Зубкаўская дзяржаўная агульнаадукацыйная сярэдняя школа Клецкага раёна




Дата канвертавання04.04.2016
Памер71.46 Kb.


Установа адукацыі

“Зубкаўская дзяржаўная агульнаадукацыйная

сярэдняя школа Клецкага раёна “

Мы- беларусы

Мэта: выхоўваць вучняў на лепшых традыцыях нацыянальнай культуры; раскрыць адметныя якасці беларусаў, нашых продкаў; выхоўваць павагу да роднай мовы, да беларускага народа, яго гістарычнага мінулага, культурнай спадчыны.



(Гучыць беларуская песня.)

Вучань : - Хто мы?

Вучні: Мы - беларусы! (Слайд №2)

Вучаніца: Мы нарадзіліся на беларускай зямлі, узгадаваліся і жывём на Беларусі.

Вучаніца. Радзілася я ў Беларусі,

Дзе ціхі задумлівы бор.

Ляцяць сюды з выраю гусі

Да сініх, цудоўных азёр. (Слайд №3)


Стаяць векавыя дубровы,

Даносіцца ласкавы шум.

І сонца, і ветрык вясковы

Цяплом саграваюць душу… (Слайд №4, №5)


Радзілася я ў Беларусі,

Дзе срэбрам крыніцы звіняць,

Сюды з крыкам радасным гусі

З далёкага поўдню ляцяць.(Слайд №6)



Настаўнік. З даўніх часоў на тэрыторыі Беларусі жылі нашы продкі. Чым жа яны займаліся? (Слайд №7)

Вучань. Галоўным заняткам старажытных жыхароў Беларусі было земляробства. (Слайд №8) Яны сеялі жыта, ячмень, авёс, проса, грэчку, лён і каноплі.

Продкі беларусаў былі людзі дужыя і працавітыя. Для пасеваў яны высякалі дрымучы лес, а потым яго выпальвалі. Са свойскіх жывёл у нашых продкаў былі каровы, козы, авечкі, свінні, сабакі.

Нашы продкі былі выдатныя паляўнічыя (слайд №9), добра ведалі норавы і звычкі дзікіх звяроў. Яны палявалі на зубра, тура, мядзведзя, лася, вепра. Вельмі развіта было лясное пчалярства.

Мёд, воск, звярыныя шкуры старажытныя жыхары Беларусі не толькі спажывалі самі, але і вывозілі ў іншыя краіны.



Настаўнік. Беларусь мая сінявокая!(Слайд №10). Якая прыгожая назва ў нашай краіны. Беларусь! А яшчэ мы завём яе - Радзіма. (Слайд №11). А яшчэ - Бацькаўшчына. Радзіма - бо тут мы нарадзіліся, бо яна нам самая родная з усіх краін на цэлым свеце. Бацькаўшчына - бо яна нам дасталася ад нашых бацькоў. А ім ад іхніх бацькоў - нашых дзядоў. А далей - ад прадзедаў, ад прапрадзедаў… І так аж да самых далёкіх продкаў.

(Слайд №12). На нашай беларускай зямлі багата рэк, азёр, а ў жыце ўлетку цвітуць блакітныя васількі. Беларусь - наша Радзіма . А з чаго пачынаецца Радзіма? З песні маці, з роднага слова. Паслухаем вершы пра Беларусь, пра родную мову.



(Вучні чытаюць вершы.)

Вучаніца. Я – дзяўчынка-беларуска

з васільковымі вачыма.

Хоць малая, але знаю:

Беларусь - мая Радзіма.


Між лясамі ды азёрамі -

Васільковыя палі…

Я не ведаю, не ведаю

Прыгажэйшае зямлі.(Слайд №12).



(Вучні чытаюць вершы Л. Пранчака “Дарагая Беларусь”, Н. Галіноўскай “Зямля мая”, А. Вольскага “Непаўторны край”, М. Маляўкі “Я - беларус маленькі”.)

Вучань. Я нарадзіўся беларусам,

Беларусам буду жыць!

Мову родную вучуся

Шанаваць, цаніць, любіць. (Слайд №13).



Настаўнік. Беларускі народ мае сваю родную беларускую мову. Яна прыгожая, мілагучная, спеўная, лагодная. Мы, беларусы, ганарымся сваёй роднай беларускай мовай. ( Вучні чытаюць запіс на дошцы: “Хто не шануе сваю родную мову, той не шануе сам сябе”. Ф. Багушэвіч.)

Вучань чытае верш У. Мазго “Ты адкуль бруішся, мова?

Ты адкуль бруішся, мова?

З сініх нёманскіх крыніц?

Па зямлі збіраю словы,

Нібы россыпы суніц.
Мілая, адзіная

Нам, нашчадкам, дадзена

Любаю радзімаю

Ад дзядоў і прадзедаў.



Вучань чытае верш М. Пазнякова “Міколкавы пытанні”.

Француз па-французску, па-польску - паляк

Гавораць з маленства, а я, мама, як?

Замежную мову я ў садзе вучу,

А на беларускай - не ўмею, маўчу.

Чаму, адкажы мне, ты, тата і дзед

Не размаўлялі на роднай нідзе?

Я рускую мову люблю і вучу.

І нашу таксама я ведаць хачу.

Буквар беларускі прашу мне купіць,

І родную мову пачну я вучыць.

Слайд №14. Гульня “Перакладчыкі”. (Вучні перакладаюць словы з рускай мовы на беларускую.)

Карандаш - …аловак

Родина - …

Тетрадь - …

Учебник - …

Утро - …


Ёж - …

Дождь - …

Осень - …

Настаўнік. Неацэнны моўны скарб нашага народа - прыказкі і прымаўкі. (Слайд №15) Ужо няма тых людзей, якія прыдумалі гэтыя трапныя выразы, а прыказкі працягваюць жыць. Прыказкі і прымаўкі даюць карысныя парады, вучаць нас дабру, перасцерагаюць ад дрэнных учынкаў. Ці ведаеце вы беларускія прыказкі і прымаўкі?

(Вучні называюць прыказкі і прымаўкі).



  • Шануй бацьку з маткай, другіх не знойдзеш.

  • Хто працуе, той не сумуе.

  • Спяшыць - людзей насмяшыць.

  • Усюды добра, а дома лепей.

  • Дарагая тая хатка, дзе радзіла мяне матка.

  • Хто пытае, той шмат знае.

  • Малая пчала, ды і тая працуе.

  • Чалавек невучоны, як тапор нетачоны.

Настаўнік. ( Слайд №16.) Заўсёды беларусы вызначаліся здатнасцю да жартаў, кемлівасцю. Скарбонкай народнай мудрасці і назіральнасці лічацца беларускія загадкі. Кемлівасці, дасціпнасці вучыліся дзеткі, калі адгадвалі загадкі. Паглядзім, ці кемлівыя вы, дзеці?

( Вучні загадваюць загадкі.)

Блакітнае вока ад зямлі высока. (Неба)


Нахмурыцца , насупіцца,

У слёзы ўдарыцца -

Нічога не застанецца.(Хмара)
Хвост мой пушысты, кажух мой агністы,

Хітрай называюць і курэй хаваюць. (Лісіца)


Крылаў не мае, а лятае,

Без рук, а вароты адчыняе,

Без голасу, а спявае.

Без пугі, а хмары ганяе. (Вецер).


Прыйшла чорна маці, усіх паклала спаці.(Ноч)
Ён раскажа і пакажа, як жыве планета наша.

А няма электратоку - ён без мовы і без зроку. (Тэлевізар)


З гаспадаром сябруе, дом вартуе.

Ляжыць пад ганкам - хвост абаранкам.(Сабака.)


Сосны лечыць ён з вясны,

Доктарам завуць лясным. (Дзяцел)



Настаўнік. Я ў вас вось што запытаю,

Вы скажыце, госці, мне:

Ці вам добра тут, ці не?

Ну, тады чаго чакаеце?

Чаму артыстаў не вітаеце?

(Вучні расказваюць жарты. Слайд №17)

****


Сын. Тата, сёння я адзін ва ўсёй школе мог адказаць настаўніку.

Бацька. А што ён пытаў, сынок?

Сын. Хто разбіў акно?

****


Маці.Чаму ты перад сном прычэсваешся?

Сын. Трэба. Бывае, сасню, што я ў гасцях, дык сорамна будзе непрычасанаму.

****


Маці. Чаму ты, сынок, нічога ў пару не робіш? Помні, што адклад не ідзе на лад.

Сын. Ах, калі так, мамачка, дык тады дай мне сягоння тыя цукеркі, што ты схавала назаўтра.
Ехалі з горкі скарагаворкі. (Слайд №18). Па дарозе разбіліся на дзве часткі. Іх трэба сабраць.(Вучні злучаюць часткі скарагаворак).
У чаплі чапляня, беламу зайку.

Белы бусел баяў байку таўкуць мак камары.

На двары без пары у зайкі зайчаня.

(Вучні вучацца выгаворваць скарагаворкі. Слайд № 19).

Завітала ў госці казка – сустракайце, калі ласка! (Слайд № 20).

У даўнія часы, калі простыя людзі яшчэ не ўмелі пісаць, расказвалі адзін аднаму, сваім дзецям розныя цікавыя казкі. Героямі казак былі жывёлы, а таксама выдуманыя істоты. Сюжэты казак былі не толькі забаўляльнымі, але многаму маглі навучыць.

Сёння мы ўспомнім з вамі казкі, складзеныя беларускім народам.

- Якімі словамі пачынаецца казка “Курачка-раба”?

“Жыў дзед, жыла бабка. Была ў іх курачка-раба. Нанесла курачка яечак поўны падпечак. Сабрала бабка яечкі ў чарапіцу, ды паставіла на паліцу”.

- Што крычаў Пеўнік, калі яго схапіла ліса? (Казка “Коцік , пеўнік і ліса”.)


“Коце, браце!

Мяне ліска нясе

У высокія горы,

У глыбокія норы,

Па барах, па карчах,

Аж бярэ мяне страх!”

- Якімі словамі пачынаецца казка “Сынок з кулачок”?

“Жылі дзед і баба. Быў у іх сынок. Ды такі малы, што з-пад шапкі не відаць. Не большы за кулак”.

- Што казала каза-манюка кожны раз дзеду, калі вярталася з пашы?

“ – Нідзе не была. Нічога не ела, нічога не піла. Толькі як бегла цераз масток, ухапіла кляновы лісток, а як бегла ля крынічкі, ухапіла кропельку вадзічкі…”

- Як заканчваецца казка “Піліпка-сынок”?

“ А Піліпка прыляцеў з гусямі дахаты. Зарадаваліся бацькі, што Піліпка вярнуўся, пасадзілі яго за стол, пачалі частаваць. А гусям далі аўса. Тут і казка ўся.”

(Вучні дзеляцца на 2 каманды і складваюць з разразных частак казку.)

Музычная паўза. Дзеці спяваюць беларускую народную песню.


  • Малайцы, дзеці! А зараз час пагуляць.

Беларуская народная гульня “Маша”. (Слайд №21).

Усе становяцца ў кола, пасярэдзіне знаходзіцца Маша з завязанымі вачамі.

Дзеці прыгаворваюць:
Маша, ты пацеха наша!

Ручкі з золата, ножкі з долата,

Валасы кудлатыя, а вочы зыркатыя.

(Маша хапае каго-небудзь з кола і спрабуе адгадаць, хто гэта. Калі яна адгадае імя дзіцяці, той становіцца Машай, калі не - працягвае лавіць дзяцей і адгадваць).

Настаўнік. Паслухайце яшчэ адну гісторыю. (Слайд №22).

Ці то полем, ці то лесам ішлі тры падарожнікі. Ішлі яны тры дні і тры ночы ды яшчэ паўдня. Раптам чуюць – спявае нехта. Першы кажа:

- Відаць, жаўранак спявае.

- Не, - кажа другі, - гэта лес шуміць.

А трэці прыпаў вухам да зямлі і прашаптаў:

- Ды гэта ж зямля спявае.

Вось якая яна, наша беларуская зямля!

(Вучні чытаюць вершы пра родны край).


Я - беларус, я нарадзіўся

На гэтай казачнай зямлі.

Дзе між лясоў і пушчаў дзікіх

Адвеку прашчуры жылі.(Слайд №23)


Я - беларус, я ганаруся,

Што маю гэтае імя.

Аб добрай славе Беларусі

У свеце знаюць нездарма. (Слайды №24, 25).


Я - беларус, і я шчаслівы,

Што маці мову мне дала,

Што родных песень пералівы

І зблізку чую і здалля. (Слайд №26).


Я - беларус, і хоць сягоння

Яшчэ малы, але скажу:

“Я родам з племя непакорных

І прад бядой не задрыжу.” (Слайд №27).


Высока ў небе вырай кружыць,

Ляціць за сіні небакрай.

Не забывай ніколі, дружа,

Сваю зямлю, свой родны край! Слайд №28).





База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка