Каардынацыйны савет па развіцці І прасоўванні «Нацыянальнай платформы бізнесу Беларусі» нацыянальная платформа




старонка5/20
Дата канвертавання17.03.2016
Памер3.3 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20

Літаральна за паўгода ацэнкі эканамічнай сітуацыі ў Беларусі радыкальна змяніліся. Настолькі рэзкая змена дазваляе зрабіць непрадузятыя высновы як у дачыненні да ўрада, так і ў дачыненні да самога бізнесу.

На пытанне, «ці задаволеныя вы станам дыялогу бізнесу і ўлады», у лютым 2015 станоўча адказалі толькі 5,6% кіраўнікоў беларускага прыватнага бізнесу, 80,5% выказалі сваё незадавальненне. Такі баланс адказаў бянтэжыць. Прайшло чатыры гады пасля прыняцця Дырэктывы № 4 «Аб развіцці прадпрымальніцкай ініцыятывы і стымуляванні дзелавой актыўнасці ў Рэспубліцы Беларусь» (31.12.2010), але яе асноўныя палажэнні, зацверджаная стратэгія развіцця прадпрымальніцтва Беларусі блакуюцца.

Дырэктыва загадвала стварыць для нацыянальнага бізнесу «спрыяльныя ўмовы для прадпрымальніцкай дзейнасці», «разняволенне дзелавой ініцыятывы», «развіццё канкурэнтнага асяроддзя», «лібералізацыю гаспадарчай дзейнасці», «максімальнае выкарыстанне прыватнай ініцыятывы» і «паўнавартаснае партнёрства прыватнай і дзяржаўнай формаў уласнасці». Вынікі апытання самога бізнесу даказваюць, што рэгулятарная дзейнасць уладаў не была ўспрынятая, як станоўчая.

Пацвярджэннем ігнаравання Урадам духу і літары Дырэктывы № 4 з'яўляюцца яго дзеянні ў сферы цэнаўтварэння, прынятыя ў канцы 2014 г., 80,2% прыватнага бізнесу адказалі, што яны пагаршаюць стан іх прадпрыемстваў.

У лютаўскім апытанні прыватнага бізнесу 70,4% рэспандэнтаў назвалі праблему доступу да фінансавых рэсурсаў асноўнай. Следам ідзе адсутнасць абаротных сродкаў і высокія выдаткі - 65,7%. Трэцяй самай вострай праблемай у лютым 2015 стала неплацёжаздольнасць - 57,9%, на чацвёртым месцы - няроўнасць формаў уласнасці - 48,8% і на пятым - некампетэнтнасць уладаў, бюракратызм і зарэгуляванасць вядзення бізнесу (37,9%). Ні па адной з гэтых праблем ўлады не прапанавалі бізнесу выразны, зразумелы і рэалістычны спосаб іх рашэння. Больш за тое, многія рашэнні Урада і Прэзідэнта яшчэ больш пагаршаюць становішча малога і сярэдняга бізнесу.

З 2015/04/01 г. на 16,7% павялічылася базавая арэндная велічыня, што прывяло да чарговага росту выдаткаў бізнесу на арэнду. Рынак камерцыйнай нерухомасці пачаў глыбокую карэкціроўку, але мясцовыя органы ўлады рэзка павялічылі стаўкі мясцовых падаткаў і арэнды камунальнай уласнасці. Вось тыповы дакумент мясцовага органа ўлады. Рашэнне Полацкага раённага савета дэпутатаў № 44 ад 2015/01/30 г. увяло каэфіцыент 2,5, які падвышае да дзейнай стаўкі падатак на нерухомасць і каэфіцыент 2,5 да дзейнай стаўкі зямельнага падатку. Аналагічнае рашэнне было прынята Столінскім раённым Саветам. 30 снежня 2014 г., рашэннем № 25 стаўкі зямельнага падатку павялічаныя ў 2,5 разы, а падатку на нерухомасць - у 2 разы. Прычым рост ставак для спажывецкай кааперацыі значна ніжэйшы.

У разрэз з патрабаваннем Дырэктывы № 4 аб стварэнні роўных умоў гаспадарання ідзе рашэнне № 101 ад 2015/02/09 г. Мінскага гарадскога савета дэпутатаў. Яно дэлегуе Мінгарвыканкаму «права на прадастаўленне асобным плацельшчыкам - фiзiчным асобам, якiя не з'яўляюцца індывідуальнымі прадпрымальнікамі, зыходзячы з іх маёмаснага становішча, ільгот па рэспубліканскіх падатках, зборах (пошлiнах), якiя поўнасцю выплачваюцца ў бюджэт горада Мінска».

Прадастаўленне індывідуальных ільгот абвастрае праблему выкарыстання дыскрымінацыйных практык. Так, рашэнне Краснапольскага райсавета № 8- 4 ад 2014/11/28 г. дазваляе аказваць дзяржаўную падтрымку юрыдычным асобам і ІП «індывідуальна ў выглядзе змянення ўстаноўленага заканадаўствам тэрмiну выплаты падаткаў, збораў (пошлін) і пені, якія цалкам выплачваюцца ў раённы бюджэт, аказання з раённага бюджэту фінансавай дапамогі ».

Замест таго, каб пайсці насустрач бізнесу і знізіць падатковую нагрузку, паменшыць рэгулятарны цяжар, рэспубліканскія і мясцовыя органы ўлады вырашылі ісці па шляху прадастаўлення індывідуальных ільгот. Менавіта ручное кіраванне эканомікай з'яўляецца крыніцай росту напружання ў інстытутах эканомікі і бізнесу. Ад перамены рук у рычагоў кіравання коштамі, ільготамі, падаткамі і стаўкамі па крэдытах нічога не зменіцца.

Да сакавіка 2015 нават самыя адчайныя аптымісты сярод прадпрымальнікаў пачалі думаць, калі не пра закрыццё бізнесу, то пра пераход у рэжым выжывання. Вынікі апытання паказваюць, што прыватны бізнес бачыць наступныя паўгода ў вельмі чорных фарбах. У паляпшэнне стану эканомікі ў бліжэйшыя паўгода вераць толькі 1,9% уласнікаў і дырэктараў бізнесу. Пагаршэння чакаюць 77,6% рэспандэнтаў, 61,5% прыватнага бізнесу прагназуе пагаршэнне свайго бізнесу.

59,9% рэспандэнтаў чакае пагаршэння становішча з новымі заказамі, 58,1% - у вытворчасці тавараў і паслуг, 63,5% - пагаршэнне па выручцы і 63,6% - у плане доступу да фінансавых рэсурсаў. Для параўнання, у верасні 2014 пагаршэння па новых заказах чакалі толькі 31,1%, па вытворчасці - 30,3%, выручцы - 35,1%, доступу да фінансавых рэсурсаў - 10,6%. Беларускі бізнес відавочна не чакаў, што эканамічнае становішча ў краіне, сітуацыя на рынку могуць пагоршыцца так хутка і да такой ступені.

Зразумелая справа, што падзеі ў Расіі і расійска-ўкраінскую вайну прадказаць было немагчыма, але дынаміка цэлага шэрагу паказчыкаў паказвала на непазбежнасць вострай фазы крызісу. Яе значна наблізілі курсавая палітыка Нацбанка, а таксама не па сродках багатае крэдытаванне эканомікі. У 2014 г. запазычанасць вытворцаў тавараў і нефінансавых паслуг па банкаўскіх крэдытах павялічылася на 21%, без уліку рэсурсаў Банка развіцця, а за студзень 2015 г - ужо на 12,6%, або амаль на Br40 трлн. У Br-рублях аб'ём крэдытаў трохі скараціўся (на 0,3%), у валюце зменшыўся на 3,6%, або на $ 479 млн. Аднак пераацэнку выдадзеных раней крэдытаў на новы курс Br-рубля нікуды не падзенеш.

Прыкметамі новага крызісу быў рэзкі рост складскіх запасаў, падзенне аплатнай дысцыпліны, а таксама небяспечнае павелічэнне знешніх валютных даўгоў як дзяржавай, так і камерцыйным сектарам. У 2014 г. валавы знешні доўг перавысіў $ 40 млрд., дзяржаўны - $ 13120000000. На абслугоўванне знешняга доўгу было выдаткавана $ 11,1 млрд. Для параўнання, у 2013 г. - $ 6,17 млрд. На пачатак 2015 на аднаго беларуса прыходзілася $ 4225 знешняга доўгу. Для параўнання, на 1 студзеня 2015 было $ 4185. У 2014 толькі па працэнтах Беларусь заплаціла $ 1,42млрд, $ 517 млн было заплачана па працэнтах па абслугоўванні знешняга дзяржаўнага доўгу.

Па выніках 2014 знешні доўг склаў 52,7% ВУП, дзяржаўны - 17,3%. З улікам дэвальвацыі 2015 і неспрыяльнай знешняй кан'юнктуры валавы доўг можа скласці каля 80% ВУП, а дзяржаўны - перавысіць парог бяспекі ў 25% ВУП. Цяжар абслугоўвання знешняга дзяржаўнага доўгу на 2015, у аб'ёме $ 4,1 млрд., стварае дадатковае напружанне на валютным рынку і ў плацёжным балансе. Па выніках 2014 сальда рахунку бягучых аперацый плацёжнага балансу Беларусі склалася адмоўным у памеры $ 5094 млн. (Мінус 6,7% ВУП). Агульнае сальда плацёжнага балансу склала мінус $ 3,41 млрд. (Для параўнання, у 2013 г. было мінус $ 1,74 млрд.).


Асобныя паказчыкі фінансавага рынку Беларусі, 2010 -2014 гг.



Паказчык

2010

2011

2012

2013

2014

ВУП, у млн. $

55087

58799

63471

72809

75922

Экспарт тавараў і паслуг, млн. $

29302

46537

51886

44046

43556

Рахунак бягучых аперацый, млн. $

-8280

5052,5

-1862

-7567

-5094

Чыстая міжнародная інвестыцыйная пазіцыя, млн. $, на канец перыяда

-25846

-28719

-29 917

-39106

-43417

Знешні доўг дзяржаўнага сектара ў пашыраным вызначэнні і знешні доўг прыватнага сектара, гарантаваны дзяржавай, млн. $ на канец перыяда

16853

19465

19636

21677

23212

Валавы знешні доўг па ўсіх сектарах эканомікі, млн. $, на канец перыяда

28403


34023


33766


39621


40061


Знешні доўг органаў дзярджаўнага кіравання, млн. $, на канец перыяда

10058

12351

12569

13036

13117


Міжнародныя рэзервы, млн. $, на канец перыяда

5031

7916

8095

6651

5059

Рублёвая грашовая маса М2, млрд. Br, на канец перыяда

26425

43355

68670

79331

90845

Афіцыйны курс беларускага рубля, рублёў за $1, на канец перыяда

3000

8350

8570

9510

11900

Запазычанасць па крэдытах, выдадзеных банкамі, млрд. Br

88807

147867

201948

259391

313989

Крыніца: Нацбанк, Белстат Беларусі, 2015
Як, на Вашу думку, змяніўся стан беларускай эканомікі за апошнія паўгода?


Адказ

Май

2012


Верасень 2012

Сакавік

2013


Верасень 2013

Люты 2014

Верасень 2014

Люты 2014

Палешыўся

24,1%

22,0%

20,8%

11,6%

14,1%

9,4%

1,0%

Не змяніўся (застаўся такім жа)

25,5%

38,0%

25,2%

21,5%

21,5%

32,3%

2,1%

Пагоршыўся

45,4%

37,2%

47,8%

62,7%

61,8%

49,5%

95,9%

Не магу адказаць

5,0%

2,8%

6,2%

4,2%

2,6%

8,8%

1,0%

Крыніца: Індэкс дзелавога аптымізму, Рэспубліканская канфедэрацыя прадпрымальніцтва, Мінскі сталічны саюз прадпрымальніцтва і працадаўцаў, 2012-2015 гг., люты 2015 г.

Як, на Вашу думку, змяніўся стан Вашага бізнесу за апошнія паўгода?




Адказ

Май

2012


Верасень 2012

Сакавік

2013


Верасень 2013

Люты 2014

Верасень 2014

Люты 2015

Палешыўся

29,5%

32,1%

30,5%

22,1%

26,9%

19,6%

6,8%

Не змяніўся (застаўся такім жа)

27,3%

42,4%

31,2%

31,9%

29,8%

33,1%

11,2%

Пагоршыўся

43,2%

25,5%

38,3%

46,0%

43,3%

47,3%

82,0%

Крыніца: Індэкс дзелавога аптымізму, Рэспубліканская канфедэрацыя прадпрымальніцтва, Мінскі сталічны саюз прадпрымальніцтва і працадаўцаў, 2012-2015 гг., люты 2015 г.

Як, на Вашу думку, зменіцца стан беларускай эканомікі ў ближэйшыя паўгода?




Адказ

Май 2012

Верасень 2012

Сакавік 2013

Верасень 2013

Люты 2014

Верасень 2014

Люты 2015

Палешыцца

22,7%

14,7%

18,9%

9,7%

13,5%

9,4%

1,9%

Не зменіцца (застанецца такім жа)

28,3%

27,1%

28,5%

16,3%

33,9%

30,5%

10,8%

Пагоршыцца

36,2%

47,7%

39,6%

65,6%

45,2%

42,5%

77,6%

Не магу адказаць

12,8%

10,5%

13,0%

8,4%

7,4%

17,6%

9,7%

Крыніца: Індэкс дзелавога аптымізму, Рэспубліканская канфедэрацыя прадпрымальніцтва, Мінскі сталічны саюз прадпрымальніцтва і працадаўцаў, 2012-2015 гг., люты 2015 г.

Як, на Вашу думку, зменіцца стан Вашага бізнесу ў бліжэйшыя паўгода?




Адказ

Май 2012

Верасень 2012

Сакавік 2013

Верасень 2013

Люты 2014

Верасень 2014

Люты 2015

Палешыцца

44,0%

22,4%

31,2%

16,0%

28,9%

18,6%

7,3%

Не зменіцца (застанецца такім жа)

26,7%

28,9%

30,1%

31,9%

34,3%

43,3%

27,6%

Пагоршыцца

18,0%

35,0%

27,7%

46,6%

29,9%

32,7%

61,5%

Не магу адказаць

11,3%

13,4%

11,0%

5,5%

6,9%

5,4%

3,6%

Крыніца: Індэкс дзелавога аптымізму, Рэспубліканская канфедэрацыя прадпрымальніцтва, Мінскі сталічны саюз прадпрымальніцтва і працадаўцаў, 2012-2015 гг., люты 2015 г.

Даследчы цэнтр ІПМ: апытанне малога і сярэдняга бізнесу12

Даследчы цэнтр ІПМ у даследаванні «Развіццё малых і сярэдніх прадпрыемстваў Беларусі ў 2014», прэзентаваў вынікі апытання 431 камерцыйнай арганізацыі, якія рэпрэзентатыўна прадстаўляюць ўсе сектары і рэгіёны Беларусі. Яно было праведзена ў траўні 2014 Вынікі аказаліся больш спрыяльнымі, чым у аналагічным даследаванні 2013 года. Яны рэзка кантрастуюць з апытаннем у лютым 2015, праведзеным бізнес-асацыяцыямі ў рамках вымярэння індэкса дзелавога аптымізму. Значная розніца ў адказах уласнікаў і кіраўнікоў прыватнага бізнесу кажа, з аднаго боку, аб нізкай якасці макраэканамічнага прагназавання і ацэнкі сітуацыі, з другога - аб непрадказальнасці для бізнесу дзеянняў органаў дзяржаўнага кіравання. Існуючая рэгулятарная і макраэканамічная палітыка не дазваляюць бізнесу сфармаваць рацыянальныя чаканні нават на паўгода наперад.

Па дадзеных апытання Даследчага цэнтра ІПМ, у траўні 2014 бягучае эканамічнае становішча як добрае і вышэй сярэдняга ацанілі 21% рэспандэнтаў, у той час, як у маі 2013 г. было 11,2%. Стабільным яго назвалі 56,9% (годам раней 61,9%).

За перыяд з мая 2013 г. па май 2014 г. значна і крыху палепшылася становішча ў 26% рэспандэнтаў, а пагоршылася - у 29,7%, пры нязменным становішчы ў 44,3%. Беларускі бізнес трапіў у своеасаблівыя арэлі. Хтосьці ідзе раней і пашырае бізнес. Іншыя маюць цяжкасці з адаптацыяй да новага, больш канкурэнтнага асяроддзя. 32,3% беларускага прыватнага бізнесу сканцэнтравана на экспансіі і развіцці бізнесу, і толькі 16,9% - на выжыванні. Годам раней колькасць кампаній, якія змагаюцца за выжыванне, была амаль у два разы большая.

Для амаль 40% прыватнага бізнесу Беларусі сітуацыя была больш-менш стабільнай. Вось як рэспандэнты ацанілі вынікі 2013: 26,2% паменшылі аб'ём продажаў, а 30,9% яго павялічылі. Прыбытак скараціўся ў траціны прадпрыемстваў, а ў 29,3% ён вырас. Інвестыцыі зменшыліся ў 23,2%, а выраслі - у 12,6%.

57,8% рэспандэнтаў адзначылі, што канкурэнцыя за апошні год узмацнілася, а 38,5% заявілі, што яна засталася нязменнай. Умовы бізнесу палепшыліся па меркаванні 22,7%, у той час як 26,6% адзначылі, што яны пагоршыліся. Больш за палову не заўважылі ніякіх зменаў. Гэта вельмі пераканаўчая адзнака заканадаўчай дзейнасці органаў дзяржкіравання.

Беларускія ўлады працягваюць захоўваць розныя рэжымы і ўмовы працы на рынку для прыватнага і дзяржаўнага сектараў. 40,8% рэспандэнтаў адзначылі няроўнасць у дачыненні да дзеянняў кантрольных органаў (40,8%), 35,3% - па арэндных стаўках, 30,2% - па падаткаабкладанні, 19,7% - па доступе да крэдытных рэсурсаў. 21,1% прыватнага бізнесу адзначылі рознае стаўленне мясцовых органаў улады.

Дастаткова рэльефна праявіліся негатыўныя з'явы ў знешнім асяроддзі. На першым месцы сярод фактараў, якія аказаліся найбольш адчувальнымі для бізнесу ў перыяд май 2013 - май 2014 г., з вялікім адрывам адзначана «падзенне пакупніцкай здольнасці насельніцтва ўнутры краіны». На яго паказалі 57,5% апытаных. Другое і трэцяе месцы па значнасці дзеляць два фактары - «абмежаванні на валютным рынку, нестабільнасць валютнага курсу» (32%) і «затрымкі (неплацяжы) у аплаце пастаўленай прадукцыі» (высокая дэбіторская запазычанасць). Часта (25,2%) бізнес паказваў на дэфіцыт кваліфікаванай рабочай сілы.

У 2012 годзе пяццю самымі вялікімі праблемамі для прыватнага бізнесу былі: інфляцыя, падатковыя стаўкі, доступ да фінансаў, падатковае рэгуляванне і рэгуляванне валютнага рынку. У 2013 г. у першую пяцёрку ўвайшла праблема карупцыі. Такім чынам, мы канстатуем наяўнасць хранічных праблем для бізнесу. Беларускія ўлады пагрузіліся ў рэгулятарную драбніцу, а вялікія праблемы, якія абмяжоўваюць канкурэнтаздольнасць бізнесу, не вырашаюцца.

Ацэнка прыватным бізнесам негатыву ў бізнес-клімаце вельмі спецыфічная. У цэлым па эканоміцы ў 2013 годзе быў рост, а не падзенне даходаў насельніцтва. Істотна выраслі аптовы і раздробны тавараабарот. Атрымліваецца, што большая частка прыватнага бізнесу апынулася па-за павышаным попытам насельніцтва. Відавочна, выгаду ад гэтага атрымалі дзяржаўныя прадпрыемствы ці буйныя гандлёвыя сеткі, якія ў сацыялагічнай выбарцы не былі прадстаўленыя. Здзіўляе высокі ўзровень негатыву па ацэнцы валютнага рынку. У 2013 годзе курс Br-рубля быў цалкам прадказальным, але, на фоне празмерных ставак па рублёвых крэдытах, забароны на крэдытаванне ў валюце моцна ўдарылі па бізнесе. Рэзкае падзенне аплатнай дысцыпліны, у першую чаргу, у дзяржарганізацыях, пагоршыла становішча малога і сярэдняга бізнесу.

Доўгія гады беларускія ўлады не звярталі ўвагі на развіццё рынку працы. Палітыка поўнай занятасці за кошт дзяржпрадпрыемстваў і штампоўка выпускнікоў універсітэтаў па старых лякалах адыгралі з краінай злы жарт. Беларусь стаіць перад сур'ёзным выклікам правядзення ў краіне сістэмных структурных рэформаў. У рамках дзяржаўных структур назіраецца дэфіцыт высокапрафесійных, добра падрыхтаваных кадраў для іх правядзення. У 2014 дзяржсектар штучна кансерваваў працоўную сілу, часта пераплачваючы за працу, а прыватны бізнэс адчувае яе дэфіцыт. Такога роду скажэнні на рынку працы выпраўляюцца гадамі.

На дадзеным этапе прыватны бізнес Беларусі дастаткова пазітыўна ўспрыняў уступленне Беларусі ў Мытны саюз і ўдзел у стварэнні АЭП. Станоўча ацанілі ўплыў інтэграцыі на Беларусь 44,8%, адмоўна - 13,5%. Прыкладна гэтак жа ацанілі рэспандэнты стварэнне Еўразійскага эканамічнага саюза: 44,6% ацанілі яго ўплыў на бізнес Беларусі станоўча і толькі 14,8% - адмоўна. Пры гэтым 58,5% апытаных заявілі, што іх прадпрыемства не можа эфектыўна канкураваць на рынку Мытнага саюза (41,5% заявілі, што могуць). Галоўнымі прычынамі няздольнасці да канкурэнцыі на знешніх рынках, на думку самога бізнесу, з'яўляюцца адсутнасць уласных сродкаў для прасоўвання прадукту (рэклама і PR) - 56,7%, высокі сабекошт вырабленай прадукцыі (25,8%) і адміністрацыйныя перашкоды выхаду на рынкі з боку краін Мытнага саюза (23%). Аптымізм бізнесу ў адносінах да інтэграцыі кажа пра тое, што канкурэнцыя з расійскімі і казахстанскімі кампаніямі на ўнутраным рынку краіны пакуль па-сапраўднаму не пачалася.


Рэйтынг самых вялікіх праблем для вядзення бізнесу ў Беларусі,

Апытанне бізнесу ў траўні 2014г. (ад «1» (не праблема) да "5" - самая вялікая праблема)






Праблема

Сума ацэнак «1» і «2»

Сума ацэнак «4» і «5» (самая вялікая праблема)

1.

Інфляцыя

12,8

58,5

2.

Падатковыя стаўкі

31,3

37,6

3.

Доступ да фінансаў

33,4

36,7

4.

Карупцыя і злачыннасць

36,4

35,9

5.

Нізкі ўзровень этыкі працы ў працоўных

30,4

35,3

6.

Рэгуляванне валютнага рынку

29,3

33,5

7.

Падатковае рэгуляванне

32,1

32,9

8.

Неэфектыўнае дзяржаўнае кіраванне

29,0

30,9

9.

Злачыннасць і крадзяжы

44,2

30,7

10.

Неадэкватная адукацыя працоўнай сілы

36,2

29,4

11.

Абмежавальная дзейнасць рэгуляванне рынку працы

35,2

26,8

12.

Нестабільнасць палітыкі

39,4

26,3

13.

Нестабільнасць урада

41,3

26,3

14.

Забеспячэнне выканання кантрактаў

39,3

25,1

15.

Незалежнасць і кампетэнтнасць судоў

37,5

24,8

16.

Неадэкватная прапанова інфраструктуры

39,9

23,7

19.

Забеспячэнне правоў уласнасці і абарона ўласнасці (фізічнай)

40,3

22,3

18.

Нізкі ўзровень аховы здароўя

50,4

19,0

19.

Незалежнасць і кампетэнтнасць СМІ і інфармацыйных рэсурсаў

42,6

18,9

20.

Забеспячэнне правоў уласнасці і абарона інтэлектуальнай уласнасці

43,9

18,9

Крыніца: Апытанне «Развіццё малых і сярэдніх прадпрыемстваў Беларусі, 2014 г.», Даследчы цэнтр ІПМ. Апытанне праведзена Лабараторыяй аксіяметрычных даследаванняў НОВАК у маі 2014 г. http://www.research.by/webroot/delivery/files/survey2014r1.pdf
Якія знешнія фактары ўплываюць на паспяховае вядзенне бізнесу ў Беларусі?

(«-3» - «моцна ўскладняюць», «0» - не мае значэння», «3» - вельмі дапамагаюць), апытанне мая 2014 г.






Фактар

Сума адказаў «-3» і «-2» моцна і вельмі ўскладняюць, %

Сума адказаў «3» і «2», дапамагаюць і вельмі дапамагаюць, %

1.

Узровень канкурэнцыі на рынку

34,4

12,1

2.

Арэндныя стаўкі

32,3

6,8

3.

Стаўкі на заёмныя сродкі з боку банкаў і іншых фінансавых арганізацый

26,5

6,4

4.

Бюракратычныя працэдуры (рэгістрацыя, дазволы, ліцэнзіі, узровень дакументаабарачэння і інш.)

26,3

7,0

5.

Сістэма праверак і штрафных санкцый

25,6

6,6

6.

Валютнае рэгуляванне

23,7

4,7

7.

Узровень абароны маёмасных правоў і інтарэсаў буйнога бізнесу

16,3

10,7

8.

Узровень карупцыі

21,0

5,6

9.

Падатковае рэгуляванне і стаўкі падаткаў

20,7

6,1

10.

Умовы дзенасці ў параўнанні з дзяржсектарам

17,6

6,0

11.

Эканамічная палітыка іншых краін

14,1

5,1

Крыніца: Апытанне «Развіццё малых і сярэдніх прадпрыемстваў Беларусі, 2014 г.», Даследчы цэнтр ІПМ. Апытанне праведзена Лабараторыяй аксіяметрычных даследаванняў НОВАК у маі 2014. http://www.research.by/webroot/delivery/files/survey2014r1.pdf
Карупцыя як крыніца дадатковых выдаткаў
У траўні 2014 эксперты Даследчага цэнтра ІПМ ацанілі ўзровень карупцыі ў бізнес- асяроддзі ў Беларусі. На думку 33,6%, карупцыя ў Беларусі шырока распаўсюджаная, у той час як 42% апытаных лічаць, што такой з'явы няма або яна вельмі слаба праяўляецца. Па шкале ад "1" (зусім не з'яўляецца праблемай ») да« 5 »(з'яўляецца істотнай праблемай), 35,5% малога і сярэдняга бізнесу Беларусі адзначылі (адказы «1» і «2»), што карупцыя не з'яўляецца праблемай для вядзення бізнесу ў нашай краіне. Праблемай карупцыю бачаць 20,8% МСБ. 61,7% рэспандэнтаў заяўляюць, што ўся або практычна ўся эканамічная дзейнасць адлюстроўваецца ў афіцыйным бухуліку. Супрацьлеглага пункту гледжання прытрымліваюцца 16,5%. Беларусь пакуль выгадна адрозніваецца ад Расіі і Украіны, але калі карупцыя ўваходзіць у Топ-5 самых вялікіх праблем для бізнесу, да яе трэба праяўляць такую ж пільную ўвагу, як да інфляцыі або росту даўгоў і неплацяжоў.

Па шкале ад "1" (дзяржаўныя служачыя не бяруць хабараў наогул) да "5" (практычна ўсе дзяржаўныя служачыя бяруць хабар), 26,7% апытаных адзначылі адказы «1» і «2», у той час як 37,8% бачаць у дзяржслужачых хранічных хабарнікаў. 57,7% беларускага прыватнага бізнесу альбо адмаўляюць такую з'яву, як хабар, альбо вельмі рэдка з ім сутыкаліся. На пастаянны характар хабараў (ацэнкі «4» і «5» па шкале ад "1" - такой з'явы няма да «5» - пастаянна) паказалі 17,1% рэспандэнтаў. Прыкладна такі ж расклад па ацэнцы такой з'явы, як "адкат". 50,2% заявілі, што такой з'явы няма або яна вельмі слаба выяўленая, а пра яе шырокі распаўсюд заявілі 20,1%.

На думку 46,6% апытаных, карупцыя наогул не прыводзіць да падаражэння выніковага прадукту або робіць гэта мінімальна, у той час як аб значным падаражэнні заяўляе 19,6%. Пры гэтым пра ператок дзяржаўных сродкаў да прыватных асобаў, прадпрыемстваў у выніку карупцыі заявілі 27% рэспандэнтаў, а адмаўляюць такую з'яву ці лічаць яе слаба выяўленай 27,4%.

40,3% апытаных лічаць, што дзяржслужачыя з'яўляюцца ініцыятарамі карупцыі, а сам бізнес вінавацяць у гэтым толькі 14,5%. На думку 28,4%, шырока распаўсюджана такая з'ява, як адміністрацыйная карупцыя. Гэта калі чыноўнікі дзеля нажывы прадастаўляюць нейкім асобам або фірмам перавагі і льготы. 34,5% адказалі, што такой з'явы няма або практычна няма.

Дадзеныя апытання паказваюць, што 25 - 30% беларускага бізнесу выразна бачаць карупцыю, лічаць яе сур'ёзнай праблемай, што негатыўна ўплывае на вядзенне бізнесу. Пры гэтым самі прадпрымальнікі часта правакуюць незаконныя дзеянні. Бізнес схільны здзяйсняць карупцыйныя дзеянні ў наступных сітуацыях: пры паскарэнні «рашэння» пытання (53,4% адказалі, што яны частыя або вельмі частыя), пры атрыманні дазволаў і ліцэнзій (42,8%), атрыманні дзяржаўнага заказу (42,3% ), змякчэнні патрабаванняў пры праверках кантралюючых органаў (41,6%) і для перамогі ў дзяржаўным тэндары (39,7%). Нават па такім пытанні, як «забеспячэнне патрэбнага судовага рашэння», 30,9% заявілі: бізнес схільны часта і вельмі часта здзяйсняць карупцыйныя дзеянні.

Асноўнымі прычынамі праявы карупцыі бізнес бачыць карысталюбства дзяржслужачых (52,7%), памяркоўнасць грамадства да карупцыі (52,6%) і недастаткова эфектыўную працу органаў па барацьбе з карупцыяй (44%). Толькі 28,4% рэспандэнтаў бачаць прычыны карупцыі ў высокай ступені дзяржаўнага рэгулявання эканомікі. Гэта значыць, што бізнес рэагуе толькі на павярхоўныя прычыны гэтай небяспечнай з'явы, а не глядзіць у корань. Шырокія функцыі і паўнамоцтвы чыноўнікаў, канфлікт інтарэсаў у рамках аднаго органа дзяржкіравання, несумненна, з'яўляюцца прычынай карупцыйных практык. Аднак, малы і сярэдні бізнес схільны бачыць прычыны ў памяркоўнасці грамадства і асабістых якасцях дзяржслужачых. Адпаведна, ён не можа выразна сфармуляваць адэкватную праграму барацьбы з карупцыяй.

Самым эфектыўным інструментам барацьбы з карупцыяй МСБ бачыць ва ўзмацненні жорсткасці крымінальнага пакарання за карупцыйныя злачынствы (58,1% рэспандэнтаў). На другім месцы ідзе павышэнне эфектыўнасці работы органаў па барацьбе з карупцыяй (57,4%), на трэцім - узмацненне падатковага кантролю за даходамі і маёмасцю дзяржслужачых і членаў іх сем'яў (50,9%). Зноў жа, два самыя дзейсныя, сістэмныя інструменты барацьбы з каранямі карупцыі - скарачэнне ступені дзяржаўнага рэгулявання эканомікі і зніжэнне ўзроўню карупцыягеннасці заканадаўства - карыстаюцца ў прадпрымальнікаў найменшай папулярнасцю. Відавочна, таму сярод МСБ па-ранейшаму слаба выказана жаданне ўступаць у бізнес-асацыяцыі і разам змагацца за дэрэгуляванне бізнесу і за ліквідацыю заканадаўчых асноў карупцыйных практык.

28,3% рэспандэнтаў лічаць намаганні дзяржавы па барацьбе з карупцыяй эфектыўнымі, а 22,7% - неэфектыўнымі. З сцвярджэннем «у бліжэйшай перспектыве ўзровень карупцыі ў Беларусі рэальна будзе зніжаны» цалкам і хутчэй згодныя 29,5% прадстаўнікоў МСБ, а 29,3% - прытрымліваюцца супрацьлеглага пункту гледжання. Цэментуюць песімістаў і аптымістаў 40 - 50% прадстаўнікоў малога і сярэдняга бізнесу. Гэта як раз тая самая сярэдзіна, якая не заўважае ніякіх зменаў, не ўпадае ў крайнасці, "не высоўваецца» і не схільная адкрыта выказваць сваё меркаванне і пажаданні. Калі ў бізнесе, нават у адносінах да такой адчувальнай тэмы, як карупцыя, дамінуе стаўленне «мая хата з краю» і «ўсё нармальна», то сама карупцыя можа адчуваць сябе цалкам вольна. Чакаць працверажэння грамадства або перазагрузкі антыкарупцыйнай палітыкі уладаў не даводзіцца.

Эфектыўныя інструменты барацьбы з карупцыяй

(«1» - зусім неэфектыўны, «5» - вельмі эфектыўны)




Інструмент

Сума ацэнак «4» і «5», з’яўляецца вельмі эфектыўным інструментам

Сума ацэнак «1» і «2»,

з’яўляецца неэфектыўным і зусім неэфектыўным інструментам



Узмацненне крымінальнага пакарання за карупцыйныя злачынствы

58,1

15,6

Павышэнне эфектыўнасці работы органаў па барацьбе з карупцыяй

57,4

14,2

Узмацненне падатковага кантролю за даходамі і маёмасцю дзяржслужачых і членаў іх сямей

50,9

19,0

Фармаванне ў грамадстве нецярпімых адносін да карупцыі

50,8

17,8

Узмацненне адміністратыўнага кантролю за службовай дзейнасцю дзяржслужачых

50,8

17,5

Павышэнне патрабаванняў пры адборы на дзяржаўную службу

48,1

22,2

Устанаўленне высокай заработнай платы дзяржаўным служачым

38,3

33,2

Скарачэнне ступені дзяржаўнага рэгулявання эканамікі

35,4

27,4

Зніжэнне ўзроўню карупцыягенасці заканадаўства

33,1

29,6

Крыніца: Апытанне «Развіццё малых і сярэдніх прадпрыемстваў Беларусі, 2014 г.», Даследчы цэнтр ІПМ. Апытанне праведзена Лабараторыяй аксіяметрычных даследаванняў НОВАК у маі 2014
Адміністратыўныя прычыны праяваў карупцыі

(шкала «1» - не з’яўляецца прычынай, «5» - з’яўляецца важнай прычынай карупцыі), % рэспандэнтаў




Прычына

Сума ацэнак «4» і «5», з’яўляецца важнай прычынай

Сума ацэнак «1» і «2»,

не з’яўляецца прычынай або з’яўляецца ў нязначнай меры



Карысталюбства дзяржаўных служачых

52,7

24,0

Памяркоўнасць грамадства да карупцыі

52,6

20,9

Недастаткова эфектыўная работа органаў па барацьбе з карупцыяй

44,0

25,9

Недастатковы падатковы кантроль за даходамі і маёмасцю дзяржслужачых і членаў іх сямей

41,9

25,7

Недастатковы адміністрацыйны кантроль за службовай дзейнасцю дзяржслужачых

40,0

26,2

Нізкая заработная плата дзяржаўных служачых

39,2

36,3

Пастаяннае рэфармаванне органаў дзяржкіравання, якое вядзе да адсутнасці ўпэўненасці ў заўтрашнім дні

31,7

34,0

Высокая ступень дзяржаўнага рэгулявання эканомікі

28,4

34,5

Крыніца: Апытанне «Развіццё малых і сярэдніх прадпрыемстваў Беларусі, 2014 г.», Даследчы цэнтр ІПМ. Апытанне праведзена Лабараторыяй аксіяметрычных даследаванняў НОВАК у маі 2014
Сферы дзяржрэгулявання бізнесу, дзе адбываецца больш за ўсё злоўжыванняў і фактаў карупцыі

(«1» - злоўжыванні адсутнічаюць, «5» - злоўжыванні вельмі частыя)




Прычына

Сума ацэнак «4» і «5», з’яўляецца важнай прычынай

Сума ацэнак «1» і «2»

не з’яўляецца прычынай або з’яўляецца ў нязначнай меры



Санітарны нагляд

39,9

25,6

Атрыманне ліцэнзій

38,8

34,6

Атрыманне дзяржзаказаў, перамога ў тэндарах

37,6

25,9

Атрыманне розных дазволаў ў мясцовых органах улады

36,9

30,5

Пажарны нагляд

36,6

26,1

Гігіенічная рэгістрацыя і сертыфікацыя

35,9

31,5

Мытнае афармленне

27,0

37,4

Падатковыя праверкі

26,8

38,2

Атрыманне спрыяльных судовых рашэнняў

25,4

37,0

Арэнда

25,2

40,6

Рэгуляванне цэн

19,5

41,1

Выплата падаткаў

19,4

45,7

Крыніца: Апытанне «Развіццё малых і сярэдніх прадпрыемстваў Беларусі, 2014 г.», Даследчы цэнтр ІПМ. Апытанне праведзена Лабараторыяй аксіяметрычных даследаванняў НОВАК у маі 2014
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка