Ганна Старыковіч Шукаючы — знойдзеш




старонка3/9
Дата канвертавання01.05.2016
Памер1.28 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

- Нават не думай на яе глядзець, зразумеў?

Косцік усміхнуўся ў адказ. Яно і зразумела, ён жа ведаў, што гэты хлопчык ўсё роўна ажэніцца на Машы, у іх народзіцца сын, потым народзіцца ён сам, а дзядуля памрэ праз дзевяць гадоў пасля гэтага. Гэта ж трэба! Ён ніколі не ведаў, што дзед Сяргей любіў бабулю з самага дзяцінства. Прыгожа…

Хлопчык растлумачыў мяккую ўсмешку Косціка, нікому канкрэтна не адрасаваную, па-свойму. Ён вырашыў, што той не ўспрымае яго словы сур’ёзна (часткова гэта было праўдай) і мае намер працягваць весці размовы і ўсміхацца з яго Машай (тут ён, вядома ж, памыляўся).

Калі ўсе, нарэшце, разышліся, а выглядала гэта даволі смешна, таму што Маша пастаянна пазірала на Косціка, а Сяргей у гэты час са злосцю глядзеў то на Машу, то на свайго ўнука, ксёндз Павел вырашыў узяць ўсю ініцыятыву на сябе і самому пачаць размову аб далейшым знаходжанні Косці ў гэтым часе.

- Можа быць, ты хочаш у дом тваіх прапрабабулі і прапрадзядулі?

- Не, - адказаў хлопчык.

- А дзе ж ты будзеш жыць? - спытаўся ксёндз, хоць сам ведаў адказ, яму і самому не вельмі хацелася, каб хлопчык жыў недзе ў іншым месцы. За дзень ён паспеў да яго прывязацца.

- Можна у вас?

- Можна. Цяпер яшчэ адно пытанне. Табе давядзецца хадзіць у школу, пакуль твой дуб не з’явіцца на месцы. Я ўсё пазнаю, і праз пару дзён ты пойдзеш у школу ў вёсцы Куль.

- Я і ў сваім свеце туды хадзіў. Там адзінаццацігадовая вялікая школа.

- Пакуль што васьмігадовая, шаноўны. У якім ты класе?

- У шостым.

- Што ж, я ўсё пазнаю. А цяпер дадому.

Ксёндз быў у вельмі добрым настроі. Усё ішло добра, наколькі магло быць у такой сітуацыі. Хлопчык забыўся пра свае беды і яму зараз стала на душы спакайней. Дома іх чакала гарачая вячэра, якая не адрознівалася вялікай разнастайнасцю ад сняданку: тыя ж бліны, толькі да іх яшчэ рысавыя каша і свежаніна.

За вячэрай ксёндз паціраў рукі ад задавальнення. Практычна адразу пасля таго, як яны зачынілі дзверы, за акном пачаўся сапраўдны снежны буран. І як утульна было сядзець у цёплай кухні і размаўляць з гэтым мілым хлопчыкам з будучыні.

- Што-небудзь змянілася ў правілах правядзення імшы?

- Не. Але я магу шчыра сказаць, што вы адпраўляеце імшу значна лепш і цікавей, чым ксёндз Франц з Куля.

- Мой хлопчык, - сказаў малады ксёндз Павел такім голасам, як быццам яму было ўжо мінімум восемдзесят гадоў, але ніяк не дваццаць восем, - Ксёндз - гэта звычайны чалавек. У кожнага з нас свой рост, вага, галасавыя звязкі, магчымасці твару і памяці. А таму і імшу кожны з нас адпраўляе па-свойму. Не можа быць нейкага эталона, акрамя Папы Рымскага хіба што.

- І ўсё роўна ваша імша лепш. Больш шчыра.

- Кожны з нас вядзе імшу шчыра. Ты падумай, калі малады чалавек ідзе ў семінарыю, то, па-першае, у большасці выпадкаў ён робіць гэта свядома, а не па чыёйсьці ўказцы. А па-другое, у яго ёсць час усё абдумаць і пакінуць семінарыю, калі ён не адчувае любові і шчырасці да сваёй справы. Любові да Бога, па-першае.

Ксёндз Павел зняў сутану і сядзеў проста ў штанах і ў швэдары. “Ён мог бы быць мне старэйшым братам”, - думаў хлопчык, употай разглядаючы ксяндза.

Калі прыйшоў час класціся спаць, Косцік зноў спачатку распрануўся і лёг пад коўдру, і толькі потым папрасіў прыбраць лямпу.

- Усё будзе добра, Косцік, не хвалюйся, - сказаў ксёндз Павел, забіраючы лямпу, аднак чамусьці амаль шэптам. - Ты ўбачыш дуб тады, калі гэтага захоча Ён. - І святар шматзначна падняў вочы да столі.

Калі ў пакоі стала цёмна, і толькі лёгкі свет прабіваўся скрозь вокны, Косціку зноў стала тужліва. Ён успомніў бацькоў, бабулю, свой пакой, падумаў, як мала часу ён праводзіў з мамай і татам, усё больш быў у нейкіх уласных думках, і як яму зараз самотна без іх.

На наступную раніцу яго разбудзіў ксёндз Павел і загадаў хуценька апранацца.

- Сёння мы пойдзем з табой у школу, я пагавару з дырэктарам. Бо ты ж павінен вучыцца!

За акном было цёмна і, Косцік быў у гэтым цалкам упэўнены, холадна. Мабыць, выгляд у хлопчыка быў няшчасны, таму святар стаў зноў тлумачыць яму, навошта трэба пайсці ў школу.

- Мы ж не ведаем, праз які час з’явіцца дуб. А раптам не праз месяц, а праз пяць гадоў.

Косцік здзіўлена падняў бровы. Пяць гадоў яму ўжо дакладна не хацелася тут знаходзіцца!

- Так-так! І што табе, не вучыцца? Пойдзеш у школу, тым больш ты кагосьці там ўжо ведаеш.

Косцік кіўнуў.

- Думаю, мне не адмовяць.

Шлях у школу, як і ў яго час, быў не блізкі. Дарогу праз вёску размыла, так што было вырашана рухацца праз поле. Як ні дзіўна, дарога праз яго была куды больш сухой і прыемнай. Вакол тонкім слоем ляжаў снег. Было ясна, што пры першых жа промнях сонца ён растане. Затым, перайшоўшы праз шашу (жвіровую дарогу, у дзевяностых там ужо быў асфальт), выйшлі на дарогу ў Куль. З комінаў яго дамоў ужо ветліва віўся дымок.

Косцік ішоў моўчкі і глядзеў сабе пад ногі. На куртку яго быў замотаны тоўсты шалік, які даў яму ксёндз, рукі хлопчык саўгануў у кішэні, так што холад яго не даймаў, але размаўляць ўсё роўна не хацелася. Ён не хацеў ісці ў гэтую школу. Ён і так не вельмі добра сыходзіўся з новымі людзьмі, з аднакласнікамі амаль не сябраваў, а тут яшчэ і новыя людзі, якія, між іншым, амаль усе памерлі да таго, пакуль Косця нарадзіўся. А тут ён павінен сядзець з імі ў адным класе. Але нічога не зробіш. Хлопчык уздыхнуў.

- Нічога не зробіш, Косця, - нібы прачытаўшы ў чарговы раз яго думкі, адказаў ксёндз. - Невядома, калі з’явіцца твой дуб.

Косця ўпарта маўчаў.

Аказалася, што ў сваім часе ён вучыўся ў больш новым будынку школы, пабудаваным у канцы саракавых. Цяпер яны стаялі перад доўгай, пачарнелай ад часу аднапавярховай хатай, з мноствам труб на даху. Над уваходам у будынак вісела сціплая таблічка «Школа». Яна стаяла трохі ўбаку ад таго месца, дзе пабудавалі новы будынак. І ўвогуле вёска Куль, як і яго родная вёска, выглядала нават у шэрую раніцу, размытую дарогу і снег больш ветліва і жыва, чым у канцы дваццатага стагоддзя.

Каля ўваходу стаяў нізенькі тоўсценькі мужчына ў паліто і званіў у званок, а заадно крычаў на дзяцей, якія са смехам забягалі ў шырокія, ветліва расчыненыя дзверы.

- Хутчэй, хутчэй, гарэзы, - крычаў ён, але ў той жа час усміхаўся.

- Дырэктар, - ціха сказаў Косціку святар, калі яны падыходзілі да дзвярэй.

- Ксёндз Павел! Мая пашана! Якімі шляхамі-дарогамі да нашай школы?

- Піцірым Уладзіслававіч! Добрай раніцы! Зазірнуў да вас па вельмі важнай справе, - адказаў ксёндз Павел, працягваючы дырэктару правую руку.

Дырэктар адказаў поціскам, а потым сказаў:

- Што ж, праходзьце.

Дырэктар перастаў званіць, твар яго стаў надзвычай сур’ёзным. Ён першым прайшоў у дзверы і хутка пакрочыў па калідоры. Ксёндз і хлопчык рушылі за ім. Пакуль ішлі, Косцік паспеў разгледзець усю нецікавую архітэктуру школы. Доўгі калідор, па чатыры дзверы на кожнай старане. У самым пачатку, як толькі ўваходзіш у школу, невялікі паварот направа, а там - дзверы, на якіх напісана «Настаўніцкая». Па сценах вісяць газавыя лямпы. Электрычнасць сюды яшчэ не дайшла.

- Праходзьце, - тым часам сказаў дырэктар, адкрываючы дзверы.

Ён першым увайшоў у кабінет, зняў паліто і хутка сеў за свой стол, паказаўшы гасцям на два крэслы насупраць. - Я вас слухаю.

- Да Сквароўскіх прыехаў іх далёкі сваяк, які быў вымушаны пакінуць свае родныя мясціны. Пасяліўся ён у мяне. Раней хлопец вучыўся ў школе і хацеў бы працягнуць сваё навучанне. У вашай школе. - Сказаўшы усё гэта, ксёндз замоўк і злучыў кончыкі пальцаў абедзвюх рук, быццам трымаў паміж далонямі шарык.

Дырэктар задумаўся. Гэта было выразна бачна па яго твары. Бровы сышліся ў адну лінію, а пальцы правай рукі сталі нярвова стукаць па стале.

- Чаму ж Сквароўскія самі не прыйшлі?

- Хлопчык жыве ў мяне, і я ўзяў на сябе задачу сачыць за яго выхаваннем.

Косцік нават здзівіўся. Калі ксёндз загаварыў другі раз, тон у яго быў ледзяным. За два дня зносін ён яго яшчэ такім не бачыў.

- Што ж, якога ён года нараджэння?

- Тысяча дзевяцьсот шаснаццатага, - не раздымаючы кончыкаў пальцаў і ўпарта не адводзячы погляду ад дырэктара, адказаў святар.

Косцік выдаў нейкі неканкрэтны гук - ці то чыхнуў, ці то падавіўся, ці то кашлянуў. Пасля гэтага ён закрыў рот рукой і сказаў:

- Прабачце.

Справа ў тым, што ён ледзь не выдаў, што ён тысяча дзевяцьсот восемдзесят чацвёртага года нараджэння. Святар своечасова яго папярэдзіў.

- А якія ў яго ёсць дакументы? – Запытаў дырэктар.

- Ніякіх, - усміхнуўшыся, адказаў ксёндз Павел. - Яму дванаццаць гадоў. - У якім ты раней класе вучыўся, Косця?

- Яшчэ нядаўна, у верасні, у шостым. – Шчыра адказаў хлопчык.

- Добра, - сказаў дырэктар і кіўнуў, быццам проста слоў не хапіла. - Ён будзе прыняты ў шосты клас. У яго ёсць якія-небудзь прыналежнасці?

- Не, але ўсё, што трэба, мы набудзем.

- Пер’і, чарніла, чарнільніцу, пяць сшыткаў, аловак. А падручнікі я выдам.

- Вялікі дзякуй, - устаючы, адказаў ксёндз і працягнуў руку дырэктару.

Піцірым Уладзіслававіч таксама ўстаў, адказаў на поціск рукі, а потым звярнуўся да Косціка, які таксама ўзняўся з крэсла:

- Чакаю вас заўтра, малады чалавек. Не спазняйцеся, калі ласка.

На вуліцы ксяндза і хлопчыка чакала хмурная раніца лістапада. Пад нагамі раставаў снег, лужыны зноў размоклі, і дарога ўяўляла сабой суцэльную кашу з зямлі. Да брамы ішлі моўчкі, калі ж выйшлі, ксёндз сказаў:

- Гэта вялікая ўдача, што ён пагадзіўся ўзяць цябе ў школу. Бо няма дакументаў. Нічога, нават пасведчання аб нараджэнні.

- Дзякуй.

“Дзякуй” было не зусім шчырым, бо Косцік зусім не хацеў ісці ў гэтую школу. Але ён нічога не сказаў пра гэта святару. Хлопчык здзівіўся, што пакінуўшы школу, яны адправіліся не ў сваю вёску, а наадварот, углыб вёскі Куль. Там, аказваецца, знаходзілася крама, у якой можна было купіць усё неабходнае. Месцілася чна таксама не на тым месцы, дзе ў дзевяностыя, а крыху правей. Крама ўяўляла сабой звычайны драўляны дом, толькі ў адрозненне ад школы была пафарбавана бледна-блакітнай фарбай і ўсяго з адной трубой. Па дарозе некалькі чалавек павіталіся з ксяндзом і з цікавасцю паглядзелі на Косціка, які стараўся не заўважаць іх поглядаў і ўпарта глядзеў пад ногі – на размокшую зямлю.

Крама аказалася зачыненай, бо яны рана прыйшлі. Яна працавала толькі з дзесяці гадзін, а было ўсяго каля дзевяці. Марозіцца біты час на вуліцы зусім не хацелася, так што ксёндз Павел прапанаваў Косціку схадзіць у вёску, а потым вярнуцца разам у Куль і зрабіць неабходныя пакупкі.

На зваротным шляху Косцік ціха спытаў:

- А ці можна мне схадзіць да лесу, раптам дуб зноў з’явіўся?

- Вядома ж! Калі хочаш, давай я з табой схаджу.

- А можна я адзін?

Ксёндз кіўнуў. Ён разумеў, што дзіця сумуе па бацькам, і ніякае, нават самае добрае стаўленне, не зможа замяніць яму роднага чалавека. Каля дарогі, якая вядзе да касцёла, іх шляхі на час разышліся, каб потым зноў злучыцца. Дуба на ўскрайку не аказалася, нават пруціка. Нічога. Косцік моўчкі пастаяў каля гэтага месца. Было ціха і сыра. У паветры пахла дажджом, гнілым лісцем і адзінотай. Усе вакол было прасякнута засмучэннем паміраючай прыроды. Косцік прысеў на пень, які ў яго свеце стаяў насупраць дуба, і пачаў разважаць і, паддаўшыся пануючым вакол роспачы і адзіноце, шкадаваць сябе. Мала таго, што жыў усё сваё нядоўгае жыццё ў адзіноце, дык яшчэ цяпер і сям’і няма, і сябры, напэўна, тут не знойдуцца. Аднак, па-першае, доўга сядзець на пні было нецікава, а па-другое, пачало халадаць, так што і не пасядзіш доўга. Да таго ж пайшоў снег.

Павольна Косцік пайшоў да касцёла. Ксёндз у гэтым свеце быў адзіным блізкім яму чалавекам. Тым больш, што яны збіраліся схадзіць у Куль зноў, за пакупкамі для школы. Але калі падышлі да касцёла, Косцік вырашыў у яго не заходзіць, а абысці вакол.

Буйнымі камянямі вакол была выкладзена дарожка, па баках якой летам, мабыць, раслі кветкі. За касцёлам, прама насупраць алтара, знаходзіліся дзве акуратныя магілы з масіўнымі помнікамі. Косцік згадаў, што ў дзевяностых там нічога такога не было, так што падышоў бліжэй, каб прачытаць. На адным, чорным, яркімі пазалочаным літарамі было напісана: “Андрэй Разоўскі”. Памёр Разоўскі зусім нядаўна і пражыў шмат гадоў. На другім (ён і выглядаў старэйшым) імя сцерлася практычна цалкам, можна было толькі разабраць некаторыя асобныя літары і дату смерці - канец дзевятнаццатага стагоддзя. Косцік, можна сказаць, нават некалькі здзівіўся, убачыўшы ўсяго дзве магілы. Ён чамусьці вырашыў, што ксяндзы павінны жыць тут да самай старасці і паміраць. “Як памрэ тут ксёндз Павел?” - раптам закруцілася ў галаве няпрошаная думка.

Забыўшы пра помнікі і тугу, Косцік пабег у касцёл, у захрыстую. Ды так хутка, як быццам ад гэтага залежала ў дадзены момант чыёсьці жыццё.

Ксёндз Павел нізка схіліўся над сталом і нешта пісаў. Калі Косцік увайшоў, ён адарваўся ад свайго занятка, закрыў сшытак, прыбраў пяро і чарнільніцу (рабіў ён гэта ў поўнай цішыні і задуменнасці) і толькі потым, звярнуўся да хлопчыка:

- Ты гатовы пайсці са мной зноў?

Косцік паслухмяна кіўнуў. У яго раптам зноў падняўся настрой, сумныя думкі кудысьці зніклі, і засталася толькі радасць ад таго, што ён зноў бачыць ксяндза.

І зноў яны ішлі ўдвух па мокрай дарозе, зноў вярнуліся ў Куль, прайшлі міма школы і накіраваліся ў краму, дзе ксёндз купіў хлопчыку ўсё неабходнае, што сказаў дырэктар.

Увечары Машы ў касцёле не было, і як бы Косця сябе не адгаворваў, ён усё роўна засумаваў з гэтай нагоды. Сумаваў і яго дзед Сяргей. Пазней хлопцы пачулі ад ксяндза Паўла, што Маша сур’ёзна захварэла, і яе не будзе вельмі доўга.

На наступную раніцу Косцю абудзілі яшчэ раней. Ён неяк апрануўся і з напалову заплюшчанымі вачыма выйшаў на вуліцу памыцца. І ўбачыў, што ў двары, па-першае, цёмна, а па-другое, скрозь яшчэ не сонную цемнаватую раніцу відаць даволі шмат снегу. І холадна, вельмі холадна. Вярнуўшыся ў дом, ён ўзяўся за сняданак разам з ксяндзом Паўлам. Затым склаў у палатняны мяшок незнаёмыя прыналежнасці, цёпла апрануўся ў чыесьці рэчы (трэба сказаць, выбіраць не даводзілася, усе прынесла Косціна прапрабабуля, і на тым дзякуй, таму што са сваіх рэчаў быў толькі цёплы швэдар, які ўжо быў на хлопчыку) і па змёрзлай вясковай дарозе ўслед за астатнімі дзецьмі накіраваўся ў Куль у школу. Па шляху яго ніхто не чапаў, хлопчыкі, нават знаёмыя яму, ішлі групкамі і размаўлялі паміж сабой, так што да школы ён дабраўся ў звыклай адзіноце.

На парозе, як і дзень таму, стаяў дырэктар, усміхаўся і званіў у званок. Калі Косця прайшоў у дзверы і павітаўся, усмешка з твару дырэктара знікла. Ён адказаў кіўком, а затым доўга глядзеў хлопчыку следам, забыўшыся званіць у званочак. Праз паўхвіліны, калі амаль усе дзеці былі ў класах і распраналіся, дырэктар апамятаўся, апошні раз пазваніў і зачыніў дзверы. У калідоры Піцірым Уладзіслававіч узяў Косціка пад локаць і моўчкі павёў да нейкага кабінету. Вось яны мінулі першы, другі, трэці кабінет. Косцік падумаў, што дырэктар вядзе яго да сабе, але каля чацвёртай дзверы яны спыніліся і, прапусціўшы наперад дзяцей, якія спазняліся, прайшлі следам. Усё сваё свядомаё жыццё Косцік правучыўся у нармальнай каменнай школе з вялікімі вокнамі, прасторнымі класамі і, наогул, звычайнымі, зразумелымі кожнаму школьніку канца дваццатага–пачатку дваццаць першага стагоддзя ўмовамі. Тут жа было ўсё цалкам надварот. Па-першае, вельмі нізкія столі, калісьці фарбаваныя ў белы колер, а цяпер месцамі цёмныя. На столі былі замацаваны дзве вялікія газавыя лямпы, якія і асвятлялі ўвесь клас. На сценах ніякіх шпалераў - голыя дошкі. На той сцяне, што насупраць вокнаў - доўгая вешалка, а на ёй паліто і шапкі вучняў гэтага класа. На двух нізенькіх дробных акенцах - фіранкі, хоць і чыстыя, але, здаецца, вельмі старыя, таму што не беласнежнага, а шэра-блакітнага колеру. Парты - грубыя нізкія сталы праз увесь клас, а за імі – лаўкі. Усяго тры такіх сталы, якія стаяць адзін за адным. За адным сталом - чатыры чалавекі. За самай апошняй партай - два хлопчыкі. Перад кожным вучнем – чарнільніца. Справа, у першага невялічкага акенца, за якім нявесела прачынаўся лістападаўскі світанак, - грубы стол і стул. Каля стала - настаўніца ў доўгай цёмнай спадніцы, белай кашулі, цёплай грубай кофце і ў вялікіх нязграбных ботах, падобных на мужчынскія. Валасы прыбраныя ў жмут і абвязаныя рознакаляровай хусткай - адзінай яркай плямай ва ўсім абліччы настаўніцы. Нават твар яе адпавядаў надвор’ю і Косцінаму настрою. Ды і настрою ўсіх вакол. Дзеці глядзелі на дырэктара і новага хлопчыка хмура і недаверліва.

Аднак Піцірыма Уладзіслававіча твары дзяцей, здавалася, зусім не хвалявалі. Дырэктар адпусціў Косцін локаць і ветліва сказаў:

- Добрай раніцы, дзеці.

- Добрай раніцы, таварыш дырэктар, - адгукнуліся невясёлыя галасы.

- Можаце садзіцца. А цяпер дазвольце мне прадставіць вам новага вучня вашага шостага класа. Яго завуць Косця Сквароўскі. Прыехаў ён здалёк, нашых нораваў не ведае, так што не крыўдзіце яго. Спадзяюся, усё ў вас будзе добра.

Косцік агледзеў дзяцей. Двух з іх ён ўжо ведаў - гэта яго дзед, Сяргей Сквароўскі, побач з ім сядзеў бялявы і худы Антоній Костка. Астатніх Косцік бачыў упершыню. Усе пачалі па чарзе прадстаўляцца. Відавочна, што рабілі гэта ўжо некалькі разоў, таму ўсё прайшло вельмі хутка і гладка.

- Юзэф Мельжыч, вёска Кавальчукі.

І Коцік згадаў, што бачыў твар гэтага хлопчыка ў акне, калі заходзіў у дом да сваёй прапрабабулі. Хлопчык неяк хітра паглядзеў на новенькага, таксама, відаць, прыпомніў, што бачыў яго аднойчы. Выглядаў ён добра. Чыста апрануты, худы, але ў той жа час з ружовым румянцам на шчаках. Вочы блакітныя, прыгожыя, нос прамы, губы пухленькія, чырвоныя. І голас звонкі. Вымавіў усяго некалькі слоў, а ўсе дзяўчынкі, якія былі ў класе, як па камандзе паглядзелі на яго. Такога больш не паўтаралася ні з кім. Увогуле, вельмі прыгожы хлопчык. І хітры. Косцік адразу гэта адчуў. А брат, Уладзік, зусім на яго не падобны: маленькі, пухленькі, праўда, таксама сімпатычны, але добры, з прыемнай усмешкай на вуснах.

- Сяргей Сквароўскі, вёска Кавальчукі.

Сказаў і, хоць і не ўсміхнуўся, але адчувалася, як ніколі, прыязнасць.

“Дзед, усё ж такі”, - падумаў Косцік і ў душы пацяплела.

- Антоній Костка, вёска Кавальчукі.

А вось ён ужо ўсміхнуўся. За два дні знаёмства гэты худы хваравіты хлопчык прывязаўся да Косціка і не хацеў для яго нічога дрэннага. Косця ў адказ не ўсміхнуўся, але ледзь прыкметна кіўнуў. Падобна на тое, што Антоній тут быў самым малодшым. Што самым маленькім, дык гэта дакладна.

- Рыгор Цыбулька, вёска Ліпкі, - прадставіўся даўгалыгі хлопец, які не вымаўляў «р».

У яго былі цалкам чорныя валасы, шэра-блакітныя вочы, грубы нос бульбінай, буйныя губы, шырокія плечы, вялізныя далоні, і ўсім гэтым ён кіраваў, здавалася, вельмі няскладна. Ён не ведаў, куды дзець вялікія кулакі, і вадзіў імі па сваёй частцы парты. Не хацелася б выпрабаваць на сабе моц гэтых кулакоў.

- Ганна Верасковіч, - амаль праспявала танюсенькім голасам высокая моцная дзяўчынка з доўгай русой касой.

Сімпатычная, але для поўнай карцінкі прыкладнай спагадлівай дзяўчынкі не хапае ўсмешкі. Вусны так і засталіся нерухомымі. Толькі выпусцілі наружу словы і зноў сплюшчыліся. Косцік ужо ўзмок, стоячы ў пазычаным паліто і шаліку. Але знаёмствы працягваліся. Яны ішлі адзін за адным, але хлопчыку здалося, што прайшло не менш пятнаццаці хвілін.

- Алена Правадава, вёска Кавальчукі.

Вельмі падобная з братам знешне. Нават валасы кароткія. Мабыць, такая ж разумная, спагадлівая і дысцыплінаваная. І вочы такія прыгожыя… Але думкі давялося перапыніць. Прадстаўляўся наступны вучань.

- Макараў Гена, вёска Куль.

Не паспеў ён дагаварыць, як Юзэф Мельжыч павярнуўся і сказаў:

- Ніякі ты не Гена, а Гвідон.

Хлопчык, якога абазвалі Гвідонам, нічога не адказаў, толькі пачырванеў і ўтаропіўся ў парту. Аня хіхікнула, а настаўніца нахмурылася.

- Давайце далей, а то трэба пачынаць урок.

- Пётр Якаў. Вёска Куль.

Тоўсты хлопчык, з вялікімі блакітнымі вачыма і пушыстымі вейкамі. Падобна на тое, што не зласлівы.

- Яна Гнацько, вёска Ліпкі.

Маленькая дзяўчынка з доўгай касой. І так міла ўсміхнулася, што Косцік не вытрымаў і ўсміхнуўся ў адказ.

Нарэшце, чарга дайшла да апошняй парты, дзе сядзелі два хлопчыкі. Там, відавочна, давядзецца сядзець Косціку.

- Уладзік Яроўскі, вёска Куль.

Высокі моцны хлопец з квадратнай сківіцай і такімі ж магутнымі, як у Рыгора, кулакамі. А побач з ім худы хлопчык у акулярах і завітымі валасамі, кручкаватым носам і ззяючай усмешкай:

- Уладзімір Хіхштэйн.

- Яшчэ ёсць адна вучаніца, Марыя Паўлоўская, але яна пакуль хварэе, - сказала настаўніца пасля таго, як назваўся Валодзя. Ці не тая самая Марыя?

- А цяпер, Косця, распранайся і сядай за апошнюю парту. Падручнікі я прынясу табе на перапынку, - сказаў дырэктар, ды такім салодкім голасам, што Косцік успомніў, як аднойчы ён з’еў дванаццаць эклераў.

І слодыч гэтая стаіць у горле, і не змыць яе нічым.

Давялося паслухацца дырэктара. Хлопчык распрануўся, сеў за стол, з палатнянага мяшка дастаў усе прылады і падрыхтаваўся слухаць. А настаўніца пачала ўрок. Аказваецца, першай была матэматыка. Усё было так проста і элементарна, што неўзабаве Косцік засумаваў. Падобныя задачы яны вырашалі яшчэ ў трэцім класе. На карычневай дошцы крэйдай Інэса Валер’еўна напісала ўмовы трох задач. Новыя аднакласнікі з напружанымі тварамі думалі над рашэннямі. Заўважыўшы, што новы вучань нічога не робіць, Інэса Валер’еўна падышла паглядзець, у чым справа. Якое ж было яе здзіўленне, калі яна ўбачыла, што Косцік усё вырашыў.

- Ты проста разумнік! Хлопцы, давайце жывей, Кастусь Сквароўскі ўжо ўсё вырашыў.

Не трэба было гэта ўсім аб’яўляць. Ніхто з дзяцей не ўзяўся за рашэнне з новай сілай, наадварот, усё адарваліся ад сур’ёзнага занятку і паглядзелі на новенькага. Асабліва непрыемна было лавіць на сабе погляды двух здаравякоў: Рыгора Цыбульку ды Уладзіка Яроўскага. Калі цішыня зацягнулася, раптам раздаўся танюсенькі галасок Валодзі Хіхштэйна:

- Дык і што? І я даўно вырашыў!

“Ага, ёсць усе-такі яшчэ адзін разумнік”, - падумаў Косцік і ў душы ўзрадаваўся.

У наступны раз будзе знарок вырашаць больш павольна, каб яўрэйчык вырашыў хутчэй.

Але настаўніца зноў усё сапсавала. Яна падышла да Валодзі, паглядзела рашэнні і сказала:

- Вырашыць, канешне, вырашыў, ды не правільна. А вось Косця – правільна!

Цяпер і мясцовы разумнік глядзеў на яго з нянавісцю. І толькі двое не азіраліся на Косціка: Сяргей Сквароўскі (шчырае дзякуй дзеду) і Антоній Костка. Інэса Валер’еўна паглядзела на насценны гадзіннік, якія вісеў справа ад дошкі, і з трыумфам паведаміла, відавочна спачувала новенькаму, на якога ўсе злаваліся:

- У вас засталося сем хвілін. На перапынку вырашаць не дазволю. Схіліцеся над сшыткамі.

Потым яна падышла да Косціка і забрала ў яго сшытак. Тым часам за акном пасвятлела. Хмары, праўда, усё роўна хадзілі па небе і не спрыялі добраму настрою, але на душы на некаторы час стала весялей таму, што на вуліцы зусім прачнуўся дзень.

- Падыдзі сюды!

Косця ўстаў з-за стала і падышоў да настаўніцы. Паглядзеў у адкрыты сшытак і ўбачыў там вялікім пяцёрку.

- На першы раз, - зашаптала яна, - за твой розум я дарую табе ўсе гэтыя кляксы. Але калі будзеш рабіць хатняе заданне, будзь, калі ласка, больш акуратны.

За дзвярыма зазваніў званочак і дзеці пачулі вясёлы голас Піцірыма Уладзіслававіча:

- Перапынак! Перапынак! Усім апранацца і крочыць на сняданак! Перапынак!

Косця пайшоў апранацца, а яго аднакласнікі нешта імкліва нешта дапісвалі ў сшытках. Затым устаў з-за стала Антоній Костка, потым Хіхштэйн, потым і дзед Сяргей. Косцік выйшаў з класа ўслед за ўсімі на вуліцу. Ён быў тут усяго раз і не паспеў разгледзець усіх падрабязнасцяў. Справа ў тым, што школа яго часу была сучасная - са сталовай і спартыўнай залай ўнутры. Дзе ж размяшчалася сталовая тут, пакуль было невядома.

Неўзабаве ўсё стала зразумела. Вучні школы хутка выходзілі з будынка і, шумна размаўляючы, накіроўваліся за яго. Школа была васьмігадовая, так што класаў было столькі ж - прыкладна па трынаццаць-пятнаццаць вучняў у кожным.

1   2   3   4   5   6   7   8   9


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка