Польска-беларускі слоўнік: тэрміны, паняцці і назвы з гісторыі і грамадазнаўства




старонка3/7
Дата канвертавання18.03.2016
Памер0.66 Mb.
1   2   3   4   5   6   7

Herezja

Ерась

Heros

Міфалагічны герой

Hesja

Гесэн

Hetajrowie (pl)

Гетайры, стара-жытнамакедонская знаць

Hetyci (pl)

Хеты

Hetycki

Хецкі

Hiberna

Гіберна (від пада-тку, спаганянага на ўтрыманне вой-ска)

Hierarchia źródeł prawa

Іерархія крыніц права

Hipoteczny

Іпатэчны

Hippisi (pl)

Хіпі

Holocaust

Халакост

Hołd

Васальная залеж-насць; прысяга ва-сала каралю

Hołdowniczy

Васальны

Home rule (англ.)

Барацьба за аўта-номію Ірландыі ў складзе Вяліка-брытаніі (з 1870 г.)

Homo novus (лац.)

Заможны неарыс-такрат (у Стара-жытным Рыме)

Homo sovieticus (лац.)

Савецкі тып чала-века, “гома саве-тыкус”

Hoplita (m)

Цяжкаўзброены ваяр (у Старажы-тнай Грэцыі)

Hospodarstwo Wo-łoskie

Валашская дзяржа-ва

Hossa

Павышэнне курса

Hrabia (m)

Граф

Hrabianka

Графіня (дачка графа)

Hrabicz

Граф (сын графа)

Hrabina

Графіня (жонка графа)

Hrabiostwo

Граф і графіня

Hrabiowski

Графскі

Hrabstwo

Графства

Huf

Войска; гуфы

Hufiec

Атрад, аддзел

Hufcowy

Камандзір атрада

Human Rights Watch (англ.)

“Х’юман райтс уотч” (міжнарод-ная праваабарон-чая арганізацыя, заснаваная ў 1978 г.)

Hunowie (pl)

Гуны

Husyta (m)

Гусіт

Huzar

Гусар

Iberowie (pl)

Іберы

Idy (pl)

13-ы (або 15-ы) дзень старажытна-рымскага календа-ра

Ikonodulowie (pl)

Прыхільнікі пакла-нення абразам, праціўнікі ікана-борства

Ikonoklasta (m)

Іканаборац

Imperium Otto-mańskie (pl)

Асманская імпе-рыя

Indianie (pl)

Індзейцы, карэн-ныя жыхары Аме-рыкі

Indochiny (pl)

Індакітай

Infamia

Забарона выкон-ваць публічныя функцыі (у Рэчы Паспалітай)

Ingerencja

Умяшальніцтва

Inicjatywa ustawo-dawcza

Заканадаўчая іні-цыятыва

Inkowie (pl)

Інкі

Instancyjność

Іерархія інстанцый

Instrument Rzą-dzenia

“Спосаб кіраван-ня” (англійская канстытуцыя, 1653—1659 гг.)

Instytut Literacki

Літаратурны ін-стытут (польскі не-залежны інтэле-ктуальны асяро-дак, з 1946 г. у Рыме, з 1947 г. у Парыжы)

Instytut Pamięci Narodowej (IPN)

Інстытут Нацыя-нальнай памяці (у Польшчы, з 1999 г.)

Insurekcja

Паўстанне

Insurgent

Паўстанец; інсур-гент

Insygnia (pl)

Рэгаліі

Intendenci (pl)

Інтэнданты (кара-леўскія чыноўнікі ў Францыі)

Interpelacja po-selska

Дэпутацкі запыт

Interregnum

Міжкаралеўе, бес-каралеўе

Interwencja

Умяшальніцтва

Interwecjonizm

Дзяржаўны інтэр-венцыянізм

Inwazja

Нашэсце, напад

Inwentarz

Інвентар; спіс ін-вентару

Inwestytura

Інвестытура, ура-чыстая перадача сеньёрам лена васалу

Inwigilacja kogoś

Таемнае назіранне за кім-н.

IRA (англ. Inter-national Republi-can Army)

ІРА (Ірландская рэспубліканская армія)

Istanbul

Стамбул

Italikowie (pl)

Італікі (сукупнасць старажытных жыхароў Апенін-скага паўвостра-ва)

Ius cogens (лац.)

Імператыўная / безумоўная норма права

Ius dispositivum (лац.)

Праўная норма адноснага харак-тару

Ius gentium (лац.)

Права народаў

Ius naturale (лац.)

Натуральнае права

Izba Gmin

Палата абшчын

Izba Poselska

Пасольская Ізба

Izba Reprezentan-tów

Палата Прадстаў-нікоў

Jagiellończyk

Ягелон, Ягайлавіч (дынастыя)

Jakobici (pl)

Якабіты (прыхіль-нікі пазбаўленага трону караля Яку-ба ІІ у Англіі)

Jakobini (pl)

Якабінцы

Jałtański podział Europy

Пасляялцінскі па-дзел Еўропы (1945 г.)

Janczar

Янычар

Jankesi (pl)

Янкі; салдаты ар-міі Поўначы пад-час Грамадзян-скай вайны ў ЗША

Jazda

Кавалерыя, конні-ца

Jazda pancerna

Цяжкая конніца

Jazda petyhorska

Казацкая цяжкая конніца (у ВКЛ)

Jazda wołoska

Лёгкая апалчэн-ская конніца

Jednolity Akt Eu-ropejski

Адзіны Еўрапейскі Акт (1986 г.)

Jednostka plemien-na

Племянное ўтва-рэнне

Jegrzy (pl)

Лёгкая пяхота

Jeniec

Палонны; вязень

Jeniec wojenny

Ваеннапалонны

Jerozolima

Іерусалім




“Восень народаў” (палітычныя падзеі ў Цэнтраль-най і Усходняй Еў-ропе 1989—1991 гг.)

Jeździć na saksy

Ездзіць парабка-ваць у Нямеччыну

Jonowie (pl)

Іанійцы

Jowisz

Юпітэр

Józefinizm

Комплекс сацыя-льных і эканаміч-ных рэформаў, ініцыяваны імпе-ратарам Аўстрыі Ёзэфам ІІ (канец XVIII ст.)

Judykatywa

Судовая галіна ўлады

Junta

Хунта

Jurydyka

Населены пункт каля каралеўскага горада; юрыдыка

Kacerz

Ерэтык

Kadencja

Скліканне (тэрмін легітымнасці)

Kahał

Кагал

Kajety skarg

“Сшыткі скаргаў” (наказы дэпута-там французскіх Генеральных Штатаў, 1789 г.)

Kalif

Халіф

Kalifat

Халіфат

Kalwin

Кальвініст

Kameduli (pl)

Камальдулы (ма-наскі ордэн, вя-домы з ХІ с.)

Kanclerz

Канцлер

Kapituła

Капітул, сход ка-нонікаў

Kapłan

Жрэц; святар

Kapsztad

Капштат / Кейп-таўн

Kaptur

Канфедэрацыя шляхты (падчас міжкаралеўя); таемнае судзілішча

Karbonariusz

Карбанар(ый)

Karbonaryzm

Рух карбанарыяў

Karbowy (m)

Памочнік аканома (у маёнтку)

Kar(r)aka

Вялікі паруснік, карака

Karta

Хартыя; бюле-тэнь; карта

Karta 77

“Хартыя-77” (у Чэ-хаславакіі )

Kasztel

Умацаваны замак

Kasztelania

Кашталянства, гродская акруга

Kaszuby (pl)

Кашубія

Kataster

Кадастр

Katolicka nauka społeczna

Каталіцкая сацы-яльная дактрына (абвешчаная Па-пам Львом ХІІІ у 1891 г.)

Katownia

Месца катаванняў, катоўня; засценак

Kawalerowie (pl)

Рыцары ордэна

Kawalerzy (pl)

Прыхільнікі караля Карла І у Англіі

Kaznodzieja

Прапаведнік

KBWE (Konferen-cja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie)

Канферэнцыя па бяспецы і супра-цоўніцтве ў Еўро-пе (1975 г.)

Kedyw

Кіраўніцтва дывер-сійнай службы (у Арміі Краёвай)

Kierownictwo Walki Cywilnej

Кіраўніцтва грама-дзянскага змагання (створанае АК у 1942 г.)

Kierownictwo Walki Podziemnej

Кіраўніцтва пад-польнага змагання (створанае АК у 1943 г.)

KIK (Klub inteli-gencji katolickiej)

Клуб каталіцкай інтэлігенцыі (за-снаваны ў ПНР у 1956 г.)

Kilonia

Кіль (горад у Германіі)

Klarysi (pl)

Кларысінкі (мана-скі ордэн, вядомы з ХІІІ ст.)

Klasztor

Манастыр / кляш-тар

Klęska żywiołowa

Стыхійнае бедства

Klienci (pl)

Бедныя жыхары на добраахвотнай службе ў патрыцы-яў (у Старажыт-ным Рыме)

Klub poselski

Парламенцкі клуб / парламенцкая фра-кцыя (колькасцю 15 і больш дэпута-таў)

Kluniacki

Клюнійскі

Kmieć

Селянін

Koczowniczy

Качэўны

Kolegiata

Калегіята (касцёл, пры якім знахо-дзіцца сход каноні-каў)

Kolej Transsybe-ryjska

Транссібірская чыгунка

Koliwszczyzna

Сялянскае паў-станне 1768 г. на Украіне

Koloseum

Рымскі Калізей

Koło garncarskie

Ганчарны круг

Koło poselskie

Дэпутацкая група (колькасцю ад трох дэпутатаў)

Komendacja

Апека над чалаве-кам або грамадою (у раннім сярэд-нявеччы)

Komes

Галава акругі

Komicja

Народны сход, ка-міцыя (у Рымскай рэспубліцы)

Komisja Edukacji Narodowej (KEN)

Адукацыйная камі-сія (створаная ў 1773 г.)

Komitet Bezpiecze-ństwa Powszechne-go

Камітэт усеагу-льнай бяспекі (якабінскі орган, 1792—1794 гг.)

Komitet Narodowy Polski (KNP)

Польскі нацыяна-льны камітэт (створаны ў Швейцарыі ў 1917 г.)

Komitet Obrony Kresów

Камітэт абароны ўсходніх ускраін (створаны ў 1919 г.)

Komitet Ocalenia Publicznego

Камітэт грамадска-га ўратавання (ор-ган якабінскай дыктатуры, 1793—1795 гг.)

Komitet Samoob-rony Społecznej „KOR”

Камітэт грамад-скай самаабароны “КОР” (назва Ка-мітэта абароны рабочых з 1977 г.)

Komisja Tymcza-sowa Skonfedero-wanych Stronnictw Niepoległościowych (KTCCH)

Часовая камісія польскіх нацыя-нальна-вызвален-чых партый (заснаванаяч ў 1912 г.)

Kompakty Praskie (pl)

“Пражскія кампак-таты” (пагадненне паміж чашнікамі і каталіцкім лаге-рам, 1433 г.)

Komunardzi (pl)

Камунары (пры-хільнікі Парыж-скай камуны, 1871 г.)

Koncerz

Цяжкі доўгі меч

Koncesjonowanie

Здаванне ў канцэ-сію

Koncyliaryzm

Канцэпцыя прыярытэту кас-цельнай рады перад Папам, кан-сіліярызм

Kondeusze (pl)

Дынастыя Кандэ

Konfederacja kap-turowa

Канфедэрацыя шляхты (падчас міжкаралеўя)

Konfederacja Pol-ski Niepodległej

Канфедэрацыя Не-залежнай Поль-шчы (заснавана ў ПНР у 1979 г. )

Konflikt ról

Ролевы канфлікт

Konfraternie (pl)

Саюзы мяшчан; брацтвы

Kongresówka

> Królestwo Pol-skie / Kongresowe

Konkwista

Заваёўныя паходы іспанцаў і парту-гальцаў у Паўднё-вую і Цэнтраль-ную Амерыку (XV—XVI ст.)

Konsekwencja

Наступства

Konserwatysta (m)

Кансерватар

Konstytucja

Канстытуцыя; це-ласклад

Konsument

Спажывец

Konsyliarz

Радца

Kontestacja

Дэманстратыўны пратэст (супраць усталяваных нор-маў або каштоў-насцяў)

Konwent Seniorów

Рада старэйшын (у парламенце)

Konwokacja

Скліканне сейма / сойму; сейм / сойм у перыяд міжкаралеўя

Kopa groszy

Грыўна (60 сярэб-раных грошай)

Kopalina

Выкапень

Коріес

Курган

Kopieniactwo

Матычная апра-цоўка зямлі

KOR (Komitet ob-rony robotników)

Камітэт абароны рабочых (утвора-ны ў ПНР у 1976 г.)

Kornwalia

Корнуaл

Korpus Bezpie-czeństwa Wewnę-trznego

Корпус унутранай бяспекі (рэпрэсіў-ныя фармаванні ў ПНР)

Korynt

Карынф

Korytarz (Gdań-ski)”

“Гданьскі калідор” (1918—1939 гг.)

Kościuszkowiec

Удзельнік паўстан-ня

Koteria

Групоўка, хаўрус, партыя

Kozaczyzna

Казаччына; казац-тва

Kozak siczowy

Запарожскі казак

KPZR (Komuni-styczna partia Związku Radzie-ckiego)

КПСС (Камуністы-чная партыя Саве-цкага Саюза)

Kraj Nadwiślański

Прывісленскі Край

Kraj Przylądkowy

Капштацкая пра-вінцыя (у Паўднё-вай Афрыцы)

Krajcar

Крэйцар

Krajczy (m)

Краўчы

Kraje rozwijające się

Краіны трэцяга свету

Krajowa Komisja Porozumiewawcza

Нацыянальная па-гаджальная камі-сія (найвышэйшы орган прафаб’яд-нання “Салідар-насць”)

Krajowa Rada Na-rodowa (KRN)

Краёва Рада Нара-дова (1944—1947 гг.)

Krakus

Жаўнер лёгкай кавалерыі; жыхар Кракава

Krąg społeczny

Група агульнага інтарэсу

Kresy Wschodnie Drugiej Rzeczy-pospolitej

Заходняя Беларусь і Україна, “Усход-нія Крэсы”

Kronikarz

Летапісец

Król

Кароль

Królewiacy (pl)

Жыхары Царства Польскага (неафі-цыйная назва)

Królestwo Polskie / Kongresowe

Царства Польскае

Królestwo SHS

Каралеўства Сер-баў, Харватаў і Славнецаў (назва Югаславіі ў 1921—1929 гг.)

Królestwo Włoch

Каралеўства Італіі (утворанае ў 1861 г.)

Królewicz

Каралевіч

Królewiec

Кёнігсберг, Кара-лявец

Królewięta (pl)

Буйныя магнаты-землеўласнікі (на паўднёвым усхо-дзе Рэчы Паспалі-тай)

Królewna

Каралеўна

Królewszczyzny (pl)

Каралеўскія землі; падатак (у каралеў-скую казну)

Królowa

Каралева

Krucjata

Крыжовы паход

Krużganek

Галерэя

Krymski сhanat

Крымскае ханства

Krzyżacy (pl)

Крыжакі

Krzyżowcy (pl)

Удзельнікі крыжо-вых паходаў

Książę (мн. л. ksią-żęta)

Князь (князі)

Książęcy

Княскі, княжы

Księstwo

Княства

Księstwo Warsza-wskie

Варшаўскае княс-тва (1807—1815 гг.)

Kult jednostki

Культ асобы

Kuangczou

Гуанчжоу

Kubański

Кубінскі

Kumanowie (pl)

Полаўцы / куман-цы

Kuomintang

> Guomintang

Kurializm

Антыкансіліярызм (прызнанне за па-пам дамінавання над касцельнай радай)

Kuśnierz

Кушнер

Kwarta

Кварта (чвэрць да-ходаў з каралеў-скіх земляў, пры-значаная на ўтры-манне войска)

La Belle Epoque (франц.)

“Цудоўная эпоха” (азначэнне мяжы ХІХ і ХХ ст. у За-ходняй Еўропе)

Labour Party (англ.)

Лейбарысцкая партыя

Laburzystowski

Лейбарысцкі

Lagier

Лагер для зняво-леных

Landrecht

Кодэкс прускага права (дзейнічаў у 1794—1900 гг.)

Landy (pl)

Федэральныя землі (у Германіі)

Langwedocja

Лянгедок (гіста-рычны рэгіён у Францыі)

Lapidarium

Музей камянёў

Laponia

Лапландыя

Ląd

Суша; кантынент

Lądowy

Які адбываецца на сушы; сухапутны

Lebensraum (нямецк.)

“Жыццёвая пра-стора”

Lechici (pl)

Лехіты (нашчадкі легендарнага ро-дапачынальніка палякаў)

Legacja

Дэпутацыя, па-сольства; завя-шчальны надпіс

Legia cudzoziem-ska

Замежны / інша-земны легіён

Legiony Polskie

Польскія легіёны (у складзе аўстра-венгерскай арміі, з 1914 г.)

Legiony Polskie we Włoszech

Польскія легіёны ў Італіі (утвораныя ў 1797 г.)

Legislacyjny

Заканадаўчы

Legislatywa

Заканадаўчая ўла-да; Заканадаўчы сход у Францыі (1791 г.)

Leman

Каралеўскі леннік

Lennik

Васал; леннік

Lenno (n)

Лен, леннае вало-данне; феод

Leseferyzm

Палітыка мініма-льнага ўмяшання ўраду ў эканоміку і грамадскае жыццё; laissez-faire

Lewica

Левыя (палітыч-ная сіла)

Lędzianie (pl)

Ляндзяне

Liban

Ліван

Liberia

Ліўрэя; Ліберыя

Libia

Лівія

Liga Narodowa

Нацыянальная ліга (на польскіх зем-лях, з 1893 г.)

Liga Narodów

Ліга Нацый (1919—1946 гг.)

Liga Święta

Свяшчэнная ліга (агульная назва ан-тытурэцкіх і ан-тыфранцузскіх кааліцый у XV i XVI ст.); “Венецы-янская ліга” (1495 г.)

Liga zbrojnej neu-tralności

“Ліга ўзброенага нейтралітэту” (падчас вайны за незалежнасць ЗША)

Linia Curzona

Лінія Керзана

Linia Maginota

“Лінія Мажыно” (1929—1940 гг.)

Lipsk

Лейпцыг / Ляйп-цыг

List żelazny

> glejt

Litwa Środkowa

Сярэдняя Літва (1920—1922 гг.)

Litewsko-Białorus-ka dywizja

Літоўска-беларус-кая дывізія (1919—

20 гг.)

Lizbona

Лісабон

Loara

Луара

Lubeka

Любек

Lucice / Lucicy (pl)

Люцічы

Ludobójstwo

Генацыд

Ludowe Wojsko Polskie

Народнае Войска Польскае (створа-нае ў СССР у 1944 г.)

Ludowy

Сялянскі (у дачы-ненні да ідэалогіі); народны

Ludzie luźni (pl)

Людзі без пастаян-нага месца жыхар-ства

Luteranizm

Лютэранства

Lutycy (pl)

> lucice / lucicy

Ład jałtański

Пасляялцінскае ўладкаванне Еўро-пы

Łanowe

Падатак з лану

Ława miejska

Войтаўска-лаўнічы суд (у гарадах з магдэбургскім пра-вам)

Ława wiejska

Сельскі лаўнічы суд (у сельскіх па-селішчах з магдэ-бургскім правам)

Łemkowie (pl)

Лемкі, руснякі

Łowiectwo

Паляўніцтва

Łup

Трафей; здабыча

Łupić

Рабаваць

Łupieżczy

Рабаўніцкі

Macedonia

Македонія

Magnateria

Магнаты (зборн.)

Majowie (pl)

Племя ма(й)я

Mamut

Мамант

Mandżukuo

Маньчжоў-го (ма-рыянеткавая дзяр-жава ў Маньчжу-рыі, 1932—1945 гг.)

Marchia

Марка (адмініст-рацыйная акруга)

Margrabia (m)

Маркграф

Marynarka (wo-jenna)

Ваенны флот

Marynarz

Матрос

Masakra

Вынішчэнне, маса-вае забойства

Masoneria

Масоны

Materie status

“Некардынальныя законы” (якія пры-маліся пасля Дэ-легацыйнага сейма Рэчы Паспалітай 1768 г.)

Mazowsze (n)

Мазовія

Mazury (pl)

Мазурскае па-азер’е, Мазуры

MCK (Międzyna-rodowy Czerwony Krzyż)

Міжнародны Чыр-воны Крыж

Media

Сродкі масавай інфармацыі (СМІ)

Mediacja

Пас(я)рэдніцтва

Mediolan

Мілан

Medyceusze (pl)

Дынастыя Медычы

Meklemburgia

Мекленбург

Men

Майн (рака)

Mennica

Манетны двор

Mesjasz

Месія

Męczennik

Пакутнік

MFW (Międzyna-rodowy Fundusz Walutowy)

МВФ (Міжнарод-ны валютны фонд)

Mienie

Маёмасць

Mieszczaństwo

Гараджане, месці-чы; мяшчанства

Międzynarodówka

Інтэрнацыянал

Międzyzakładowy Komitet Strajkowy

Міжфабрычны страйкавы камітэт (у ПНР, 1980 г.)

Militarny

Ваенны

Millenerzy (pl)

“Тысячагоднікі” (інтэлігенцкая кан-фармісцкая гру-поўка ў Царстве Польскім у 1858—1863 гг.)

Misja pokojowa

Міратворчая місія

Mistrz

Майстар; магістр

Miśnia

Майсен (горад у Германіі)

Mitteleuropa (нямецк.)

Сярэдняя Еўропа

Młode Włochy (pl)

Маладая Італія (рух 1830—1848 г г.)

Młodoturecki ruch

М(а)ладатуркі (ар-ганізацыя, існавала ў 1889—1919 гг.)

Mnich

Манах

Mocarstwo

(Звыш)дзяржава, імперыя

Mocą ustaleń

На падставе ра-шэнняў

Monachium

Мюнхен

Monitor Polski

Перыядычны зборнік урадавых нарматыўных ак-таў Польшчы (вы-ходзіць з 1918 г.)

Monizm egzekuty-wy

Аб’яднанне выка-наўчай улады ў руках адной асобы

Monopartyjny sys-tem

Аднапартыйная сістэма

Mont Blanc

Манблан

Morze Jońskie

Іанічнае мора

Morze Marmara

Мармуровае мора

Morze Śródziemne

Міжземнае мора

Moskiewskie pań-stwo

Маскоўская дзяр-жава

Mozarabowie (pl)

Пірэнейскія ара-бізаваныя хрысці-яне

Możnowładca

Вяльможа

Możnowładztwo

Магнаты; алігар-хія

Mudżahedini (pl)

Маджахеды, му-сульманскія паў-станцы

Myślistwo

Паляванне (заня-так)

Na krawędzi

На мяжы

Na pokładzie

На борце

Nabywcza zdolność

Пакупная здоль-насць

Naczelnik Państwa

Начальнік дзяржа-вы (у Польшчы, 1918—1922 гг.)

Naczelny Komitet Narodowy (NKN)

Вярхоўны нацыя-нальны камітэт (заснаваны ў 1914 г. у Львове)

Naczelny wódz

Галоўнакаманду-ючы

Naczynie

Посуд

Nadprodukcja

Перавытворчасць

Nadrenia

Рэйнланд

Nadrzędność

Прыярытэт; вяр-шэнства

Nadzór judyka-cyjny

Нагляд судоў най-вышэйшай інстан-цыі

NAFTA (англ. North American Free Trade Agree-ment)

Паўночнаамеры-канскае пагаднен-не аб свабодным гандлі (1994 г.)

Nagroda Nobla

Нобелеўская прэмія

Najazd

Набег, нашэсце

Najeźdca

Захопнік

Nakładczy system

Надомная праца

Narodowa Demo-kracja

Нацыянальная дэ-макратыя (рух у Польшчы, з канца ХІХ ст.)

Narodowa Izba Kontroli (NIK)

Нацыянальная Кантрольная Пала-та

Narodowe Siły Zbrojne, Narodo-we Zjednoczenie Wojskowe (NZW)

Нацыянальныя ўзброеныя сілы і Нацыянальнае вайсковае аб’яд-нанне (узброеныя антыкамуністыч-ныя баявыя струк-туры ў ПНР, 1945—1956 гг.)

Narodowosocjali-styczny

Нацыянал-сацыя-лісцкі, нацысцкі

Narodowyzwoleń-czy

Нацыянальна-вызвольны

Naród

Нацыя

Narzaz

Плата натурай за права выпасу свіней у манаршых лясах

Nasciturus (лац.)

Ненароджанае дзі-ця

Natarcie

Наступ(ленне)

Nawiązka

Грашовая кампен-сацыя

Nazistowski

Нацысцкі, фашыс-цкі

Nazizm

Нацызм

Negatywny stosu-nek

Адмоўнае стаўлен-не

Neminem captiva-bimus (лац.)

Прывілей забаро-ны арышту шлях-ціца без судовага выраку

Nestorianizm

Нестарыянства

Nicejski

Нікейскі

Nie” („Niepod-ległość)

“Не” (канспіра-тыўная антыка-муністычная арганізацыя ў Польшчы, 1944—1945 гг.)

Niedożywienie

Голад; недаяданне

Niemcy (pl)

Германія, Нямеч-чына

Nienaruszalność

Непарушнасць

Niepodległość

Незалежнасць

Niepodległościowy

Незалежніцкі; на-цыянальна-вызва-ленчы

Nieszpory Sycylij-skie (pl)

Паўстанне 1282 г. на Сіцыліі

Nietykalność

Недатыкальнасць

Niewspółwymier-ność rozwoju

Нераўнамернасць развіцця

Niezawisłość

Самастойнасць, незалежнасць

Niezbrojny opór

Мірны супраціў

Niezbywalność

Неадчужальнасць

Niezwyciężona Armada

“Непераможная армада”

Nihil novi (лац.)

“Старыны не рушыць” (сейма-вая канстытуцыя 1505 г.)

Niniwa

Ніневія (у Стара-жытнай Асірыі)

Nobilitacja

Наданне шляхец-кай / дваранскай годнасці, набілі-тацыя

Nobilitet

Нобілі; знаць

Nona

Дзевяціна (сялян-ская феадальная павіннасць у Венг-рыі)

Norymberga

Нюрнберг

Norymberskie ustawy

“Нюрнбергскія за-коны” (у нацысц-кай Германіі, 1935 г.)

Nowa Funlandia

Ньюфаўндленд

Nowela sierpniowa

“Жнівеньскае аб-наўленне” 1926 г. (змены ў кансты-туцыі пасля дзяр-жаўнага пераваро-ту ў Польшчы)

Nowelizacja

Унясенне паправак (у заканадаўчыя акты)

Nowożytny

Які мае дачыненне да Новага Часу; су-часны

Nowy Jork

Нью-Ёрк

NRD (Niemiecka Republika Demo-kratyczna)

ГДР (Германская Дэмакратычная Рэспубліка, 1949—1990 гг.)

NSDAP (нямецк. Nationalsozialisti-sche Deutsche Arbeiterpartei)

Нацыянал-сацыя-лісцкая рабочая партыя Германіі (НСДАП)

NSZZ „Solidar-ność”

Незалежнае праф-саюзнае аб’яднан-не “Салідарнасць”

Nuncjusz

Нунцый

Nysa Łużycka

Ныса, Нейсе / Найсе

Obalać

Абвяргаць; звяр-гаць; скасоўваць

Obalenie

Скасаванне; звяр-жэнне; абвяржэнне

Oblężenie

Аблога

Obodryci, Obod-rzycy (pl)

Абадрыты

Obozowisko

Стаянка чалавека

Obozy masowej zagłady

Лагеры масавага знішчэння

Obóz jeniecki

Лагер для ваенна-палонных

Obóz Narodowo-Radykalny (ONR)

Нацыянальна-радыкальны лагер (палітычнае аб’-яднанне, дзейніча-ла ў Польшчы ў 1934—1945 гг.)

Obóz Polski Wal-czącej

“Лагер змагарнай Польшчы” (пад-польная арганіза-цыя часоў ІІ Су-светнай вайны)

Obóz pracy

Канцэнтрацыйны лагер

Obóz Zjednocze-nia Państwowego (OZP)

Лагер нацыяналь-нага яднання (за-снаваны ў 1937 г.)

Obrazoburczy

Іканаборчы

Obręb

Межы

Obrona potoczna

Каралеўскія наём-ныя атрады (XVI ст.)

Obronny

Абарончы

Obrotność

Абарачальнасць (сродкаў)

Obrządek

Абрад

Obszarniczy

Памешчыцкі

Obwarować

Абгарадзіць

OBWE (Оrganiza-cja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie)

АБСЕ (Арганіза-цыя бяспекі і су-працоўніцтва ў Еўропе)

Obywatel

Грамадзянін

Obywatelskie nie-posłuszeństwo

Грамадзянскае не-падпарадкаванне

Obywatelstwo

Грамадзянства

Ochrana

“Ахранка” (у цар-скай Расіі)

Oczynszowanie

Пераход з панш-чыны на грашо-вую рэнту

Oddział

Атрад, узброены аддзел

Odłam

Адгалінаванне

Odnieść zwycię-stwo

Атрымаць перамо-гу

Odpowiedzialność deliktowa

Адказнасць за здзейсненыя пра-вапарушэнні

Odprężenie”

Палітыка “раз-радкі” (1970-я г.)

Odpust

Фэст; індульген-цыя

Odsiecz

Бітва

Odszkodowanie wojenne

Кантрыбуцыя

Odwetowiec

Рэваншыст

Odwilż”

“Адліга”

Odwrót

Адступленне

Odziedziczyć

Атрымаць у спад-чыну

Odzyskać

Вярнуць сабе

OECD (англ. Orga-nization for Econo-mic Cooperation and Development)

Арганізацыя між-народнага экана-мічнага супрацоў-ніцтва і развіцця (з 1961 г.)

Oficjał

Аўстра-венгерскі чыноўнік

Oficyna

Друкарня

Oflag

Нямецкі лагер для афіцэраў–ваенна-палонных (падчас ІІ Сусветнай вайны)

Ogradzanie

Агароджванне (захоп сялянскіх земляў феадаламі ў сярэднявечнай Англіі)

Ojcowie założyciele (pl)

Бацькі-заснаваль-нікі

Okcydentaliści (pl)

“Заходнікі”

Okcydentalny

Заходні

Okrągłogłowi” (pl)

“Круглагаловыя” (прыхільнікі парла-мента – падчас Англійскай рэвалю-цыі)

Okrągły stół

Круглы стол

Okres przejściowy

Пераходны перыяд

Olędrzy (pl)

Свабодныя сяляне-пасяленцы (напр., ва Усходняй Пру-сіі)

ONZ (Organizacja Narodów Zjedno-czonych)

ААН (Арганізацыя Аб’яднаных на-цый)

Opat

Абат

OPEC (англ. Orga-nization of the Pet-roleum Exporting Countries)

АПЕК (Арганіза-цыя краін-экспар-цёраў нафты)

Opieka społeczna

Сацыяльная служ-ба

Opodatkowanie

Абкладанне падат-кам

Opole

Аполле (разнавід-насць суседскай абшчыны)

Opór

Супраціў(ленне)

Orania

Аранжавая кало-нія (да 1910 г.), свабодная дзяр-жава (1854—1902) і правінцыя ў Паў-днёвай Афрыцы

Oranje

Аранжавая рака

Ordynacja wybor-cza

Выбарчы закон

Ordynans

Ардынарац

Ordynek

Шыхт, строй

Orficy (pl)

Прыхільнікі арфіч-ных культаў у Ста-ражытнай Грэцыі

Organizacja Bo-jowa Polskiej Partii Socjalistycznej (OB PPS)

Баявая арганізацыя ППС (1904—1911 гг.)

Organizacja Paktu Północnoatlanty-ckiego

НАТО (Арганіза-цыя Паўночна-атлантычнай Дамовы)

Organizacja państw amerykań-skich (OPA)

Арганізацыя аме-рыканскіх дзяржаў (з 1948 г.)

Oręż

Зброя

Organy ochrony prawnej (pl)

Праваахоўныя ор-ганы

Ormianie (pl)

Армяне

Ortodoksja

Артадоксія; пра-васлаўе

Orzekać

Выносіць прысуд

Osada

Пасяленне, пасе-лішча

Osada targowa

Пасад

Osadnictwo

Тэрыторыя зася-лення; заселе-насць; асадніцтва

Osadnik

Пасяленец; асаднік

Osadzenie

Зняволенне

Osoba prawna

Юрыдычная асоба

Oszczep

Кап’ё, дзіда

Ościenny

Сумежны

Ostrogoci (pl)

Остготы

Owernia

Авернь (гістарыч-ны рэгіён Францыі)

Ówczesny

Тагачасны

Pacta conventa (лац.)

“Пакта канвента” (дамова паміж прэтэндэнтамі на каралеўскі трон і станамі Рэчы Паспалітай)

Pacyfikacja

Каральная акцыя; уціхамірванне

Pakt Reński

Рэйнскі пакт (1925 г.)

Palatyn

Ваявода; палатын

Palatynat

Званне палатына, палатынат

Pancernik

Браняносец

Pancerny

Танкавы

Panowanie

Уладаранне

Państwowość

Дзяржаўнасць

Pańszczyzna

Паншчына

Pańszczyźniany

Прыгонны, пан-шчынны

Papiestwo

Папства

Papież

Папа Рымскі

Parias

Парыя

Parlament kadłu-bowy

“Ахвосце” (урэза-ны А.Кромвелем у 1648 г. склад анг-лійскага парламен-та)

1   2   3   4   5   6   7


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка