Научно-практическая конференция школьников «Первые шаги в науку»



Дата23.03.2016
Памер243.32 Kb.
#2768
ТыпРеферат
Отдел образования, спорта и туризма Гомельского горисполкома

Государственное учреждение образования

«Гимназия №36 г.Гомеля имени И.Мележа»

Научно-практическая конференция школьников

«Первые шаги в науку»

Поэтическое творчество

М.Богдановича и М.Лермонтова:

тематическое и жанровое единство
(литература)

 
Выполнила

Барейша Мария Сергеевна,

учащаяся 10 класса


Руководитель

Шульженко Людмила Александровна,

учитель белорусского языка и

литературы

Гомель, 2016

Содержание

1. Введение

2. Основная часть:

2.1. Тематическое единство поэтических проихзведений М.Богдановича и М.Лермонтова

2.2. Жанровое единство поэтических произведений М.Богдановича и М.Лермонтова

3. Заключэнне.

Введение

В истории почти каждой национальной литературы есть большие поэты, жизнь которых - легенда, а имена - символы талантливости, духовного величия и гениальности. В русского народа это Михаил Лермонтов, а в нас, белорусов, - Максим Богданович.

Что сближает двух поэтов - Лермонтова и Богдановича? Во-первых, краткий жизненный и творческий путь (приложение 1,2, с. 17-24). Один прожил 27 лет (1814-1841), второй - 25 (1891-1917). Во-вторых, тяга к книге и иностранным языкам. Да, в 17 годов М.Лермонтов читал в оригинале Руссо и Гете, Байрона и Шекспира, свободно владел французским, немецким, английским языками, изучал азербайджанский и грузинский, читал на латыни. М.Богданович в школьные годы ни расставался с книгой, много читал, за что и получил от отца прозвище - Максим Книжник. Им будущий поэт пользовался в качества псевдонима; называли его Максимом Книжником и друзья-гимназисты. В юношеские годы Максим очень восхищался поэзией. Из русских поэтов особенную радость вызывали у него произведения Пушкина, Лермонтова, Майкова, Тютчева, Фета, Блока. Многие их стихотворения он знал наизусть, учился у них поэтическому мастерству. Россия была второй Родиной Богдановича. Он высоко ценил культуру русского народа, любил русскую литературу за ее правдивость, народность, гуманизм... Под влиянием русской и мировой поэзии складывались его взгляды на искусство, воспитывалась понимание красивого, поэтические склонности и вкус. М.Богданович учился у русских поэтов, но оставался самим собой. За свои 25 лет М.Богданович смог подняться к вершине лермонтовской поэзии. Их гений имели одну природу. В своё время Богданович-лицеист старательно изучал произведения классиков русской и зарубежной литературы; в переводах и оригиналах он читал греческих и латинских, немецких и французских поэтов, восхищался польской и украинской литературой, знакомился с поэзией чехов, хорватов, сербов и болгар. В-третьих, в 1840 г. М.Лермонтов издал свой прижизненный сборник стихотворений, а в 1913 г. увидел мир (тоже единственный прижизненный) сборник М.Богдановича "Венок". И ещё. На 1830 г. приходится первое выступление в печати М.Лермонтова в журнале "Антеней" за подписью "L" (стихотворение "Весна"). В это время Михаилу было 16 лет. В 1907 г. в виленской газете "Наша нива" был опубликован первый рассказ "Музыка" шестнадцатилетнего гимназиста с Нижнего Новгорода (1, с.41).

М.Богдановича часто называют третьей звездой на небосводе белорусской поэзии после Янки Купалы и Якуба Коласа. В.Р.Белинский назвал талант Лермонтова "огненным Сириусом" - самой яркой звездой на небе. А белорусский поэт Сергей Гроховский сказал так: "Лермонтов остается загадкою для каждого нового поколения. Оно с глубоким волнением открывает поэта, радуется и горюет, тревожиться, и сомневается, любит и верит вместе с ним и узнает в его поэзии и прозе определенные черты и грани своих волнений и дум" (2, с. 242).

К переводу произведений М.Лермонтова на белорусский язык обращались Я.Колос, А.Велюгин, А.Зарицкий, А.Кулешов, М.Климкович, П.Глебка, М.Лужанин, С.Гроховский, Я.Семяжон, А.Бачыло, А.Белевич, С.Дергай, Р.Бородулин и другие поэты.

В творчестве М.Богдановича и М.Лермонтова есть много общего: эти художники - искатели новых, интересных поэтических видов и жанров, их стихотворения определяются пламенностью душевных переживаний, жизненных противоречий, противостоянием общественных событий, неудовлетворённостью временем, стремлением к свободе, красоте природы, светлым человеческим чувствам.

М.Лермонтов интересовался жизнью белорусского края, его историей. Это хорошо видно в его поэмах "Литвинка" и "Боярин Орша". Оба произведения объединяют белорусская тематика, прославление героизма белорусских женщин, славная история Беларуси. Поэмам М.Лермонтова свойственны черты романтизма.

М.Богданович, в свою очередь, писал произведения и на русском языке, волновала судьба российского государства, тем более что значительная часть его жизни связана с русской землей. Потому целью нашей работы является попытка исследовать и найти тематическое и жанровое единство поэтического творчества двух гениальных поэтов, какая давно уже стала классической и беспокоит сердца и умы новых и новых поколений.




2.1. Тематическое единство поэтических произведений М.Богдановича и М.Лермонтова

В произведениях М.Богдановича отмечается безграничное одиночество лирического героя. В триолете-эпитафии, посвященном Сергею Полуяну, он пишет:

Ты быў, як месяц, адзінокі:

Самотна жыў, самотна ўмёр.

Хоць свет і людны, и шырокі, -

Ты быў, як месяц, адзінокі .

Красу, и и светласць, і прастор

Шукаў - і, ад усіх далёкі,

Ты быў, як месяц, адзінокі:

Самотна жыў, самотна ўмёр. (3, с.104)

"Одинокий" - это и название статьи М.Богдановича, посвященного 100-летию со дня рождения М.Лермонтова (3, с.249). Тема одиночества во взрослой лирике Лермонтова, искренние и глубокие страдания лирического героя, стремление вырваться из замкнутого круга остается одной из главных. Это мы можем почувствовать в стихотворениях поэта "Гляжу на будущность с боязнью...", "И скучно и грустно", "На севере диком стоит одиноко", "Утёс", "Листок", "Выхожу один я на дорогу...".

Значительное место в лирике обоих поэтов занимает патриотичная тема. Патриотизм М.Лермонтова раскрывается в стихотворения "Родина" (1841). В нём звучит признание поэта в любви к своей Родине:

Люблю отчизну я, но странною любовью,

Ни победит её рассудок мой.

Ни слава, купленная кровью,

Ни полный гордого доверия покой,

Ни тёмной старины заветные преданья

Ни шевелят во мне отрадного мечтанья. (4, с.207) Патриотичные мотивы широко звучат и в поэзии М.Богдановича:

Радзімая зямля, прынікнуў я к табе,

I бодрасць ты ўліла ў слабеючыя жылы...

"Когда свалил крепкий Геракл в пыль Антея..." (3, с.107)

Стихотворение "Краю мой родны! Як выкляты Богам..." написано ни по личным впечатлениям, а согласно печатным источникам, в которых показывались бедность народа, скудность и однообразие белорусских пейзажей, господствуют печальное настроение, боль, унылость. Такая же грусть и неудовлетворенность жизнью звучит в стихотворениях М.Лермонтова "Прекрасны вы, поля земли родной..." (4, с.92), "Блистая, пробегают облака..." (4, с.83), "Выхожу один я на дорогу...":

В небесах торжественно и чудно!

Спит земля в сиянье голубом...

Что же мне да больно и да трудно?

Жду ль чего? жалею ли о чём? (4, с.222)

А вот "Сонет" М.Богдановича напротив пропитан оптимизмом. Тут автор показал веру в историческую перспективу белорусов:

Я верую, бясплодна не засне,

А ўперед рынецца, маўляў крыніца,

Каторая могутна, гучна мкне,

Здалеўшы з глебы на простор прабіцца. (3, с.137)

Стихотворения "Книга", "Летописец", "Слуцкие ткачихи" возвращают белорусам их историческое прошлое, богатое духовное наследство, которым можно и надо гордиться. История России, ее славные герои показаны в стихотворениях М.Лермонтова "10 июля (1830)", "Поле Бородина".

Тревога за судьбу Беларуси звучит и в стихотворения "Погоня" М.Богдановича. Произведениями, посвященными историческому прошлому, поэты утверждают, что народы с такой богатой историей и культурой не могут кануть в Лету, в них есть историческая перспектива.

Философская тематика присуща творчеству обоих поэтов. И это неслучайно: любознательный, острый ум, надлежащее образование, неравнодушие к жизни людей и судьбе страны ярко проявляются в философских стихотворениях.

В стихотворения М.Богдановича "Живешь ни вечно, человек..." раскрывается авторское представление о смысле жизни. Слагаемыми его являются высокая духовность, разнообразие и ширина восхищений и эмоциональных впечатлений, внутренняя напряженность.

Протест против разобщенности людей, их обособленности друг от друга помещает стихотворение «Межы» ("Границы"):

Нязмерны вольныя прасторы

Святой зямлі,- а чалавек

Мяжы, і рвы,тыны рабіў за векам век

Хаваўся ў іх, як ліс у норы,

І жыў пужліва сам- адзін,

Дрыжачы, як лісцё асін,

Зласлівы, бессярдэчны, хцівы,

Такі здрадлівы,

Для ўсіх чужы, зусім чужы. (3, с.274)

Михаил Лермонтов отличался стремлением к лирическиму и философскиму осмыслениию действительности после разгрома декабристов. Трагично-депрессивное самочувствие, состояние тревоги, тоски, неудовлетворённости собой и своим временем ярко выявились в стихотворения "Нет, я ни Байрон, я другой..." (1832):

Нет, я ни Байрон, я другой,

Ещё неведомый избранник,

Как он, гонимый миром странник,

Но только с русскою душой. (4, с.130)

Максим Богданович - чудесный мастер поэтического пейзажа. Поэт создал календарь природы, воспев не только все поры года, но и разное время в течение суток. Природа у поэта живая и одухотворенная, богатая на краски, звуки, формы. Даже для зимних пейзажей (стихотворения "Зимой, "Зимняя дорога") характерный не только белый, а синеваты, серебристый, синий, золотой цвета:

Уюцца змейкай срабрыстай дарожкі,

Брызгі золата ў небе блішчаць,

І маркотныя месяца рожкі

Праз марозную мглу зіхацяць

Поле нікне ў срэбным тумане,

Снег блішчыць, як халодная сталь,

І лятуць мае лёгкія сані,

Унашуся я ў сінюю даль. (3, с.71)

Для пейзажных стихотворений Максима Богдановича определяющим является единение человека и природы. К примеру, стихотворение"Озеро":

І хістаецца асока,

І шуміць высокі бор,

А ў душы не замаўкае

Струн вясёлых перабор. (3, с.53)

Чудесные, красочные обители русской земли встают перед нами из стихотворений М.Лермонтова:

Прекрасны вы, поля земли родной,

Ещё прекрасней ваши непогоды;

Зима сходна в ней с первою зимой,

Как с первыми людьми её народы!..

Туман здесь одевает небо своды!

И степь раскинулась лиловой пеленой,

И так она свежа и так родня с душой,

Как будто создана лишь для свободы...

"Прекрасны вы, поля земли родной..." (4, с.92)

В лирике М.Лермонтова очень часто происходит противопоставление природы или органической и натуральной поэзии "искусственному" и неестественному обществу:

Зелёной сетью трав подёрнут спящий пруд,

А за прудом село дымится - и встают

Вдали туманы над полями.

В аллею тёмную вхожу я; сквозь кусты

Глядит вечерний луч, и жёлтые листы

Шумят под робкими шагами...
Так царство дивного всесильный господин -

Я долгие времена просиживал один,

И память их жива поныне

Под бурей тягостных сомнений и страстей,

Как свежий островок безвредно средь морей

Цветёт на влажной их пустыне.

"Как часто пёстрою толпою окружён..." (4, с.184)

Большое место в творчества М.Богдановича принадлежит прославлению молодости и любви. Воспоминания о юношеских годах и первая любовь показаны в стихотворения "Романс" ("Зорка Венера").

В стихотворения "Молодые года" создан портрет любимой, который представляет авторский идеал женской красоты: милое личико, золотая коса, голубые глаза. Взаимность между влюбленными раскрывается через "агністы пагляд і гарачыя словы".

Для Максима Богдановича молодость ни ассациируется с одной любовью, а имеет более широкий смысл. Для нее характерны ширина и многогранность желаний, внутренняя энергия, свежесть и чистота чувств.

Попытка самоутверждения и самовыражения очевидна в любовной лирике М.Лермонтова. Многие его стихотворения стали классическими: "После разлуки твой портрет...", "Я не хочу, чтобы мир читал...", Твой светлый взор, как спасение...", "И печально, и нудно", "Признательность", "Завет".

Восхищали поэта и заимствованные из других культур мифологические сюжеты, где показывается богатый колорит восточной экзотики ("Три пальмы", "Ветка Палестины", "Кинжал", "Пленник рыцарь", "Спор", "Сон"). М.Богданович тоже обращается к мифологическим сюжетам и создает цикл стихотворений под названием "Лясун", интересным содержанием определяются стихотворения "Лясун", "Змеиный царь", "Я спокойно дремлю над горой меж кустами...".



2.2. Жанровое единство поэтических произведений М.Богдановича и М.Лермонтова

Сравнивая творчество двух поэтов, необходимо отметить, что М.Богданович и М.Лермонтов обращались к разным поэтическим формам. Перу М.Лермонтова принадлежит октава " Аул Бастунджин", сонет "Я памятью живу с увядшими мечтами...", баллады "Родина", "В избушке позднею порою...", романсы "Романс к Н...", "Ты идёшь на поле битвы...", стихотворение-дума "Бородино", стихотворения-элегии "Перчатка", "Дробись, дробись, волна ночная...", стихотворение-послание "Наполеон", сюжетное стихотворение "Н.Ф.Ивановой", эпитафии "Простосердечный сын свободы...", "Прости! Увидимся ль мы снова?", эпиграммы "Эпиграмма на Ф.Булгарина, I", и пр. Богатством стихотворных форм впечатляет поэзия М.Богдановича: сонет, триолет, рондо, романс, элегия, верлибр и пр.

Лирика Максима Богдановича и М.Лермонтова определяется жанровым разнообразием. Яны являются искателями новых поэтических форм, чем существенно обогатили литературу, возродили забытые античные традиции классического стихосложения. Мы попробовали провести исследовательскую работу и найти общие для обоих поэтов жанры, которые представили в следующей таблице (приложение 3, с.25):


№ п/п

Жанр лирики

Лирика М.Богдановича

Лирика М.Лермонтова

1

Поэма

"Максим и Магдалена"

"Мушка-зеленушка..."



"Кавказский пленник" "Мцыри" "Корсар" "Литвинка" "Боярин Орша"

2

Посвящение

"С.Палуяну"

"Нашей ниве" "Коганцу"



"Памяти А.Н.Одоевского" "Графине Ростопчиной" "Э.К.Мусиной-Пушкиной"

3

Баллада

"Стратим -лебедь"

"Родина"

"В избушке позднею порою..." "Над морем красавица-дева сидит..."



4

Романс

"Зорка Венера"

"Ни найти мне покоя, ни темною ночью, ни днем..."



"Романс к Н." "Стояла серая скала на берегу морском..." "Ты идешь на поле битвы"

5

Песня

"Ой, леса-бары" "Ни кукуй ты, серая кукушка" "Как пришла я на ток молотить" "Вечер"

"Светлый призрак дней минувших" Русская песня ("Клоками белый снег валится") Казачья колыбельная песня

6

Дума

"Народ! Белоруски Народ!"

"Бородино"

"Дума"


7

Монолог

"З песен белорусского мужика" "Ой, зачем я стал поэтам"

Монолог ("Поверь, ничтожество есть благо в здешнем свете")

8

Послание

"Лист..."

"Наполеон" Послание ("Катерина, Катерина, удачная голова!")

9

Эпиграмма

"Критику"

"Эпиграмма на Булгарнна, I" "Эпиграмма на Н.Кукольника"

10

Элегия

"Давно уже телом я болею..." "Ночь. Керосинка горит, краснеет" "Темнота"

"Перчатка" "Дробись, дробись, волна ночная..." "Выхожу один я на дорогу"

11

Стансы

"Рушымся, брацця, хутчэй"

"Люблю, когда борясь с душою..." "Я ни крушуся о былом..." "Взгляни, как мой спокоен взор..."

Заключение

Изучая творчество двух славянских поэтов, еще раз убеждаешься в том, что, сколько бы литераторы, языковеды, критики не исследовали творчество М.Богдановича и М.Лермонтова, она все равно остается для нас до конца неразгаданной тайной.

Работая над творчеством этих поэтов, мы действительно доказали, что их поэзию тесно связывает тематическое и жанровое единство:

- выявили общую тематику творчества М.Богдановича и М.Лермонтова;

- привели в систему жанровое сходства поэзии обоих авторов;

- обратили внимание на близость судьбы, жизненных событий поэтов;

- отметили взаимопроникновение поэтов в русскую и белорусскую культуры.

Мы в своей работе затронули всего несколько граней их поэтического мастерства с большого многогранного ценного камня поэзии. Не зря сами коллеги-писатели ставят имена этих мастеров слова на самый высокий пьедестал творчества.

"Максим Богданович, - писал Колас, - по праву занял почетное место в нашей молодой поэзии как высокоталантливый поэт и мастер поэтической формы. Среди белорусских поэтов Максим Богданович выделялся глубоким и широким образованием, тонким пониманием и чувством поэзии" (5, с.20).

А Кузьма Чёрный про поэта сказал так: "На новые ступени развития он поднял белорусскую поэзию, довел ее до формального совершенства. Человек широкого образования, энциклопедист в самом полном смысле этого слова, Максим Богданович с самого начала своего творчества был в шире передовых общечеловеческих идей, в которых он находил место белорусской национальной мысли" (5, с.21).

Так же с восхищением характеризует В.Белинский главные преимущества художественного мира Лермонтова, такие, как "глубокое знание человеческого сердца и современного общества, широта и смелость кисти, сила и могущество духа, роскошная фантазия, неисчерпаемое обилие эстетической жизни, самобытность и оригинальность..." (6, с.11).

Мы присоединяемся к вышесказанному известными мастерами слова и ни утрачиваем надежду, что наше молодое поколение так же ярко осознает значительность лирики Максима Богдановича и Михаила Юрьевича Лермонтова и ни потеряет желание еще и еще раз перечитать лучшие и любимые произведения этих чудесных поэтов, а тоже будет стремиться отыскать что-то новое, мало изведанное, неотразимое и таинственное в неугасимом мире поэзии.



Список использованных источников и литературы

  1. Беларуская мова і літаратура. – Мн.: Адукацыя і выхаванне, 1(42)2005. С. 41 - 42.

  2. Дзень паэзіі – 89: Зб. – Мн.: Мастацкая літаратура, 1989.

  3. Максім Багдановіч. Поўны збор твораў у трох тамах. Том першы. – Мн.: Навука і тэхніка, 1992.

  4. Лермонтов М.Ю. Сочинения в двух томах. Том первый. - М.: Правда, 1988.

  5. Барсток М. Максім Багдановіч у школе. – Мн.: Народная асвета, 1974.

  6. М.Ю.Лермонтов в русской критике: Сборник статей. – М.: Советская Россия, 1985.

  7. Роднае слова. – Мн.: Рэдакцыя часопіса “Роднае слова”, 5(221)2006. С. 53 – 56.

  8. Беларуская літаратура: Дапаможнік для абітурыентаў і выпускнікоў школ, гімназій, ліцэяў. – Мн.: Аверсэв, 2005. С. 174 – 178.

  9. Рагойша В.П. Паэтычны слоўнік. – Мн.: Вышэйшая школа, 1987.


Приложение 1

Кароткія біяграфічныя звесткі пра М.Ю.Лермантава

Паэт, празаік, драматург Міхаіл Юр’евіч Лермантаў і ў наш час мае ўладу над сэрцам і думкамі сваіх чытачоў. Самы значны з паэтаў “пасляпушкінскай пары”, “паэт думкі” (паводле Вісарыёна Бялінскага). З папярэднікамі М.Лермантава яднае агульны кірунак творчага пошуку – ад рамантызму да рэалізму.

Міхаіл Лермантаў нарадзіўся 3(15) кастрычніка 1814 г. у Маскве. Сын армейскага капітана. Палініі маці паходзіць з багатага роду Арсенневых (таго, з якеога паходзіў і бацька славутай беларускай паэткі Наталлі Арсенневай) і Сталыпіных. Гадаваўся ў атмасферы сямейных звадаў. У трохгадовым узросце застаўся без маці. Выхоўваўся ў бабулі ў яе маёнтку Тарханы Пензенскай губерні. Атрымаў бліскучую хатнюю адукацыю.

Свабодна валодаў французскай, англійскай і нямецкай мовамі. Ранняе сіроцтва, дзяцінства без сяброў, асаблівая роля бабулі ў выхаванні паўплывалі на яго характар – паводле згадак сучаснікаў, цяжкі, супярэчлівы, інтравертны. Незабыўнае ўражанне ад каўказскай прыроды і побыту горскіх народаў Лермантаў – падлетак атрымаў у 1825 г. падчас летняй паездкі разам з бабуляй на поўдзень. Гэтыя ўражанні адбіліся шмат у якіх яго творах.

Дзякуючы багатай хатняй бібліятэкі ён пазнаёміўся з рамантычнымі творамі Аляксандра Пушкіна і Джорджа Гордана Байрана. У маскоўскім універсітэцкім пансіёне, куды Міхаіл Лермантаў быў залічаны ў 1828 г., яго рамантычныя захапленні не віталіся кансерватыўна настроенай прафесурай. З творамі Байрана знаёміўся ў арыгінале. Напісаў “ байранічныя паэмы”, сярод якіх “Карсар”, “Злачынца”, “Алег”,”Два браты” (1828 – 1829).

У 1930 г. Міхаіл Лермантаў паступіў у Маскоўскі універсітэт, дзе заспеў атмасферу студэнцкай вольніцы і быў захоплены апазіцыйнымі настроямі.

У 1832 г. ён пакінуў універсітэт і выбраў ваенную кар’еру. Муштра не пакідала часу для творчасці цэлыя “два жахлівыя гады”. Атрымаўшы чын карнета і распачаўшы службу ў гусарскім палку, у 1835 г. М.Лермантаў апублікаваў паэму “Хаджы-Абрэк”. Адначасова ішла праца над паэмамі “Сашка”, “Баярын Орша”. У апошняй прысутнічае моцны каларыт старажытна рускай даўніцы. А ў рамане “Княгіня Лугаўская” (1936) упершыню з’яўляецца персанаж, які носіць прозвішча Пячорын, - прадстаўнік сталічнай “залатой моладзі”, не падобны да ранейшага “выключнага героя” рамантычных твораў.

Пазней гэты вобраз у трансфарміраваным выглядзе будзе разгорнуты ў рамане “Герой нашага часу”.

Новы перыяд творчасці Міхаіла Лермантава пачаўся пасля напісання верша “Смерць паэта” (1837), за які ён быў арыштаваны і высланы на Каўказ. Намаганнямі бабулі і ўплывовых сяброў паэт быў пераведзены ў студзені 1938 г. у Гродзенскі полк і вернуты ў Пецярбург.

На працягу 1838-1840 і першай паловы 1841 г. Міхаіл Лермантаў меў магчымасць ажыццяўляць свае творчыя задумы. Яго прымалі як свайго паэты “пушкінскага кола”. Яго творы захоплена сустракалі чытачы.

У сакавіку 1840 г. Міхаіл Лермантаў за дуэль з сынам французскага пасла Барантам высланы на Каўказ. На пачатку лютага 1841 г. паэт атрымаў адпачынак і наведаў Пецярбург. Пасля ён вярнуўся да месца службы, а праз некалькі месяцаў, 15 ліпеня, загінуў падчас спраканаванай ім жа самім дуэлі са старым аднакашнікам Мікалаем Мартынавым. Як сведчылі сучаснікі, смерць апальнага паэта-бунтаўніка Мікалай і сустрэў з палёгкай…

Паэзія Міхаіла Лермантава мела істотны ўплыў на творчасць шмат каго з беларускіх пісьменнікаў. Яго імя згадваецца ў паэме “Тарас на Парнасе” Канстанціна Вераніцына. Верш “Хмаркі” Францішка Багушевіча, відавочна, перагукваецца з аднайменным творам М.Лермантава. Бунтаўніцкі пафас асобных лермантаўскіх твораў захапляў Ф.Багушевіча і Цётку, Янку Купалу і Якуба Коласа. Максімуу Багдановічу, у сваю чаргу, былі блізкія лермантаўскія матывы трагічнай самоты, дый сама манера яго творчага мыслення. Героі рамантычных паэм Я.Купалы “Курган”, “Бандароўна”, “Магіла льва” блізкія да рамантычных герояў Лермантава. У паэме Я.Коласа “Сымон музыка” рамантычная стылістыка часам вельмі моцна нагадвае лермантаўскую.

Свае вершы і артыкулы Міхаілу Лермантаву прысвяцілі Пятрусь Броўка, Піліп Пестрак, Максім Танк, Янка Брыль, Сяргей Грахоўскі, Мікола Аўрамчык, Алег Лойка. Драму “Маскарад” ставіў Брэсцкі абласны драматычны тэатр і Дзяржаўны акадэмічны рускі драматычны тэатр.

Асобныя творы расейскага паэта-рамантыка па-беларуску ўзнавілі Якук Колас (паэма “Дэман”) і Аляксей зарыцкі, Анатоль Вялюгін і Яўген Міклашэўскі, Пятрусь Макаль і Васіль Зуёнак. Але найбольш поўна і таленавіта перакладаў Лермантава на беларускую мову Аркадзь Куляшоў (“Дэман”, “Мцыры”, найлепшыя вершы) (7, с. 53-56).



Приложение 2

Кароткія біяграфічныя звесткі пра М.Багдановіча

У далёкай ад Беларусі Ялце ў 1917 г. самотна дажываў апошнія дні 25-гадовы класік роднай літаратуры Максім Багдановіч. Згасаў, працуючы на карысць Бацькаўшчыны. Калі паэт памёр, каля яго ложка знайшлі старонкі беларускага буквара, над якім шчыраваў да апошніх дзён свайго жыцця, і лісток з наступнымі паэтычнымі радкамі:

У краіне светлай, дзе ўміраю,

У белым доме ля сіняй бухты,

Я не самотны , я кнігу маю

З друкарні пана Марціна Кухты.

Гэтай кнігай быў адзіны прыжыццёвы зборнік Максіма Багдановіча “Вянок”.

Над ім таксама працаваў хворы паэт, правіў, удасканальваў напісанае. Побач, на століку, ляжаў не адасланы бацьку ліст. Хоць той і быў у Сімфіропалі, але не знайшоў часу адведаць сына. Чужыя людзі праводзілі выдатнага беларускага пісьменніка ў апошнюю дарогу і аддалі крымскай зямлі. Там і спачывае па сёння.

М.Багдановіч нарадзіўся 9 снежня 1891 г. у Мінску ў інтэлігентнай сям’і. Бацька працаваў настаўнікам, меў вялікую бібліятэку, пра якую не без гордасці гаварыў, што ў ёй ёсць усё лепшае, што створана пісьменнікамі свету. Маці паэта спачатку выхоўвалася ў прытылку, а пазней у сям’і губернатора. Там была далучана да класічнай літаратуры і музыкі, сама іграла на фартэпіяна. У Марыі Апанасаўны быў несумненны літаратурны талент. Адно з яе апавяданняў было надрукавана. Сям’я Багдановічаў жыла дружна, тут панавалі высокія духоўныя інтарэсы.

У хуткім часе прыйшла першая бяда. У Адама Ягоравіча, бацькі паэта, выявілася хвароба горла. Трэба было адмаўляцца ад настаўніцкай працы. Уладкавацца ў Мінску не ўдалося, і сям’я Багдановічаў (Максіму быў тады адзін годзік) пераязджае ў Гародню. Бацька ўладкоўваецца на працу ў Сялянскі банк. Нечакана захварэла пасля родаў чацвёртага дзіцяці Марыя Апанасаўна і неўзабаве памерла. Каб уратаваць дзяцей ад туберкулёзу (на той час невылечнай хваробы, ад якой памерла маці), Адам Ягоравіч пераязжае ў Ніжні Ноўгарад, прыволжскі рускі горад з сухім кліматам. Следам за Багдановічам туды перабраліся сёстры бацькі. Сваякі жылі адзінай беларускай калоніяй. Цётка Магдалена трымалася і ў Расіі звычаяў продкаў. У доме гэтай цёткі любіў бываць Максім.

Першапачатковую адукацыю сярэдні сын Адама Ягоравіча, як і яго браты, атрымаў дома. Бацька вучыў іх сам па сваёй сістэме, далучаючы дзяцей да сусветнага казачнага эпасу, да ўсяго лепшага, што было створана чалавецтвам для дзяцей і падлеткаў. Пазней Максім наведваў Ніжагародскую гімназію. Жыў самотна. Яго сябрамі былі кнігі з багатай бібліятэкі бацькі, за што і атрымаў ад сваякоў мянушку Кніжнік.

Да часу навучання ў Ніжагародскай гімназіі належыць захапленне Максіма Багдановіча Беларуссю. Ён пачынае чытаць запітсы твораў фальклору з бацькавай бібліятэкі, вучыць беларускую мову па слоўніку І.Насовіча, любіць бываць у цёткі Магдалены, якая трымалася і мовы, і звычаяў продкаў. М.Багдановіч меў добрыя моўныя здольнасці. На беларускай, рускай, украінскай мовах пісаў творы, а перакладаў з арыгінала – ці не з усіх еўрапейскіх моў. На жаль, у бацькі, вядомага беларускага фалькларыста, Максім не знайшоў падтрымкі сваім захапленням мовай і культурай продкаў, яго падтрымала хросная Сёмава, даўняя сяброўка сям’і Багдановічаў. Яна выпісала хросніку беларускія газеты “Наша доля” і “Наша ніва”. Іх прыходу з Беларусі вельмі чакаў М.Багдановіч. Ён у хуткім часе стаў пасылаць у “Нашу ніву” свае творы.

У 1907 г., які лічыцца пачаткам літаратурнай дзейнасці М.Багдановіча, у газеце “Наша ніва” быў апублікаваны першы яго твор – апавяданне “Музыка”.

У 1908г. сям’я Багдановічаў пераязджае ў Яраслаўль. Максім працягнуў адукацыю ў Яраслаўскай гімназіі, пачаў займацца ў літаратурным гуртку і хутка выявіўся як адзін з самых таленавітых юных літаратараў. Яго шматлікія творы былі высока ацэнены выкладчыкамі і гімназістамі.

Неўзабаве паэта запрасілі ў Пецярбургскі універсітэт для вывучэння беларускай мовы, літаратуры, гісторыі. Аднак бацька адмовіў у гэтым сыну, матывуючы тым, што сыры клімат паўночнай сталіцы Расіі не для слабых лёгкіх Максіма, што няма сродкаў утрымліваць двух сыноў па-за домам. Перавагу бацька аддаў Лёву, якога чакала бліскучая кар’ера матэматыка. Галоўнае заключалася, аднак, у тым, што Адам Ягоравіч не верыў у справу, якой хацеў прысвяціць сябе сярэдні сын. Юнак падпарадкаваўся бацькавай волі і без ахвоты паступіў у Яраслаўскі юрыдычны ліцэй, а за гэта атрымаў дазвол на паездку ў Беларусь, куды паэта настойліва запрашалі сябры з рэдакцыі газеты “Наша ніва”. Пад уражаннем ад паездкі былі напісаны цыклы вершаў “Старая Беларусь”, “Места”, “З беларускіх матываў”.

У юрыдычным ліцэі вучыўся без ахвоты. Галоўным чынам займаўся літаратурнай творчасцю: паэт рыхтаваў да выдання першы зборнік вершаў, які пабачыў свет у 1913 г. пад назвай “Вянок”. Супрацоўнічаў у розных выданнях, перакладаў, пісаў артыкулы па гісторыі, культуры, асвеце, выступаў як літаратурны крытык.

Актуальнай станавілася для паэта праблема ўласнага ўладкавання пасля заканчэння ліцэя. Пераканаўшыся, што яму марна спадзявацца на сваякоў тут, у Расіі, вырашыў ехаць у Мінск, на радзіму. Гэта на той час быў прыфрантаваны горад, перапоўнены вайскоўцамі і бежанцамі, бяздомнымі і асірацелымі дзецьмі. Паэт пасяліўся на кватэры ў Змітрака Бядулі. Паэт працаваў ў бежанскім камітэце,асабліва шчыра апекаваўся над дзецьмі-сіротамі, наведваў прытулкі,нават чаю не піў з цукрам, каб зэканоміць і пацешыць ласункамі дзяцей. А вечарамі пісаў. На паперу клаліся паэмы “Максім і Магдалена”, “Страцім-лебедзь”, вершы “Пагоня”, “Маладыя гады”, “Набягае яно” і інш..

Здароўе паэта горшала. Што вечар была тэмпература, забіваў сухі кашаль, ішла горлам кроў. Сябры настаялі і на свае сродкі ў лютым 1917 г. адправілі Максіма Багдановіча ў Крым у горад Ялту, спадзеючы, што там паэт паздаравее. Надзеі не спраўдзіліся. Сын Беларусі, які так любіў сваю радзіму, так шчыраваў на яе карысць, навечна застаўся на чужыне.



На магіле Максіма Багдановіча ў Ялце ўзведзены помнік. У Мінску, Гародні, Яраслаўлі, Ракуцёўшчыне працуюць музеі паэта. У беларускай сталіцы ля опернага тэатра ўзвышаецца акульптура мастака слова ў поўны рост работы С.Вакара. Жывапісцы адлюстроўваюць выдатнага сына Беларусі на сваіх палотнах, а пісьменнікі ствараюць Багдановічу паэтычны вянок, у якім спалучаны ў адзінае цэлае гордасць і боль, захапленне і скруха (8, с.174 – 178).

Приложение 3

Паэтычныя жанры

Жанр – гістарычна акрэслены, адносна ўстойливы тып мастацкай формы, дзе структура пэўных фармальных прымет (архітэктанічных, вобразных, моўных) выяўляе больш-меньш канкрэтны паэтычны сэнс (9, с. 298)

Жанры класічныя – лірычныя вершаваныя жанры, якія ўжываліся ў класічнай (перш за ўсё антычнай) паэзіі і перайшлі пазней у новыя літаратуры розных народаў свету. (9, с.331).

  1. Паэма – адзін з жанраў ліра-эпічнай паэзіі; вялікі вершаваны твор, у якім значныя праблемы рэчаіснасці раскрываюцца адначасова эпічнымі (наяўнасць у творы сюжэта, характараў) і лірычнымі (вобраз лірычнага героя, лірычныя адступленні) сродкамі (9, с. 354).

  2. Прысвячэнне – празаічны або вершаваны аўтарскі надпіс, што ўказвае на асобу ці падзею, у гонар якіх напісаны (прысвечаны) той ці іншы твор (9, с.360).

  3. Балада – драматычна напружаны, сюжэтна ліра-эпічны верш казачна-фантастычнага, легендарна-гістарычнага ці гераічнага зместу ( 9, с.310).

  4. Раманс – адзін з жанраў песні; невялікі лірычны верш (пераважна пра каханне) напеўнага характару (9, с.361).

  5. Песня – вершаваны твор пераважна лірычнага або ліра-эпічнага характару, меладычны па свайму інтанацыйнаму малюнку і прызначаны для спявання (9, с. 355).

  6. Дума – украінская народная эпічная песня гістарычнага або сацыяльна-бытавога характару, што выконвалася рэчытатывам пад акампанемент кобзы, бандуры ці ліры… Думай часам называюць верш-медытацыю, у якім паэт разважае над нейкай сацыяльна-філасофскай праблематыкай або апявае гераічны ўчынак асобнага чалавека (9,с. 330).

  7. Маналог – верш-разважанне аўтара або лірычнага героя (9, с.329).

  8. Пасланне – эпісталярна-публіцыстычны верш, напісаны ў форме звароту да нейкай рэальна існуючай асобы ці многіх асоб (9, с.351).

  9. Эпіграма – лаканічны (звычайна ад двух да васьмі радкоў) сатырычны верш з вострай і часта нечаканай канцоўкай, у якім дасціпна высмейваецца нейкая асоба ці грамадская загана (9, с.383).

  10. Элегія – верш, у якім выяўляюцца смутак, журба, меланхолія з прычыны грамадскай несправядлівасці, сямейнага няшчасця ці асабістага гора (9, с.382)

  11. Стансы - невялікі лірычны верш-медытацыя, напісаны чатырохрадкоўямі, кожнае з іх мае сэнсавую і кампазіцыйна-сінтаксічную завершанасць, адасобленасць ад іншых (9, с.372).


Каталог: site
site -> Штомесячны агляд эканомікі беларусі
site -> -
site -> Метадычныя парады і рэкамендацыі для правядзення выхаваўчых гадзін, экскурсій па роднаму краю, накіраваных на вывучэнне спадчыны.
site -> Дагавор жыллёвых зберажэнняў № (тыпавая форма)
site -> Ініцыятывы салідарнасці ў вэб-кампаніях падчас прэзідэнцкіх выбараў у Польшчы і Беларусі
site -> Прарэктар па вучэбнай працы Кансультацыі напярэдадні экзамену – 13. 30
site -> Пытанні да экзамену па гісторыі Беларусі
site -> Міністэрства адукацыі рэспублікі беларусь установа адукацыі
site -> Аб зацвярджэнні Інструкцыі аб парадку правядзення атэстацыі педагагічных работнікаў сістэмы адукацыі
site -> Carlsbad Plaza 5* (Карловы Вары), Полный пансион + лечение


Поделитесь с Вашими друзьями:




База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2022
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка