Выпускная работа па «Асновах інфармацыйных тэхналогій»




Дата канвертавання15.03.2016
Памер201.33 Kb.


БЕЛАРУСКІ ДЗЯРЖАЎНЫ УНІВЕРСІТЭТ

На правах рукапісу

УДК 56.24.(01)

Юрэцкага


Станіслава Сцяпанавіча

Выкарыстанне інфармацыйных тэхналогій у даследаваннях неалітычных культур Дзвінска-Нёманскага міжрэчча

Выпускная работа па


«Асновах інфармацыйных тэхналогій»

Магістранта кафедры археалогіі і спецыяльных гістарычных дысцыплін

Спецыяльнасць 1-21 80-17– археалогія

Навуковыя кіраўнікі:


кандыдат гістарычных навук Чарняўскі М.М.,
старэйшы выкладчык Кожыч П.П.

Мінск 2012

ЗМЕСТ


ЗМЕСТ 3

СПІС СКАРАЧЭННЯЎ 4

УВОДЗІНЫ 5

ГЛАВА 1


АГЛЯД ЛІТАРАТУРЫ 6

ГЛАВА 2


МЕТОДЫКА ДАСЛЕДАВАННЯ 8

ГЛАВА 3


АСНОЎНЫЯ ВЫНІКІ 9

3.1. Мажлівасці ІТ у даследаваннях 9

3.2. Перспектывы выкарыстання інфармацыйных тэхналогій ў вывучэнні неаліту Дзвінска-Нёманскага міжрэчча 11

ГЛАВА 4


АБМЕРКАВАННЕ АТРЫМАНЫХ ВЫНІКАЎ 15

ЗАКЛЮЧЭННЕ 16

бібліяграфічны спіс 17

ДАДАТАК А 19

Прадметны ўказальнік да рэферату 19

ДАДАТАК Б 20

Інтэрнэт рэсурсы ў прадметнай вобласці даследавання 20

ДАДАТАК В 22

Персанальны сайт в WWW (гіперспасылка) і Print SCreen галоўнай старонкі 22

Граф навуковых інтарэсаў 23

ДАДАТАК Д 24

Тэставыя пытанні па ОИТ 24

ДАДАТАК Е 25

Прэзентацыя магістарскай дысертацыі 25




СПІС СКАРАЧЭННЯЎ


БДУ — Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт;

ІТ – інфармацыйныя тэхналогіі;

НАН РБ – Нацыянальная акадэмія навук Рэспублікі Беларусь;

НК – нарвенская культура;

НМК – нёманская культура;

КША – культура шарападобных амфар;

КШК – культуры шнуравой керамікі

УК – усвяцкая культура


УВОДЗІНЫ


Неаліт, на роўні з палеалітам, мезалітам і энеалітам, з’яўляецца адной з эпох каменнага веку. Класічнымі прыкметамі неалітычнай эпохі называюцца: вытворчыя формы гаспадаркі ці так званая “неалітычная рэвалюцыя”, шліфаваныя каменныя прылады і кераміка. Аднак, развіццё чалавечых супольнасцяў не было аднолькавым на розных тэрыторыях, таму вышэйназваны падыход не можа з’яўляцца ўніверсальным. Так, для тэрыторыі Беларусі адзінай вызначальнай прыкметай неалітычнай эпохі з’яўляюцца знаходкі старажытнай керамікі. За неалітам лясной зоны Усходняй Еўропы, у тым ліку тэрыторыі Беларусі, у археалагічнай літаратуры замацавалася назва “лясны неаліт”, які характарызуецца панаваннем прысвойваючай гаспадаркі сярод старажытнага насельніцтва, якое, аднак, ужо пачало карыстацца керамічным посудам.

На тэрыторыі Дзвінска-Нёманскага міжрэчча прасочваюцца рэшткі існавання наступных археалагічных культур: нарвенскай, прыпяцка-нёманскай, нёманскай, усвяцкай, шарападобных амфар, шнуравой керамікі.

Мэта дадзенага рэферата: аналіз узроўню выкарыстання інфармацыйных тэхналогій (ІТ) пры даследаванні неалітычных культур Дзвінска-Нёманскага міжрэчча.

Пастаўлены наступныя задачы:

1) Прапрацаваць веб-рэсурсы, што тычацца даследаванняў ў галіне першабытнай археалогіі, а менавіта, культурна-храналагічнай атрыбуцыі неалітычных старажытнасцяў Дзвінска-Нёманскага міжрэчча;

2) Прааналізаваць магчымасці ІТ у справе аналізу археалагічных крыніц (артэфактаў каменнага веку з тэрыторыі Дзвінска-Нёманскага міжрэчча); картаграфіі у галіне тэрытарыяльнага распаўсюджвання неалітычных культур пазначанага рэгіёну, разгледзець магчымасці алічбоўкі архіўных і музейных матэрыялаў па дадзенай тэматыцы.

Дадзены рэферат складаецца з Уводзінаў, Заключэння, раздзелаў, а таксама дадатку.

ГЛАВА 1

АГЛЯД ЛІТАРАТУРЫ


Статыстычныя метады выкарыстоўваліся ў працах замежных і айчынных археолагаўяшчэ ў 20–30-х гг. XX стагоддзя. Стварэнне электронных вылічальных машыннапрамую пасадзейнічала пераходу археалагічных даследаванняў у новую сферу – сферу ІТ.

На сённяшні момант назапашаны значны досьвед ужывання матэматычных метадаў і кампутараў у археалогіі, маецца дастатковая колькасць публікацый па гэтых пытаннях [гл., напрыклад, 1-12].

Увага да камп’ютэрных тэхналогій у галіне гістарыных навук, у тым ліку археалогіі, пачалася з 50-ыя гг. ХХ ст., калі ў ЗША узнікла навуковая школа кліаметрыі (квантытатыўнай гісторыі). Новая эпоха ў выкарыстанні ІТ у сферы археалагічных ведаў пачалася з 1980-х гг. Гэта быў час, калі пачалі актыўна ужывацца мікрасхемы, што дазволіла не толькі значна паскорыць вылічальныя мажлівасці кампутараў, але і значна скараціць іх памеры і кошт.

Своеасаблівым цэнтрам у справе развіцця ІТ сярод даследаванняў у сферы гістарычных навук з’яўляецца гістарычны факультэт БДУ. Галоўныя спецыялісты у дадзенай галіне тутА.М. Балыкіна, У.Н.Сідарцоў, дацэнт В. Л. Ліпніцкая. Актыўна выкарыстоўваюцца ІТ у даследаваннях супрацоўнікаў кафедры археалогіі і спецыяльных гістарычных дысцыплін згаданага факультэта (А.У. Зуева, А.А. Егарэйчанка, М.М. Чарняўскі).

Археолагі апісваюць уласны досвед ужывання пэўных ІТ у сваіхдаследаваннях [6, 8, 11]. Вялікая ўвага надаецца тэарэтычным асновам выкарыстання новых тэхналогій у археалогіі [2, 3, 7]. Выдаюцца падручнікі па ўжыванні матэматычных метадаў у археалогіі [11]. Нарэшце, з'явіўся шэраг аглядаў, па якіх можна прасачыць гісторыю ўжывання кампутараў у археалогіі. [гл., напрыклад, 1, 12].

Аднак, на жаль, гэтыя пытанні не знайшлі свайго належнага адлюстравання ў айчыннай археалагічнай літаратуры [гл., напрыклад, 4], але шырока прадстаўлены ў замежнай і расійскай гістарыяграфіі [больш падрабязна, а таксама бібліяграфія - 1 - 12]. Відавочна, у сілу спецыфікі разгляданага прадмета, большасць публікацый прадстаўлена ў выглядзе электронных рэсурсаў. Згаданая праблема тычыцца таксама і прац археолагаў, прысвечаных неалітычным помнікам міжрэчча Нёмана і Дзвіны. Але, усе ж такі, нельга не адзначыць даволі актыўнае выкарыстанне ІТ у працах М.М. Чарняўскага, Макс. М. Чарняўскага і А. Гірынінкаса. Апошнім часам увагу на сябе звяртаюць досьледы А.У. Зуевай у Беларускім Панямонні з актыўным прыцягненнем ІТ.


ГЛАВА 2

МЕТОДЫКА ДАСЛЕДАВАННЯ


Пры выбары тэмы, адборы і разглядзе матэрыялу выкарыстоўваўся комплекс лагічных метадаў, у першую чаргу такіх, як аналіз і сінтэз, індукцыя і дэдукцыя, аналогія і параўнанне, а таксама абагульненне.

Для непасрэднага рашэння пастаўленых задач намі выкарыстоўваліся агульнанавуковыя метады, у прыватнасці, прыёмы тэарэтычнага даследавання. Сярод іх варта асоба вылучыць гістарычны і лагічны метады, а таксама метад узыходжання ад абстрактнага да пэўнага і яго разнавіднасць - прыём класіфікацыі.

У метадалагічным плане праца заснавана на прынцыпах аб'ектыўнасці і комплекснага падыходу. Першы з іх забяспечваецца адзінствам і ўзаемасувяззю скарыстаных метадаў, другі - заснаваны на ўсебаковым вывучэнні і аналізе аб'екта даследавання.

Такім чынам, першае знаёмства археолагаў з матэмытычнымі метадамі апрацоўкі дадзеных трэба аднесці да 20-30 гг. ХХ стагоддзя. ІТ актыўна пачалі ўжывацца з 1980-х гг. Аб’ектам даследавання дадзенага рэферату:выяўленне ступені магчымасці і перспектывыў выкарыстання ІТ у даследаваннях неалітычных старажытнасцяў Дзвінска-Нёманскага рэгіёну. Пры напісанні дадзенай работы выкарыстоўваліся агульналагічныя, агульнанавуковыя і спецыяльныя гістарычныя метады.


ГЛАВА 3

АСНОЎНЫЯ ВЫНІКІ

3.1. Мажлівасці ІТ у даследаваннях


Найважнай складовай часткай археалагічных пошукаў неалітычных помнікаў міжрэчча Нёмана і Дзвіны з'яўляюцца палявыя працы, правядзенне якіх немагчыма без прыцягнення досыць складаных прыбораў і апаратуры. Уключэнне апошніх у сферу ўжывання ІТ, якія выкарыстоўваюцца археолагамі, з'явілася якасна новым этапам у развіцці навукі.

Адным з найважных кірункаў у сферы палявых даследаванняў, якія рэалізоўваюцца з дапамогай ІТ, з'яўляецца GPS-сістэма (ад ангел. - Global Positioning System - глабальная сістэма местоопределения). GPS уяўляе сабою сістэму з навігацыйных спадарожнікаў, якія круцяцца па арбіце вакол Зямлі і кругласутачна забяспечвальных вызначэнне трохмерных каардынат у любой кропцы зямнога шара.

GPS дазваляе вырашыць адну з галоўных задач археалагічных даследаванняў - прывязку на мясцовасці археалагічных помнікаў. Для яе рашэння выкарыстоўваюцца навігацыйныя прымачы, якія забяспечваюць высокую дакладнасць атрымання каардынат (да 15 метраў) [6].

Выкарыстанне GPS цесна злучана з выкарыстаннем сучасных інфармацыйных тэхналогій - кампутарных баз дадзеных і Геаінфармацыйных сістэм (ГИС) - гэта праграмных сродкаў, якія дазваляюць ажыццявіць картаграфічнае адлюстраванне інфармацыі. Выкарыстанне ГИС дазваляе не толькі фіксаваць размяшчэнне археалагічных знаходак, але і прагназаваць месцазнаходжанне помнікаў на тэрыторыі міжрэчча Нёмана і Дзвіны, засноўваючыся на тэндэнцыях іх распаўсюду. Гэта дасць магчымасць атрымаць карту распаўсюду старажытных селішчаў без правядзення археалагічных раскопак.

Праблема атрымання неабходных матэрыялаў стаяла перад кожным даследнікам, і не толькі ў археалогіі. Выкарыстанне Інтэрнэту для рашэння гэтай задачы ўяўляецца найболей аптымальным.

Археалагічная тэматыка атрымала некаторае адлюстраванне на айчынных, расійскіх і ўкраінскіх серверах, аднак і прадстаўленая інфармацыя і, нярэдка, яе падача пакідаюць жадаць лепшага. Матэрыялы па археалогіі прадстаўлены звычайна на дзвюх катэгорыях сервераў - серверы музеяў і турыстычных арганізацый і серверы навуковых і адукацыйных устаноў. Адмысловая цікавасць уяўляе апошняя група, у прыватнасці, Archaeologia.ru, Archaeology.kiev.ua. і Archaeolog.ru.

lithics.org – The Lithic Studies Society – сайт аднаго з вядучых міжнародных навуковых супольнасцяў, з 1979 года аб'яднаўчай даследнікаў каменных індустрый. На старонцы ўтрымоўваецца актуальная інфармацыя пра дзейнасць грамадства, якія праводзяцца мерапрыемствах, публікацыях.

lad.lt – Lietuvos archeologijos draugija – сайт Грамадства літоўскай археалогіі. Літоўская і ангельская моўныя версіі. Інфармацыя пра грамадства, біяграфіі чальцоў грамадства.

SNAP – Stowarzyszenie Naukowe Archeologow Polskich – сайт Навуковага грамадства польскіх археолагаў. На сайце (толькі польская версія) прадстаўлена агульная інфармацыя пра супольнасць і яго дзейнасці, у т.ч. пра мерапрыемствы, выданнях і да т.п.

Перыядычныя выданні па тэме неаліту Дзвінска-Нёманскага міжрэчча (паўнатэкставы доступ):

Archaeologia Baltica – навуковы часопіс, які выдаецца Ўніверсітэтам Клайпеды (Клайпеда, Літва) і Літоўскім інстытутам гісторыі (Вільнюс, Літва). Апошні выпуск №14 (2010). Даступныя для спампоўкі выпускі №6-15 (2006-2011), утрыманне выпускаў №1-5 (1995-2002) тут.

Archaeologia Lituana – археалагічны часопіс, які выдаецца Вільнюскім універсітэтам (Літва). Апошні выпуск №11 (2010). Даступныя для спампоўкі выпускі №2-12 (2001-2011).

Archeologiniai tyrinejimai Lietuvoje – Археалагічныя даследаванні ў Літве – складанка які выдаецца Літоўскім інстытутам гісторыі (Вільнюс) па выніках палявых сезонаў. Даступныя артыкулы ўсіх выпускаў да сезону 2009 г. Добрая сістэма пошуку па гадах, аўтарам, храналогіі і тыпам помнікаў. Нажаль няма поўнай бібліяграфічнай інфармацыі да артыкулаў, але сёе-тое можна паглядзець тут.

Lithics – штогадовы часопіс The Lithic Studies Society. Апошні №32 (2011). Выпускі № -27 (1980-2006) даступныя для вольнай спампоўкі.

Geochronometria – Journal on Methods and Applications of Absolute Chronology – польскі англамоўны часопіс (месца прапіскі – лабараторыя ў Гливицах), прысвечаны метадам абсалютнага датавання. На сайце для спампоўкі даступныя выпускі №18-37 (2000-2010), з выпуску №38 (2011) у вольным доступе на платформе SpringerLink.

Сярод сайтаў якія прадстаўляюць агульную інфармацыю пра неаліт Паўночна-Заходняй Беларусі варта паказаць такую не бясспрэчную інтэрнэт-энцыклапедыю як Вікіпедыя [1], а таксама інтэрнэт-даведнік Хронас з даволі падрабязнай храналогіяй першабытнай гісторыі [2]. Нават нягледзячы на вызначаныя перыядычна сустракаемыя недакладнасці на гэтых рэсурсах, усё адно яны з'яўляюцца найболей інфарматыўнымі і папулярнымі для аматараў, ахвотнікаў атрымаць пачатковую інфармацыю пра тую ці іншую падзею ці з'яве. Мінусам апроч памылак з'яўляецца і папулярны стыль артыкулаў, прысутнасць ацэнкавых выразаў, што адбіваецца на аб'ектыўнасці рэсурсу.

Аднак, у цэлым, інфармацыя, прадстаўленая на айчынных серверах, часцей за ўсё ўяўляе малая цікавасць для даследніка, што верагодна, варта растлумачыць малым перыядам развіцця гэтай інфармацыйнай сферы ў нашай краіне

Аб'ём інфармацыі, якая змяшчаецца на замежных серверах, роўна як і іх колькасць, даволі вяліка, таму адмысловае значэнне набываюць дапаможныя сродкі сервераў - спісы спасылак на іншыя станцыі з падобнай тэматыкай - , у наш час досыць абмежаваныя.

Такім чынам, цяпер на старонках Інтэрнэту далёка не ўсе запатрабаванні даследніка ў інфармацыі задавальняюцца. Нам уяўляецца, што адным з найболей відавочных кірункаў у перспектывах аптымізацыі ўзаемадзеяння Інтэрнэту і археалогіі павінны стаць доступ да рэальных матэрыялаў (справаздачам, чарцяжам, аблічбаваным малюнкам артэфактаў), а таксама развіццё блока дапаможнай інфармацыі (спісаў спасылак на іншыя сайты).

3.2. Перспектывы выкарыстання інфармацыйных тэхналогій ў вывучэнні неаліту Дзвінска-Нёманскага міжрэчча


З моманту з'яўлення археалогіі як навукі перад ёй стаяла задача структурызацыі археалагічных дадзеных з мэтай пошуку і аналізу інфармацыі. Папяровыя каталогі на вызначаным этапе змяніліся электроннымі базамі дадзеных (БД), якія дазволілі апераваць вялікімі аб'ёмамі інфармацыі, весці пошук і сартаваць дадзеныя па вялікай колькасці крытэраў. У сваю чаргу, гэта прывяло да стварэння БД рознага профіля: музейныя каталогі, базы дадзеных па раскопках, базы па рэчавым матэрыяле, надпісам, вынікам аналізаў і г.д. Найболей актыўна працы па стварэнні баз археалагічных дадзеных як інфармацыйна - пошукавых сістэм вядуцца ў ЗША, Вялікабрытаніі, Францыі, Нямеччыны, Італіі, Мексіцы, Аўстраліі і шэрагу іншых краін. Інстытут археалогіі РАН распрацаваў БД па інвентары помнікаў Волга-Окскага міжрэчча, па помніках Бранскай вобласці і шэраг іншых [4]. У Беларусі працы па стварэнні баз дадзеных гістарычнай і археалагічнай інфармацыі толькі пачынаюцца.

У наш час існуе некалькі тыпаў археалагічных БД [2]. Так, БД, якія змяшчаюць дадзеныя, атрыманыя пры раскопках з'яўляюцца сродкам архівізацыі матэрыялаў раскопак з мэтай выкарыстання іх іншымі археолагамі. Акрамя таго, яны ўяўляюць матэрыялы для статыстычнага аналізу. БД адмыслоўцаў сумежных абласцей утрымоўваюць дадзеныя, прызначаныя для агульнага карыстання (напрыклад, БД па радиоуглеродным датам).

Можна выказаць здагадку, што ў будучыні будзе адбывацца павелічэнне колькасці БД індывідуальных навуковых праектаў, БД адмысловай інфармацыі і дадзеных, фіксаваных пры даследаванні помнікаў. Акрамя таго, нам уяўляецца магчымым рашэнне праблемы фармалізацыі археалагічных дадзеных. Яшчэ адна перспектыва развіцця СКБД - цесная інтэграцыя з мультымедыя-тэхналогіямі.

Спецыфіка археалогіі падае падыходную сферу для ўжывання колькасных (матэматыка-статыстычных) метадаў. Зварот да іх узыходзіць да часоў, папярэднім з'яўленню персанальнага кампутара, аднак яго выкарыстанне паскорыла ўкараненне статыстычных метадаў.

У сілу спецыфікі прадметнай вобласці, для поўнасці ўяўлення археалагічных матэрыялаў археолагам не досыць традыцыйных тэкставых і лікавых тыпаў дадзеных. Найважнае месца займае таксама і графічная інфармацыя, якая змяшчае звесткі пра тапаграфію, стратыграфіі, планиграфии і аблічбаваным малюнку саміх аб'ектаў.

З'яўленне магутных і даступных кампутараў з адпаведным апаратным і праграмным забеспячэннем дазволіла спрасціць і аптымізаваць задачу прэзентацыі археалагічных дадзеных. Галоўная роля ў гэтым прыналежыць мультымедыя-тэхналогіям.

Як вядома, "мультымедыя" - гэта інтэрактыўныя сістэмы свайго роду базы дадзеных, якія дазваляюць аб'ядноўваць у кампутарнай сістэме як традыцыйныя выгляды інфармацыі (графічныя малюнкі, знакі, тэкст, табліцы), так і арыгінальныя выгляды інфармацыі (розныя звуковве эфекты, відэамалюнкі і г.д.). Пры гэтым ствараецца адчуванне своеасаблівага "апускання" ў прадметнае асяроддзе [3].

Доўгі час тэхналогія мультымедыя заставалася за межамі магчымасцяў археалагічных кампутарных тэхналогій. Але ўжо ў сярэдзіне 70-х гадоў у СССР была пастаўлена і рэалізавана задача паралельнага ўводу і апрацоўкі тэкстаў і схематычных прымітыўных малюнкаў. Далейшае развіццё гэтыя досведы атрымалі ў Кемеровском дзяржуніверсітэце пры распрацоўцы каталогаў археалагічных калекцый і малюнкаў петрагліфаў [5].

У наш час рух да тэхналогій мультымедыя праз гіпертэкст прадпрымаецца ў Інстытуце археалогіі і этнаграфіі РАН. Гіпертэкст - гэта тэхналогіі працы з тэкставымі і лічбавымі дадзенымі, якія дазваляюць усталёўваць асацыятыўныя гіперсувязі паміж асобнымі тэрмінамі, фрагментамі і г.д. у тэкставых масівах, што дапушчае не толькі лінейную працу з тэкстам, але і адвольны прагляд у адпаведнасці з усталяванай структурай сувязі.

У прыватнасці, да гэтага кірунку ставяцца працы па стварэнні баз дадзеных, заснаваных на гипермедиа - тэхналогіях, пашыраных на нятэкставыя выгляды інфармацыі.

Распрацоўка комплексных БД, якія ўключаюць біяграфіі даследнікаў, прасторавыя і часавыя інтарэсы, якасныя характарыстыкі іх прафесійнай дзейнасці, а гэтак жа інфармацыю па археалагічных комплексах натуральна ставіць пры гэтым пытанне пра ўключэнне ў базы дадзеных геаграфічных карт, фатаграфій.

Акрамя таго, па меры з'яўлення новых тэхнічных магчымасцяў неабходна ўключаць у такія базы не толькі нерухомыя малюнкі, але і кароткія відэаролікі, гукавыя эфекты і маўленчыя ілюстрацыі, Пры гэтым будзе ажыццяўляцца нелінейная праца з масівамі захоўваемых малюнкаў, што дазволіць іх разглядаць ва ўзбуйненым ці паменшаным маштабе, усталёўваць сувязі як паміж фрагментамі, так і цэлымі малюнкамі.

Важнае месца сярод спосабаў уяўлення археалагічных дадзеных, якія здзяйсняюцца пры дапамозе ІТ, займаюць мультымедыя-сістэмы адукацыйнага (навучалыя і што іспытваюць ІТ), і, што асабліва важна для папулярызацыі ведаў, забаўляльнага характару (гульні) [3, 5]. Ужо ў наш час першыя з названых тэхналогій шырока ўжываюцца ў беларускіх вну для падрыхтоўкі адмыслоўцаў-гісторыкаў і археолагаў, і нам уяўляецца магчымым, што не ў аддаленай будучыні яны атрымлівае значна большы распаўсюд.

Пры вывучэнні гэтага археалагічнага феномену намі, па-першае, быў праведзены аналіз комплексу ўсіх наяўных у нашым распараджэнні ІТ, а, па-другое, вызначана паслядоўнасць іх выкарыстання.

На першым этапе намі быў прадпрыняты пошук інфармацыі ў Інтэрнэце, які тычыцца як археалагічных крыніц, так і разгляды што цікавяць нас праблемы даследнікамі. Так, мы прыйшлі да наступных вынікаў.

У наш час непасрэднае ўяўленне матэрыялаў КША (аблічбаваныя малюнкі артэфактаў, помнікаў і аб'ектаў) у Інтэрнэце адсутнічаюць. Даследаванні, прысвечаныя розным аспектам існавання культуры, змесцаваны на розных сайтах, найболей цікавымі з якіх з'яўляюцца польскоязычные.

Другім этапам павінна стаць выкарыстанне ІТ пры аналізе ўжо наяўнай інфармацыі. Асабліва перспектыўным нам уяўляецца зварот да колькасных метадаў. Так, цікавасць выклікае колькасны аналіз, які дазволіць вызначыць невядомыя раней комплексы рыс, і, як следства, - прааналізаваць чыннікі іх існавання. Таксама перспектыўным з'яўляецца выкарыстанне шматмернага статыстычнага аналізу, ужыванне якога дазволіць пашырыць інфармацыю, якая змяшчаецца ва ўжо наяўнай источноковой базе

Нарэшце, на вызначаным этапе перад намі ўстане задача стварэння БД па "амфарным" рысам у Еўропе.

Такім чынам, выкарыстанне ІТ паднімае разгляд абранай праблемы на якасна новы ўзровень, спрыяючы аптымізацыі даследчага працэсу.

ГЛАВА 4

АБМЕРКАВАННЕ АТРЫМАНЫХ ВЫНІКАЎ


Вынікі, атрыманыя падчас праведзенага аналізу, сведчаць пра вялікую будучыню ІТ у археалагічных даследаваннях. У сувязі з гэтым нам уяўляюцца магчымымі наступныя кірункі практычнага ўжывання вынікаў. Па-першае, прыведзеная характарыстыка галоўных дасягненняў "кампутарнай" археалогіі можа спрыяць падвядзенню вынікаў развіцця галіны навукі на сучасным этапе. Па-другое, вызначэнне магчымых перспектыў удасканалення ІТ павінна дапамагчы адмыслоўцам абраць неабходны інструментар даследавання. Па-трэцяе, прапанаваная праца можа апынуцца карыснай для студэнтаў, якія спецыялізуюцца ў вобласці гістарычнай інфарматыкі і археалогіі.

У прапанаваным рэфераце мы кранулі толькі некаторых аспектаў ужывання кампутараў у археалогіі, пакінуўшы за рамкамі артыкула цэлы шэраг тым. Напрыклад, існуе такі цікавы кірунак, як сістэмнае мадэляванне: навукоўцы спрабуюць вырашыць археалагічныя праблемы, задаючы вызначаныя правілы, і зразумець, як адбываліся складаныя працэсы мінулага. Засталіся за рамкамі рэферата перспектывы стварэння і ўжыванні спецыялізаванага праграмнага забеспячэння для археолага, а таксама выкарыстанні такіх ІТ, як адлюстраванне (стварае 3-х мерныя мадэлі раскопаў), экспертныя сістэмы (усталёўваюць тыпы артэфактаў) і інш.

Адной з найболей верагодных перспектыў ужывання падобных ІТ у археалогіі нам уяўляецца выкарыстанне матэматычнага мадэлявання для вывучэння працэсаў, пры якіх магчыма існаванне археалагічных сведчанняў.

Такім чынам, ІТ шырока выкарыстоўваюцца пры пошуку і апрацоўцы археалагічных дадзеных, у большай ступені - у краінах Захаду, у меншай - у нас. Асноўныя перспектывы ўжывання тэхналогій будуць злучаны з аптымізацыяй метадаў працы і пашырэннем сферы прыкладання.


ЗАКЛЮЧЭННЕ


Як і ў любой сучаснай навуцы, у археалогіі актыўна выкарыстоўваюцца ІТ. Спектр іх ужывання надзвычай шырокі - ад такіх універсальных праграм, як офісныя пакеты, да вузкаспецыялізаваных, прызначаных, напрыклад, для віртуальнай рэканструкцыі старажытных гарадоў. У вывучэнні неаліту Дзвінска-Нёманскага міжрэчча ІТ таксама знайшлі свае выкарыстанне. Гэта тычыцца галоўным чынам даследаванняў В.Л. Лакізы і А.У. Зуевай.

Новыя тэхналогіі дазваляюць паспяхова вырашаць шматлікія традыцыйныя праблемы, якія ўстаюць перад археолагам падчас палявых даследаванняў, пры пошуку і аналізе дадзеных, а таксама пры ўяўленні грамадскасці вынікаў даследавання.

Перспектывы выкарыстання ІТ у сферы археалогіі ляжаць у плоскасці падвышэння хуткасці і эфектыўнасці апрацоўкі інфармацыі. Акрамя таго, варта чакаць пашырэнні круга задач, развязальных з дапамогай ІТ.

У наш час нярэдкія выпадкі неадэкватнага выкарыстання розных інавацыйных метадаў у археалогіі. Гэта адбываецца з-за таго, што не ўсе даследнікі, якія выкарыстоўваюць ІТ пры апрацоўцы дадзеных, у дастатковай меры падрыхтаваны. Таму нам уяўляецца неабходным адзначыць важнасць такой перспектывы ўзаемадзеяння ІТ і археалогіі, як падрыхтоўка кваліфікаваных спецыялістаў у абодвух абласцях. У большай меры сказанае тычыцца постсавецкіх краін, у прыватнасці, Беларусі.

Вядома, кампутары дапамагаюць зладзіцца са шматлікімі цяжкімі аспектамі кіравання археалагічнымі дадзенымі, але яны не могуць змяніць прыроду самай археалогіі. Таму мы не падзяляем надзей на хуткае рашэнне ўсіх праблем, якія існуюць у гэтай спецыфічнай, досыць слаба структураванай навуцы, з дапамогай ІТ.

бібліяграфічны спіс


1. Васильев, С. Применение компьютеров в археологии / С. Васильев // Статья на сайте "Археология.РУ - Скифика-Кельтика" [Электронный ресурс]. – 2005. – Режим доступа: http://www.archaeology.ru/ONLINE/Vasiljev/pc.html.- Дата доступа: 20. 11. 2012.

2. Деревянко, А.П. Современная роль компьютера в археологии / А.П. Деревянко, Ю.П. Холюшкин, В.Т. Воронин // Восточноевропейский археологический журнал [Электронный ресурс]. – 2002. № 5 (18). – Режим доступа: http://archaeology.kiev.ua/research/it.htm. - Дата доступа: 20.11. 2012.

3. Деревянко, А.П. Multimedia - археологические технологии будущего / А.П. Деревянко, Ю.П. Холюшкин, В.Т. Воронин // Восточноевропейский археологический журнал [Электронный ресурс]. 2002. № 5 (18). - Режим доступа: http://archaeology.kiev.ua/pub.cgi?i0515. - Дата доступа: 25.11. 2012.

4. Липницкая, О.Л. Учебно – методический комплекс по исторической информатике. Базовый курс: обработка и анализ статистических и структурированных исторических источников средствами электронных таблиц и систем управления базами данных / О.Л. Липницкая, Е.Э. Попова. - Мн.: БГУ, 2002. – 149 с.

5. Петров, М.И. Археология и Интернет – желаемое и действительное / М.И. Петров // Информационный бюллетень Ассоциации "История и компьютер". [Электронный ресурс]. 1998. N 23. - Режим доступа: http://kleio.asu.ru/aik/bullet/23/82.html .- Дата доступа: 29.11. 2012.

6. Постнов, А.В. Основы геодезического обеспечения археологических исследований с применением спутниковых навигационных приёмников / А.В. Постнов, Е.Г. Вергунов [Электронный ресурс]. – Новосибирск, 2003. - Режим доступа:http://www.sati.archaeology.nsc.ru/sibirica/pub/Data/int5/?html=int512.htm&id=1795. – Дата доступа: 16. 12. 2012.

7. Постнов, А.В., Применение спутниковых навигационных приёмников при проведении археологических исследований / А.В. Постнов, Е.Г. Вергунов // Информационные технологии в гуманитарных исследованиях. [Электронный ресурс]. - Новосибирск, 2003. Вып. 5. - Режим доступа: http://www. sati.archaeology.hsc. ru.sibirica/pub/data/int5/int512.rtf. - Дата доступа: 30.11. 2012.

8. Прохоров, А. Компьютерные технологии в археологии / А. Прохоров // КомпьютерПресс [Электронный ресурс]. – 2003. №7. - Режим доступа: http://www.compress.ru/Archive/CP/2003/7/3/. - Дата доступа: 01. 12. 2012.

9. Смекалов, С.Л. Измерения координат археологических памятников Керченского полуострова при помощи GPS / С.Л. Смекалов // Боспорский феномен: греческая культура на периферии античного мира: Материалы международной научной конференции. [Электронный ресурс]. - Санкт-Петербург, 1999, с.365-366. - Режим доступа: http://www.archaeology.ru/sci_methods/sc_gps_00.html. - Дата доступа: 20.11. 2012.

ДАДАТАК А

Прадметны ўказальнік да рэферату


БД 11, 12, 13, 14

БДУ 4, 6


ІТ 4, 5, 6, 8, 9, 13, 14, 15, 16



ДАДАТАК Б

Інтэрнэт рэсурсы ў прадметнай вобласці даследавання


1 Беларуская вікіпедыя – беларускамоўны варыянт знакамітай “Свабоднай энцыклапедыі”. Была праведзена праца над стварэннем артыкула Неаліт. Спасылка: http://be.wikipedia.org/wiki/Неаліт

PrintScreen



Малюнак 1 – Старонка з артыкулам “Неаліт”

2 http://www.lad.lt – Lietuvos archeologijos draugija – сайт Супольнасці літоўскай археалогіі. Літоўская і ангельская моўныя версіі. Інфармацыя пра грамадства, биограммы чальцоў грамадства.

3 http://www.snap.org.pl – Stowarzyszenie Naukowe Archeologow Polskich – сайт Навуковага аб’яднання польскіх археолагаў. На сайце (толькі польская версія) прадстаўлена агульная інфармацыя пра супольнасць і яго дзейнасць, у т.л. пра мерапрыемствы, выданні і да т.п.

4 http://museum.by - Партал "Музеі Беларусі" - адзіны рэсурс у інтэрнэце, які ўтрымоўвае інфармацыю аб усіх музеях Беларусі. Мэта праекту: прапаганда культурнай спадчыны Беларусі і інстытутаў захоўвання і вывучэння культурнай спадчыны.Партал "Музеі Беларусі" з'яўляецца праектам Нацыянальнага Полацкага гісторыка-культурнага музея-запаведніка. Распрацаваны супрацоўнікамі навукова-інфармацыйнага аддзела Нацыянальнага Полацкага гісторыка-культурнага музея-запаведніка.

5 http://www.carbon14.pl – Gliwice Absolute Dating Methods Centre – сайт лабараторыі метадаў абсалютнага датавання ў г. Глівіце (Польшча). Розная агульная інфармацыя пра цэнтр, праектах і публікацыях, а таксама прайс-ліст і база дадзеных па зробленым лабараторыяй аналізам С14.

6 http://radiocarbon.pl – сайт лабараторыі. Уся неабходная інфармацыя для кліентаў, у т.л. прайс-ліст.

7 http://www.history.by – сайт Дзяржаўнай навуковай ўстановы «Інстытут гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі». Ажыццяўленне фундаментальных і прыкладных навуковых даследаванняў па гісторіі, археалогіі і антрапалогіі, распрацоўка рэкамендацый па выкарыстанню вынікаў навуковых даследаванняў інстытута на практыцы, правядзенне экспертызы найважнейшіх навуковых праграм, інаваційных праэктаў, а таксама праэктаў нарматыўных прававых актаў па профілю інстытута, вывучэнне і абагульненне дасягненняў сусветнай навукі па профілю інстытута і садзейнічанне іх практычнаму выкарыстанню, выкананне ахоўных археалагічных раскопак, арганізацыя сумесных навукова-даследчых работ і навуковых мерапрыемстваў з навукоўцамі ўстаноў адукацыі, краязнаўцамі і мясцовымі органамі ўлады, папулярызацыя дасягненняў інстытута і распаўсюджванне навуковых гістарычных ведаў сярод насельніцтва.

8 http://www.histmuseum.by - сайт Нацыянальнага гістарычнага музея Рэспублікі Беларусь. Маецца карысная інфармацыя об рабоце музея, характару аказваемых паслуг, у т.л. аб мажлівасці працы з матэрыяламі музейных фондаў (археалагічныя знаходкі).


ДАДАТАК В

Персанальны сайт в WWW (гіперспасылка) і Print SCreen галоўнай старонкі


http://stasyandros.narod.ru/

Print Screen



Малюнак 1 – Галоўная старонка

ДАДАТАК Г

Граф навуковых інтарэсаў





Сумежныя спецыяльнасці

07.00.07 – этнаграфія, этналогія, антрапалогія

працэсфармавання і развіццінародаў, іх лад жыцця, матэрыяльная і духоўная культура, антрапалагічнаяхарактарыстыка.

2. генэзісз'яўматэрыяльнай і духоўнай культуры народаў.





07.00.10- «гісторыя навукі і тэхнікі»

гісторыятэхнічныхдасягненняўчалавецтва ў асобныгістарычныперыяд

зварот да археалагічнагаматэрыялувызначаныхрэгіёнаў.






24.00.01 – тэорыя і гісторыя культуры

узнікненне і развіццё культуры як складовайчасткічалавечайцывілізацыі

асобныяпрадметы і комплексы знаходак як праявапрацэсуразвіццяцывілізацыі ў пэўныхгістарычныхумовах.






25.00.02- «палеанталогія і стратыграфія»

жывёльны свет і геалагічныбудынакрэгіёнаў у розныяэпохі, галоўнымчынамантрапагеннагаперыяду.




Асноўная спецыяльнасць


07.00.06 – археалогія

Археалагічныяпомнікі і матэрыялы па пісьмовыхкрыніцах і археалагічнымдаследаванням.

Гістарычныяпрацэсысацыяльна-эканамічнагаразвіцця, выглядаўгаспадарчайдзейнасці, праблемыгістарычнайперыядызацыі і класіфікацыіпомнікаў.

Развіццёстаражытнайтэхнікі і ўдасканаленнетэхналогіі, засваенне новых матэрыялаў.

Развіццёдухоўнай культуры і ідэалагічныхуяўленняў





Спадарожныя спецыяльнасці

10.01.09 – фалькларыстыка

адлюстраваннерэальныхпадзей і з'яўмінулага ў рэлігійна-міфалагічныхуяўленнях і выявах.

2. вусноваянароднаятворчасць як крыніцаархеалагічнайрэканструкцыі




ДАДАТАК Д

Тэставыя пытанні па ОИТ




01 Элемент, позволяющий напечатать текст жирным шрифтом:



head

ol

b

ul







01 Что такое атрибут:



характеристика таблицы

тэг

дополнительная информация

внешний вид




ДАДАТАК Е

Прэзентацыя магістарскай дысертацыі





















База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка