В. Т.: Я мушу пачаць з пытаньня, якое ўвесь час задаюць нашыя слухачы: як магло дайсьцi да расколу ў Беларускiм Народным Фронце? Наклькi тое, што здарылася, можна лiчыць натуральнаю зьяваю ў палiтыцы, I якiя




Дата канвертавання09.05.2016
Памер130.71 Kb.
кастрычнiк 1999. Радыё "Свабода".
Свой погляд на прычыны расколу й на будучыню беларускага грамадзтва прадстаўляюць: з Варшавы -- Зянон Пазьняк i зь Менску -- Вiнцук Вячорка. Вядзе размову Вiталь Тарас.

В.Т.: Я мушу пачаць з пытаньня, якое ўвесь час задаюць нашыя слухачы: як магло дайсьцi да расколу ў Беларускiм Народным Фронце? Наклькi тое, што здарылася, можна лiчыць натуральнаю зьяваю ў палiтыцы, i якiя, на вашую думку могуць быць наступствы для беларускага грамадзтва? Калiласка, спадар Пазьняк, вам першаму слова.

З.П.: Раскол Фронту пачаўся ў 95-м годзе. Менавiта тады ўтварылася група ў Фронце й пачалiся дзеяньнi па ягоным расколе, тады калi былi зьбiтыя дэпутаты БНФ у Вярхоўным Савеце ў час галадоўкi. Тады гэта зрабiць не ўдалося, раскалолi толькi Грамаду, але дзеяньнi засталiся. У апошнiя два гады, ад 97-га году, Фронт практычна быў паралiзаваны. Пасьля, я лiчу, удалай спробы спынiць iнтэграцыю -- яна была прыпынена ў 97-м годзе,-- задача была рыхтавацца да 99-га года, калi закончыцца кадэнцыя Лукашэнкi. Трэба было праводзiць канцэптуальную палiтыку: падрыхтаваць альтэрнатыўныя структуры ўлады, падрыхтаваць мабiлiзацыю грамадзтва. Для гэтага былi адпаведныя заявы. Нажаль нiчога гэтага не ўдалося правесьцi. Таму што, паўтараю, Фронт быў ужо ў сваёй верхавiне паралiзаваны. Адна частка паралiзавала другую частку -- нiчога не праходзiла. Фактычна вось гэтая сытуацыя прывяла да таго, што 21 лiпеня нiчога не атрымалася, апазыцыя выйшла бездапаможнай, абсалютна непадрыхтаванай, поўнасьцю прайграла канец кадэнцыi Лукашэнкi. Той этап, калi былi эфэктыўныя дэманстрацыi й бойкi на вулiцах, ён ужо закончыўся, трэба было боль сур'ёзна думаць.

Сытуацыя пасьля прэзыдэнцкiх выбараў, пасьля правалу гэтай даволi афёрнай кампанii, прывяла да рэальна расколу Фронту. У маi я паведамiў на Сойме, што на Зьезьдзе будуць замененыя ўсе мае намесьнiкi, што гэты дыскусiйны клюб, як я назваў, больш не павiнен быць. Пасьля гэтага пачаўся бунт на караблi. Так што сытуацыя гэтая падрыхтоўвалася даўно, яна высьпявала i з унутраных прычын i з зьнешнiх прычын i з пэўных стратэгiчных прычын пэўных сiл. Гэтага можна было чакаць, таго што ў сытуацыi акупацыйнай дыктатуры наiўна было б думаць, што не будуць змагацца супроць галоўнай нацыянальна-вызвольнай сiлы. Таму раскол быў непазьбежным. Пасьля прэзыдэнцкiх выбараў гэта было ўжо вiдавочна. I задача стаяла каб захаваць адраджэнскiя сiлы з аднаго й з другога боку й не дапусьцiць да поўнага развалу. Таму што па тэхналёгii раскол звычайна робiцца ў два этапы: спачатку сам раскол, разьяднаньне, а потым сутыкненьне. Дык вось у гэтую першую апэрацыю, якую з намi праводзiлi, трэба было максiмальна захаваць свае сiлы i перавесьцi, як я прапаноўваў у новы структурны ўзровень узаемадачыненьня, зрабiць рэформу структурную ў Фронце, каб не давесьцi да сутыкненьня, да самападаўленьня -- ну як напрыклад на Ўкраiне. Нажаль цяпер сытуацыя складваецца такае, што вельмi верагодны варыянт вось гэтага сутыкненьня й самападаўленьня й зараз трэба зрабiць усё, каб да гэтага не дапусьцiць. Гэта залежыць ад самiх фронтаўцаў, ад абодвух бакоў. У асноўным.



В.Т.: Дзякую, спадар Пазьняк, калi ласка, спадар Вячорка.

В.В.: Я ўвогуле лiчыў бы за лепшае гаварыць пра ацэнку сёньняшняй сытуацыi, блiжэйшых i стратэгiчных плянаў у барацьбе нашай з адстойваньне незалежнасьцi й вяртаньня дэмакратыi, а не ў капаньнi ў тым, што й як адбывалася. Таму што тады прасьцей за ўсё захаваць канструктыўны тон размовы й не дапускаць скажам, супастаўленьняў зьбiцьця рэжымам дэпутатаў у 95-м годзе й нутраных арганiзацыйных праблемаў Беларускага Народнага Фронту -- гэта неканструктыўна. Я спачатку скарэктаваў бы пытаньне: у Беларускiм Народным Фронце, як руху шырокiм, ужо здаралiся эпiзоды, калi зь яго, зь ягоных нетраў, або зь ягонага актыву входзiлi пэўныя групы, з пэўнымi палiтычнымi нюансамi. Так было, калi Фронт даў пачатак Сацыял-Дэмакратычнай Партыi. Так было, калi пайшла Нацыянальна-Дэмакратычная Партыя. На 6-м Зьезьдзе, на яго першай сэсii й у мiжсэсiйны пэрыяд i на другой сэсii мяншыня пастанавiла сфарматавацца як асобны палiтычны арганiзм. Гэта нармальна, калi мяншыня выбiрае, як ёй дзейнiчаць, цi ў межах агульнай структуры, цi афармляцца асобна. Адыход мяншынi, я не думаю, што гэта ёсьць раскол. Фронт працягвае сваю працу, сваю дзейнасьць. А прычыны дыскусii, якая адбывалася ў Фронце, прама вынiкаюць зь непасьпяховасьцi тактыкi, можа быць не зусiм дакладнай расстаноўкi стратэгiчных прыярытэтаў. I нельга таксама замаўчаць тое, што арганiзацыйная будова Фронту пачала даваць збоi, пачала пракручвацца ўхаластую. Бальшыня кампанiй, якiя прапаноўвалiся, часта без абмеркаваньня Беларускаму Народнаму Фронту, проста не давалi плёну. Яны не былi запатрабаваныя грамадзтвам. Гэта ўсё разам узятае не магло не прывесьцi да пэўных арганiзацыйна-кадравых зьменаў, якiя павiнны паспрыяць дынамiзацыi дзейнасьцi фронту, асаблiва цяпер, калi пагроза незалежнасьцi стала сур'ёзнай. Я мяркую, што няма трагедыi у тым, што частка нашых калег афармляецца ў васобную партыю. Тут галоўным iнструментам для захаваньня каалiцыйнага пачуцьця, пачуцьця пляча павiнна быць супольная праца, у неабходнасьцi якой перакананыя ўсе. I пад час гэтай супольнай працы, я мяркую, будуць пераадолены й нейкiя суб'ектыўныя крыўды, i нейкiя непаразуменьнi, будуць ухiленыя ўсялякiя непатрэбныя ярлыкi, якiмi на жаль часьцяком, усiлу невысокай палiтычнай культуры нашай постсавецкай суправаджаюцца такiя працэсы. Сапраўды ня трэба паўтараць некаторых Рухаўскiх промахаў, а ад самага пачатку новай сытуацыi спакойна, пасьлядоўна будаваць на адпаведным узроўнi палiтычнай культуры стасункi з палiтыкамi й палiтычнымi структурамi, што вызнаюць супольныя зрэшты каштоўнасьцi: незалежнасьць, вяртаньне ў эўрапейскую культурна-цывiлiзацыйную палiтычную, эканамiчную i ўсякую iншую прастору, нацыянальна-культурнае адраджэньне, дэмакратыю.

В.Т.: Дзякую, спадар Вячорка, i я якраз хацеў бы зазначыць, што апытаньне людзей на вулiцах Менска, якое было зроблена нашым карэспандэнтам, паказала, што ворагаў беларушчыны, якiх заўсёды было шмат i застаецца шмат, мала цiкавiць тое, што адбылося з Фронтам. Адзiн БНФ або два, для iх па-ранейшаму гэта адзiн агульны вораг. А вось што тычыцца дэмакратычнага лягеру: на якiх прынцыпах пасьля расколу ў самай буйной дэмакратычнай арганiзацыi на вашую думку магчымае яднаньне? I цi магчымае наогул? Большасьць партыяў дэкляравалi прынамсi незалежнасьць Беларусi як галоўную каштоўнасьць. Што ў такiм выпадку замiнае супрацоўнiцтву? Тактычныя разыходжаньнi, амбiцыi палiтыкаў, цi нешта iншае? Калiласка, спадар Пазьняк.

З.П.: Я згодзен з вамi, што тут ня мае значэньня, якiя ёсьць палiтычныя разыходжаньнi. А iх увогуле няма памiж людзьмi, якiя разыйшлiся. Значэньне мае толькi тое, каб не дапусьцiць да канфлiкту, да самазьнiшчэньня. Таму што ў гэтым задача расколу -- паралiч дзейнасьцi, калi пачынае адна палавiна зьнiшчаць другую. Вось гэтага нельга дапусьцiць. Што датычыць палiтычнага, дык яшчэ раз падкрэсьлiваю, нiма нiякiх разыходжаньняў. Ёсьць разыходжаньнi ў ськiраванасьцi. Народны Фронт заўсёды вылучаўся адной сiлай -- гэта людзi. Людзi, якiя гатовыя ахвяравацца сваiм часам, сваёй працай, сваiм сэрцам дзеля працы за Бацькаўшчыну. Гэта вельмi iстотны момант i гэта наша галоўная каштоўнасьць. У сувязi з цяжкай сытуацыяй у цяперашняй Беларусi ўзьнiкла шмат варыянтаў. I адзiн з тых варыянтаў, якi дзейнiчае вельмi неадназначна на ўвесь беларускi Рух -- гэта дзейнасьць так званых заходнiх фондаў. З аднаго боку ёсьць станоўчае ў iх дзейнасьцi, з другога боку, гэтая дзейнасьць, стварэньне i фантомных структур i iснуючых выкарыстаньне фактычна прыводзiць да разбурэньня нацыянальна-вызвольных рухаў, да разбурэньня палiтычнах партыяў i да стварэньня дастаткова такой балотнай сытуацыi. Гэты разбуральны фактар вiдавочны ня толькi на Беларусi, ён вiдавочны i ў iншых краiнах постсавецкага часу i на ўсходзе Эўпопы, i ў цэнтральнай. I гэты фактар заслугоўвае асобай ацэнкi. Дык вось гэты фактар сыграў у значнай ступенi сваю ролю i ў расколе Беларускага Народнага Фронту. Таму што нацыянальны рух можа арыентавацца на нацыянальную буржуазiю. У нас праблема зь бiзнэсам i з буржуазiяй. А калi няма сродкаў, то вельмi абмежаваныя магчымасьцi. Тыя посьпехi, якiя Фронт дасягнуў, яны ня былi дасягнутыя за кошт сродкаў. Яны былi дасягнутыя якраз за кошт людзей, за кошт iхняга салiдарнага жаданьня й уменьня змагацца. I вось арыентацыя на фонды часткай людзей, завязваньне на гранты, iмкненьне выкарыстаць iх дзеля работы апазыцыйнай, яно выглядае вельмi станоўча са зьнешняга боку. Але ў рэальнасьцi яно прывяло да вельмi нехарошай сытуацыi. Да сытуацыяў канфлiктных. I гэта ў значнай ступенi, вось гэты факт, ён узьдзейнiчаў на раскол у Народным Фронце. Таму тое, што частка людзей, асаблiва на прэзыдэнцкiх выбарах стала вiдавочна зарыентавалася на гэтую палiтыку i на гэтую рэсурсную дапамогу. Тое, што яна вырашыла пайсьцi сваiм шляхам, ну што ж, гэта факт, якi трэба ўспрымаць як факт аб'ектыўны. Але гэта шлях тупiковы. На мой погляд, гэтая група звузiцца i проста злучыцца з гэтымi недзяржаўнымi арганiзацыямi. Нiякай пэрспэктывы ў гэтым няма. Вельмi iстотна захаваць ня толькi адраджэнскiя iдэi, але й адраджэнскую арганiзацыю i людзей, якiя здольныя палiтычна працаваць. Мы павiнны зыходзiць з таго, што нацыянальна-вызвольны Рух беларускi нiколi ня будзе мець велiзарных грошай, велiзарных рэсурсаў, велiзарнай дапамогi. Гэта першае. I што нацыянальна вызвольны Рух нiколi ня будзе большасьцю. Не будзе так, што 80 працэнтаў, цi нават 60 працэнтаў будзе ў Народным Фронце, а застанецца меншасьць. Гэта iлюзiя. Мы заўсёды перамагалi меншасьцю. I вось тут трэба дасканала гэта зразумець i выкарыстоўваць палiтычныя магчымасьцi. I апошняе, што я хацеў сказаць у гэтай сувязi. Тут вельмi iстотна высьветлiць сытуацыю, якая ёсьць на самой справе, паколькi iдзе iнфармацыйная вайна супроць Фронту. На сёньняшнi дзень юрыдычная сытуацыя выглядае так: iснуе грамадзкая арганiзацыя Беларускi Народны Фронт, iснуе Партыя Беларускага Народнага Фронту. Кiраўнiкоў абедзьвюх арганiзацыяў зьяўляюся я, Зянон Пазьняк. Дакумэнты аб перарэгiстрацыi гэтых дзьвюх арганiзацыяў знаходзяцца ў мяне, дакладней у Партыi i ў Руху. А фактычная сытуацыя выглядае такiм чынам: што 30 кастрычнiка на шостым Зьезьдзе Фронта ад Руху й Партыi адлучылася iншая частка -- група асобаў, якая правяла свой Зьезд з новым складам дэлегатаў i выбрала свае органы. I такiм чынам гэтым засьведчаны раскол Фронта на дзьве арганiзацыi i на дзьве партыi. I вось тэндэнцыi, якiя будуць разьвiвацца пасьля гэтага ня ёсьць малаважныя. Гэта тэндэнцыi вельмi iстотныя. I з двух бакоў трэба зрабiць ўсё, каб запабегчы самаразбурэньню. Я прапаноўваў некалькi варыянтаў перад гэтым кансалiдацыйных. Усе яны былi адкiнутыя. Таму што было жаданьне вялiкае стварыць сваю структурную арганiзацыю. На жаль гэта ўтварылася. I тым ня менш мы павiнны думаць, каб захаваць у цэлым беларускае Адраджэньне. У мяне ёсьць яшчэ прапановы, я ня бачу, што ўсе варыянты вычарпаныя. I думаю, што на ўзроўнi кансультацыяў, на ўзроўнi паразуменьня сытуацыi гэта трэба пытаньне вырашаць.

В.Т.: Дзякую, спадар Пазьняк. Спадар Вячорка, перад тым як даць вам слова, я хацеў бы дадатковае пытаньне паставiць, на колькi вам здаецца натуральным, калi юрыдычныя асьпекты й наагул сытуацыя ў Фронце, для яе вырашэньня ў якасьцi арбiтра запрашаюцца ўлады? А менавiта Мiнiстэрства Юстыцыi?

В.В.: Спадар Вiталь, я хацеў бы вярнуцца да пытаньня, якое тут аказалася як бы забытым, пытаньне каалiцыйнасьцi, пытаньне магчымасьцi супрацоўнiчаць зь iншымi дэмакратычнымi сiламi. Такое было пытаньне. Маiх аднадумцаў i маё перакананьне палягае, даўно ўжо палягае ў тым, што Беларускi Народны Фронт, аб'ектыўна маючы рацыю, стоячы на слушных стратэгiчных, iдэялягiчных падставах можа не баяцца ўваходзiць у каалiцыi, можа не баяцца дзейнiчаць у садружнасьцi разам зь iншымi палiтычнымi партыямi, незалежнымi прафсаюзамi, грамадзкiмi арганiзацыямi. I гэты падыход з аднаго боку гарантуе пастаянную вэрыфiкацыю, гэта значыць спраўджаньне нашай паставы праз размовы, кансультацыi з нашымi калегамi па барацьбе за незалежнасьць, за дэмакрытыю ў нашай краiне. З другога боку моцна пашырае нашыя магчымасьцi. Я прывяду толькi два прыклады, чаму я выбiраю каалiцыйнасьць, а не самазамкнёнасьць. Калi здавалася, што пратэставы патэнцыял беларускага грамадзтва, гатоўнасьць выходзiць на вулiцу, дзеля таго каб сьцьвердзiць сабе, Беларусi й сьвету гатоўнасьць баранiць вечныя каштоўнасьцi, перад усiм незалежнасьць, калi здавалася, што гэтая гатоўнасьць вычарпалася, калi мы выводзiлi на вулiцы ня болей як 2000 чалавек, была прапанаваная iншая канцэпцыя -- падкрэсьлена каалiцыйнасьць. I людзi пачулi новы, сьвежы заклiк: аб'яднацца незалежна ад канкрэтных дэталiзаваных палiтычнах сымпатыяў у гэты момант супраць дыктатуры i за незалежнасьць. Марш Свабоды 17 кастрычнiка адыграў я думаю, можна гэта цяпер сказаць паваротную ролю ў становiшчы, калi здавалася ўсё кацiлася ў тар-тарары. Калi ўпэўнена рыхтавалася цiхае падпiсаньне саюзнай дамовы. Калi падрыхтоўка да так званага перамоўнага працэсу яўна ператваралася ў шырму для легiтымiзацыi рэжыму, тут раптам адбываецца такая падзея. Сьвет уражаны, кантынентальная Эўропа не чакала, Масква ў застанаўленьнi. Як аказваецца гэтая Беларусь ня толькi варушыцца, але i жыве i сваё жыцьцё засьведчывае, як кажуць, вiзуальна. Ну калi iлюстраваць iншыя тактычныя крокi, вот прыцяглы час з незразумелых для мяне асабiста прычынаў Беларускi Народны Фронт быў замарозiўшы свой удзел у Каардынацыйнай Радзе Дэмакрытычных Сiлаў, якая была створаная яшчэ з часоў першага дэмакратычнага кангрэсу. Мы ўзнавiлi своў удзел у Каардынацыйнай Радзе. Я прыйшоў на яе паседжаньне з праектам звароту да кiраўнiкоў краiнаў АБСЭ, так бы мовiць перадстамбульскi зварот, у падтрымку звароту Шарэцкага й у падтрымку пастаноўкi пытаньня аб беларускай незалежнасьцi, як прама зьвязаным з пытаньнем агульнаэўрапейскай бясьпекi. Праблем няма -- i палiтычныя партыi, i грамадзкiя арганiзацыi, i незалежныя прафсаюзы падтрымалi нашую пазыцыю. Таму мне зразумела каалiцыйнасьць з тымi сiламi, якiя стаяць на блiзкiх да нас пазыцыях, зь якiмi няма радыкальных прынцыповых разызоджаньняў. Каалiцыйнасьць -- гэта пашырэньне нашых магчымсьцяў. Ну i скажу, што ў цэлым вобраз адкрытага Фронту моцна спрыяе вяртаньню ў БНФ тых людзей, якiя калiсьцi ад БНФ адыйшлi, але якiя стаяць па ранейшаму на нашых пазыцыях. I атказваючы на ваша другое дадатковае пытаньне, спадар Вiталь, я лiчу, што, зразумела, Мiнiстрэрства Юстыцыi, якое цяпер так пасьлядоўна ў супольнасьцi з замяталiнскай камiсiяй фiльтруе неўрадавыя арганiзацыi й палiтычныя партыi, незалежныя прафсаюзы, прапускаючы iх праз сiта перарэгiстрацыi, ну недарэчна было б лiчыць яго такiм трацейскiм суддзёй у арганiзацыйных пытаньнях Беларускага Народнага Фронту. Гэтак сама як ня можа АМОН, альбо мiлiцыя як бы мець права наводзiць парадак i высьвятляць, хто мае рацыю а хто не на нашых Зьездах. Ня можна зьвяртацца да рэжыму ў якасьцi арбiтра барацьбiтам супраць рэжыма.

В.Т.: Дзякую, спрадар Вячорка. Зараз я прапаную перйсьцi ад пытаньняў больш стратэгiчнага пляну да пытаньняў у нейкай ступенi тактычных. Прыкладам, нашых слухачоў цiкавiць вашае стаўленьне да працэсу падрыхтоўкi перамоваў памiж уладамi й апазыцыяй пад эгiдай АБСЭ. Цi мусiць БНФ у iх удзельнiчаць, калi так, то пры якiх умовах?

З.П.: БНФ у iх удзельнiчае. Iснуе дэлегацыя, якую ўзначальвае сп. Беленькi. Тым часам мы цудоўна разумеем, якiя задачы ставяцца ў гэтых перамовах, разумеем iхнюю небясьпеку, тыя сiлы, якiя за гэтым стаяць. I тым ня менш, паколькi перамовы зьяўляюцца фактам, то няўдзел у iх выглядаў бы як капiтуляцыя i аддаць магчымасьцi ў перамовах для iншых сiлаў. Таму Фронт будзе ўдзельнiчаць у iх, ён мае сваю палiтыку, сваю тактыку, але галоўнае мы бачым ня ў гэтым. Тая сытуацыя, якую абмаляваў Вiнцук Вячорка -- выступ супроць палiтыкi анэксii шляхам пратэстаў, яна сябе вычарпала. Яна вычарпала сябе яшчэ ў 97-м годзе, калi мы дамаглiся частковых посьпехаў, прыпынiлi на нейкi час гэтую iнтэграцыю, а яна пачынаецца зноў. Таму што толькi пратэставаць -- гэта мала. Бо iнiцыятыва ў таго, хто правiдзiць гэтую палiтыку. А нашыя пратэсты -- гэта рэакцыя на iхнюю iнiцыятыву. У каго iнiцыятыва -- той палiтыку выiгрывае. I гiсторыя гэта паказвае. Таму самае важнае -- стварыць зараз на гэтай аснове незадавальненьня i непрыняцьця анэксii, стварыць альтэрнатыву. Стварыць уладную альтэрнатыву, каб былi ў нас структуры ўлады. Каб у нас былi альтэрнатыўныя iдэi i альтэрнатыўныя асобы. Толькi тады можна праводзiць рэальную палiтыку на лiквiдацыю рэжыму i на недапушчэньне анэксii. Толькi пратэставаць можна вечна, i вынiку ня будзе нiякага. Ёсьць такiя рухi, якiя пратэстуюць дзесяткi гадоў, узяць тых жа курдаў, а вынiк фактычна нулявы.

В.Т.: Дзякую, спадар Пазьняк. Калiласка, спадар Вячорка.

В.В.: Я цешуся, што калiсьцi ўвесну гэтага году я настаяў на тым, каб Беларускi Народны Фронт i выканаўца абавязкаў старшынi тагачасны Лявон Баршчэўскi пачаў удзельнiчаць у падрыхтоўцы да магчымага перамоўнага працэсу. Тады сп. Баршчэўскi паехаў у Бухарэст. Такiм чынам Беларускi Народны Фронт аказаўся ўлучаным у падрыхтоўку перамоўнага працэсу з боку дэмакратычнай апазыцыi. I само сабой зразумела, што ёсьць два бакi ў падрыхтоўцы перамоўнага працэсу. З аднаго боку, датуль, дакуль iснуе шанец забесьпячэньня мiрнага пераходу ад дыктатуры да дэмакратыi, трэба дбаць, каб гэты шанец адбыўся. Таму што любы iншы пераход ад дыктатуры да дэмакратыi -- гэта развал эканомiкi, гэта падрыў праўнай атмасфэры, гэта падрыў маральнасьцi, i што самае жахлiвае, гэта падрыў дзяржаўнай незалежнасьцi, якi дазваляе паношыцца ў нас абсалютна непажаданым мiратворцам, у тым лiку мiратворцам з усходу. У гэтым сэнсе паказальна, у Беларусi ёсьць некаторыя сродкi iнфармацыi, называюцца незалежнымi, але кантралююцца капiталам расейскiх прамыслова-фiнансавых груповак. Яны вельмi жорстка атакуюць перамоўны працэс i пры гэтым атакуюць незалежнiцкую iдэю. Я думаю, што тут можна высновы рабiць. Але з другога боку нi ў якiм разе нельга паддацца спакусе i трапiць у пастку. <...>

В.Т.: Пытаньне можа гучыць занадта глабальна, але я прасiў бы па магчымасьцi лаканiчна атказаць. Як вы ставiцеся да тэзы, што Беларусь нiбыта спазьнiлася са стварэньнем дзяржаўнасьцi паводле Эўрапейскiх узораў ХIХ стаг., i што Беларусь павiнна спачатку зрабiцца часткай Эўропы зь ейнымi лiбэральнымi каштоўнасьцямi, а нацыянальнае адраджэньне можа быць толькi нейкiм дадатковым фактарам? I ў дадатак адразу -- наколькi рэальная ў пэрспэктыве пагроза iнкарпарацыi Беларусi ў склад Расейскай Фэдэрацыi. Калiласка, спадар Пазьняк.

З.П.: Нацыянальнае адраджэньне, стварэньне нацыянальнай дзяржавы -- гэта неабходны этап у станаўленьнi нацыi. Пераскочыць праз яго немагчыма. Таму, калi ён быў прыпынены, яго трэба будзе прайсьцi паскоранымi тэмпамi. Гэта -- тэорыя працэсаў, гэта абавязкова. А вось такая пастаноўка пытаньня наконт лiбэральных каштоўнасьцяў, яно зьвязана з тым, што Эўропа прайшла гэты этап i знаходзiцца на другiм этапе. Пагроза iнкарпарацыi iснуе рэальная, i асаблiва яна iснуе зараз, калi Расея праводзiць вайну ў Чачнi, генацыд чачэнцаў, i адначасна адбываецца атака на Беларусi. Дарэчы гэтыя дзьве падзеi заўсёды ўзаемазьвязаныя. Як толькi пачынаюцца выбары ў Расеi, пачынаецца вайна ў Чачнi, i тут жа пачынаецца iнтэграцыя на Беларусi. Мы павiнны вельмi ўважлiва да гэтага адносiцца. На мiжнародным узроўнi мы павiнны перш за ўсё ставiць пытаньне аб узьдзеяньнi на Расею. Аб тым, каб Рускi ўрад спынiў адносiны з нелегiтымным рэжымам Лукашэнкi, спынiў палiтыку iнкарпарыцыi. Вось галоўная тэза. Таму што ў асноўным наш лёс залежыць ад разьвiцьця гэтай палiтыкi, усходняй. Аб гэтым Лукашэнка нават сказаў у iнтэрв'ю "Франкфуртэр Альгэмайнэ" -- усё залежыць ад Расеi, уся яго палiтыка i ўся яго падтрымка. I гэта мы павiнны ўлiчваць. Хачу ў дадатак дадаць, што зараз Беларусь ужо ня тая, якая была тры-чатыры гады назад. Калi на Беларусь увядуць расейскiя войскi, калi пачнецца рэальная iнкарпарацыя Беларусi, мы будзем змагацца ўсiмi сродкамi, у тым лiку й збройнымi. Гэта будзе вайна. I у нас ёсьць сiлы змагацца за сваё жыцьцё, за сваю незалежнасьць.

В.Т.: Калi ласка, спадар Вячорка.

В.В.: Пагроза незалежнасьцi Беларусi з боку канкрэтнай дзяржавы -- з боку Расеi ўсьведамляецца вельмi вялiкай часткай нашых людзей. Памятаеце апытаньне, здаецца Новака, якое ўтрымлiвала пытаньне "цi iснуе пагроза незалежнасьцi Беларусi". Па-мойму 50 працэнтаў апытаных уважалi, што такая пагроза ёсьць. Зь iх абсалютная бальшыня сьцьвярджала, што гэтая пагроза зыходзiць з боку Расеi. Вельмi важна, што гэты чыньнiк стаў фактарам нашай грамадзкай сьвядомасьцi, i адсюль вынiкае страх Лукашэнкi праводзiць якiя б там нi было рэфэрэндумы цi любыя нават псэўдадэмакрытчныя захады вакол iнтэграцыi. Таму ён цяпер абмяжоўваецца так званымi народнымi абмеркаваньнямi на прадпрыемствах, якiя канчаюцца ганебна для арганiзатараў такiх абмеркаваньняў. У тас у Фронце шамат сьведчаньняў, калi пачынаюць абмеркаваньне на заводзе. Два чалавекi -- дэрэктар, намесьнiк дэрэктара за далейшыя iнтэграцыйныя крокi, чалаве дзесяць-пятнаццаць супраць, а бальшыня змрочна маўчыць, што ў нашай сытуацыi ўсеагульнай запалоханасьцi азначае адно -- людзi ня хочуць далучацца да краiны, якая вечна ваюе, якая непрадказальная. Лiчу, што пагроза з Усходу для нашай незалежнасьцi ў агляднай будучынi будзе iснаваць пастаянна. Нам трэба выпрацоўваць modus vivendi, як з гэтай пагрозай жыць, як захоўваць i зьберагаць нашую незалежнасьць. Пры гэтым выкарыстоўваць нашае геаграфiчнае стратэгiчнае становiчша як аргумэнт, што любая зьмена архiтэктуры, постсавецкай геапалiтычнай архiтэктуры на эўрапэйскiм кантынэнце будзе азначаць разбурэньне стабiльнасьцi, зважаць на тое, што ў самой Расеi ў сiлу яе цяперашняй палiтыка-эканамiчнай сыстэмы iснуюць нутраныя канфлiкты, свары, супярэчнасьцi, якiя тбэба было б умела выкарыстоўваць, каб не дапусьцiць iнкарпарацыi Беларусi ў Расею. I самае важнае -- мацаваць папулярнасьць нацыянальнай iдэi i падкрэсьлiваць, што нацыянальная iдэя, iдэя беларускай нацыянальнай дзяржаўнасьцi ў нашых варунках гэта ёсьць тая самая эўрапейская дэмакратычная iдэя. Дзякуй Богу, у нас iснуе шкала адназначная -- калi ты за незалежнасьць, ты за вяртаньне Беларусi ў заходнюю цывiлiзацыйную прастору, калi супраць -- ты выбiраеш iншы шлях, эўразiйскi, як заўгодна. Я зьбiраюся гаварыць пра ролю незалежнай Беларусi ў захаваньнi стабiльнасьцi на ўсiм эўрапейскiм кантынэнце ў Стамбуле.

В.Т.: I на завяршэньне яшчэ адно пытаньне: калi б нашая размова адбывалася публiчна, перад тэлекамэрамi, цi пацiснулi б вы адзiн аднаму рукi?

З.П.: Дзiўнае пытаньне. Мы ж культурныя людзi, хiба можна такое пытаньне задаваць? Канешна.

В.В.: Я дадам, што мы ня толькi культурныя людзi, але i ня ворагi.

З.П.: Тым больш.

Файл падрыхтаваны Раманам Салаўянам.


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка