Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь Установа адукацыі “Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт




старонка1/15
Дата канвертавання15.03.2016
Памер2.81 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь
Установа адукацыі

Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт



імя Францыска Скарыны”
Кафедра давузаўскай падрыхтоўкі і прафарыентацыі

С.В. ЧАЙКОВА


БЕЛАРУСКАЯ МОВА
ЗБОРНІК ТЭСТАЎ

для слухачоў падрыхтоўчага аддзялення,

падрыхтоўчых курсаў і абітурыентаў

Гомель

УА “ГДУ імя Францыска Скарыны”, 2010

МиМИМіністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь

УДК 811.161.3 (079.1) (075.9)

ББК 81.411.3В 644 – 922

Б 43

Рэцэнзент:

кафедра давузаўскай падрыхтоўкі і прафарыентацыі установы адукацыі “Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны”

Рэкамендаваны да выдання навукова-метадычным саветам установы адукацыі “Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны”

Беларуская мова : зборнік тэстаў для слухачоў

падрыхтоўчага аддзялення, падрыхтоўчых курсаў і

Б 43 абітурыентаў / склад. С.В.Чайкова; М-ва адук. РБ, Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны. – Гомель : ГДУ імя Ф.Скарыны, 2010.– 160 с.

Зборнік тэкстаў па беларускай мове складзены ў адпаведнасці з праграмай уступных іспытаў па беларускай мове для паступаючых ва ўстановы, якія забяспечваюць атрыманне вышэйшай адукацыі ў Рэспубліцы Беларусь, зацверджанай Міністэрствам адукацыі Рэспублікі Беларусь у 2009 годзе, і ставіць на мэце праверку ведаў па беларускай мове.

Адрасаваны слухачам падрыхтоўчага аддзялення, падрыхтоўчых курсаў і абітурыентам.
УДК 811.161.3 (079.1) (075.9)

ББК 81.411.3В 644 – 922

© Чайкова С.В., 2010

© УА “Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт

імя Ф. Скарыны”, 2010


ЗМЕСТ
УВОДЗІНЫ……………………………………………………..............4
ТЭСТ 1 ДЫЯГНАСТЫЧНЫ

ВАРЫЯНТ 1……………………………………………...…………5

ВАРЫЯНТ 2………………………………………..……...............13



ТЭСТ 2 СТЫЛІСТЫКА

ВАРЫЯНТ 1………………………..……………..…….................21

ВАРЫЯНТ 2……………………………………………………….29

ТЭСТ 3 ЛЕКСІКАЛОГІЯ, ЛЕКСІКАГРАФІЯ, ФРАЗЕАЛОГІЯ

ВАРЫЯНТ 1……………………………………………………….37

ВАРЫЯНТ 2……………………………………………………….42

ТЭСТ 4 ФАНЕТЫКА, АРФАЭПІЯ, АКЦЭНТАЛОГІЯ, ГРАФІКА.

ВАРЫЯНТ 1……………………………………………………….46

ВАРЫЯНТ 2……………………………………………………….52

ТЭСТ 5 АРФАГРАФІЯ

ВАРЫЯНТ 1………………………………………………..……...57

ВАРЫЯНТ 2……………………………………………………….63

ТЭСТ 6 МАРФЕМІКА І СЛОВАЎТВАРЭННЕ

ВАРЫЯНТ 1……………………………………………………….69

ВАРЫЯНТ 2……………………………………………………….73

ТЭСТ 7 МАРФАЛОГІЯ І ПРАВАПІС ЧАСЦІН МОВЫ

ВАРЫЯНТ 1……………………………………………………….77

ВАРЫЯНТ 2……………………………………………………….83

ТЭСТ 8 СІНТАКСІС І ПУНКТУАЦЫЯ ПРОСТАГА СКАЗА

ВАРЫЯНТ 1……………………………………………………….89

ВАРЫЯНТ 2……………………………………………………….96

ТЭСТ 9 СІНТАКСІС І ПУНКТУАЦЫЯ СКЛАДАНАГА СКАЗА

ВАРЫЯНТ 1……………………………………………….……..103

ВАРЫЯНТ 2……………………………………………………...112

ТЭСТ 10 АБАГУЛЬНЯЮЧЫ

ВАРЫЯНТ 1……………………………………………………...121

ВАРЫЯНТ 2……………………………………………………...134

АДКАЗЫ……………………………………………………………...147

ЛІТАРАТУРА…......………………………………………................158

УВОДЗІНЫ
Абавязковае цэнтралізаванае тэсціраванне па беларускай мове, уведзенае ў Рэспубліцы Беларусь як від ўступнага экзамену ў вышэйшыя навучальныя ўстановы краіны, патрабуе сур’ёзнай і сістэмнай працы слухачоў падрыхтоўчага аддзялення, падрыхтоўчых курсаў, абітурыентаў. Аб’ектыўная ацэнка вучэбных дасягненняў пры дапамозе тэсціравання з’яўляецца найважнейшым паказчыкам якасці адукацыі, значным як для ўсёй сістэмы адукацыі, так і для кожнага асобнага навучэнца.

Актуальнасць і неабходнасць падрыхтоўки зборніка тэстаў па беларускай мове абумоўлена недастатковай колькасцю публікацый дадзенага роду, а таксама тым, што з новага 2010-2011 навучальнага года згодна з Законам Рэспублікі Беларусь ад 23 ліпеня 2008 года ўводзяцца ў дзеянне новыя правілы арфаграфіі і пунктуацыі.

Мэтай зборніка тэстаў з’яўляецца практычная праверка ведаў слухачоў падрыхтоўчага аддзялення, падрыхтоўчых курсаў і абітурыентаў па беларускай мове.

Тэставыя заданні ў дадзеным зборніку тэстаў прызначаны для падрыхтоўкі да цэнтралізаванага тэсціравання і ахопліваюць усе віды пытанняў, з якімі абітурыент можа сутыкнуцца на тэсціраванні. У зборнік уключаны заданні рознай ступені цяжкасці, у тым ліку і павышанай складанасці. Зборнік складаецца з 10 тэстаў у двух варыянтах, кожны з якіх мае заданні часткі А і часткі В. Частка А – заданні закрытага тыпу (з выбарам адказаў з пяці прапануемых варыянтаў), частка В – адкрытага тыпу (без выбару адказаў). Тэст 1 з’яўляецца дыягнастычным, тэст 2 правярае веды па раздзеле «Стылістыка», тэст 3 ахоплівае праверку ведаў па такіх раздзелах мовазнаўства як «Лексікалогія, лексікаграфія, фразеалогія», тэст 4 – «Фанетыка, арфаэпія, акцэнталогія, графіка», тэст 5 – «Арфаграфія», тэст 6 – «Марфеміка і словаўтварэнне», тэст 7 – «Марфалогія і правапіс часцін мовы», тэст 8 – «Сінтаксіс і пунктуацыя простага сказа», тэст 9 – «Сінтаксіс і пунктуацыя складанага сказа», тэст 10 – “Абагульняючы” – уключае ў сябе заданні па ўсяму курсу беларускай мовы і з’яўляецца заліковым.



Прапануемы зборнік тэстаў складзены ў адпаведнасці з дзеючай праграмай па беларускай мове для агульнаадукацыйных навучальных устаноў і праграмай уступных іспытаў у вышэйшыя навучальныя ўстановы, зацверджанай Загадам Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 15.12.2009 №1193.

ТЭСТ 1
ДЫЯГНАСТЫЧНЫ
ВАРЫЯНТ 1
Ч а с т к а А
А 1 Адзначце словы, у якіх на месцы пропуску трэба пісаць літару а:

1) пад_браны;

4) выс_капробны;

2) с_званы;

5) н_ванароджаны.

3) т_матыка;





А 2 Адзначце словы, у якіх на месцы пропуску трэба пісаць літару е:

1) вым_рзнуць;

4) вы_зд;

2) кам_нь;

5) ап_кун.

3) л_сніцтва;





А 3 Адзначце словы, у якіх на месцы пропуску пішацца літара ў (нескладовае):

1) прыйшоў да _ладзіміра;

4) мой _зрост;

2) па- _збецку;

5) а_тавакзал.

3) спяваць “Рэчаньку” _ цішы;





А 4 Адзначце словы, у якіх на месцы пропуску трэба пісаць літару ь:

1) Мац _вей;

4) карэн_чык;

2) штос_ці;

5) прэм_ер-міністр;

3) вагон_чык;





А 5 Адзначце правільна напісаныя словы:

1) гамма;

4) склеенныя;

2) (марознай) ноччу;

5) пяцігоддзе.

3) мільярд;





А 6 Адзначце словы (прыклады), у якіх на месцы пропуску трэба пісаць літару д:

1) выкла_чык;

4) у зага_цы;

2) трына_цаць;

5) паз_навата.

3) крыгахо_;




А 7 Устанавіце адпаведнасць паміж марфемнай будовай слоў і прапанаванымі схемамі. Адзначце нумар правільнага адказу:

А Даслоўна

1 Корань + суфікс+ канчатак




Б Прыгарадны

2 Прыстаўка + корань + суфікс+ суфікс




В Сынаў

3 Прыстаўка+ корань + суфікс+ канчатак




Г Глытнуўшы

4 Корань + суфікс+ суфікс







5 Корань + суфікс+ суфікс +канчатак




1) А2 Б1 В5 Г3;

4) А2 Б1 В4 Г3;

2) А4 Б3 В5 Г2;

5) А2 Б3 В1 Г4.

3) А1 Б5 В4 Г3;





А 8 Адзначце назоўнік, якія трэба пісаць пра злучок:

1) (Дунін)Марцінкевіч;

4) (генерал)лейтэнант;

2) (фота)рэпартаж;

5) (паў)аркуша.

3) (леса)стэп;





А 9 Адзначце назоўнікі, ад якіх утвараюцца прыналежныя прыметнікі пры дапамозе суфікса -ін- (-ын-):

1) Ганна;

4) Алесь;

2) ляснік;

5) інжынер.

3) зязюля;





А 10 Адзначце прыклады, у якіх выдзеленыя словы пішуцца праз злучок:

1) (лячэбна)аздараўленчы комплекс;

2) (шмат)значнае слова;



3) (заходне)славянскі дыялект;

4) (бела)ружовы зефір;



5) (паўднёва)афрыканскія саванны.


А 11 Адзначце дзеясловы, якія не маюць формы цяперашняга часу:

1) чараваць;

4) збіраць;

2) узгадніць;

5) вывернуць.

3) раскладваць;





А 12 Адзначце дзеясловы, якія ў форме 2-ой асобы множнага ліку цяперашняга часу напісаны правільна:

1) кіруяце;

4) рыхтуеце;

2) жывяце;

5) застываяце.

3) шукаеце;




А 13 Адзначце прыслоўі. якія трэба пісаць разам:

1) (па)бацькоўску;

4) (з)размаху;

2) (што)месяц;

5) (па)доўгу.

3) (у)прысядкі;





А 14 Адзначце прыклады, у якіх выдзеленыя словы з не, ні напісаны правільна:

1) хата непабелена;

4) невызначаны тэрмін;

2) нікуды не паспеў;

5) ісці неспяшаючыся.

3) непастаўлены выкладчыкам залік;


А 15 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропускаў ужываецца ні:

1) Сэрца ніколі _ забудзе тых мясцін, дзе юнацтва прайшло.

2) Дзе б ты _ жыў, пра бацькоў не забывай ніколі.



3) У садзе не цвілі яшчэ _ яблыні, _ грушы.

4).Каля помніку Максіму Багдановічу нельга было _ спыніцца.



5) _ пуха, _ пер’я пажадалі мне сябры перад экзаменам.


А 16 Адзначце словазлучэнні, у якіх галоўнае слова кіруе залежным:

1) смех дзіцяці;

4) жаданне вучыцца;

2) птушыныя спевы;

5) ісці учатырох.

3) будаваць метро;





А 17 Вызначце сінтаксічную ролю падкрэсленых у сказах слоў і ўстанавіце адпаведнасць паміж слупкамі табліцы. Адзначце нумар правільнага адказу:

А Звонка стракочуць нябесныя конікі.

1 Дзейнік




Б Усе з радасцю падстаўлялі твары кроплям дажджу.

2 Выказнік




В Маланкі паласавалі неба над морам.

3 Дапаўненне




Г Няхай любоў і мудрасць атуляць твой жыццёвы шлях.

4 Азначэнне







5 Акалічнасць







1) А4 Б3 В1 Г2;

4) А5 Б1 В3 Г4;

2) А4 Б3 В2 Г1;

5) А5 Б4 В1 Г3.

3) А2 Б4 В1 Г5;









А 18 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропускаў абавязкова ставіцца працяжнік:

1) Паэзія __ нібы агонь і лёд, сто раз згараць ёй і падымацца.

2) Вясёлыя, бесклапотныя сініцы __ гаспадыні лесу.



3) Спеў салаўёў вясною __. залівісты, дзіўны.

4) Лясы, вы __ роднай зямлі галасы.



5) Сеяць хлеб __ сапраўдная паэзія.


А 19 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропускаў трэба паставіць коску:

1) Не магноліі люблю я, не камею __а балотную лілею.

2) Усё праходзіць, мінаецца __ смутак і радасць, дні і гады.



3) Белым пухам сцелецца, кружыцца __ і пеніцца на дварэ мяцеліца.

4) То звонка песні спявала зямля __то словы твямнічыя шаптала.



5) Бярозкі свае вочы раскрываюць __ і на вясну жаданую глядзяць.


А 20 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропускаў трэба паставіць коску (коскі):

1) Балотныя купіны __ як зялёныя падушачкі.

2) Рыпіць пд нагамі __ як крухмал __ снег, прыхоплены марозікам.



3) Справы ішлі __ як па масле.

4) Уздымаў высока свае белыя вежы __ як дзве белыя свечкі __ касцёл.



5) Вясною беларускія азёры такія сінія __ як неба.


А 21 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропускаў трэба паставіць знакі прыпынку:

1) У шубу цёплую адзетая __ стаіць у садзе яблыня.

2) Над усыпаным рознымі кветкамі __ лугам гулі пчолы.



3) Зноў верасень __ запаслівы грыбнік __ шчыруе па імшыстых баравінах.

4) Не захацела Вера ісці __ заплюшчыўшы вочы__ за багатага, але нялюбага.



5) Расчасаўшы пышныя кроны __ лес па пояс убраўся ў туман.


А 22 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропускаў трэба паставіць коску (коскі):

1) Ты першы радок, ты __ нават __ першае слова маёй светлай песні.

2) Збіраў я цябе __ дзяўчына __ зоры і краскі лугавыя.



3) Усім __ вядома, што адклад не ідзе ў лад.

4) У дзяцінстве __ помню __ у(ў)сё смачнейшае было.



5) Касьба – нялёгкая і __ відаць __ самая мужчынская справа.

А 23 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропускаў трэба паставіць коску:

1) Пярун не раз цаляў у вяз __ ды шанцавала вязу.

2) Аерам пахне Сёмуха __а яблыкамі – Спас.



3) Ах, які лягодны і духмяны цянёк __ і які ў зязюлечуі звонкі галасок!

4) Колькі птушак розных __ і колькі песень звонкіх!



5) У снежні быў моцны мароз __ і снегу нападала да самых акон.


А 24 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропускаў трэба паставіць коску:

1) Я ведаю, што __ калі хата поўная ласкі і дабра, то яе ніколі не абмінуць сябры.

2) Вада чыстая, як сляза, і сцюдзёная __ аж сківіцы зводзіць.



3) Каб не было ніякага здарэння __ выходзіць месяц звечара на пост.

4) Калі калоссем жытнім трызне глеба __ ступаеш па зямлі гаспадаром.



5) Рыбы ажывіліся, калі лёд сышоў __ і вада пацяплела.


А 25 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропускаў трэба паставіць двукроп’е:

1) Я ведаю __ скрыпка мае і сэрца, і душу.

2) Зіма зажурыць __ развесяліць лета.



3) Мне з дзяцінства вядома прымаўка __ адзін хоць з’еш вала – адна хвала.

4) Беларусам я радзіўся, беларусам буду жыць __ беларускую зямельку буду шчыра я любіць.



5) Стаяць я буду доўга каля жыта __ яно ўмее душу мне лячыць.


А 26 Адзначце сказы з рознымі відамі сувязі, у якіх прапушчаны знакі прыпынку паміж іх часткамі:

1) Шумяць бары, шэпчуць травы, ды гнуцца ў полі каласы.

2) Твар чырванее, жывот таўсцее і ёсць надзея стаць каралём.



3) Дзе шчырая праца, там густа, а дзе лянота, там пуста.

4) Не скажу што твае вочы – зоры, але як вобліск яны.



5) Слухаю і разумею: песні, якія спяваюць у нас, звонкія, раздольныя,

мудрыя.



А 27 Адзначце схему, якой адпавядае сказ з простай мовай:

Пара госцікі дадому засмяялася гаспадыня бо паелі конікі салому



1) “П, – а: – П”.

4) “П, – а: – п”.

2) “П”, – а.

5) “П, – а, – П”.

3) “П, – а, – п”.




А 28 Адзначце правільныя сцверджанні:

  1. Кожнае слова-кампанент фразеалагізма з’яўляецца асобным членам сказа.

  2. У беларускай мове гукі [т] – [ц’] парныя па цвёрдасці – мяккасці.

  1. Парад слоў у сказе можа быць прамым і адваротным.

  2. Выклічнікі адносяцца да службовых часцін мовы.

  1. Антанімічнымі марфемы быць не могуць.


А 29 Адзначце словы, якія ў беларускай і рускай мовах адрозніваюцца месцам пастаноўкі націску:

1) латаць;

4) пасланец;

2) шквалісты;

5) наспех.

3) арахіс;





Тэкст да заданняў А 30-32, В 3, В5, В 7, В8

(1) У старажытных грэкаў было цікавае міфічнае паданне пра тытанаў, герояў незвычайнай сілы і розуму, якія аднойчы паўсталі супраць саміх алімпійскіх багоў. (2) Адзін з тытанаў, па імені Праметэй, украў з Алімпа агонь і перадаў людзям, каб палегчыць ім жыццё. (3) За гэты самаахвярны ўчынак багі сурова пакаралі Праметэя. (4) Прыкавалі яго да скалы, прыгавараўшы на вечныя пакуты.



(5) З кагорты сапраўдных тытанаў быў і беларускі асветнік і гуманіст стагоддзя, першадрукар Францыск Скарына. (6) Ён паказаў прыклад незвычайнай 1працавітасці, творчай 2адвагі і духоўнай сілы, калі першы закладваў глыбокі падмурак 3кнігадрукавання ва Усходняй Еўропе, калі самааддана 4працаваў над перакладам і 5выданнем шматлікіх кніг на роднай мове. (7) Ён, бы міфічны Праметэй, даў свайму народу друкаваныя кнігі. (8) Скарына ўсяго сябе аддаў людзям, імкнучыся асвятліць ім шлях у будучыню, вывесці іх на дарогу навукі і асветы, далучыць да самых выдатных здабыткаў агульначалавечай культуры. (9) Як запавет нашчадкам гучаць яго пранікнёныя словы: любіце кнігу, бо яна крыніца мудрасці, ведаў і навукі, любіце і шануйце, як святыню, роднае слова, любіце бацькоўскую зямлю, дзе вы былі ўскормлены і ўзгадаваны. (10) Ён з тых, хто кінуў выклік духоўнай манаполіі ўсёмагутнай царквы, мужна пракладаючы шлях да вызвалення чалавека ад цяжкіх путаў Сярэднявечча, шлях да яго духоўнага адраджэння.

(11) Так, Францыск Скарына – тытан па сіле думкі, страсці і характару, па шматбаковасці і вучонасці.



А 30 Адзначце фанетычную з’яву, характэрную для падкрэсленага ў 11-м сказе слова:

  1. прыпадабненне свісцяга гука да шыпячага;

  2. прыпадабненне шыпячага гука да свісцяга;

  3. азванчэнне парнага глухога зычнага гука;

  4. спалучэнне двух зычных гукаў вымаўляецца як адзін падоўжаны шыпячы;

  5. спалучэнне двух зычных гукаў вымаўляецца як адзін падоўжаны свісцячы.


А 31 Вызначце, якія з пранумараваных у 6-м сказе слоў мнагазначныя. Адзначце нумары гэтых слоў.
А 32 Адзначце лексіка-граматычныя характарыстыкі, якія адпавядаюць падкрэсленаму ў 3-м сказе назоўніку.

1) канкрэтны;

2) 2-га скланення;



3) абстрактны;

4) у форме роднага склону адзіночнага ліку мае канчатак ;



5) у форме меснага склону адзіночнага ліку мае канчатак –у.


Ч а с т к а В
В 1 Да назоўніка цень дапасуйце прыметнік начны. Словазлучэнне запішыце ў форме творнага склону.
В 2 Устанавіце адпаведнасць паміж часцінамі мовы ў першым слупку і іх характарыстыкай ў другім. Адказ запішыце.


А Сямёра

1 Агульны назоўнік

Б Шасцісоты

2 Зборны лічэбнік

В Тройка

3 Дробавы лічэбнік

Г Паўтары

4 Колькасны складаны лічэбнік




5 Парадкавы складаны лічэбнік


В 3 Знайдзіце ў 5-м сказе слова, утворанае прыставачна-суфіксальным спосабам. Запішыце гэта слова ў той форме, у якой яно ўжыта ў сказе.

В 4 Устанавіце адпаведнасць паміж фразеалагізмамі і іх значэннем. Адказ запішыце.

А Матаць на вус.

1 Неадступна, настойліва ўзнікаць, з’яўляцца ў свядомасці.

Б Пішы прапала.

2 Раскрыць свае якасці, здольнасці, магчымасці.

В Лезці ў галаву.

3 Пра што-небудзь безнадзейнае, сапсаванае, згубленае.

Г Паказаць сябе.

4 Рызыкаваць жыццём, рабіць што-небудзь рызыкоўнае, небяспечнае.




5 Браць пад увагу, прыкмячаць, запамінаць што-небудзь.

В 5 Вызначце часцінамоўную прыналежнасць падкрэсленага ў 5-м сказе слова. Адказ запішыце ў форме назоўнага склону.
В 6 Знайдзіце няпэўна-асабовы сказ і выпішыце яго граматычную аснову:

1) На свеце жывучы, усяго нажывеш.

2) Ва ўспамінах сваіх неўпрыкмет я зноў вярнулася ў дзяцінства.



3) За ракой спявалі.

4) Добрага чалавека не перахваліш.



5) У пояс жыту пакланюся і любай дзедаўскай зямлі.


В 7 Вызначце, пры дапамозе якіх сродкаў звязаны 3-і і 4-і сказы тэксту. Адказ запішыце лічбамі ў парадку ўзрастання.

1) сінонімы;

4) лексічны паўтор;

2) злучнік;

5) займеннік.

3) няпоўны сказ;





В 8 Вызначце стыль тэксту. Адказ запішыце ў форме назоўнага склону.

ВАРЫЯНТ 2
Ч а с т к а А
А 1 Адзначце словы, у якіх на месцы пропуску трэба пісаць літару а:

1) загат_ваны;

4) шыр_кагабарытны;

2) раз_браны;

5) нагат_ваны.

3) т_кстыль;





А 2 Адзначце словы, у якіх на месцы пропуску трэба пісаць літару е:

1) выб_гчы;

4) кра_від;

2) м_дзведжы;

5) чэрв_нь.

3) мац_рынства;





А 3 Адзначце словы (прыклады), у якіх на месцы пропуску пішацца літара ў (нескладовае):

1) падышла да _льяны

4) мой _нук;

2) па- _краінску;

5) а_тапартрэт.

3) выпісваю “Роднае слова” _ жо год;


А 4 Адзначце словы, у якіх на месцы пропуску трэба пісаць літару ь:

1) Дз_мітрый;

4) аген_чык;

2) хтос_ці;

5) бязрыб_е.

3) балон_чык;





А 5 Адзначце правільна напісаныя словы:

1) каллектыў;

4) засеянныя;

2) (моцнай) далонню;

5) дваццацігоддзе.

3) більярд;





А 6 Адзначце словы (прыклады), у якіх на месцы пропуску трэба пісаць літару д:

1) укла_чык;

4) пры зара_цы батарэі;

2) чатырна_цаць;

5) выяз_ны.

3) галалё_;





А 7 Устанавіце адпаведнасць паміж марфемнай будовай слоў і прапанаванымі схемамі. Адзначце нумар правільнага адказу:

А Падземны

1 Корань + суфікс+ канчатак




Б Матчын

2 Прыстаўка + корань + суфікс+ суфікс




В Грукнуўшы

3 Прыстаўка+ корань + суфікс+ канчатак




Г Навечна

4 Корань + суфікс+ суфікс







5 Корань + суфікс+ суфікс +канчатак




1) А3 Б1 В4 Г2;

4) А3 Б1 В5 Г2;

2) А5 Б3 В1 Г2;

5) А3 Б2 В5 Г1.

3) А5 Б3 В2 Г1;





А 8 Адзначце назоўнік, якія трэба пісаць праз злучок:

1) (Дранько)Майсюк;

4) (віцэ)спікер;

2) (авія)пошта;

5) (паў)склянкі.

3) (леса)тундра;





А 9 Адзначце назоўнікі, ад якіх утвараюцца прыналежныя прыметнікі пры дапамозе суфікса -ін- (-ын-):

1) Аленка;

4) Рыгор;

2) бацька;

5) дырэктар.

3) сініца;





А 10 Адзначце словазлучэнні, у якіх выдзеленыя словы пішуцца праз злучок:

1) (прафесійна)тэхнічны каледж;

2) (шмат)мільённы мегаполіс;



3) (усходне)славянскія мовы;

4) (сінявата)чорныколер;



5) (паўночна)амерыканскія прэрыі.


А 11 Адзначце дзеясловы, якія не маюць формы цяперашняга часу:

1) слухаць;

4) працаваць;

2) скокнуць;

5) пазнаёміць.

3) чакаць;





А 12 Адзначце дзеясловы, якія ў форме 2-ой асобы множнага ліку цяперашняга часу напісаны правільна:

1) адчыняяце;

4) даяце;

2) лунаяце;

5) ведаяце.

3) звязваеце;




А 13 Адзначце прыслоўі. якія трэба пісаць разам:

1) (па)мацярынскі;

4) (без)разбору;

2) (што)тыдзень;

5) (па)малу.

3) (у)плаў;





А 14 Адзначце прыклады, у якіх выдзеленыя словы з не, ні напісаны правільна:

1) работа незалічана;

4) непадрыхтаваны рукапіс;

2) нідзе не быў;

5) пайсці неразвітаўшыся.

3) ненапісаны аўтарам верш;





А 15 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропускаў ужываецца ні:

1) Нельга _ цікавіцца гісторыяй свайго народу.

2) Як бы мяне _ захаплялі чужыя краіны, а свая ўсё ж мілей.



3) _ суніцы, _ маліны не заменяць мне чарніц.

4).У дом-музей Якуба Коласа нельга было _ зайсці.



5) Другі баран _ “бэ”, _ “мя”, а любіць гучнае імя.


А 16 Адзначце словазлучэнні, у якіх галоўнае слова кіруе залежным:

1) бляск маланкі;

4) магчымасць адпачнуць;

2) жывёльны свет;

5) спяваць удваіх.

3) глядзець кіно;





А 17 Вызначце сінтаксічную ролю падкрэсленых у сказах слоў і ўстанавіце адпаведнасць паміж слупкамі табліцы. Адзначце нумар правільнага адказу:

А Пад шэрай навіссю лазы ляніва дрэмлюць ментузы.

1 Дзейнік




Б Жаўруковыя мелодыі каваль выкоўвае ў кузні.

2 Выказнік




В Дома заўсёды быў поўны парадак.

3 Дапаўненне




Г Усе выйшлі на вуліцу палюбавацца на нявесту.

4 Азначэнне







5 Акалічнасць




1) А3 Б3 В1 Г5;

4) А5 Б1 В2 Г4;

2) А4 Б3 В5 Г1;

5) А4 Б2 В1 Г5.

3) А4 Б3 В1 Г5;








А 18 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропускаў абавязкова ставіцца працяжнік:

1) Паэзія __ нібы расінкі зіхаценне.

2) Першае каханне __ асаблівае, кранальнае.



3) Зямля наша __ святы запаведнік, і трэба, як маці, яе берагчы.

4) Песня бларуская, ты __ скарб неўміручы народнай душы!



5) Не забываць дабра __ мудрая парада.

А 19 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропускаў трэба паставіць коску:

1) Пасыцелі на агародзе бульба __ і рэдзька, і часнок.

2) Мы сёння помнім __ і заўтра не забудзем пра вас, Браслаўскія азёры.



3) То ціха бруіцца крыніца __то звініць на ўсе лады.

4) З далёкіх __ і блізкіх дарог лёгкім крокам ступаем на матчын парог..



5) Не сілай браць трэба __ а розумам.


А 20 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропускаў трэба паставіць коску (коскі):

1) Ільны такія белыя __ як лебядзіны пух.

2) Па небе хмары __ як палотны __ паўночны вецер рассцілае.



3) Калі паяўляліся грыбы, мяне __ як магнітам цягнула ў лес.

4) Гурба снегу __ як белая гара.



5) Лісты гарлачыкаў __ як сподачкі.


А 21 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропускаў трэба паставіць знакі прыпынку:

1) Пасярод ракі ўзвышаўся __ парослы чырвонаю лазою __ астравок.

2) Прыемна пахне __ абмыты даждом __ луг.



3) Спечаны мною з любоўю ___ лёг чорны хлеб на стол.

4) Сярод незнаёмых людзей я сядзеў __ як вады ў рот набраўшы.



5) Сарокі __ вестуны зімы __ выдзяляюцца сваёй стракатасцю на рабінах.


А 22 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропускаў трэба паставіць коску (коскі):

1) Люба __ мы даўно з ёй не сустракаліся __ падрасла, вылюднела.

2) Сэрца __ можа __ жыць толькі дабром.



3) Ячмень наліўся __ нават __у нізкіх мясцінах.

4) На цябе __ мой сад__ гляджу з любоўю..



5) Часам __ успамінаю кросны, што ткала бабуля аж да ночы.


А 23 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропускаў трэба паставіць коску:

1) Не сейце, людзі, зла __ а сейце, людзі, зерне.

2) Колькі вытрымкі ў сосен __ і колькі ў іх спакойнай сілы!



3) Ля хат высокія сумёты __ і пад снежнай коўдрай спяць палі.

4) Дарожак пратаптаных многа __ ды кожны сваю выбірае.



5) Над Белай Руссю іграюць гуслі __ і песні-лебедзі ляцяць.

А 24 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропускаў трэба паставіць коску:

  1. Ведаю, што __ калі зямлю добра дагледзець, то яна ў даўгу не застанецца.

  2. Бег штосілы, без аглядкі __ аж блішчалі ў хлопца пяткі.

  1. Хоць гараджанін я каторы год __ у вёсцы карані мае, мой род.

  2. Калі свае гады на плён памножыш __ бяздонне небыцця адолець зможаш.

  1. Няпроста зазірнуць у глыбіню душы і дазнацца, што хвалюе __ і што трывожыць.




А 25 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропускаў трэба паставіць двукроп’е:

  1. Я ўпэўнены __ няма на свеце прыгажэйшага за слуцкі кужаль палатна.

  2. Адплыло павуцінне __ пажаўцелі бярозы.

  1. Ведаюць людзі ў свеце пра тое __ смех памагае знішчыць нам ліхое.

  2. Твой погляд запаўняе сіняву __ твой голас напаўняе наваколле.

  1. Мураш нястомна ведае адно __ цягне ён ігліцу, быццам бервяно.


А 26 Адзначце сказы з рознымі відамі сувязі, у якіх прапушчаны знакі прыпынку паміж іх часткамі:

  1. Не бойся што баліць часамі сэрца: яно на тое і сэрца, каб балець.

  2. Крылы славяць палёт, цягнікі – сваю хуткасць, а рэкі – разгон сваіх хваль.

  1. Дзень скончыўся і сонца пайшло туды, дзе ўчора начавала.

  2. 4) Я веру ў маладосць: яе калі паклічаш – адгукнецца.

  1. Жыццё як лета без спякоты, жыццё як восень без дажджоў, калі няма ў душы пяшчоты.

А 27 Адзначце схему, якой адпавядае сказ з простай мовай:

Дзякуй лёсу дзякуй лёсу паўтараем часта мы за мяцеліцы за вёсны і за май сярод зімы.



1) “П, – а: – П”.

4) “П, – а, – п”.

2) “П”, – а.

5) “П, – а, – П”..

3) “П, – а: – п”.




А 28 Адзначце правільныя сцверджанні:

1) Тэрміны часцей маюць некалькі значэнняў, г.зн. яны мнагазначныя.

2) Дапасаваныя азначэнні заўсёды аднародныя.



3) У беларускай мове гукі [д] – [дз’] парныя па цвёрдасці – мяккасці.

4) Прыстаўкі могуць мець і граматычнае, і лексічнае значэнне



5) У беларускай мове чатыры службовыя часціны мовы.


А 29 Адзначце словы, якія ў беларускай і рускай мовах адрозніваюцца месцам пастаноўкі націску:

1) берагавы;

4) перапіс;

2) кірка;

5) упрысядкі.

3) везці;





Тэкст да заданняў А 30-32, В 3, В5, В 7, В8
(1) Хто першым аб’явіўся ў славян: бондар ці каваль?

(2) Па простай логіцы – бондар. (3) Бо чалавек са свайго зародку жыў сярод дзікай прыроды, у акружэнні лясоў ці ў лесе, а драўніна ж і ёсць рабочы матэрыял для бондара.

(4) Але для таго, каб зрабіць бочку, дзежку, цэбар, трэба спілаваць ці ссекчы дрэва, настругаць з яго клёпак. (5) Патрэбен востры, з жалеза інструмент, які рабіў каваль. (6) Не будзем гадаць, хто першы з’явіўся. (7) 1Прызнаем як ісціну, што 2каваль і 3бондар4галоўныя 5прафесіі нашых продкаў.

(8) Бондары ў нас звычайна былі самавучкамі-самародкамі і лічыліся сапраўднымі, як кажуць, на ўсе рукі майстрамі. (9) Увесь драўляны посуд, які быў патрэбен для чалавека і для жывёлы, майстравалі ўмелыя рукі бондара.

(10) Прафесія бондара ўвайшла ў фамільную спадчыну. (11) Людзей з такімі прозвішчамі, як Бондар, Бондараў, Бандарэнка, Бандарчук, можна сустрэць і ў вёсцы, і ў горадзе.

(12) Бондары маглі быць і цеслярамі, і сталярамі, і дойлідамі. (13) Гэта ад іх пайшлі прозвішчы Цесля, Цяслюк, Цясленка, Плотнікаў, Сталярэнка, Сталяроў, Сталярук, Дайлід, Далідовіч.

(14) Некаторыя прымаўкі пра хлеб маглі прыдумаць бондары, бо мелі яшчэ і хлебную прафесію. (15) Відаць, нездарма ў старабеларускім лексіконе ўжывалася слова ‘бонда’, што азначала ‘маёмасць’, ‘грошы’,’збожжа’.

А 30 Адзначце фанетычную з’яву, характэрную для падкрэсленага ў 11-м сказе слова:

1) прыпадабненне свісцяга гука да шыпячага;

2) прыпадабненне шыпячага гука да свісцяга;

3) аглушэнне парнага звонкага зычнага гука;

4) спалучэнне двух зычных гукаў вымаўляецца як адзін падоўжаны свісцячы;

5) спалучэнне двух зычных гукаў вымаўляецца як адзін падоўжаны шыпячы.


А 31 Вызначце, якія з пранумараваных у 6-м сказе слоў мнагазначныя. Адзначце нумары гэтых слоў.
А 32 Адзначце лексіка-граматычныя характарыстыкі, якія адпавядаюць падкрэсленаму ў 3-м сказе назоўніку.

1) абстрактны;

2) канкрэтны;



3) 2-га скланення;

4) у форме роднага склону адзіночнага ліку мае канчатак ;



5) у форме меснага склону адзіночнага ліку мае канчатак –у.



Ч а с т к а В
В 1 Да назоўніка стэп дапасуйце прыметнік прыгожы. Словазлучэнне запішыце ў форме творнага склону.
В 2 Устанавіце адпаведнасць паміж часцінамі мовы ў першым слупку і іх характарыстыкай ў другім. Адказ запішыце.

А Пяцёра

1 Дробавы лічэбнік

Б Сямісоты

2 Зборны лічэбнік

В Двойка

3 Парадкавы складаны лічэбнік

Г Паўтара

4 Колькасны складаны лічэбнік




5 Агульны назоўнік

В 3 Знайдзіце ў 8-м сказе слова, утворанае прыставачна-суфіксальным спосабам. Запішыце гэта слова ў той форме, у якой яно ўжыта ў сказе.
В 4 Устанавіце адпаведнасць паміж фразеалагізмамі і іх значэннем. Адказ запішыце.

А На сёмым небе.

1 Не такі, як ты, непадобны.

Б За мілую душу.

2 Напалохаць каго-небудзь.

В Не лыкам шыты.

3 Моцна перабольшыць.

Г Згусціць фарбы.

4 Бязмерна шчаслівы, вельмі задаволены чым-небудзь.




5 З вялікім задавальненнем, з ахвотаю.

В 5 Вызначце часцінамоўную прыналежнасць падкрэсленага ў 3-м сказе слова. Адказ запішыце ў форме назоўнага склону.
В 6 Знайдзіце няпэўна-асабовы сказ і выпішыце яго граматычную аснову:

1) З хараства вады не нап’ешся.

2) Па нітачцы і клубочак знойдзеш.



3) Пахла спелай збажыной і вішнёвым сокам.

4) Дарогу рашчысцілі ад снегу.



5) Я, бывае, доўга і пакутліва шукаю патрэбныя для рыфмы словы.


В 7 Вызначце, пры дапамозе якіх сродкаў звязаны 1-ы і 2-і сказы тэксту. Адказ запішыце лічбамі ў парадку ўзрастання.
В 8 Вызначце стыль тэксту. Адказ запішыце ў форме назоўнага склону.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка