Юрась Барысевіч цела І тэкст I. Ад слова — да рысы І гэста




старонка10/14
Дата канвертавання14.03.2016
Памер1.71 Mb.
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14

МАСТАК І ТЭКСТ


Праблема тэкстуальнасьці -- адна з найстаршых у выяўленчым мастацтве. Што мы навучыліся рабіць раней -- пісаць ці маляваць? Здавалася б, маляваць: першыя сыстэмы лінейнага запісу маўленьня налічваюць некалькі тысячагодзьдзяў, а некаторым малюнкам, якія знаходзяць на сьценах пячораў і костках жывёлаў, -- дзесяткі тысяч гадоў. Нават і сёньня першаклясьнікі спачатку вучацца маляваць у "пропісах" рыскі і кружочкі, а ўжо потым складаюць зь іх літары і словы. Усялякі рукапісны тэкст быў і застаецца, у пэўным сэнсе, наборам малюнкаў. У гіерагліфічным пісьме, асабліва эгіпецкім, гэта навідавоку. Але і нашыя літары гістарычна паходзяць з малюнкаў: напрыклад, літара А нарадзілася з перакуленай выявы галавы быка, а літара Д была спачатку сымбалем дома. У грэцкай мове дзеяслоў graphein мае падвоены сэнс -- і пісаць і маляваць.

Напэўна, невыпадкова мастакі ўключаюць у структуру выявы вэрбальны тэкст. Можна прыгадаць, напрыклад, надпісы на абразах, японскіх і кітайскіх гравюрах, лубках і карыкатурах, каміксах, плякатах, палотнах прадстаўнікоў соц-арту І. Кабакова, Э. Булатава, А. Пушкіна, І. Цішына і інш. Мусульмане-суніты, якім забаронена маляваць жывых істотаў і Бога, дык увогуле навучыліся рабіць цуды дэкаратыўнага мастацтвая з адных літараў (пераважна цытатаў з Карана). Штосьці падобнае, у звычайнай для авангарда эпітажнай стылістыцы зрабіў у галіне "іканапісу" рускі футурыст Д. Бурлюк: напісаў праз трафарэт на аркушы кардону тры літары: "Б-О-Г".

Зрэшты, ня ў надпісах рэч: ролю тэксту можа адыгрываць сама выява. Асаабліва характэрная гэта для першабытнага грамадзтва зь ягонымі багатымі на сымболіку ўзорамі на вопратцы, посудзе, зброі, татуіроўкамі, расфарбоўкамі твару, піктаграмамі і г.д. Да вынаходніцтва лінейнай занатоўкі гукаў выява займала мейсца пісьма. Паводле вядомага мэдыёляга Р. Дэбрэя, нават фігуратыўныя творы першабытных мастакоў зьяўляюцца сродкамі камунікацыі: "Яны ствараюцца хутчэй не для сузіраньня, а дзеля расшыфроўкі. У сьвеце безь пісьмовых архіваў усе яны служаць матэрыяльнай апорай для памяці. Дзеці вучацца ствараць выявы, як мы вучымся чытаць і пісаць. Менавіта ў народзе безь пісьменнасьці можна сапраўды размаўляць на мове плястыкі. Код тут паглынае форму, а агульнае -- адметнасьць, бо прызначаныя для супольнага карыстаньня творы мусяць быць падобнымі, рытуалізаванымі, узаемазамяняльнымі". Толькі зьяўленьне ўласна пісьменнасьці м вызваліла відарыс для стылістычных пошукаў і рэпрэзэнтацыі аблічча канкрэтных рэчаў і жывых людзей. "Такім чынам, выява ёсьць толькі маці знака, але нараджэньне знакаў пісьменнасьці дазволіла ёй распачаць сваё дарослае жыцьцё, адасобленае ад маўленьня і ягоных трывіяльных камунікатыўных задач".

У эпоху росквіту жывапісу (XV -- XIX стст.) галоўным крытэрам вартасьці мастацкага твора стала ягоная непаўторнасьць -- пазнавальны аўтарскі "почырк" майстра. Камунікатыўны аспэкт выявы адступіў на другі плян, хоць яна працягвала нешта паведамляць гледачам праз свой назоў, сюжэт, сэмантыку колераў і кампазыцыі. Зьместам карціны былі новыя, прыдуманыя мастаком падрабязнасьці нейкай агульнавядомай падзеі (нараджэньня Хрыста, бітвы пры Грунвальдзе, надыходу вясны і г.д.).

Прадстаўнікі акадэмічнага мастацтва працуюць у гэтым рэчышчы і сёньня. Авангардысты, кожны зь якіх імкнуўся паказаць нешта такое, чаго ня мог ня толькі ўбачыцьу жыцьці, але і прымроіць іншы мастак, пачалі ствараць малаўцямныя прадметы і плямы ці нават пустыя паверхні. Тым ня менш многія прэтэндавалі на абнаўленьне агульнай ці стварэньне ўласнай "мовы" выяўленчсага мастацтва, спадзяваліся на "ўдумлівае прачытаньне" іхніх твораў крытыкамі і калекцыянэрамі, а то і шырокімі коламі грамадзтва. Напрыклад, віцебскі супрэматызм быў пераважна прапагандыскім напрамкам мастацтва, разьлічаным на самую масавую аўдыторыю.

Чым менш падрабязнасьцяў, траекторыяў для вачэй гледача ў творы -- тым больш трэба слоўных камэнтароў да яго, маніфэстаў, навуковых прадмоваў да каталёгаў, прэсканфэрэнцыяў перад выставай. У эпоху масавай інфармацыі, каляровай фатаграфі, кампутарнаых сетак твортолькі часткова прысутнічае на выставе, у сховішчы музэя ці прыватнай калекцыі: ягоны адбітак пры жаданьні можна ўбачыць улюбой кропцы плянэты. (Таму, дарэчы, і надпісы на творах, і тэксты ў каталёгах цяпер робяцца на некалькіх мовах)) Мастак сёньня павінен умець працаваць нятолькі рукамі, але і языком. Паводле расейскага мастацтвазнаўцы А. Якімовіча, "мастак прадае, перадусім, уласны імідж, а творы толькі пабочны прадукт". На маю думку, усё ня так проста: напрыклад, па-француску імідж і выява -- адно і тое ж слова image. Сама творчасьць -- гэта бія-графія, пісьімо фарбамі, голасам, літарамі, гэстамі і ўчынкамі на разнастайных зьявах прыроды і падзеях грамадзкага жыцьця.

У кожным творы, як вядома, захоўваецца адбітак асобы аўтара. На алейных фарбах нават застаецца адбітак голасу мастака, і навукоўцы спадзяюцца калі-небудзь расшыфраваць, што марчытаў сабе пад нос падчас працы, напрыклад, Леанарда да Вінчы. Зь іншага боку, адбітак кожнага твора застаецца ў розуме мастака і да самай сьмерці працягвае фільтраваць ягоныя думкі і словы. Па вялікім рахунку, няма ні мастака, ні асобных твораў -- ёсьць творчасьць, адбіткі якой мы можам бачыць у карцінах, прыватных лістах, учынках і рысах твару мастака.

Многія мастакі валодаюць пяром ня горш, чым пэндзлем (я, напрыклад, люблю кнігі напісаныя мастакмі). Канцэптуалісты звычачайна прыкладаюць да сваіх акцыяў, інсталяцыяў, карцінаў падрабязныя тэксты-камэнтары (бо самі па сабе створаныя імі вобразы і выявы "прачытаць" і зразумець даволі складана, больш за тое, іхняе прызначэньне -- руйнаваць звыклыя "правілы чытаньня" мастацкага твора). некаторыя выстаўляюць у якасьці твораў графікі свае ці чужыя рукапісы, тэлеграмы, ксэракопіі нейкіх пасьведчаньняў і г.д. Сучасныя постмадэрністы больш маўклівыя, але самі іхнія фігуратыўныя творы наскрозь тэкстуалізаваныя (нават зьмест слова "твор" яны ахвотна кажуць "тэкст"). Свае карціны яны складаюць з цытатаў вядомых твораў мастакоў ранейшых эпохаў, рэклямных плякатаў, рэлігійнай ці палітычнай сымболікі і г.д., каб атрымаўся нейкі "маляваны калаж" з кодаў розных культурных традыцыяў, падобны да тлумнага дыяпазону кароткіх хваляў радыёпрымальніка.

Такім чынам, спосабы тэкстуалізацыі выявы могуць быць самыя розныя. Выстава 13 беларускіх і нямецкіх мастакоў "Тэксты" (куратары -- дырэктар Інстытута Гётэ ў Менску Вера Багальянц і кіраўнік катэдры тэорыі і гісторыі мастацтва БАМ Міхал Баразна) прадставіла далёка ня ўвесь спэктар маўленча-выяўленчых практыкаў, але ўсё ж даволі шырокі. Напэўна, лепш было б разьмясьціць экспазыцыю ў некалькіх пакойчыках, каб гледачам не перашкаджаў тлум, інтэрпрэтацыя розных матсацткіх "моваў" у адным памяшканьні, што трохі нагадвала кару боскую за чарговую Бабілёнскую вежу. Зрэшты, можназразумець жаданьне арганізатараў выставы "дэфляраваць" акадэмічную прастору, далучыць Акадэмію мастацтваў і яе музэй да сучасных эстэтычных пошукаў: выстава такога кшталту адбывалася там ўпершыню.

Нямецкая мастачка Забінэ Свобада выставіла нешта накшталт старажытных апвядаў-піктаграмаў: сэрыю замалёвак тыграў, жанчынаў з гладышамі на галаве, паганскіх ідалаў -- "Яшчэ некалькі старых навінаў зь Індыі". На Захадзе, дарэчы, жанр піктаграмаў вельмі папулярны: іх можна знайсьці ледзь ня ў кожнай газэце, але цяпер да сэрыйных малюнкаў дадаюць караценькія слоўныя камэнтары і называюць іх коміксамі. У падобным стылі Гайнрых фон дэн Дрыш зрабіў "ілюстрацыі" да ўрыўка з "Мэтамарфозаў" Авідыя. Аднак ніякага сюжэта ў іх (як і ў "навінах" з. Свобада) няма -- намаляваныя толькі галовы і аблачынкі тэкстаў з рота. Мастак даў выяве "голас", але забраў яе натуральную мову-- гэстыкуляцыю. Тэксты над галовамі падаліся мне эпітафіямі на цьвінтары фігуратыўнага мастацтва. Нешта падобнае паказаў і фотамастак Ігра Саўчанка, але подпісы-камэнтары да разнастайных відаў чыгункі і нейкіх заводаў ён наклеіў побач на шкле, на фоне восеньскага неба. У ягоных здымках ніякага сюжэта таксама няма, нейкія падзеі разгортваюцца толькі ў подпісах. "Сьвет супраціўляецца фатаграфаваньню", -- скардзіцца Саўчанка. Дык трэба фатаграфаваць нешта іншае!

Трохі наіўна атаясамляць тэкст зь літарамі (а літары -- толькі зь пісьмом і чытаньнем). Самі па сабе літары ці фанэмы -- гэта яшчэ ня тэкст, як арганічныя малекулы -- яшчэ не арганізм. Магчыма, нешта такое думаў Пэер Хрысьціян Штувэ, калі ствараў "Зялёны тэкст" -- пафарбаваны, а потым падрапаны аркуш кардону. Тое самае ён зрабіў і на белым фоне ("Тэкст-1"). Здалёк можа падацца, што накардоне сарпаўды нешта напісана ці нават надрукавана. Цікавая думка: уусе звычайныя тэксты здаюцца нам зразумелымі толькі на пэўнай адлегласьці ад вачэй, калі ж прысунуцца бліжэй ці адступіць на некалькі крокаў -- мы ўбачым, што насамрэч на паперы нічога, апроч нейкіх рысак, няма.

На аптычных эфэктах пабудаваў сваю экспазыцыю і Фраймунт Ківіш: на ягоных аб'ектах у залежнасьці ад вугла зроку гледача можна прачытаць то адно, то іншае слова. Адпаведным чынам розныя людзі адначасна бачаць розныя тэксты. Мараль: зразумець гэты сьвет мы можам толькі ўсе разам.

Аляксандра Дзятлава выставіла на трохкутніку шкла сэрыю гіпсавых ілюстрацыяў" да праваслаўнага верша, дзе раскрывваецца сакральны сэнс кожнай лічбы: 1 -- Сын Божы, 7 --- чыны анёльскія, 11 -- апосталы і г.д. У праваслаўных цэрквах няма антрапаморфнай скульптуры -- і дзятлава, здаецца, прапануе замест аб'ёмных выяваў-"ідалаў" сьвятых і анёлаў скарыстоўваць конусы або іншыя абстрактныя формы. Мастачка магла б пералічыць нябёсную гіерархію і з дапамогай крыжыкаў, але нашае вока, напэўна, "прачытала" б такі твор як макэт цьвінтара.

Андрэй Басалыга таксама экспэрымэнтуе зь ілюстрацыямі. Мяркуецца, што кожны з трох ягоных малюнкаў марскіх ці нейкіх іншых вуглоў адлюстроўвае адразу цэлую кнігу: "Злачынства і пакараньне", "Руслана і Людмілу", "Лаліту" (ілюстраваць такім спосабам кнігі беларускіх ці нямецкіх аўтараў мастак, відаць, не адважыўся). Апрача таго Басалыга выставіў сшытую ў велізарную кнігу сэрыю такіх самых абстрактных малюнкаў-вузлоў, якія ўзнаўляюць структуру клясычнага рамана: тут ёсьць вузел-эпіграф, вузел-завязка, разьвязка, эпілёг і г.д. Можна параіць мастаку завязаць цяпер вузламі асобныя фразы, словы і літары. Спроба стварыць нейкую ўнівэрсальную ілюстрацыю да якога заўгодна тэксту мае ня больш шанцаў на посьпех, чым спроба напісаць тэкст, які можна было б праілюстраваць усімі існуючымі выявамі.

Фігуратыўная выява амаль заўсёды больш падрабязная за аповед пра яе, абстрактная ж ня мае фактычна ніякіх перавагаў перад словам. Прыкладам таму -- Юп Эрнст, які падроыхтаваў для выставы сэрыю аркушыкаў ("Акцыя 1 -- 24"), пакрытых загадкавымі знакамі і выпадковымі рыскамі (нейкія тэлеграмы з таго сьвету), а таксама намаляваў на сьцяне велізарнае павуціньне -- напэўна, структуру абстрактнага тэксту. Тым ня менш мастак не задаволіўся камунікатыўным патэнцыялам гэтых твораў і зьдзейсьніў адзіныв ў час адкрыцьця выставы пэрфоманс, які прыцягнуў увагу адразу некалькіх сотняў чалавек, -- высек молатам і зубілам на кавалку іржавага жалеза адное слова: "Капітал".

Між іншым, сёлета споўнілася 130 гадоў ад публікацыі знакамітага твора Карла Маркса. У сувязі з экспазыцыямі Эрнста і Басалыгі прыгадаўся спэктакаль "Зайцы ўсіх краінаў, яднайцеся!", які на пачатку 1920-ых паставіў маскоўскі дрэсыроўшчык Уладзімір Дураў. У першым акце заяц-бальшавік гартаў вялізную драўляную кнігу, на вокладцы якой буйнымі літарамі было напісана "Капітал", а недзе паміж старонкамі была схаваная морква. У другім акце на сцэне зьяўляўся макэтЗімняга палаца" які ахоўвалі трусы са стрэльбамі. З-за кулісаў выбягалі зайцы, вывозілі маленькую гармату. Гармата страляла. Прусы ўцякалі, а зайцы ўздымалі над палацам чырвоны сьцяг.

Быў на выставе і яшчэ адзін макэт "Капіталу" -- валіза з адпаведным назовам і нейкімі электравымяральнымі прыборамі на веку, набітая паўлітровымі слоікамі з баршчом, кабачковай ікрой ды іншымі кансэрвамі. Артур Клінаў выставіў цэлую "бібліятэку" валізаў, якія парадыруюць кнігізнакамітых філёзафаў і палітычных дзеячоў -- Фройда, Леніна, К'еркегора, Канта, Ніцшэ, Кім Ір Сэна (прозьвішчы і назовы кнігаў напісаныя на мовах арыгіналаў). Для кнігі Ч. Лямброза "Геніяльнасьць і вар'яцтва" адпаведнай валізы, відаць не знайшлося, і таму яе ўвасабляла абклеенае футрам вядро. У кнігах-валізах, на думку клінава, можна знайсьці што заўгодна, баксёрскія рукавіцы, грэлкі, "кактэль Молатава, штучныя кветкі і г.д.Закрытая была толькі "кніга" тэарэтыка індывідуалізму М. Штырнэра (побач Клінаў паклаў запіску-папярэджаньне : "Тут ляжыць граната Ф-1"). Матсак прапануе замяніць словы і літары не абстрактным малюнкам, а рэальнымі рэчамі. Першабытныя людзі ахвотна скарыстоўвалі такі спосаб пісьма. Напрыклад, індзейцы аднойчы паслалі прэзыдэнту ЗША пачатак кукурузы, набіты тытунем і ўпрыгожаны каляровымі стужкамі: гэта азначала, што іхняе племя гаовае скласьці зброю і выкурыць з прэзыдэнтам "трубку міру". Ды і сучасныя падарункі ўсё нешта значаць. Але больш верагодна, што клінаў прапануе зьмяніць самое нашае стаўленьне да тэкстаў: здабываць нават з навукорвых кнігаў ня веды, а пачуцьцёвую асалоду(падобнуб да той, што дае зроку падрабязная выява)), зьмяніць вытлумачэньне "эротыкай тэксту" (тэрмін амэрыканскай літаратурызнаўцы С. Сонтаг). Тут варта нагадаць, шо атрымліваць асалоду мастак заклікае ня толькі ад жыцьця чытаньня, але і ад смерці і пахаваньня(летась часопіс распавядаў пра выставу вясёлых катафалкаў канструкцыі Клінава).

Вольга Сазыкіна дасьледуе магчымасьць выкарыстаньня тэкстаў у хатняй гаспадарцы ("Абрус зь пялёсткаў"). Мастачка парвала на тысячы акуратных кавалачкаў свае прыватныя лісты і склеіла зь іх абрус для круглага стала, які сама па сабе зьяўляецца сымбалем сяброўскай ц?і сямейнай размовы (зрэшты, у наш час "круглы стол" часьцей разумеюць як палічтыныя перамовы). Відавочна, мастачка імкнецца давесьці перавагі зносінаў празх маўленьне і позірк перад пісьмом.

Ігар Кашкурэвіч скэптычна ставіцца да ўсіх спосабаў і адпаведных органаў ккамунікацыі. Мастак прыцягнуў у музэй з вуліцы тры вялізныя брудныя сьметніцы і выставіў ізх з надпісам на сьцяне: "Увага! Тут знаходзіцца ўльтрарадыкальны гігіенічны пункт: сьмтніца для вушэй, сьметніца для языкоў, сьметніца для вачэй". Я зазірнуў -- яны былі пустыя. Дарэчы, хібачалавек перадае і ўспрымае інфармацыю толькі праз гэтыя органы? Мы зносімся паміж сабой праз міміку, гэсты, парфумэрныя пахі і кулінарныя смакі, колер вопраткі і форму фрызуры. Ад нейкіх непрыемных словаў можа забалець у галаве або сэрцы, можа адкрыцца язва страўніка. Чалавек -- гэта наскрозь інфарматызаваная істота, таму ў сьмецьцеправод сыстэмы Кашкурэвіча трэбабыло б кінуць адразу ўсё цела. Гэта і была б радыкальная "гігіена душы"? У пэйным сэнсе так і адбываецца ў моман сьмерці. Ю. Мамлееў у рамане "Шатуны" параўноўвае сьмерць зь дэфэкацыяй, а цела ад якога вызваляецца душа, -- з экскрэмэнтам.

Праблеме ўзаемапранікненьня цялеснасьці і тэкстуальнасьці, языка і мовы прысьвяціў свой праект "Камунікацыя" і Штэфан Холекамп. мастак паставіў адно супраць аднаго два маніторы, на якіх круціўся закальцаваны фільм, сюжэт якога -- чаргавньне дзесяткаў розных ратоў, што вымаўляюць адно і тое ж слова. Мастак паказвае буйнымплянам фізыялёгію маўленьня -- артыкуляцыю вуснаў, зубоў, языка. Гаворыць не чалавек і нават не твар (вачэй ня бачна), а рот, дзіра з жывымі краямі. Як і тэарэтык "тэатра жорсткасьці" А. Арто, Холекамп не давярае агучаным словам: чалавек страчвае ў іх сваю ідэнтычнасьць. Амаль усе словы, якія мы кажам, прыдумалі ня мы. Чалавек, паводле Арто, больш індывідуальны (і таму больш праўдзівы) у гэстах, міміцы, вібрацыях голасу. Зрэшты, можна пагадзіцца і з чэскім пісьменьнікам М. Кундэрам: дыяпазон гэстаў, даступных нашму целу, адволі абмежаваны, гэстаў нашмат меней, чым людзей, таму мы і праз іх паўтараем адно аднаго. Арто марыў пра маўленьне-ўчынак, пра нейкі словагэст, здольны перарабіць з тэатральнай сцэны ўвесь сьвет. Холекамп жа хутчэй за ўсё марыць пра тое, каб цела (праз рот) "зьела" словы і мову, якія вырываюць чалавека зь ягонай уласнайцяпершчыныі прыланцужваюць да агульнай гісторыі чалавечага роду. Сучасныя людзі імкнуцца наколькі можна прыватызаваць уласнае жыцьцё ("живот", цела), а, паводле Р. Барта, "процілегласьцю Жцьця зьяўляецца ня Сьмерць (стэрэатыпнае ўяўленьне), а Мова".

Гадзіньнік мастацкіх стыляў (як і палітычных фармацыяў) у розных краінах пакуль яшчэ ідзе з рознай хуткасьцю. калі ў РАсеі, напрыклад, соц)арт ужо неактуальны, то ў Беларусі цяпер уздымаецца другая хваля гэтага стылю. Сьведчанбнем таму -- інсталяцыя Юрыя Дарашкевіча "Тэксты на фоне неба": драўляны плот з кавалачкам калючага дроту на фоне намаляванага вечнаганеба. Па словах А. Марачкіна, у Беларусі кожны плот -- гэта інсталяцыя. Сапраўды, у нас ён ня толькі адасабляе людзей, але іслужыць сродкам зносінаў паміж імі, як мастацкі твор ці газэт. На плоце Дарашкевіча можна бачыць малюнкі, надпісы, таблічкі: "Жыве Беларусь!", "Не влезай -- убьёт!", "Нехта ідзе ў ж..., а гэта шлях у Эўропу", а побач: "И не стыдно вам так писать?" і г.д. Мастак не баіцца паўтараць чужыя словы, пакуль не стаміўся ад палітыкіі гісторыі. Словы, у адрозьненьне ад твора Холекампа, тут яшчэ маюць сэнс, бо ўтрымліваюць у сабе пэўную небяспеку для таго, хто іх піша (на мой погляд, рызыкоўнасьць -- крытэр сапраўднасьці).

У апошнія гады кошт некаторых словазлучэньняў ўзьняўся ў Беларусі да некалькіх месяцаў зьняволеньня, прычым неістотна, дзе іх чалавек напісаў -- на плоце або ў газэце. Між іншым, сярэднявечныя магі лічылі, што няправільнае прачытаньне абор напісаньне літараў можа стаць прычынай калецтва: кожнай літары адпавядае свой орган цела і ў выніку памылкі ён можа запазычыць функцыі іншага ргана. сёньня, каб вылечыцца, адной памылковай літары мала, трэба публікаваць "няправільны" верш ці артыкул. першабытнага чалавека можна было забіць словам (шаманы часам так і рабілі). Сёньня словаўі тэкстаў вакол нас стала так шмат, што большасьць зь іх нам ужо не гаворыць нічога. Магчыма, у будучыні людзі ўвогуле зьнямеюць і тэксты будуць існаваць і пладзіцца ў кампутарных сэтках самі па сабе, "па-за дазвольным жаданьнем дапытлівага эрудыта-чытача" (М. Баразна). Больш верагодна, што ў кожнага чалавека зьявіцца асабістая "мова", на якой ён будзе пісаць або маляваць нейкія тэксты да розных увасабленьняў (напрыклад, кляніраваных) уласнай асобы.

Стварыць агульназразумелую мову выяўленчага мастацтва немагчыма, гэтаксама як пабудаваць Бабілёнскую вежу. Мастацкіх моваў столькі ж, колькі і стыляў: у розных культурных традыцыях сэмантыка колераў ды іншых складнікаў выявы можа быць процілеглай. постмадэрністы, якія зьмешваюць прыёмы розных стыляў, ствараюць кожны сваю "трасянку" і таму прыхільнікам клясычнай дасканаласьці іхнія творы падаюцца непісьменнымі. Напэўна, галоўнае адрозьненьне "тэксту" ад клясычнага твора -- індульгенцыя на магчымыя памылкі. Сучасны мастак здабыў права быць непісьменным пры ўмове, што ягоныя "тэксты" будуць чытэльныя -- аднолькава цікавыя і зразумелыя суайчыньнікам і замежным турыстам. Дарэчы, ува ўсім сьвеце галоўны спажывец твораў мастацтва -- ужо не царква ці дзяржава, а менавіта турысты зь іх мітусьлівым і павярхоўным позіркам. Калі дзяржава мала цікавіцца ўласнай культурай, мастакам даводзіцца пісаць ня ўглыб (у айчынную гісторыю), а ўшыр -- за мяжу. Можна абурацца з таго, што многія творы нашых мастакоў (у тым ліку "рэалістаў") гавораць з замежным акцэнтам. Лепш, аднак, зірнуць на рэчы зь іншага боку: у сусьветным мастацтве ўжо чуваць беларускі акцэнт.

 

1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка