Еўрапейскі гуманітарны Ўнівэрсітэт дэпартамент гісторыі




Дата канвертавання17.03.2016
Памер279.6 Kb.
Еўрапейскі гуманітарны Ўнівэрсітэт
ДЭПАРТАМЕНТ ГІСТОРЫІ


Вучэбная праграма разгледжана і рэкамендавана да зацвярджэння
на паседжанні дэпартамента Гісторыя Беларусі і культурная антрапалогія

назва дэпартамента

Кіраўнік акадэміцкага дэпартамента _____________________________________ П.У. Церашковіч



подпіс ПІІ

Пратакол № ____ ад «____» ____________________ 2011 г.



«Зацвярджаю»
Дэкан Бакалаўрскай школы
______________ Р.Я. Міненкоў

подпіс

«____» ______________ 2011 г.



ВУЧЭБНАЯ ПРАГРАМА

па дысцыпліне:



ГІСТАРЫЧНАЯ АНТРАПАЛОГІЯ
для студэнтаў дзённай бакалаўрскай праграмы

Беларусістыка: Гісторыя Беларусі і культурная антрапалогія


Аўтар: Шаталава Вольга Фёдараўна, магістр

ШІІ, навуковая ступень, навуковае званне



e-mail: volisza@mail.ru



2010/2011 навучальны год













Курс

3










Семестр

2

























Усяго гадзін (крэдытаў)

120

(3)







З іх:













Аўдыторныя заняткі

48




Самастойная праца студэнта

66


Лекцыі

18




Падрыхтоўка да семінара

18

Практычныя заняткі

6




Падрыхтоўка да практ.заняткаў

12

Семінары

18




Падрыхтоўка эсе

10

Калоквіўм

2




Падрыхтоўка творчага задання

12

Кантрольная работа

4




Падрыхтоўка да кантрольнай работы

8

Офісныя гадзіны выкладчыка

6




Падрыхтоўка да калоквіўму

6

Від атэстацыі: выніковая адзнака выстаўляецца па накапляльнай сістэме


Вільня 2011 г.



ТЛУМАЧАЛЬНАЯ ЗАПІСКА
Другая палова ХХ стагоддзя выявіла крызіс у антрапалагічнай навуцэ. Падзеі Другой сусветнай вайны і з’яўленне новых тыпаў камунікацыі і інфраструктуры спрыялі адкрыццю раней недаследаванных куткоў зямной кулі: далекай поўначы Амерыкі, Новай Гвінеі, глыбінных раёнаў Паўднёва-Ўсходняй Азіі і шэрагу выспаў Інданезійскага архіпелагу. За кароткі час зніклі ўсе невывучаныя плямёны. Антраполагі сутыкнуліся з праблемай страты свайго даследчага аб’екту. Падобны рэгрэс назіраўся і ў гістарычнай навуцэ. Стала відавочным, што пазітывісцкія ўстаноўкі ХIX ст. звузілі навуковы аналіз да даследавання безасабовых працэсаў, падзеяў і структур. Рэшта чалавечага жыцця - штодзённыя практыкі, уяўленні пра асобу, сусвет і грамадства і г.д. - выпала з даследчага поля гісторыка. Пошук выйсця прывёў прадстаўнікоў абедзьвух навук да стварэння міждысцыплінарнага накірунку – “гістарычнай антрапалогіі” (ГА) (альбо “антрапалагізаванай гісторыі”). Галоўным даследчым аб’ектам ГА стаў чалавек, яго светаўспрыняцце і паўсядзеннасць у розныя гістарычныя эпохі (перадусім, у Сярэднявеччы і раннім Новым Часе). Тое, якім чынам праходзіла зрастанне антрапалагічных і гістарычных метадаў і прыемаў, як пашыралася праблемнае поле абедзьвух дысцыплін і якія даследчыя вынікі даў гэты працэс, будзе выкладзена ў курсе “Гістарычная антрапалогія” на бакалаўрскай праграме спецыяльнасці “Гісторыя Беларусі і культурная антрапалогія”.

Мэтай курса з’яўляецца азнаямленне студэнтаў з комплексам тэарэтычных ведаў і метадалагічных падыходаў гістарычнай антрапалогіі; выпрацоўка ўмення аналізаваць і інтэрпрэтаваць сацыяльныя, палітычныя, эканамічныя і культурныя працэсы з пункту гледжання дадзенага кірунка (што значыць: разглядаць асобу галоўным аб’ектам навуковых даследаванняў і асноўным суб’ектам гісторыі). Увага навучэнцаў будзе прыцягнута да наступных праблемаў ГА:



  • фармавання прасторава-часавых уяўленняў насельніцтва Еўропы;

  • механізма стварэння стэрэатыпаў і маркіравання людзей на “сваіх”-“іншых”-“чужых”;

  • выстройвання гендерных і ўзроставых адносінаў у розных гістарычных і тэмпаральных кантэкстах;

  • паўставання уяўленняў пра сям’ю, дзяцінства, маладосць, сталасць і старасць;

  • фармавання палітычных уяўленняў і біхейвіаральных практык насельніцтва Еўропы;

  • функцыянавання памяці як крыніцы пра мінулае;

  • механізма стварэння і функцыянавання так званых “месцаў памяці”.

У выніку праходжання курса студэнт пазнаеміцца з еўрапейскай гісторыяй у ГА перспектыве ад Антычнасці да сённяшняга дню, навучыцца крытычна аналізаваць вышэй названыя праблемы, пераносіць іх на беларускую рэчаіснасць, выводзіць паралелі і спецыфіку. Апроч таго, ен будзе практыкавацца ў працы з рознакшталтнымі крыніцамі (фільмамі, тэкстамі дакумэнтаў, фатаздымкамі, малюнкамі і г.д.) і ў стварэнні так званага “шчыльнага апісання” (К.Гірц). Кожны з навучэнцаў падрыхтуе па адной індывідуальнай прэзентацыі на 4-ы семінарскія заняткі. Такім чынам, ен атрымае навык самастойнага пошуку матэрыялаў, іх аналізу, прэзентацыі і публічнага выступу перад аднагрупнікамі.

Праграма разлічана на 120 гадзін. 48 з іх з’яўляюцца аўдыторнымі і прыпадаюць на лекцыі, семінары, калоквіўм і практычныя заняткі. 66 гадзін адводзяцца на самастойную працу студэнтаў - падрыхтоўку рэфератаў, гістарычных эсэ, прэзентацый і рэцэнзій.

Матэрыяльна забяспечыць навучальны працэс бібліятэка ўніверсітэту, электронныя рэсурсы, дакументальныя фільмы канала ББС, дакументы і матэрыялы, падрыхтаваныя выкладчыкам да асобных заняткаў.

Тэматычны план

тэмы


Тэмы курса і/або заняткаў







Офісныя гадзіны

Лекцыі

Практычныя заняткі

Семінары

Калоквіўмы

Самастойная праца

1.

Тэма 1. Уводзіны ў курс “Гістарычная антрапалогія”




2




2




6




Лекцыя 1. Уводзіны ў курс “Гістарычная антрапалогія”




2
















Семінар 1. Школы гістарычнай антрапалогіі










2




2




Кантрольная работа
















4

2.

Тэма 2. Прасторава-тэмпаральныя ўяўленні еўрапейцаў

2

4

2

6




10




Лекцыя 2. Канцэпцыі прасторы ў ГА.




2
















Семінар 2. Прасторавыя ўяўленні заходнееўрапейца: ад Антычнасці да Найноўшага часу










2




2




Лекцыя 3. Канцэпцыі часу ў ГА.




2
















Семінар 3. Тэмпаральныя ўяўленні эпохі Сярэднявечча










2




2




Семінар 4. Прасторавае і часавае ўспрыманне беларуса










2




2




Практычны занятак 1. Разбор артыкулаў А.Гурэвіча “Время вывихнулось…” і “Пространственно-временной континуум…”







2







4




Офісныя гадзіны

2
















3.

Тэма 3. “Свае” – “іншыя” – “чужыя” Еўропы




2




4




8




Лекцыя 4. “Свае” – “іншыя” – “чужыя” Еўропы




2
















Семінар 5. Этналандшафт беларускай вескі










2




2




Семінар 6. Чалавек рэлігійны (“свае” – “чужыя” ў эпоху Сярэднявечча)










2




2




Кантрольная работа
















4

4.

Тэма 4. Гістарычная дэмаграфія

2

4




2




2




Лекцыя 5. Еўрапейская сям’я ад Антычнасці да ХХ ст.




2
















Лекцыя 6. Дзяцінства і старасць - “вынайдзеныя” катэгорыі Новага часу




2
















Семінар 7. Дзяцінства і старасць - “вынайдзеныя” катэгорыі Новага часу










2




2




Офісныя гадзіны

2
















5.

Тэма 5. Антрапалогія ўлады. Асноўныя падыходы, метадалогія і метады вывучэння ўлады ў ГА




2

2

2




6




Лекцыя 7. Антрапалогія ўлады. Асноўныя падыходы, метадалогія і метады вывучэння ўлады ў ГА.




2
















Семінар 8. Палітычная культура беларусаў










2




2




Практычны занятак 2. Праца з палявымі сшыткамі







2







4

6.

Тэма 6. Вусная гісторыя.

2

4

2

2

2

34




Лекцыя 8. Вусная гісторыя. Асноўныя паняткі і метады навуковага аналізу.




2
















Лекцыя 9. “Месцы памяці”. Канструяванне аб’ядноўваючых сімвалаў




2
















Семінар 9. “Месцы памяці”. Канструяванне аб’ядноўваючых сімвалаў










2




2




Практычны занятак 3. Праца з палявымі сшыткамі







2







4




Офісныя гадзіны

2



















Рэферыраванне манаграфіі (рэферат-прэзентацыя)
















12




Калоквіум













2

6




Эсэ
















10




Всего

6

18

6

18

2

66

Літаратура

Асноўная


  1. Антропология власти. Хрестоматия по политической антропологии: В 2-х т. / Составитель и ответственный редактор В.В.Бочаров. - Санкт-Петербург: Издательство Санкт-Петербургского университета, 2007.

  2. Блок М. Феодальное общество. - М., 2003.

  3. Бродель Ф. Материальная цивилизация и капитализм.XV-XVIII вв. (В 3 т.). - М.: Прогресс, 1992. - 679 с.

  4. Гуревич А. Я. Категории средневековой культуры. - М., 1984.

  5. Кромм М.М. Историческая антропология. Пособие к лекционному курсу // http://www.countries.ru/library/antropology/krom/index.htm (Available: 31.01.2011).

  6. Ле Гофф Ж. Другое Средневековье: Время, труд и культура Запада. - Екатеринбург, 2000. – 326с.

  7. Лурье С.В. Историческая этнология. Учебное пособие для вузов. – М.: Академический Проект «Гаудеамус», 2004. – 624с.

Дадатковая


  1. Ardener E. The Construction of History: “vestiges of creation” // History and Ethnicity / Edited by M. Chapman, M. McDonald, E. Tonkin.- London and New York: Routledge, 1989, pp. 22– 33.

  2. Chapman M., McDonald M., Tonkin E. History and Social Anthropology // History and Ethnicity / Edited by M. Chapman, M. McDonald, E. Tonkin.- London and New York: Routledge, 1989, pp. 1 – 21.

  3. Cohn Bernard S. History and Anthropology: The State of Play // Comparative Studies in Society and History, Vol. 22, No. 2 (April 1980), pp. 198-221.

  4. Historia życia prywatnego.W 5-u T. / Pod redakcją A.Prosta i G.Vincenta. – Wrocław-Warszawa-Kraków, 2006.

  5. Homo Historicus: К 80-летию со дня рождения Ю. Л. Бессмертного: В 2 кн. - М., 2003.

  6. Jameson F. The political unconscious: narrative as a socially symbolic act // The New Social Theory Reader. Contemporary Debates / Edited S.Seidman and J.Alexander. – London-New York: Routledge, 2001. – pp. 101 - 111.

  7. Le Goff J. Historia i pamięć – Warszawa: Wydawnictwo UW, 2007.

  8. Merridale C. Night of Stone. Death and Memory in 20th century Russia. – Penguin books, 2000.

  9. Pastoureau M. Średnioweczna gra symboli. – Warszawa: Oficyna Naukowa, 2006.

  10. Sahlins M. Historical metaphors and mythical realities // The New Social Theory Reader. Contemporary Debates / Edited S.Seidman and J.Alexander. – London-New York: Routledge, 2001. – pp. 47 - 55.

  11. Simmel G. The Stranger // Simmel G. On Individuality and Social Forms. Selected Writings / Edited and with an Introduction by Donald N.Levine. – Chicago-London: The University of Chicago Press, 1971. - С. 143-149.

  12. Willis P. Wyobraznia etnograficzna. – Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu agielońskiego, 2005.

  13. Алексеев В.П. Историческая антропология. Учебное пособие. - М.: “Высшая школа”, 1979.

  14. Арьес Ф. Ребенок и семейная жизнь при Старом порядке. - Екатеринбург, 1999.

  15. Безрогов В., Кошелева О. Детство и дети: начальная библиография // Теория моды, № 8, 2008. - С. 38 - 60.

  16. Берк П. Историческая антропология и новая культурная история // НЛО, № 75, 2005 // http://magazines.russ.ru/nlo/2005/75/ne5.html (Available: 31.01.2011).

  17. Бессмертный Ю.Л. «Анналы»: переломный этап? // Одиссей. 1991. М., 1991.

  18. Блок М. Апология истории, или Ремесло историка. - М., 1986.

  19. Блок М. Короли-чудотворцы: Очерк представлений о сверхъестественном характере королевской власти, распространенных преимущественно во Франции и в Англии. - М., 1998.
  20. Блюм А. Родиться, жить и умереть в СССР. – М.: Новое издательство, 2005.


  21. Бэрк П. Народная культура Эўропы ранняга Новага часу. - Мінск: “Тэхналогія”, 2003.

  22. Бюргьер А. Историческая антропология и школа "Анналов" // Антропологическая история: Подходы и проблемы: Материалы российско-французского семинара. Ч. 2. М., 2000.

  23. Гуревич А.Я. История – нескончаемый спор. Медиевистика и скандинавистика: статьи разных лет. – М.: Изд-во РГГУ, 2005.

  24. Дарнтон Р. Великое кошачье побоище и другие эпизоды из истории французской культуры. - М., 2002.

  25. Дэвис Н. 3. Возвращение Мартена Герра. - М., 1990.

  26. Дюби Ж. Трехчастная модель, или представления средневекового общества о себе самом. - М., 2000

  27. Дюмон Л. Homo Hierarchicus. Опыт описания системы каст. – Спб: Евразия, 2001.

  28. Елфимов А.Л. Об антропологии и гуманитарных науках: несколько заметок о творчестве К.Гирца // «НЛО», № 70, 2004 // http://magazines.russ.ru/nlo/2004/70/el7.html (Available: 31.01.2011).

  29. Зеленина Г. От скудности эмоций к скудности источников полувековой путь детских исследований // Теория моды, № 8, 2008. – С. 19 – 37.

  30. Калверт К. Выпрямленный ребенок: одежды для пеленания и стульчики для ходьбы // Теория моды, № 8, 2008. – С. 60 - 90.
  31. Кондратьева Т. Кормить и править. О власти в России 16 – 20 веков. – М.: РОССПЭН, 2006.


  32. Ле Гофф Ж. Средневековый мир воображаемого. - М., 2001.

  33. Ле Гофф Ж. Цивилизация средневекового Запада. - М., 1992.

  34. Ле Руа Лядюри Э. Монтайю, окситанская деревня (1294—1324). - Екатеринбург, 2001.

  35. Раманава І. “Рабочы ўжо ўсімі фібрамі свайго існавання зразумеў [...] што ўсялякая ўлада вораг рабочага класа” / / Гістарычны альманах. 2005. Т.2. - С. 71—85.

  36. Токць С. Беларуская вёска ў эпоху зменаў: Другая палова ХІХ – першая траціна ХХ ст. Мінск: Тэхналогія, 2007. - 308 с.
  37. Уортман Р. Сценарии власти. В 2-х Т. – М.: ОГИ, 2004.

  38. Успенский Б. Дуалистический характер русской средневековой культуры (на материале «Хождения за три моря» Афанасия Никитина) // Успенский Б.А. Избранные труды. Т.1. Семиотика истории. Семиотика культуры. - Москва: Гнозис, 1994. - С. 254-297.

  39. Успенский Б. Царь и Бог: Семиотические аспекты сакрализации монарха в России. – Москва, 1987. http://www.krotov.info/history/18/1/uspen_09.htm. (Available: 31.01.2011).


  40. Февр Л. Бои за историю. – М., 1991.

  41. Феллер В. Введение в историческую антропологию // http://vf.narod.ru/index.htm (Available: 31.01.2011).


Апісанне курса (адпаведна тэматычнаму плану)
Тэма 1. Уводзіны ў курс “Гістарычная антрапалогія”

Лекцыя 1. Уводзіны ў курс “Гістарычная антрапалогія”

Гістарычная антрапалогія ў сістэме гуманітарных ведаў. Перадумовы ўзнікнення, прадмет, аб’ект, метадалогія гістарычнай антрапалогіі. Французская школа (школа “Аналаў” і яе паслядоўнікі: М.Блок, Л.Февр, Ф.Брадэль, Ш.Маразэ, Р.Мандру, Ж.Дзюбі, Ж.Ле Гоф, Э.Ладзюры, А.Бюргер, М.Феро і іншыя). Англійская школа (К.Томас, Н.Дэвіс). Амерыканская школа (К.Гірц, В.Цёрнэр, Л.Хант). Нямецкія даследчыкі (Р.ван Дзюлмен, Х.Медык). Расейская плынь гістарычнай антрапалогіі (Б.Раманаў, А.Гурэвіч, М.Бахцін і кола аўтараў часопіса “Адысей”).


Семінар 1. Школы гістарычнай антрапалогіі

Пытанні да семінара:

1. Перадумовы і гісторыя станаўлення гістарычнай антрапалогіі

2. Школа “Аналаў”: прадстаўнікі і асноўныя даследчыя тэмы

3. Падабенствы і адрозненні англійскай, амерыканскай, нямецкай і расейскай школ

4. Перспектывы развіцця гістарычнай антрапалогіі на Беларусі


Літаратура (асноўная):

Берк П. Историческая антропология и новая культурная история // НЛО, № 75, 2005 // http://magazines.russ.ru/nlo/2005/75/ne5.html (Available: 31.01.2011).

Кромм М.М. Историческая антропология. Пособие к лекционному курсу // http://www.countries.ru/library/antropology/krom/index.htm (Available: 31.01.2011).

Лурье С.В. Историческая этнология. Учебное пособие для вузов. – М.: Академический Проект «Гаудеамус», 2004. – 624с.



Літаратура (дадатковая):

Cohn Bernard S. History and Anthropology: The State of Play // Comparative Studies in Society and History, Vol. 22, No. 2 (April 1980), pp. 198-221.

Бюргьер А. Историческая антропология и школа "Анналов" // Антропологическая история: Подходы и проблемы: Материалы российско-французского семинара. Ч. 2. М., 2000.

Гуревич А.Я. История – нескончаемый спор. Медиевистика и скандинавистика: статьи разных лет. – М.: Изд-во РГГУ, 2005. – 889с.


Тэма 2. Прасторава-тэмпаральныя ўяўленні еўрапейцаў

Лекцыя 2. Канцэпцыі прасторы ў ГА

Уяўленні аб прасторы. Sacrum vs. Profanum (М.Эліадэ). Прастора цывілізаванага і варварскага. Макракосм і мікракосм у Сярэднявеччы (А.Гурэвіч). Лес-пустыня Ж.Ле Гофа. Прастора камунальнай кватэры І.Уцехіна.


Семінар 2. Прасторавыя ўяўленні заходнееўрапейца

Пытанні да семінара:

1. “Прастора” ў працах па гістарычнай антрапалогіі

2. Канцэпт прасторы Ж.Ле Гофа

3. Канцэпт прасторы А.Гурэвіча

Літаратура (асноўная):

Гуревич А.Я. Категории средневековой культуры. http://justlife.narod.ru/gurevich (Available: 31.01.2011).

Ле Гофф Ж. Другое Средневековье. Время, труд и культура Запада. 2-е издание исправленное. – Екатеринбург: Издательство Уральского университета, 2002.

Літаратура (дадатковая):

Гуревич А.Я. Пространственно-временной континуум “Песни о нибелунгах” // Гуревич А.Я. История – нескончаемый спор. Медиевистика и скандинавистика: статьи разных лет. – М.: Изд-во РГГУ, 2005. – С. 118 – 137.


Лекцыя 4. Канцэпт часу ў ГА

Тэмпаральныя ўяўленні ў гістарычнай перспектыве: бясконцасць, стагоддзе, час. Цыклічны і лінейны час. Іеранімія (М.Эліадэ). Панятак хранатопу і форм часу: М.Бахцін, А.Я.Гурэвіч, Ж.Ле Гоф, К.Гірц. Доўгая гістарычная працягласць: Л.Вавэль, Ф.Брадэль.


Семінар 3. Тэмпаральныя ўяўленні эпохі Сярэднявечча

Пытанні да семінара:

1. Прасторава-тэмпаральны кантынуум як ўмова мыслення ў Сярэднявеччы

2. Час купца vs. час гараджаніна

3. Час кляштару vs час маёнтку
Літаратура (асноўная):

Гуревич А.Я. Категории средневековой культуры. http://justlife.narod.ru/gurevich (Available: 31.01.2011).

Ле Гофф. Средневековый мир воображаемого. – М. 2001.

Літаратура (дадатковая):

Гуревич А.Я. Пространственно-временной континуум “Песни о нибелунгах” // Гуревич А.Я. История – нескончаемый спор. Медиевистика и скандинавистика: статьи разных лет. – М.: Изд-во РГГУ, 2005. – С. 118-137.

Ле Гофф Ж. Цивилизация средневекового Запада. Пер с фр. / Общ. Ред. Ю.Л. Бессмертного; Послесловие А.Я.Гуревича. – М.: Прогресс, 1992. – 376с.
Семінар 4. Прасторавыя і часавыя ўяўленні беларусаў.

Пытанні да семінара:



  1. Асаблівасці прасторавага мыслення беларусаў

  2. Сакральная і мірская геаграфія

  3. Тэмпаральныя структуры


Літаратура (асноўная):

Санько С. Некаторыя падставовыя прасторавыя й часавыя структуры традыцыйнай беларускай касмалёгіі. Прастора

Санько С. Некаторыя падставовыя прасторавыя й часавыя структуры традыцыйнай беларускай касмалёгіі. Тэмпаральныя структуры

Лобач У. «Поле культуры» ў традыцыйным светапоглядзе беларусаў Падзвіння (паводле твораў Яна Баршчэўскага)



Практычны занятак 1.

Разбор прац А.Гурэвіча “Время вывихнулось: поругание умершего правителя” і “Пространственно-временной континуум «Песни о Нибелунгах»"



Літаратура:

Гуревич А.Я. “Время вывихнулось: поругание умершего правителя” // Гуревич А.Я. История – нескончаемый спор. Медиевистика и скандинавистика: статьи разных лет. – М.: Изд-во РГГУ, 2005. – С. 118 – 137.

Гуревич А.Я. “Пространственно-временной континуум «Песни о Нибелунгах»" // Гуревич А.Я. История – нескончаемый спор. Медиевистика и скандинавистика: статьи разных лет. – М.: Изд-во РГГУ, 2005. – С. 118 – 137.
Тэма 3. “Свае”-“іншыя”-“чужыя” Еўропы

Лекцыя 4. “Свае”-“іншыя”-“чужыя” Еўропы
Ментальныя ўстаноўкі. М.Блок, Л.Феўр. Светапогляд чалавека Сярэднявечча ў працах Э.Ле Руа Ладзюры, К.Гінзбурга. “Агідныя” і “шанаваныя” прафесіі (Ж.Ле Гоф). Свядома выключанныя з грамадства - вар’яты (М.Фуко). “Чужынец” (Дж.Зімель). “Тэатр жаху” (Рыхард ван Дзюльмен).
Літаратура (асноўная):

Simmel G. The Stranger // Simmel G. On Individuality and Social Forms. Selected Writings / Edited and with an Introduction by Donald N.Levine. – Chicago-London: The University of Chicago Press, 1971. – С. 143 – 149.

Van Gennep A. Obrzędy przejścia. Systematyczne studium ceremonii. O bramie i progu, o gościnności i adopcji, o ciąży i porodzie, o narodzinach, dzieciństwie, dojrzewaniu i inicjacji, o swięceniach kapłańskich i koronacji królów, o zaręczynach i zaślubinach, o pogrzebie i porach roku, i o wielu innych rzeczach / Przełożyła Beata Biały. Wstępem opatrzyła Joanna Tokarska-Bakir. – Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2006.

Блок М. Феодальное общество. М.: Изд-во им. Сабашниковы, 2003. - 504 с.

Ле Гофф Ж. Другое Средневековье. Время, труд и культура Запада. 2-е издание исправленное. – Екатеринбург: Издательство Уральского университета, 2002.

Февр Л. Историзирующая история. О чуждой для нас форме истории // Февр Л. Бои за историю. – М.: "Наука". – 1991. – С. 67-71.



Літаратура (дадатковая):

Фуко М. История безумия в Классическую эпоху // http://www.gumer.info/bibliotek_Buks/Culture/fuko_bez/index.php (Available: 31.01.2011).

Nowicka E. Innowacja i innowator w społeczeństwie preindustrialnym // Studia Socjologiczne, № 4, 1967.
Семинар 5. Этналандшафт беларускай вёскі

Пытанні да семінару:

1. “Свае”

2. “Іншыя”

3. “Чужыя”
Літаратура (асноўная):

Паўлючук У. Беларусы як этнічная група // Homo Historicus 2008.

Тэксты з архіву ОБТА
Семінар 6. Чалавек рэлігійны (“Свае”-“іншыя”-“чужыя” ў Сярэднявеччы)


  1. Механізмы “выключэння” і падставы іх выкарыстання

  2. Еўрапейская чараўніца vs. расейская юродзівая


Літаратура (асноўная):

Блок М. Феодальное общество. М.: Изд-во им. Сабашниковы, 2003. - 504 с.

Ле Гофф Ж. Другое Средневековье. Время, труд и культура Запада. 2-е издание исправленное. – Екатеринбург: Издательство Уральского университета, 2002.

Фільм каналу ВВС “Інквізіцыя” і “Юродзівыя”

Пратаколы допытаў Жанны Д’Арк
Тэма 4. Гістарычная дэмаграфія

Лекцыя 5. Еўрапейская сям’я: вопыт новага апісання

Уяўленні пра сям’ю. Крыніцы па гісторыі сям’і. Функцыі шлюбу і сябраў сям’і. Эвалюцыя тыпаў сям’і ў Еўропе (Рымская сям’я, сям’я ў франкаў і германцаў, вынаходніцтва “кахання” ў Новы час, французская і англійская сям’я ў 19-20 ст). Кантрацэпцыя. Прастытуцыя і суценерства.


Літаратура (асноўная):

Historia życia prywatnego.W 5-u T. / Pod redakcją A.Prosta i G.Vincenta. – Wrocław-Warszawa-Kraków, 2006.

Flandrin J. Historia Rodziny. – Warszawa: Volumen Liga Respublikańska, 1998.

Літаратура (дадатковая):

Aries Ph. Historia dzieciństwa. Dziеcko i rodzina w dawnych czasach / Przekład M.Ochab. – Gdańsk: Marabut, 1995. – 238c.


Лекцыя 6. Дзяцінства і старасць – “вынайдзеныя” катэгорыі Новага часу

Успрыняцце ўзроста і грамадскае стаўленне да яго. Ініцыяцыя і сацыяльныя функцыі дзетак і старых у еўрапейскім грамадстве 14 – 19 стст. Асоба. Прадвызначаннасць роляў. Цела і сэксуальнасць. Гістарычная дэмаграфія: Ф.Арыес, П.Ласлэт, К.Калвэрт, Ж.Бойс і іншыя.


Семінар 7. Дзяцінства і старасць – “вынайдзеныя” катэгорыі Новага часу

Пытанні да семінара:

1. Дзяцінства паводле Ф.Арыеса, П.Ласлэта і К.Калвэрта

2. Што значыла быць маленькім у Сярэднявеччы і Новым часе?

3. Старасць і яе ўспрыняццё ў Заходняй Еўропе ў 17 – 20 стст.

4. Дзяцінства і старасць: падабенствы і непадобнае ўва ўспрыняцці грамадствам


Літаратура (асноўная):

Aries Ph. Historia dzieciństwa. Dziеcko i rodzina w dawnych czasach / Przekład M.Ochab. – Gdańsk: Marabut, 1995. – 238c.

Bois J. Historia starości. Od Montaigne’a do pierwszych emerytur / Przełożyła K.Marczewska. – Warszawa: Marabut, 1996. – 326c.

Калверт К. Выпрямленный ребенок: одежда для пеленания и стульчики для ходьбы // Теория моды. Одежда. Тело. Культура. Лето 2008. – С. 61–91.



Літаратура (дадатковая):

Зеленина Г. От скудности эмоций к скудности источников: полувековой путь детских исследований // Теория моды. Одежда. Тело. Культура. Лето 2008. – С. 19 – 37.

Kuklo C. Kobieta samotna w społeczeństwie miejskim u schyłku Rzeczypospolitej szlacheckiej. Studium demograficzno-społeczny. – Białystok: Wydawnictwo UwB, 1998. – 267c.

Тэма 5. Антрапалогія ўлады. Асноўныя падыходы, метадалогія і метады вывучэння ўлады ў ГА

Лекцыя 7. Антрапалогія ўлады. Асноўныя падыходы, метадалогія і метады вывучэння ўлады ў ГА

Улада. Сакралізацыя правадыроў. Сімвалы ўлады. Свая – чужая ўлада. Грэх. Казнь караля. Замак і храм: барацьба ўплываў. Палітычны выбар асобы. Даследаванні М.Блока, А.Гурэвіча і іншых. “Вандруючыя лідары” (Т.Шчапанская). “Улада як дазволены гвалт” (Т.Кандрац’ева).


Семінар 8. Палітычная культура беларусаў

Пытанні да семінару:

1. Асноўныя палітычныя канстанты беларусаў

2. Ўяўленні пра ўладны стажок

3. “Ідэальны правадыр”
Літаратура (асноўная):

Антропология власти. Хрестоматия по политической антропологии. В 2-х т. / Сот. И отв. Ред. В.В.Бочаров. – СПб: Издательство ЕУ, 2006.

Блок М. Короли-чудотворцы. Очерк представлений о сверхъестественном характере королевской власти, распространенных преимущественно во Франции и Англии / Предисловие Ж. Ле Гоффа, послесловие А.Я. Гуревича, перевод и комментарии В.А. Мильчиной. - Москва: Языки русской культуры, 1998.

Васючэнка П. Беларус вачыма беларуса. Беларус міфалагізаваны, гістарычны, рэальны // ARCHE, № 3, 2004. – С. 115-130.

Воля да ўлады (размова з Валянцінам Акудовічам) // Ракіцкі В. Беларуская Атлянтыда (Бібліятэка Свабоды. XXI стагодзьдзе). – Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, 2006. – С. 416-421.
Практычны занятак 2. Праца з палявымі сшыткамі
Тэма 6. Вусная гісторыя

Лекцыя 8. Вусная гісторыя. Асноўныя паняткі і метады аналізу наратываў

Старажытны, стары і новы час і гісторыя (Ж.Ле Гоф). Культурная амнэзія (П.Нара). Культурная памяць (Я.Асман). Калектыўная і культурная памяць (М.Хальбвакс).


Лекцыя 9. “Месцы памяці”. Канструяванне аб’ядноўваючых сімвалаў.

Аб’ядноўваючыя і “негатыўныя” сімвалы ідэалагічных праэктаў (Л.Гудкоў), “Месцы памяці” (П.Нара), Памяць як поле палітычнай барацьбы (Х.Вельцар), Мапы памяці, мемарыяльныя версіі мінулага (Н.Данілава). Регуляванне болю (трансфармацыя калектыўных траўм) (І.Кукулін).


Літаратура (асноўная):

Ассман Я. Культурная память. Письмо, память о прошлом и политическая идентичность в высоких культурах древности / Перевод с немецкого М.М.Сокольской. – Москва: Языки славянской культуры, 2004.

Хальбвакс М. Социальные рамки памяти / Пер. с фр. и вступ. статья С.Н.Зенкина. – М.: Новое издательство, 2007. – 348с.

Літаратура (дадатковая):

Sutton D. Remembrance of Repasts: An Anthropology of Food and Memory. - Oxford, 2001.

Wertsch J. Narratives as Cultural Tools in Sociocultural Analysis // Official History in Soviet and Post-Soviet Russia. Ethos 28 (4), рр. 511-534.
Семінар 9. “Месцы памяці”. Канструяванне аб’ядноўваючых сімвалаў.

Пытанні да семінару:



  1. П’ер Нара пра “месцы памяці”

  2. З якіх сімвалічных месцаў Вы б склалі “месцы памяці” беларусаў?


Літаратура (асноўная):

Проблематика мест памяти. Франция-память / П. Нора, М. Озуф, Ж. де Пюимеж, М. Винок. -. СПб.: Изд-во С.-Петерб. ун-та, 1999.

Ассман Я. Культурная память. Письмо, память о прошлом и политическая идентичность в высоких культурах древности / Перевод с немецкого М.М.Сокольской. – Москва: Языки славянской культуры, 2004.

Хальбвакс М. Социальные рамки памяти / Пер. с фр. и вступ. статья С.Н.Зенкина. – М.: Новое издательство, 2007. – 348с.



Літаратура (дадатковая):

Wertsch J. Narratives as Cultural Tools in Sociocultural Analysis // Official History in Soviet and Post-Soviet Russia. Ethos 28 (4), рр. 511-534.


Практычны занятак 4. Праца з палявымі сшыткамі
Калоквіум “Праблемы гістарычнай антрапалогіі”

Крытэрыі ацэнкі пісьмовых работ:

Стандартныя для работ такога тыпу.

1) Прадэманстравана разуменне праблемы (пытання) і дано вычэрпваючае яе апісанне (даны адказ на яго), змест раскрыты цалкам; 2) Дадзена ўласная ацэнка тэксту, ягонай глыбіні.
Ацэнка ведаў студэнтаў:

Стандартныя для работ такога тыпу.

па накапляльнай сістэме


  • результаты письменных работ - 40% (вклад в общую оценку);

  • участие в обсуждении вопросов на семинарских занятиях - 40% (вклад в общую оценку);

падрыхтоўка прэзентацый 20% (вклад в общую оценку);
Прыкладныя тэмы рэфератаў, эсе

Праца павінна раскрываць любую з тэм курса і быць напісанай з прыцягненнем гістарычных альбо антарапалагічных крыніц.


Спіс літаратуры для рэферыравання:

Алексеев В.П. Историческая антропология. Учебное пособие. – М.: “Высшая школа”, 1979. – 213с.

Ассман Я. Культурная память. Письмо, память о прошлом и политическая идентичность в высоких культурах древности / Перевод с немецкого М.М.Сокольской. – Москва: Языки славянской культуры, 2004.

Бочаров В.В. Истоки власти // Антропология власти. Хрестоматия по политической антропологии: В 2-х т. / Составитель и ответственный редактор В.В.Бочаров. Т.1. Власть в антропологическом дискурсе. – Санкт-Петербург: Издательство Санкт-Петербургского университета, 2007. - С.172 – 224.

Бэрк П. Народная культура Эўропы ранняга Новага часу. - Мінск: “Тэхналогія”, 2003. - 380с.

Гуревич А. Я. Категории средневековой культуры. - М., 1984.

Калверт К. Выпрямленный ребенок: одежды для пеленания и стульчики для ходьбы // Теория моды, № 8, 2008. – С. 60 - 90.

Кондратьева Т. Кормить и править. О власти в России 16 – 20 веков. – М.: РОССПЭН, 2006.


Кромм М.М. Историческая антропология. Пособие к лекционному курсу // http://www.countries.ru/library/antropology/krom/index.htm (Available: 31.01.2009).

Лурье С. Смута как функциональное проявление традиционного сознания // Лурье С.В. Историческая этнология. Учебное пособие для вузов. – М.: Академический Проект «Гаудеамус», 2004. – С. 429 – 449.



Лурье С. Функциональный внутриэтнический конфликт // Лурье С.В. Историческая этнология. Учебное пособие для вузов. – М.: Академический Проект «Гаудеамус», 2004. – С. 468 – 486.

Уортман Р. Сценарии власти. В 2-х Т. – М.: ОГИ, 2004.

Успенский Б. Царь и Бог: Семиотические аспекты сакрализации монарха в России. – Москва, 1987.


Феллер В. Введение в историческую антропологию // http://vf.narod.ru/index.htm (Available: 31.01.2011).

Хальбвакс М. Социальные рамки памяти / Пер. с фр. и вступ. статья С.Н.Зенкина. – М.: Новое издательство, 2007. – 348с.


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка