Zgromadzenie ludowe – ekklezja – zbierało się kilka razy w miesiącu, każdy obywatel mógł wziąć udział w jego obradach, władza ustawodawcza, wybór i kontrola urzędników, decyzje o wojnie i pokoju, sąd skorupkowy. Areopag




старонка1/14
Дата канвертавання21.04.2016
Памер248.72 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14


PAŃSTWA ANTYCZNE

IV tysiąclecie – polaryzacja majątkowa, podział na wolnych i niewolnych, obywateli i nieobywateli. Państwo jako wspólnotę obywateli akcentowano w greckim polis i rzymskiej civitas. Sakralizacja władzy. Państwa dzielą się na monarchie (Egipt, Międzyrzecze, Rzym cesarski) i republiki (polis greckie, civitas rzymska)

Rządy w Rzymie: monarchia -> 510 r. pne, republika ->27 r. pne, pryncypat ->284 r. dominat 476 r. W despotiach na czele stał król (Egipt – faraon, Babilon – lugal) Władza była dożywotnia. Pomocnikami władcy byli wezyrowie i nubandowie.

POLIS GRECKIE

Ateny – VI w pne – reformy Solona i Kleistenesa. Solon zwolnił biednych obywateli od długów i wprowadził podział społeczeństwa według cenzusu majątkowego. Powołał radę czterystu. Kleistenes likwiduje ustrój rodowo plemienny, powołuje radę pięciuset, ostracyzm i sądownictwo.



  • Zgromadzenie ludowe – ekklezja – zbierało się kilka razy w miesiącu, każdy obywatel mógł wziąć udział w jego obradach, władza ustawodawcza, wybór i kontrola urzędników, decyzje o wojnie i pokoju, sąd skorupkowy.

  • Areopag – rada starszych istniała już wcześniej za monarchii, 500 członków od Kleistenesa, dzieliła się na 10 zespołów, każdy pracował przez 1/10 roku. Nadzór nad urzędnikami.

  • Urzędnicy – wykonywali uchwały ekklezji i bule (Wielka Rada), ściśle określone kompetencje, z początku bezpłatni, potem otrzymywali diety, wybierani i odpowiedzialni przed zgromadzeniem, roczne kadencje.

    • Króla zastąpiło kolegium archontów – archont eponim (zarząd cywilny), archont polemarch (wojsko), archont basileus (religia), 6 thesmothetów (sądy cywilne) i sekretarz. Po rocznym urzędowaniu archontowie zostawali członkami aeropagu.

    • Strateg – główny dowódca wojska z czasów demokratycznych.

  • Sąd ludowy – heliaia (od czasów Kleistenesa) – najwyższa instancja, 6000 sędziów podzielonych na 10 zespołów zajmujących się różnymi sprawami. Byli wybierani albo losowani na zgromadzeniu ludowym.

CIVITAS RZYMSKA

  • Zgromadzenia ludowe – złożone z obywateli, zbierały się dla różnych celów. Informacyjno sprawozdawcze – contiones, comitia – różny zakres, comitia curiata – tylko dla patrycjuszy, comitia centuriata – podział według przynależności obywateli do centurii, comitia tributa – według miejsca zamieszkania. Zgromadzenia realizowały bezpośrednią wolę obywateli. Lud jednak nie mógł zgłaszać wniosków ani głosować. Urzędnicy mieli inicjatywę ustawodawczą. Każda kuria miała jeden głos, z czasem jednak na znaczeniu zyskały comitia centuriata. Uchwalała uchwały, wybierała urzędników, wypowiadała wojnę oraz zajmowała się wyrokami. Concilia plebis – zgromadzenia tylko dla plebejuszy, z czasem ich ustawy zaczęły obowiązywać cały naród rzymski (287 r pne.)

  • Senat – ciało doradcze z czasów królewskich. Wyłączność na dysponowanie finansami państwa, zasiadali tu byli wyżsi urzędnicy. Co 5 lat cenzor układał listę senatorów. Liczba ich rosła od 300 w dawnych czasach do 900 za Cezara. Senat zwoływał uprawniony do tego urzędnik, który przewodniczył posiedzeniu. Senatorowie podejmowali decyzje nogami. Zatwierdzano ustawodawstwo komicjów, prawo auspicjów (wróżby), konfirmacja urzędników wybranych przez lud.. Zarząd skarbem państwa, reprezentacja państwa na zewnątrz, zawierał pokój, polityka zagraniczna oraz wybór dyktatora w razie zagrożenia. Kolegialna głowa państwa – Senatus Populusque Romanus.

  • Urzędnicy – wybieralni, odpowiedzialni, kadencyjni, bezpłatni i kolegialni. Po zakończeniu sprawowania urzędu otrzymywało się prowincję pod nadzór. Podział urzędników na wyższych (maioes) i niższych (minores). Każdy z nich miał określone kompetencje. Urzędnicy stale funkcjonujący dzielili się na zwykłych (ordinari) i nadzwyczajnych (extraordinari – tylko dyktator).

    • Najwyższych rangą było 2 konsuli, zastępowali oni króli rzymskich;

    • W wyniku uszczuplenia kompetencji konsulów powstał urząd pretora 366 p.n.e. – wymiar sprawiedliwości, 241 – praetor peregrinus,

    • cenzor – badanie stanu materialnego obywateli, sporządzanie listy senatorów. Wykrywał spiski, kontrolował moralność.

    • Edylowie – rzetelność handlu i aprowizacja miasta.

    • Kwestorzy – jurysdykcja, skarb wojskowy.

    • Trybuni ludowi – dygnitarze wybierani przez plebejuszy dla obrony ich interesów w walce z patrycjatem. Nie byli magistratus. Zwoływali concilia plebis, mieli weto niweczące wobec uchwał senatu i zarządzeń urzędników, jeżeli uznali, że godzą w lud; osobisty przywilej nietykalności, intercesja. Prawo zwoływania senatu, składania wniosków.

CESARSTWO RZYMSKIE 27 r pne – 476 r ne.

  • Władca – najwyższy organ państwa należącego do narodu rzymskiego (SPQR). Silne za pryncypatu, słabsze za dominatu (28 r ne). Brak regulacji sukcesji, senat obierał monarchę i dokonywał jego pośmiertnej oceny. Duży wpływ na obiór miała gwardia pretoriańska. Cesarze adoptowali osoby cieszące się uznaniem ludu i pretorian, w ten sposób przez pewien czas na tronie zasiadały dynastie. Cesarz, wyniesiony ponad innych obywateli, skupiał w swych rękach szereg uprawnień i tytułów. Władza nad wojskiem i obywatelami, cesarz jest nieodpowiedzialny. Zjednoczył swoją osobą całą władzę świecką i duchową, cywilną i wojskową z wyeliminowaniem kadencyjności urzędowania. Kult boskiego cesarza. Za dominatu podzielono władzę cesarska na cztery osoby (tetrarchia)

  • Senat – zdominowany przez cesarza – pierwszego senatora oraz wieczystego cenzora (to on uchwalał listę senatorów, nie dopuszczając mu nieprzychylnych) Był zwoływany przez cesarza i pełnił rolę rady cesarskiej. Miał uprawnienia do wyznaczenia następcy cesarza oraz do pośmiertnej oceny działalność władcy. Za dominatu Senat został zredukowany do rady miasta Rzym.

  • Święty Konsystorz – najwyżsi urzędnicy zarządzający poszczególnymi resortami. Skład fachowy, zajmował się min. Sądownictwem. Pełnił rolę doradczą u boku cesarza.

  • Urzędnicy – jako mandatariusze sprawowali władzę w imieniu cesarza. Powoływani w drodze nominacji cesarskiej, funkcjonowali do odwołania, odpowiadali przed cesarzem, który ich wynagradzał. Działali jednoosobowo. W stolicy działali prefekci: praefectus praetorio (gwardia cesarska), praefectus vigilum (bezpieczeństwo, zwłaszcza nocne), praefectus annonae (aprowizacja), praefectus urbi (zarząd miasta), praefectus vehiculorum (łączność) oraz specjalny praefectus Aegypti. Wykonywali prerogatywę cesarską im przydzieloną. Biurokratyzm i centralizm. Ministrowie z tytułami komesów. Princepsi lub prokonsulowie zarządzali prowincjami, podział na cesarskie – pograniczne, niespokojne i senackie – spacyfikowane. Prowincjami cesarskimi zarządzali legaci (duże prowincje) lub prokuratorzy (mniejsze).

Drabina: civitas, prowincja, diecezja i prefektura. Civitas – duoviri oraz samorząd, prowincja – prezes lub sędzia, diecezja – wikariusz, prefektura – prefekt.
Stosunki z kościołem. Organizacja:

313 r Konstantyn Wielki wydaje edykt mediolański – jawność działania kościoła oraz wyrównanie poniesionych krzywd. Z czasem zakazano wielobóstwa pod karą śmierci. Cesarz zaczyna się opiekować kościołem. Organizacja kościoła była hierarchiczna i terytorialna. Na czele kościoła stał biskup rzymski – papież; prezbiterzy; następnie patriarchowie, arcybiskupi – metropolici, biskupi, plebani – proboszczowie. Czterostopniowa struktura organizacyjna – podstawowe filary – episkopat i prymat. Biskupi wybierani byli przez duchowieństwo i lud, w diecezjach funkcjonowała kapituła, złożona z prezbiterów – kanoników. Sobory – zwoływane przez papieża i cesarza, synody – przez właściwych biskupów. Od VI w rozwija się monastycyzm – klasztory.



MONARCHIE HELLENISTYCZNE:

Władca posiadał władzę absolutną, utrwaloną godnością boską, przepych na dworze monarszym na wzór orientalny, ochrona prawna poddanych na wzór grecki. Państwo zabezpieczało społeczeństwo od wewnątrz i zewnątrz, ale również zajmowało się gospodarką i kulturą. Organizacja hierarchiczna.



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка