Lista e akronimeve




старонка7/33
Дата канвертавання24.04.2016
Памер1.42 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   33


Figura 3. Përqindja e llojeve të florës në kategori të ndryshme të rrezikuara


Figura 4. Përqindja e llojeve të faunës në kategori të ndryshme të rrezikuara

1.7. Llojet me vlerë ekonomike

Vlerat mjekësore, industriale, si ushqim i bimëve dhe kafshëve të llojeve të ndryshme janë të njohura mjaft mirë. Ekzistojnë 300 lloje bimësh mjekësore dhe aromatike, të cilat përfaqësojnë rreth 8% të florës shqiptare. Numri i bimëve me vlera mjekësore apo aromatike ka shumë gjasa që të rritet në të ardhmen. Rreth 40 lloje bimore kanë vlera foragjere dhe 35 lloje bimësh janë tanifere. Numri i bimëve të njohura për prodhimin e mjaltit nga bletët është rreth 50 dhe numri i bimëve të përdorura për t’u ushqyer është 70. Lloje frutore të destinuara për konsum njerëzor janë: gështenja (Castanea sativa), boronica (Vaccinium myrtillus) dhe disa lloje të kërpudhave si: Agaricus spp, Amanita Cezare Boletus spp, Boletus aereus, B. edulis, Lactarius deliciosus, Macrolepiota procera etj.

Bimë të tjera të egra me interes të madh ekonomik për komunitetet lokale dhe më gjerë janë: manaferra (Arctostaphyllos uva-ursi), shafrani i livadhit (Colchicum autumnale), Gentiana e verdhë (Gentiana lutea), Orchid (Orchis sp. Div.), dëllinja e zezë (Juniperus communis) dhe dëllinja e kuqe (Juniperus oxycedrus), Haëthorns (Crataegus monogyna), dhe (Crataegus heldreichii), Shkuma (plicatum Helichrysum), Wort i Shën Gjonit (Hypericum perforatum), Lima gjethegjerë (platyphyllos Tilia), Saga (Salvia officinalis), etj .

Llojet e ndryshme të peshqve në detra dhe ujëra të ëmbël dhe një numër i konsiderueshëm i gjallesave të detit, janë një burim i rëndësishëm ushqimi për njerëzit, gjithashtu kohën e fundit edhe bretkosat janë bërë një burim ushqimi për njerëzit.

Molusqet janë një burim i rëndësishëm për përgatitjen e produkteve farmaceutike dhe produkteve të tjera kozmetike. Guackat e tyre shërbejnë për të prodhuar objekte artistike, pulla, pjesë të instrumenteve muzikore, si dhe objekte të tjera. Insektet janë të rëndësishme për polen, por dhe kanë vlera si ushqim, si bleta për shembull për prodhimin e mjaltit, apo edhe krimbi i mëndafshit që ka vlera industriale. Disa kafshë të tjera si dhelpra, ketri dhe të tjerë kanë gjithashtu vlera ekonomike.



1.8. Biodiversiteti dhe turizmi

Vlerat rekreative që sjell larmia biologjike dhe ajo e peizazhit janë një pasuri e cila mund të përdoret për të nxitur zhvillimin e turizmit. Kjo është detyrë dhe përgjegjësi për mbrojtjen dhe zhvillimin e këtyre vlerave për brezat e tanishëm dhe të ardhshëm. Nëse ne nuk jemi në gjendje dhe të përgjegjshëm për mbrojtjen e diversitetit biologjik dhe natyror, ekziston rreziku i humbjes së vlerave të tyre, të cilat ndihmojnë turizmin si një mjet për të nxitur zhvillimin në Shqipëri. Gjuetia, peshkimi, alpinizmi si dhe aktivitete të tjera, të cilat janë atraktive për turizëm, kërkojnë që Shqipëria të marrë masat e nevojshme për të mbrojtur mjedisin dhe biodiversitetin e saj.

1.9. Veçoritë e biodiversitetit: taksoneve endemike dhe subendemike

Relievi i Shqipërisë ka krijuar kushte për ekzistencën dhe ruajtjen e një numri të llojeve endemike dhe subendemike. Në Shqipëri rriten rreth 32 lloje bimësh endemike dhe rreth 110 bimë të tjera subendemike, të cilat ndajnë habitatet midis Shqipërisë, Kosovës, Malit të Zi, Kroacisë dhe Greqisë. Një listë e plotë e taksoneve endemike është dhënë në Shtojcën 1.

Shumë lloje të reja të algave mikroskopike janë hasur gjatë dekadave të fundit, të tilla si Aneumastus albanicus, A. humboltianus, A. rosettae, Cymbopleura albanica, C. lata var. lura, C. lura, Navicula pseudopugnata, N. hastatula, N. parahasta, Placoneis neoexigua dhe P. juriljii. Ndërkohë janë rreth 80 lloje të reja të hasur në 15 vitet e fundit, kryesisht në Liqenin e Ohrit, që ndajnë të njëjtin habitat në mes të dy vendeve. Nga pikëpamja e ruajtjes, llojet të cilat i takojnë periudhës akullnajore dhe reliktet janë të një rëndësie të veçantë. Disa lloje kanë origjinën nga periudha akullnajore dhe janë të kufizuara në malet e larta, rreth maleve kryesisht të larta glaciale (Arctostaphylos alpinus, Aster alpinus, Androsace villosa, Dryas octopetala, Geum montanum, Heliosperma macrantha, Potentilla crantzii, Parnassia palustris, Pedicularis verticillata, Petasites doerfleri, Poa alpina, Luzula spicata, Salix herbacea, S. reticulata, Saxifraga opositifolia, Selaginella selaginoides, Trollius europaeus, Wulfenia baldaccii etj.), ndërsa disa të tjera janë relike nga periudha e terciarit, të izoluara në gryka dhe kanione të thella. Nga reliket që vijnë nga kjo kohë mund të përmenden Pinus heldreichii, Aesculus hippocastanum, Buxus sempervirens, Pinus peuce, Ilex aquifolium, Quercus ithaburensis subsp. macrolepis, Laurus nobilis, Ramonda serbica, Taxus baccata, Viola kosaninii, Narthecium scardicum, Acer heldreichii, Jasione orbiculata, Silene asterias, etj).

Në krahasim me florën, fauna shqiptare është më pak e njohur dhe e studiuar. Ajo ka një numër të konsiderueshëm të llojeve endemike dhe të lashta. Liqeni i Ohrit është ekosistemi më i njohur në vend në drejtim të faunës endemike: mbi 40 lloje molusqesh dhe dy lloje peshqish janë endemikë. Insektet janë të përfaqësuara nga 16 lloje (11 lloje të Hemiptera dhe pesë lloje të fluturave). Megjithatë, shumë insekte endemike mendohet që ndodhen në Shqipëri, vetëm brenda krahfortëve (beetles) mendohet se janë më shumë se 35 lloje endemike. Studime të mëtejshme të faunës së vendit, sidoms studime të veçanta biospeleologjike, do të ndihmojë në gjetjen e endemizmave të reja në vend.

1.10. Lidhja mes ekosistemeve të Shqipërisë dhe vendeve fqinje

Ekosistemet shqiptare tokësore dhe ekosistemet detare janë një pjesë e ekosistemeve natyrore të Ballkanit dhe të Mesdheut. Liqenet ndërkufitare si ai Shkodrës, Ohrit dhe Prespës janë pikat e shkëmbimit të florës dhe faunës me vendet e tjera të Ballkanit. Llojet migrojnë nëpërmjet lumenjve dhe pjesëve më të larta të maleve shqiptare nga vendbanimet e tyre natyrore jashtë Shqipërisë në Greqi, Maqedoni, Mal të Zi dhe Kosovë. Numri i madh i llojeve sub-endemike të lidhura me Greqinë, dhe lloje endemike detare në Detin Adriatik kanë nxjerrë në pah rëndësinë e Shqipërisë përsa i përket mbrojtjes së biodiversitetit në rajonet e Ballkanit dhe Mesdheut.

1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   33


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка