Польска-беларускі слоўнік: тэрміны, паняцці і назвы з гісторыі і грамадазнаўства




старонка5/7
Дата канвертавання18.03.2016
Памер0.66 Mb.
1   2   3   4   5   6   7
ParteiDeu-tschlands)

СДПГ (Сацыял-дэмакратычная партыя Германіі)

Spisek

Змова

Spiskowiec

Змоўшчык, удзель-нік змовы

Splendid isolation (англ.)

Англійская паліты-ка адмовы ад доў-гатэрміновых саю-заў; “бліскучая ізаляцыя”

Społeczeństwo oby-watelskie

Грамадзянская су-польнасць

Społeczność

Грамадскасць

Społeczny

Сацыяльны; гра-мадскі

Spowodować

Выклікаць, быць прычынай

Spór o inwestyturę

“Спрэчка аб інве-стытуры” (канф-лікт папскай і ім-ператарскай улады, ХІ—ХІІ ст.)

SPQR (лац. Sena-tus Populusque Ro-manus)

Рымская рэспублі-ка (скарот, ужы-ваны ў афіцыйных дакументах)

Sprawstwo

Непасрэдны ўдзел у здзяйсненні зла-чынства

Sprzymierzeniec

Саюзнік, хаўруснік

Sprzysiężenie równych”

“Саюз роўных” (таемная арганіза-цыя ў Францыі, 1796 г.)

Spuścizna

Спадчына

Stacja

Стацыя (сярэдня-вечная павіннасць забеспячэння пра-дуктамі); станцыя; вакзал

Stacjonować

Размяшчацца, ста-яць

Stały Trybunał

Пастаянны трыбу-нал

Stan

Саслоўе, стан

Stan wojenny

Ваеннае стано-вішча

Stan wyjątkowy

Надзвычайнае ста-новішча

Stanowy

Саслоўны; класавы

Stany Generalne (pl)

Генеральныя Шта-ты (органы саслоў-нага прадстаўніц-тва ў Францыі і Нідэрландах)

Stany Zjednoczone (pl)

Злучаныя Штаты

Starcza

> osada

Starszyzna

Старэйшыны (зборн.)

START (англ. Strategic Arma-ments Reduction Talks)

Перамовы СССР (пазней Расіі) і ЗША аб скарачэн-ні стратэгічных уз-браенняў (з 1982 г.)

Stasi (ад нямецк. Staatssicherheit)

“Штазі” (неафі-цыйная назва слу-жбы бяспекі ў былой ГДР)

Staufowie (pl)

Гогенштаўфены (дынастыя)

Stawić czoło

Даваць адпор

Stoczyć

Правесці, даць (пра бітву)

Stolica Apostolska

Месцазнаходжанне Святога Прастола, Рым

Stopnienie lodów”

“Пацяпленне” (у міжнародных ад-носінах)

Stopniowo

Паступова

Strefa euro

Зона еўра

Strefa Gazy

Сектар Газа

Stronnictwo

Палітычная партыя

Stronnictwo Demo-kratyczno-Narodo-we

Нацыянальна-дэ-макратычная пар-тыя (у Царстве Польскім, з 1897 г.)

Straż Ludowa

Народная варта

Strój

Убор; убранне; строй

Stróża

Абавязак несці варту; даніна збожжам

Strząśnięcie długów

Сісахфія (рэформа адмены пазямель-най запазычанасці ў Афінах, 594 г. да н.э)

Strzelec

Егер; ляснік; стра-лок

Stulecie

Стагоддзе




Кантакт; сувязь

Styria

Штырыя (зямля ў Аўстрыі)

Sukcesja

Права наследа-вання

Sukiennice (pl)

“Суконныя шэра-гі” (на сярэднявеч-ных рынках)

Sumer

Шумер

Sum(m)y (pl)

“сумы”, сярэдня-вечныя схаластыч-ныя кнігі-выклады матэрыялу для навучання

Swebowie, Swewo-wie (pl)

Свевы

Syberak

Ахвяра прымусо-вай дэпартацыі ў Сібір

Syberyjski

Сібірскі

Sygnatariusz

Падпісант

Symmachia spar-tańska

Палітыка Спарты па заключэнні се-паратных ваенных саюзаў (555—368 гг. да н.э.)

Sympla

Надзвычайны падатак з лану ў памеры 30 грошай

System jałtański

Ялцінскія пагад-ненні




Прынцып “падвой-най большасці” (ужываны ў Радзе Еўрасаюза)

System wersalski

Версальска-Ва-шынгтонская сіс-тэма

Szalone lato”

“Шалёнае лета” (няўдалае хаджэн-не расійскіх на-роднікаў у народ, 1874 г.)

Szambelan

Шамбэлян; камер-гер

Szampania

Шампань (гіста-рычны рэгіён Францыі)

Szaniec

Акоп; траншэя

Szaraczek, szarak

“Шарачковы” шляхціц

Szare szeregi” (pl)

“Шэрыя шэрагі” (канспірацыйная назва арганізацыі польскіх гарцараў падчас ІІ Сусвет-най вайны)

Szarytki (pl)

Сёстры міласэрна-сці

Szaser

Конны стралок

Szczerbiec

“Шчарбец” (зазуб-раны меч, на якім прыносілі прысягу польскія каралі)

Szczyt

Найвышэйшы пункт, вяршыня

Szejk

Шэйх

Szelężne

Шэлежнае (від ус-коснага падатку)

Szkaplerz

Абразок; ладанка

Szkocja

Шатландыя

Szkolenie

Падрыхтоўка, на-вучанне

Szkoły wydziałowe

Сярэднія школы (створаныя Адука-цыйнай камісіяй у Рэчы Паспалітай пасля 1772 г.)

Szlachta gołota

Кліентэла

Szlachta posesjo-nacka

Маёмная шляхта

Szlachta zagrodo-wa / zagonowa

Ваколічная / шара-чковая шляхта

Szogun

Сёгун

Szos

Шосавае (від прамога падатку)

Szranki (pl)

Рысталішча

Sztuki wyzwolone (pl)

Вызваленыя мас-тацтвы

Szwoleżer

Кавалерыст лёгкай конніцы

Szyprować

Быць шкіперам

Śląsk

Сілезія

Śląsk Cieszyński

Цешынская Сілезія

Śląski

Сілезскі

Ślązak

Сілезец

Średniowiecze

Сярэднявечча / ся-рэдневякоўе

Środki masowego przekazu

Сродкі масавай ін-фармацыі

Świadectwo

Сведчанне

Świetność

Веліч

Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego

Свяшчэнная Рым-ская імперыя гер-манскай нацыі

Świadek koronny

Прысяжны сведка

Święte oficjum

“Свяшчэнная ін-квізіцыя”

Święte Przymierze

Свяшчэнны Саюз

Świętokupstwo

Сімонія (гандаль свяшчэннымі рэ-ліквіяімі і царкоў-нымі пасадамі)

Świętopietrze

Даніна ў карысць Папы Рымскага, “папскі дынарый”

Tabula rasa (лац.)

“Табула раса” (першапачатковы стан свядомасці чалавека)

Tajne stowarzy-szenie

Таемнае тавары-ства

Talar

Талер

Tamiza

Тэмза

Taoizm

Даасізм

Tarcza

Шчыт (баявы)

Targ

Торг, месца ганд-лю

Targowica

Таргавіцкая канфе-дэрацыя (1792 г.)

Teby (pl)

Фівы / Тэбы

Templariusze (pl)

Тампліеры

Teraźniejszość

Сучаснасць

Termopile (pl)

Фермапілы / Тэр-мапілы

Testament

Запавет; завяшчан-не, тастамант

Testator

Завяшчальнік

Tezy kwietniowe

Красавіцкія тэзісы У.Леніна (1917 г.)

Tien-szan

Цянь-Шань

Tłumić

Падаўляць

Toczyć się

Праходзіць, адбы-вацца

Torysi (pl)

Торы (палітычная партыя)

Towarzystwo Kró-lewskie

Лонданскае Кара-леўскае таварыства (засн. У 1660 г.)

Towarzystwo przy-jaciół nauk (TPN)

Таварыства сяброў навук (у былой Рэчы Паспалітай. 1800—1832 гг.)

Towarzystwo Rol-nicze

Сельскагаспадар-чае таварыства (у Польшчы, 1857—1861 гг.)

Tożsamość

Самасвядомасць

Tracja

Фракія

Tracki

Фракійскі

Traktat akcesyjny

Дамова аб уступ-ленні

Traktat o fuzji

Дамова аб аб’яд-нанні органаў Еў-рапейскай суполь-насці (1965 г.)

Traktat pokojowy

Мірны дагавор

Transformacja ustrojowa

Змена грамадскага ладу

Treuga Dei (лац.)

“Божы мір” (уве-дзеная каталіцкім Касцёлам з Х ст. забарона вядзення баявых дзеянняў у пэўныя дні і перы-яды часу)

Trivium

Тры “вызваленыя навукі” (граматы-ка, рыторыка, дыя-лектыка)

Trizonia

Англа-франка-аме-рыканская зона акупацыі (пасля ІІ Сусветнай вайны)

Trójkąt weimarski

Дамова 1991 г. аб супрацоўніцтве паміж Германіяй, Францыяй і Поль-шчай; “веймарскі трохвугольнік”

Trójlojalizm

“Патройная лаяль-насць” (палітыка згодніцтва ў дачы-ненні да дзяржаў-удзельніц падзелаў Рэчы Паспалітай – пасля 1864 г.)

Trójpodział władzy

Падзел улады

Trójpolówka

Трохполле

Trójporozumienie

Антанта, англа-франка-расійскі саюз (1907 г.)

Trójprzymierze

Трайны / Траісты саюз (заключаны ў 1882 г. Германіяй, Італіяй і Аўтра-Венгрыяй)

Trust

Трэст

Tryb życia

Лад / спосаб жыц-ця

Trybunał Obra-chunkowy

Еўрапейская Па-лата аўдытараў (з 1975 г.)

Trybut

Даніна

Trypla

Надзвычайны па-датак з лану ў па-тройным памеры

Trzecia Międzyna-rodówka

Трэці Інтэрнацыя-нал (1919—1943 гг.)

Tunezja

Туніс (дзяржава)

Turcy (pl)

Туркі

Turyngia

Цюрынгія

Twardogłowi” (pl)

“Цвердалобыя”

Two Power Stan-dard (англ.)

“Сіла дзвюх дзяр-жаў” (палітыка гарантавання колькаснай пера-вагі брытанскага флота, ХІХ ст.)

Tygrys

Тыгр (рака)

Tylża

Тыльзіт (цяпер г. Савецк)

Tymczasowa Ko-misja Rządząca Litwy Środkowej

Часовая кіроўная камісія Сярэдняй Літвы (1920—22 гг.)

Tymczasowa Rada Stanu (TRN)

Часовая дзяржаў-ная рада Польшчы (створаная 6 сне-жня 1916 г.)

Tymczasowy

Часовы

U boku

На баку

U schyłku

Напрыканцы

Ubezwłasnowolnie-nie

Прызнанне недзея-здольным

Uchronić się

Абараніцца

Uchwała sejmowa

Пастанова cейма

Uciemiężony

Прыгнечаны

Ucisk

Прыгнёт

UE (Unia Europej-ska)

ЕС (Еўрапейскі Саюз)

Ufundować

Уфундаваць; пра-фінансаваць

Ugoda

Пагадненне

Ugodowiec

Згоднік

Ujednolicenie

Уніфікацыя

Układ

Пакт

Układ sił

Суадносіны сіл

Układ Warszawski

Варшаўскі Дагавор (1955 г.)

Układ Wysze-hradzki

Вышаградская да-мова (заключаная ў 1991 г.)

Ukształtowanie się

Усталяванне
1   2   3   4   5   6   7


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка