, su byli pśi tom

teke k pomocy. Slědkoju pak smej měłej teke z trěbneju zemju gluku. Zawod za

zdźaržanje drogow jo dał kšomy našeje drogi wobworowaś a tak jo było naraz ceło

blisko zemje dosć. Smej wozyłej ju do depy a skoro jo južo była zarownana, a Ana jo

mogała zasej chopiś sajźaś. A to jo cyniła a cyni to źinsa hyšći. Pśecej, gaž jo něźi

pla dobrych znatych, kenž maju teke gumno, pśinjaso wona zawěsće zasej někotare

struse sobu, kotarež hyšći w zagroźe njama, a tak to něnto tam kwiśo wot ranego

nalěśa až do pozneje nazymy, a teke w zymje se tam zeleni.

Smej wobej ako goleśi a młodej byłej doma pśi goli, a w naju zagroźe stoje teke bomki z

domacneje gole, škrjoki a škobrjony, a tak mamej teke how w Błotach kusack lubowaneje

domownje pla Małego a Pynojskego jazora. Jaden, něnto južo bejnje wusoki modry

škrjok naju pśecej spomnjejo na mojogo zemrětego bratša, kenž běšo ten bomcyk

pśed lětami mojej žeńskej darił. Won jo był dłymoko zalubowany do našeje rědnjeje

gole a pśecej na njogo myslim, gaž wiźim, kak derje jogo škrjok z Drjejcańskeje gole w

našej zagroźe we Błotach rosćo.

Njamogu božko nalicyś, kak se wšyknym tym strusam groni, kotarež w našej zagroźe

kwitu. K tomu by dejał pśiś moj pśijaśel Měto Nowak-Njechorński, kotaryž ga wšo

znajo, což wence w pśiroźe a w burskich zagrodach kwiśo, ale teke na njogo mamej

dopomnjeńki w naju gumnje. Gaž rano w nalěśu sněgulki kwitu, spomnimej se na

pśijaśela w Njechornju - won jo nama darił raz ceły měšk cybulow, tych prědnych

posołow nalěśa. A někotare tyźenje pozdźej kwitu te běłe narcyse, teke woni su wot

njogo a se cuju we Błotach derje. Chapjaju južo dalej drogowaś - lětosa w nalěśu

njejsmy se mało źiwali, až su južo na drugem brjogu našeje tšugi narcyse kwitli. Kak

su pśez wodu tam pśišli, to nicht njewě.

Pjerwjej su se nama luźe smjali, až gotujomej se tak wjele proce dla teje zagrody - a

wosebnje dejmej se hyšći źinsa dosć nasłuchaś, gaž nosymej w suchem casu kuždy

wjacor wjele, wjele zborkow wody, aby naše lubuški, te strusacki w zagroźe na žywjenju

zdźaržałej.

Njejo doceła pšawje, až stawnje wo „naju" powědam, ja ga som jano tam a zas

pomocnik, to cełe źěło a teke to wumyslenje, kak mogało se wšykno hyšći rědnjej

wugotowaś, to ma wšykno moja žeńska na starosći. Wona njejo pšawje strowa, ale gaž

jo we swojom gumnje, pon su wše boli zabyte, a cesto dosć dejm jej šćokaś, dokulaž

njenamakajo hyšći pśi jśmě do jśpy. Jeje nejwětše wjasele pak jo, gaž w nalěśu a

lěśu mimojěduce awta zastanu, luźe wustupiju a pšose, aby směli tu pyšnosć

fotografowaś. Cesto dosć teke pšose - gaž maju doma sami zagrodku - wo někotare

młode rostlinki k sobuwześu. - Ale teke dosć susedow pśiźo, se wšo woglědajo a sebje

struse k sajźanju wupšosy, aby załožyli doma rědnu zagrodku. A tak su po casu teke w

susednosći nastali nowe kwituce zagrodki pśed domami prodrustwownicow.

Tak njamamej jano wjasele nad našymi strusami, ale teke na tom, až smej wubuźiłej teke

pla drugich zajm za porědnjejšenje našeje domownje. Nacionalna fronta jo posćiła w

lěśe 1970 mojej žeńskej złośanu glicku Nacionalneje natwari za dobre wugbaśa we

wuběźowanju „Rědnjejše naše města a jsy - cyń sobu!". Na to jo była gjarda.
Moj mały gaśik
Wšykne stare luźe a tež hyšći te młodše mogu se dopomnjeś, kake to běšo pśecej

pogoršowanje dla mosta k Błotnemu młynoju pśez Žrěbjenicu na granicy Kuparskeje

gmejny. Borkowarje tam wjele jězdźe. Su pśecej wot Tšupcańskego groby wotnajmjeli

pola a łuki, su pla golnikarja drjewo kupowali a kuždy raz tamducy a domojducy zakliwali

zrozpadowany most a źěratu, parowatu drogu mimo Błotnego młyna.

Zakliwanje njejo małym burikam nic pomagało. Za most a drogi běšo groba w Tšupcu

zagronity, a teke Chośebuski a Lubinski wokrejs stej dejałej něco za wuporěźenje cyniś.

Wšuźi pak mějachu brjuchate, nadute kněžki słowo; a tym běšo to zawěsće

wšojadno, lěc se woł małego rolnikarja tam nogu abo woz kolaso złama. Cesto dosć su

rolnikarje most a drogu tak někak sami wuporěźili, ale to běšo jano wupłatanje a njejo

dłujko źaržało.

Pśiźe lěto 1945. Nadute kněžki na wobyma bokoma Žrěbjenice se minuchu.

Tšupcańske łuki, pola a lěse rozdźělichu doněnta chudučkim Błośanarjam. Młogi,

kenž jo se pjekorił z cołnom abo tež z karku na Tšupcańske, ma něnto teke woła a

woz a jězdźi ze pśěgom na swoje pola, łuki abo do swojogo lěsa. Traktory MTS bubocu

na Tšupcańske łuki sec a na pola worat. Něnto pak běšo ned końc z waźenim dla

wuporěźenja mosta a drogi. We wokrejsnych zarědnistwach njamaju wěcej nadute

kněžki słowo, ale cłowjeki ze źěłabnego luda, kenž maju lěpše dopoznaśe za

starosći małych rolnikarjow ako taki „wusokoroźony groba" w Tšupcańskem groźe.

Lěbda běchmy pśewinuli nejnuznjejše śěže powojnskego casa, to pśiźe teke pomoc

stata za wobsejźarjow rolnikarskich a lěsowych płoninow na Tšupcańskem. Nejpjerwjej

twarjachu drogu a w lěśe 1958 běšo potom teke pogoršowanje dla špatnego mosta

zabyte. Něnto tam stoj nowy, šyroki betonowy most z pušćadłom. Wot lěta 1850 sem

su se dla njogo waźili - jaden jo pśecej zagronitosć wotwlakł na drugego - zastupniki

nowego stata njejsu pšawowali a dłujke protokole pisali - su twarili.

Kśěch tola popšawem wulicowaś wo małem gaśiku. Běšo pak trěbne, to doprědka

groniś, dokulaž njeby naš mały gaśik nas zwjaselił, gaby njetwarili tam tu drogu. Su

tam wotwozowali pěsk, a wěsty cas běšo tam pusta a naga jama.

Ale pśiroda njelubujo puste flaki. Wětš běšo posoł a pśinjase wšake semjenja

bomkow, krickow a zelow. Woni wubijachu na płodnej kšomje gata, a źinsa wobrubuju

woni brjogi, tak až lěbda hyšći z drogi wiźiš, až jo tam za gusćinu gat.

Wjerbowe kricki tam su, młode brjazki a wolše, sćažne jaseńki natśěgaju se do

wusoka. Kabeje su pśiwlakli žołźe a młode dubcyki se wuběźuju, aby wobstojali we

wojowanju wo słyńcne pšugi. To se wě, až pośerpin tam njebrachujo a teke śerń se

tam šyri ze swojimi štapatymi pšutami. Na brjoze, blisko pśi woźe, stoje banty a

wupyšniju w maju gat ze swojimi žołtymi kwětkami. We woźe stoje rogož, sćina a

syśe, a wšake druge zela plěju na woźe abo rostu pod wodu. Njamogu wšo nalicyś,

dokulaž njejsom taki botanikaŕ, aby wše po mjenju znał.

Gat jo połny žywjenja. Naraz teke běchu ryby w njom - lěcrownož njejo je nicht

nasajźał. Ako jo potom wusoka woda cełu błośańsku krajinu polała, jo se wšakim

drogujucym karpam, linam, šćipjełam, karasam a drugim how zespodobało a su wostali w

gaśe k zwjaselenju rybarjow a wuźarjow. Cerwjenicki graju na powjerchu wody, tam a how

skocyjo karpa do wusoka a źož se woda puchori, pytaju sebje liny a karase na spodku swoju

picu.


Gaśik jo pšawy raj žabow.

W nalěśu drje se zmakaju wšykne žaby cełeje wokoliny how, aby swajźbowali. Gotuju

taki zogol ze swojim škjarcenim, až śi wušy zapadnu, gaž měrnje pśi brjoze sejźiš.

*

Pśidu z mojeju wudu zajtša rano ku gatoju. Pśedobyju se pśez śernje a kricki a gusćinu



młodych bomkow po wuskej sćažce k brjogoju. Dwa carnej kosa, kenž tam něźi matej

swojo gnězdo, wuleśijotej z njespokojnym tśikotanim. Sćinarik šćoka w rogožynje a z

wjelikim kalenim wuleśijotej dwě źiwej kacce, rozgorjonej kwakotajucy, a se zgubijotej

slězy wusokich wolšow susednego lěsa. Žaby chapjaju wrjašćaś a powitaju z połnym

głosom schadujuce słyńco.

Njedam se moliś wot wšyknych njespokojnych wobydlarjow gata, pśigotuju swoju wudu a

chyśim ju do proznego flacka, kenž su wodne rostliny tam wuwostajili. Ned pśichwata taka

narska cerwjenicka a pjerwjej nježli jo wužeńc na spodku, jo jen mě južo wukšadnuła.

No derje, sćerpnje zaśěgnu drugego wužeńca na kokulku a zlažka chyśim wudu na

samske městno. Głodny pjersk, kotryž mjazy spłami syśa na małe rybki łaka, śěgnjo

z mojeju wudu pšec. „Na zasejwiźenje za dwě lěśi", jomu gronim a jogo zasej do wody

pušćim. Cakam na lěpše ryby, na sytego lina abo rědnu karpu. Ale bejny cas se nic

njegnjo. Słucham na škjarcanje žabow a šćokanje sćinarika. Kukawa pśileśijo a co

mě nawulicowaś, kak dłujko budu hyšći žywy. Carnej kosa stej se zasej wrośiłej a

pytatej we łońskem lisće za wužeńcami a wakami.

Wobglědam sebje gat. Źěłaśerje su pśi wurywanju wostajili nasyp, kenž se śěgnjo

pśez ceły gat. Něnto pśi małej woźe jo woda źělona. Podwjacorny bok jo dłymšy,

ale jo skoro ceły zarosćony z rogožu, sćinu a syśim. Lěbda wiźiš hyšći wodu. Na

podzajtšnem końcu stoje tež kupy rogožyny, ale weto jo tam dosć městnow cysteje

wody, źož cerwjenice grajkaju a druge ryby plěwaju.

Wuda se njejo hyšći pogibnuła. Pśidu pomałem do cowanja.

Šćokanje sćinarika se pśeměnijo do drugego głosa - „lichotnego głosa lichotnego

swěta". A toś ten głos zni pśez nasyp k podzajtšnemu bokoju gata, źož běłe ryby,

karase, liny a wotšawki měrnje plěwaju a se swoju carobu pytaju. Wětšy źěl se

njestara wo šćuwanje a štyrjenje. Liny a karase pśepytuju dalej spodk gata za

wužeńcami a wodnymi wakami, karpy se njedaju moliś w měrnem žywjenju, ale narske

cerwjenicki a płośice se źarže stawnje na wjerchu wody a łakaju na kužde słowo,

kenž z drugego boka jim tak łagodnje do wuchow klincy. Nic jano to - blabate žaby, kenž

skokaju tam a how a kenž njamaju žedno wěste městno, źož bydle, njamogu se

dochwaliś, kak rědnje jo na drugem boce. „Niźi njejsu take syte muchy a pšyce ako tam,

dłymoka woda tam jo, wšogo jo tam dosć a dosć, to jo gotowy złośany kraj!" - Tak

škjarce žaby a sćinariki z drugego boka jim pomagaju: „Pojźćo k nam, how wam zaplějo

wšo mimo źěła do guby. Njetrjebaśo jězu pytaś, wšogo mamy dosć!" Žeden źiw,

až cerwjenicki bywaju ceło njeměrne a se hyšći jano wobźaržuju w małkej woźe pla

nasypa, pytajucy a glědajucy, lěc njejo možno, nasyp pśewinuś a wuplěś na drugi bok,

źož jo to złote žywjenje.

Žaby jim pśigranjaju: „Skokaś dejśo - glědajśo - tak ako my!" A woni se wotśisnu z

dłujkima slědnyma nogoma, a južo su na drugem boce. Wboge rybki njamaju take dłujke

nogi. Jadna cerwjenicka se mocnje zakalijo z wogonom, skocyjo do wusoka a lažy na pěsku

w palecem słyńcu.

Skokoco, aby zasej dobyła chłodnu wodu - ale podermo. Stara karwona, kenž rowno

mimo leśi, wjaseli se njenaźoneje pjaceni.

Wutšašone a wulěkane wuběgnu druge narske cerwjenicki do dłymi a wulicuju tam

karpam a linam, co jo se stało.

Stary nazgonity karas, kenž jo južo poglědnuł na drugi bok, groni: „Njedajśo se wot

sćinarika-šćuwarja wobtoriś, njewěrśo žabam! Na drugem boce łaka na was wjele

tšachotow. Ja som tam był, ako som był młody. Glědajśo: Kake mam błuzny na

wobyma bokoma! Te som dostał, ako jo mě wjeliki šćipjeł popadnuł!"

Lin jomu pśigłosujo a groni: „Chtož se how swoju carobu pyta, namakajo dosć. Nicht

njetrjeba how głodnuś! Na drugem boce wam nic wot samego do guby njezaplějo. Tež

tam dejśo pytaś, aby njebyli głodne. Ale cesto dosć som tam głodnuł, ako som teke raz

taki narski był ako wy."

„Sy ty tam był, wulicuj nam wulicuj!", wołaju cerwjenicki. „Sćinarik ga stawnje powěda,

až jo tam wšogo dosć a dosć!" „Jo, to pak jo wěrno", groni lin, äle nic za kuždego.

Źož su te lěpše městna, sejźi taki šćipjeł-rubjažnik, a běda tej małej rybce, kenž

se zwěri blisko k njomu plěwaś. A źož njejo šćipjeł, sejźi taka tłusta, wukjarmjona

wjelika karpa, kenž nikomu nic nježycy a wšykno sama zežerjo. Wostańśo how! To

wam gronim." Ale lažkomyslece cerwjenicki a někotare płośice južo wěcej

njesłuchaju na nazgonite starše ryby. Woni su teke zabyli tšašny końc swojogo

pśijaśela a zasej grajkaju wokoło nasypa, łakajucy na možnosć, se pśedobyś na drugi

bok.

A jaden źeń se jim to teke raźijo. Słyńco jo se schowało za śěžkimi carnymi



mrokawami. Te něnto wulewaju swoju wodu na krajinu a gat. Woda tam pśiběra, a

skońcnje jo teke nasyp z njeju zapokšyty.

„Pojźćo malsnje, nježli woda zasej spadnjo, pojźćo do złotego kraja!", pśiwołaju se

cerwjenicki a płośice a pśeplěju wjasele nasyp.

Na drugem boce skocyjo młoda płośica wjasele do powětša. - Běšo jeje slědne

zwjaselenje. Ako zasej do wody padnjo, se wusunjo ze sćiny wjelika dłujka ryba, zubaty

pysk se rozdajijo a wboga płośica zacujo jano hyšći, kak se špicne zubiska do jeje měsa

zakusuju. Potom jo za nju nimjerna śma.

Jeje pśijaśelki rozskokuju wulěkane na wšykne boki a se chowaju wuźěsone w gustej

sćinje. Njewěrje se ceły źeń wěcej doprědka. Głod je skońcnje nuzujo, z wěstego

schowka wuplěś.

Ale źož se mysle, aby něco namakali, tam stoj mjazy spłami sćiny a rogožy šćipjeł.

Nicht jogo njewiźi, ale gaž głodna rybka k njomu zaplějo, stśělijo naraz ze swojogo

schowka, a zasej jo jaden tych wudrogowarjow swoju napnětosć ze žywjenim zapłaśił.

A jo zawěsće tak, ako jo nazgonity karas doma wulicował. Źož njejo šćipjeł, tam

sejźi wjelika wukjarmjona karpa abo lin, kenž nikomu nic nježycy a kuždu mału rybku

wugonijo, gaž se tam něco k jěźi pyta.

Jano dwě rybce stej hyšći wušej wot cełeje kopice, kenž jo z tak wjelikeju naźeju

wuplěła do podwjacornego źěla gata. Błuźitej tam a sem w gusćinje sćiny a syśa,

pśecej w tšachu, aby jeju rubjažnik njepopadnuł. Sćinarik nad nima spiwa swoj stary

głos: „Pojźćo do togo raja! Wšogo, wšogo mamy dosć ..."

„Wułdgany šćuwaŕ!", groni płośica k drugej. „Gaby na njogo njesłuchali, by byli

pśijaśele hyšći žywe a wšykne by byli glucne!"

Druga jej wotegroni: „Comej se pušćiś zasej domoj - hyšći jo dosć wody, aby nasyp

pśewinułej." „Nikula se domoj njewěrim, wšykne se nam wusmjeju, gaž zasej

pśiźomej!", groni druga.

„Coš how zgłodnuś, źož se jano kjarmje te wjelike, abo coš se daś zežraś wot

rubjažnych šćipjełow? Pojź domoj - nicht se nam njewusmjejo, wšykne budu se

wjaseliś, gaž se wrośimej!"

Sćinarik woła: „Wostań, wostań, wšogo, wšogo jo how dosć." Ale płośicy

njesłuchatej. Malsnje plějotej k nasypoju. Woda jo južo zasej spadnuła, ale slědkoju

namakatej hyšći městno, źož možotej kšajźu pśeplěś, nježli štapate wotšawki,

kenž tam na stražy stoje, jeju wupytaju.

Něnto stej zasej doma, a wšykne druge ryby se wjasele, až stej se wrośiłej. How na

podzajtšnem końcu gata su rybarje dawno južo te rubjažniki wułojili a tež te syte

wjelike karpy, kenž na drugem boce žednej małej rybce žywjenje a zežywjenje

nježyce. Kuždy ma how pšawo se žywiś!

Wocuśeju napśisko ze swojogo cowkanja. Moja wuda jo se podnuriła a śěgnjo pomałem

pod wodu dalej. Zatergnu - hoj, take běźenje a wobaranje, až spła sćiny se gibju. Ale nic

jej njepomožo - wjelika karpa lažy slědkoju na brjoze, snaź ta sama, kotaraž njejo

žycyła płośicam a cerwjenickam městnow, źož by mogali swojo zežywjenje pytaś.

Nazymu pak wusecomy sćinu, rogož a syśe, wułojmy rubjažne šćipjeły a nježycne

wjelike karpy. Potom pśeryjomy nasyp, aby njebył gat wěcej roztergany, ale jaden měrny

kraj, źož su wšykne ryby glucnje žywe mimo tšacha pśed rubjažnikami a takimi, ako

njejsu wjele lěpše. -

Wrośim se domoj - po droze, kotaruž su nam akle natwarili ako su rubjažnikow a sytych

bogaścow z našogo kraja wugnali.
Do rybow
Pojź sobu do zelenych Błotow, źož Sprjewja se rozdźělijo do wjele rěckow, tšugow a

groblow. Woni běže pśez Błota, kśiwe a rowne, dłymoke a měłke; stare chromy stoje

pśi rěkach, z drjewa natwarjone a ze słomu kšyte. Pśi kuždem dworje jo

pśistawnišćo. tam stoje cołny, małe a wjelike. Jaden cołnik sebje wobglědamy

wosebnje. Štyr jo zakšyty z delkami. W srjejźi pokšywka jo źěra wurězana. To jo

rybarski cołn, a tam we woźe wisy rybacny kašć. Glědamy-lic dalej, wiźimy skoro pśed

kuždym dworom take kašće we woźe wisajucy. Lubosć k rybowanju njejo se zgubiła

pśez lětstotki. W rybarskim zwězku w Borkowach a wokolinje su Serby w nejwětšej

licbje, a serbske rybaki su se natwarili nowu, mocnu kupku Domowiny w Borkowach-

Kupach.


Ale njocomy dlej powědaś! Wěm, až moj pśijaśel Wylem Duška, kenž znajo

błośańske rěki ako žeden drugi, se źinsa pśigotujo do rybow. Pojźomy k njomu!

Wylem nosy rybarski rěd do cołna. »Pomgaj Bog, Wylem!»

»Bog źěkuj.«

»Do rybow?«

»Jo, pojź sobu, potom njetrjebam sam cołn śišćaś a źarźaś. Ty ga možoš, a twoj

znaty možo se sednuś na końc cołna, až njebuźo nama na droze. Pod kšywom stoje

blumbawy a wjasła.«

Blumbawa jo dłujka tycka. Na tłustem końcu jo kulowata koža pśibita. Wylem pśinjaso

powěś a ju scynijo do srjejźi cołna.

»Mamy wšo?«

»Jo, a dejałej łapiś wjelikego šćipjeła, mam teke flašku paleńca w kapsy.«

»Źo ga se źinsa sunjomej?«

»Na Milanku a na Młyńsku.«

Cołn jěźo po rěce mimo polow, łukow a bomow. Tam a how stoj dom pśi rěce, a

wiźimy ned, źo rybak bydli. Pod kšywom wise pśěźeńce, a paliki laže w cołnje. »Ha,

Fryco staja pśěžeńce, měńki du na njerk.«

Něnto jěźomy po Prěcnej Wjerbowje pśez łuki a pśiźomy na Žrěbjeńcu, šyroku

rěku, kotaraž jo granica mjazy Borkowami a Tšupcom. Naju gosć pšaša:

»Njebuźotej ga skoro łojś?«

»How njamožomy, woda wjelgin śěgnjo. Ale pocakaj, za chylku zachopimy.«

A njetrajo dłujko, a smy tam. Tśi rěki se how zjadnaju, Žrěbjeńca, Młyńska a

Milanka; wot tudy se pomjenijo rěka Mutnica. Ale tam njamamy nic pytaś, how se

zachopijo Lipjańska krajina. Naš cołn se wrośi do Milanki, kotaraž běžy pomałem

pśez rědny Tšupcański lěs. Ned na rožku pušćijo Wylem powěś do wody. Spozy su

wołojowe kule a zwjercha propy. Tak stoj powěś ako murja we woźe. Wona jo

wugotowana ze tśich seśow, na kuždem boce jo jadna z wjelikimi wokami (20 cm), a w

srjejźi jo seś wot śańkego pśěźenja z małymi wokami. Wylem pśityknjo na wobyma

końcoma powěś z palikami, howac by wuplěła. A wiźiš, južo se tśěso jaden prop,

šwikańc jo kśěł malsnje wuběgnuś, ale božko, pśiźo do powěśi, śěgnjo śańku

seś dalej, wugotujo měšk a jo łapjony.

»Něnto blumbawu do ruki!« Cołn plěwa pomałem pśi powěśi, a mej škaramej z

blumbawami do brjoga, nejwěcej tam, źož su wolšowe korjenje, a tam, źož lažy stare

drjewo we woźe. Na takich městnach maju ryby swoj schow. Ale božko žeden prop se

njegibjo! Wylem zebjerjo powěś do cołna, nic ako ten jaden šwikańc.

Kus dalej zasej stajamy. To samske źěło - nic. Hyšći raz, a zasej nic! »Was ist denn

das?«, barcy Wylem. Ow jej - gaž won zachopijo pśi łojenju nimski powědaś, jo

sćakły! Won pšaša:

»Sy se ze stareju babu zmakał?«

»Ně.«


»Abo jo jaden pśez klucowu źěrku za nama glědał, ako smej jěłej do rybow?«

»No, no, Wylem, njebuź taki pśiwěrny!«

A kus dalej wiźimej, cogodla se nic njełoj. Tam se kali a pumpoco. Dwa rybaka stej pśed

nami a łojtej ze śěrinom. Naju gosć sebje wobglěda śěrin. Na pšužynu jo kašor

pśipěty. Spozy ma pšužyna šnoru město drjewjanego prěca, dokulaž njejo k

śišćanju, ale k stajanju. Rybaka wobstajatej pjeńki a śiche rogi w rěce a gonitej z

blumbawami ryby do śěrina. Won jo šyroki a ma dłujki měch, tak až ryby njamogu

wuběgnuś. Z nim možo se teke w malsnje běžecej woźe łojś. Wylem groni:

»Dalej na Tšupcańske jězdźiwko pśi golnikarni!«

Śišćimy cołn pśez »Groblu Francozarjow« a pśiźomy za chylku na rěku pśi golnikarni

»Horst«. Tam jo wšake zele we woźe, take se lubi rybam, dokulaž maju rědny schow a

dosć žranja. Ned pśi prědnem stajanju stśělijo šćipjeł do powěśi, až styri propy se

naraz podnuriju. »Comy jogo wuśěgnuś, howac se zalejo«, rjaknjo Wylem smjejucy a

wzejo šćipjeła z powěśi. Ten jo se bejnje wuwił w śańkej seśi. Dwa punta! Na to

dejmy jaden piś. Flaška źo wot jadnogo k drugemu. Wylem powěda zasej serbski, jo zasej

dobreje mysli.

Pśi kuždem stajanju se tśěsu propy, łoje se ryby, ako płośicki, wotšawki a bleje, tam a

zas teke šćipjeł. Cesćej teke jaden młoźeńc do powěśi derijo. Ten dej hyšći rosć,

togodla leśi zasej do wody. Šćipjeł stśělijo malsnje do seśi, druge ryby pocakaju, pśidu

akle za chylku. Togodla zapalimy se fejfku a cakamy pśi kurjenju sćerpnje. A wiźiš,

něnto se gibjo na końcu prop, něnto teke na drugich městnach. Fejfka jo wukurjona,

zebjerjomy powěś a mamy rědnu licbu běłych rybow.

Ale žedna pšawje wjelika ryba nam źinsa njepśiźo na woblico. Na Młyńskej wjelgin

woda śěgnjo. Tam a how jo wokłon, źož tak malsnje njeběžy. Taki wokłon

wobstajimej. Pśi blumbanju se zatśěso tam a how prop, ale małko a zlažka, ryba

potłusnjo seś, ale njejźo nutś. To jo wjeliki jaz, wjelgin mudra ryba, njejźo tak lažko na

powěś ako šćipjeł. Pśeblumbamej hyšći raz, a w slědnej nuzy pśeskocyjo jaz

powěś, až woda se kali.

Wrośimy se domoj. W štyrju su ryby, až nam dosegaju, a rědne su teke podla; howac

1   2   3   4   5   6   7   8   9


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка