Па сучаснай беларускай мове для студэнтаў 1 курса спецыяльнасці “Беларуская філалогія” Пісьмовая работа №1




старонка2/3
Дата канвертавання17.03.2016
Памер391.29 Kb.
1   2   3

Варыянт-2

1)


Характарыстыкі гукаў

Гукі

зычны; шумны, шчылінны, заднеязычны, звонкі, цвёрды

 

галосны; сярэдняга рада, ніжняга пад’ёму, нелабіялізаваны

 

зычны; санорны, змычна-праходны, зубны, бакавы, мяккі, падоўжаны

 

галосны; задняга рада, сярэдняга пад’ёму, лабіялізаваны

 

Слова___________________________
2)

Характарыстыкі гукаў

Гукі

зычны; шумны, шчылінны, пярэднеязычны, зубны, звонкі, цвёрды

 

зычны; санорны, змычна-праходны, пярэднеязычны, дрыжачы, цвёрды

 

галосны; задняга рада, верхняга пад’ёму, лабіялізаваны

 

зычны; шумны, шчылінны, заднеязычны, глухі, цвёрды

 

Слова_____________________________
3)

Характарыстыкі гукаў

Гукі

зычны; санорны, шчылінны, губна-зубны, мяккі

 

галосны; пярэдняга рада, сярэдняга пад’ёму, нелабіялізаваны

 

зычны; шумны, выбухны, пярэднеязычны, глухі, цвёрды

 

зычны; санорны, змычна-праходны, пярэднеязычны, дрыжачы, цвёрды

 

галосны; сярэдняга рада, ніжняга пад’ёму, нелабіялізаваны

 

зычны; шумны, шчылінны, пярэднеязычны, зубны, глухі, мяккі

 

Слова______________________________

4)


Характарыстыкі гукаў

Гукі

зычны; шумны, выбухны, заднеязычны, заднепаднябенны, глухі, цвёрды

 

галосны; задняга рада, сярэдняга пад’ёму, лабіялізаваны

 

зычны; санорны, змычна-праходны, пярэднепаднябенны, мяккі

 

Слова_______________________________

6. У якіх словах сустракаюцца гукі л, л’; с, с’; ш ?

(у правым слупку ставяцца нумары адпаведных слоў)
Варыянт-1


  1. сонца

  2. шчасце

  3. лёгкі

  4. перапісчык

  5. аб’ездчык

Варыянт-2

  1. лось

  2. бярозка

  3. сцежка

  4. злезці

  5. светлы




л




л‘




с




с‘




ш






7. Растлумачце артыкуляцыйныя адрозненні паміж наступнымі гукамі.

Варыянт-1

в




в’







с




з







с’




ш







с




ж







і




ы







у




э







о




і







э




а





Варыянт-2

к




х’







j




л’







н




н’












х







о




а







у




о







э




ы







і




э





8. Ахарактарызуйце зычныя гукі, якія абазначаюцца падкрэсленымі літарамі, паводле ступені ўдзелу голасу і шуму (у правым слупку ставіцца адпаведная лічба: 1 – шумны звонкі зычны, 2 – шумны глухі зычны, 3 – санорны зычны).

Варыянт-1

прамы




рамонак




ашчадны




пайшоў




край




цяжкі




смажыць




лічба





Варыянт-2

студзеньскі




ёд




вакзал




загадкавы




жоўты




вецер




спевы




футбол





9. Вызначце, якімі прыкметамі адрозніваюцца гукі, абазначаныя падкрэсленымі літарамі (у правым слупку ставіцца адпаведная лічба: 1 – паводле наяўнасці / адсутнасці палаталізацыі, 2 – паводле ступені ўдзелу голасу і шуму, 3 – паводле месца ўтварэння, 4 – паводле спосабу ўтварэння, 5 – паводле месца і спосабу ўтварэння, 7 – паводле спосабу ўтварэння і ступені ўдзелу голасу і шуму).

Варыянт-1

голас – волас




пот – год




код – ход




вострых – востраў




шар – жар





Варыянт-2

ток – сок




сола – сёлы




банк – бант




бок – кок




лом – том





10. Вызначце тыпы чаргаванняў галосных і зычных гукаў (у правым слупку ставяцца нумары адпаведных тыпаў: 1 – пазіцыйныя чаргаванні, 2 – гістарычныя чаргаванні, 3 – пазіцыйныя і гістарычныя чаргаванні).

Варыянт-1

арэшак – арэшка




лезці – лазіць




гром – грымець




шэсць – шосты




сесці – пасада




жонка – жаночы




вёска – вясковы




зубы – зуб




казаць – казка




парта – на парце




жоўты – жаўцець




да прыезду – прыезджы




любіць – люблю




ставіць – стаўлю




хацець – хачу




вадзіць – ваджу




гарох – у гаросе




сядзела – сядзеў




везці – воз




існую – існаваць




паляцела – паляцеў




глотка – глытаць




суха – высыхаць




нёс – нясу




пасёлак – пасялковы




стагі – стог




зубы – зуб




садовы – садзіць




бягу – бяжыш





Варыянт-2

стрыгчы – стрыжка




лавіць – лаўлю




карміць – кармлю




чытала – чытаў




пісаць – пішу




шаптаць – шапчу




луг – на лузе




плыла –плыў




дарога – у дарозе




казала – казаў




вітаць – ветлівы




каласок – каласка




кроў – крыві




дух – дыхаць




церці – зацірка




вецер – вятры




рачны – зарэчны




маразы – мароз




дубы – дубкі




горад – у горадзе




сяку – сячэш




графіць – графлю




рабіць – раблю




малявала – маляваў




казаць – кажу




паласкаць – палашчу




нага – на назе




звінела – звінеў






Пісьмовая работа № 4

Дыктоўка
Мэта. Праверыць лінгвістычную і маўленчую кампетэнцыю студэнтаў, іх уменне карыстацца набытымі ведамі для дасягнення арфаграфічнай і пунктуацыйнай пісьменнасці.
Чалавек не выбірае радзіму. Яна даецца яму разам з матчыным малаком аднойчы і на ўсё жыццё. Дзе б потым ён ні быў, дзе б ні жыў, куды б ні закінуў яго лёс, а сэрца помніць той сціплы куточак вялікай Зямлі Людзей, які падарыў першыя чалавечыя радасці. Мая малая радзіма – гэта край, які прасціраецца па левым беразе прыгажуні і чараўніцы Заходняй Дзвіны ад невялікага мястэчка Вулы і да старажытнага Полацка.

Зямля тут не надта ўрадлівая – падзол, пяскі, гліна, а яшчэ камяні і валуны, якія амаль мільён гадоў таму назад ледавік упарта цягнуў, валок з Фінляндыі, Швецыі, ды потым, знямогшыся, рассыпаў па нашых абшарах. Рассыпаў так шчодра, што сёння на многіх бульбяных палетках восенню камбайны і капалкі падымаюць болей камянёў, чым клубняў. Але небагатая на ўраджай мая зямля, каб не пакрыўдзіць людзей, кампенсуе гэты недахоп сваёю незвычайнаю прыгажосцю, бо дзе яшчэ знойдзеш такую разнастайнасць праяў прыроды: бары, лясы, пралескі, гаі, азёры, рачулкі, крыніцы, узгоркі, палі, лугі, балаціны...

Спачатку шырокаю паласою, якая перарываецца толькі зрэдку селішчамі і невялікімі палямі, па беразе нашае галоўнае ракі цягнуцца бары і нават пушча, дзе растуць меднастволыя карабельныя сосны, выносныя, гонкія. Закінеш галаву, каб убачыць іхнія макаўкі, што вольна гайдаюцца, купаюцца ў сінечы, – і шапка звальваецца на дол. У нас кажуць: «Сосны з небам гавораць». Яны – як звонкія струны, нацягнутыя паміж зямлёю і небам. У любую пару года хораша слухаць, як на гэтых дзівосных цымбалах няўрымслівы вецер іграе то ціхія, лірычныя, то магутныя, арганныя мелодыі.

Далей ад Заходняй Дзвіны, між зялёнага мора лясоў, пракідаюцца лапіны палёў – набытак цяжкое працы продкаў, якія выкарчоўвалі, выпальвалі ляда, каб пасеяць лён, жыта, ячмень і авёс, пасадзіць нейкую гародніну.



Пісьмовая работа № 5
Спішыце тэкст, афармляючы яго згодна з арфаграфічнымі і пунктуацыйнымі правіламі. Вызначце стыль тэксту, абгрунтуйце ваша меркаванне.

Назавіце, алафоны якіх фанем прэзентуюць гукі ў падкрэсленых словах.
Творы сапраўднай паэзіі маюць адну а..метную якасць яны вельмі лё..ка (пад)час з першага раз.. затрымліваюцца і (на)доўга застаюцца ў пам..ці. Тлумачыцца ..эта (не)толькі іх праўдзівым і гл..бокім зместам в..лікім ч..лавечым пачуццём (не)паўторнымі паэтычнымі ..образамі але і дакладнас..цю радка лагічнас..цю і паслядоўнас..цю думкі натуральнас..цю гучан..я сакавітас..цю мовы. Большасць жа вершаў М.Багдановіча якраз і вызначаецца гэтым.

М.Багдановіч на..учаўся роднай мове па кні..ка.. і таму ў яго вершах (ня,не)рэдка сустракаюцца русізмы многія слов.. ён ужывае ў формах (не)ўласцівых беларус..кай мове ін..шы раз не на тым складзе ставіць націск. Але (ў)вогуле мова яго твораў па сва..м ду(се,ху) ёсць мова беларус..кага народ.. . Яе характ..рызуе яркі нац(ыа,ыя)нальны каларыт.

Творчая дзейнас..ць М.Багдановіча шматгран..ая ён быў не толькі выдатным паэтам але і бліскучым перакла..чыкам тонкім літ..ратурным кры(ці,ты)кам гл..бокім дасле..чыкам і т(эа,ыя)рэтыкам літ..ратуры. Паэзія аднак праз увесь час заставалася для яго самай блізкай с(ты,ці)хіяй найпершым прызван..ем пр..дметам в..лікай любові яго в..лікага сэр..ца. Многія яго вершы (у,ў) тым ліку такія ш..дэўры нац(ыа,ыя)нальнай лірыкі як (З,з)орка (В,в)..нера (С,с)луцкія (Т,т)качыхі даўно зрабіліся п..пулярнымі народнымі пес..нямі.

Усяго дзес..ць гадоў прадаўжалася творчая дзейнас..ць таленавітага сына беларус..кай з..млі. Крыўдна мала суджана было пажыць Багдановічу ён памёр на два..цаць ш..стым го.. жыцця напэўна яшчэ на по..ступах да таго што мы звычайна называем “росквітам творчых сіл”. Але творам якія ён паспеў падарыць народу выпаў зайздрос..ны лёс да яго (не)ўм..ручых радкоў усё з больш..й сілай цягнуцца шчырыя ..очы і сэр..цы лю(ц,дс)кія. Імя паэта стала адным з самых дарагіх імён у пам..ці ўдзячных на..чадкаў.



(Н.Гілевіч)
1   2   3


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка