Усё большую ролю ў развіцці сучаснага грамадства займае інфармацыя. Валоданне якаснай і аператыўнай інфармацыяй з’яўляецца істотным фактарам развіцця ўсіх сфер грамадскага жыцця: эканомікі, палітыкі, права, культуры




Дата канвертавання27.03.2016
Памер112.76 Kb.
БЕЛОРУССКИЙ ГОСУДАРСТВЕННЫЙ ЭКОНОМИЧЕСКИЙ УНИВЕРСИТЕТ

ФАКУЛЬТЕТ ПРАВА

индивидуальный зачет



ТЭОРЫЯ І ГІСТОРЫЯ ПРАВА І ДЗЯРЖАВЫ
СУТНАСЦЬ ПРАВАВОЙ ІНФАРМАТЫЗАЦЫІ

УГОЛОВНОЕ ПРАВО И ПРОЦЕСС
ГАРАНТИИ ОБЕСПЕЧЕНИЯ ПРАВ И ЗАКОННЫХ ИНТЕРЕСОВ УЧАСНИКОВ УГОЛОВНОГО ПРОЦЕССА

ТАЛАШКО ОКСАНА АНАТОЛЬЕВНА, 3 курс дневное отделение

МИНСК 2008
СУТНАСЦЬ ПРАВАВОЙ ІНФАРМАТЫЗАЦЫІ

Усё большую ролю ў развіцці сучаснага грамадства займае інфармацыя. Валоданне якаснай і аператыўнай інфармацыяй з’яўляецца істотным фактарам развіцця ўсіх сфер грамадскага жыцця: эканомікі, палітыкі, права, культуры.

У выніку праватворчай, правапрымяняльнай, праваахоўнай, навуковай і іншай юрыдычнай дзейнасці ўзнікае прававая інфармацыя.

У адпаведнасці з заканадаўствам пад прававой інфармацыяй разумеюцца тэксты нарматыўна-прававых актаў, якія ўваходзяць у структуру заканадауства Рэспублікі Беларусь, зафіксаваныя на папяровых ці электронных (магнітных) носбітах. [1] Аднак, неабходна адзначыць, што большасць вучоных уключае ў скалад правой інфармацыі любую інфармацыю, створаную ў выніку прававога рэгулявання грамадскіх адносін.

Прававая інфармацыя з’яўляецца ўсеагульным набыткам і павінна быць адкрыта для выкарыстання кожнаму. Працэс яе выкарыстання ўскладняецца вялікай колькасцю нарматыўна-прававых актаў, а часам, іх несістэматызаванасцю. У дадзеных умовах немагчыма абыйсціся без камп’ютэрных і інфармацыйных тэхналогій. Таму зразумела, чаму прымяненне інфармацыйных і камп’ютэрных тэхналогій у праве стала неабходнай умовай яго далейшага развіцця. У гэтай сувязі ўзаемадзеянне інфарматыкі і права прывяло да ўзнікнення новага навукова-практычнага накірунку – прававой інфарматызацыі.[2]

Заканадаўчай базай інфарматызацыі ў Беларусі служыць Закон “Аб інфарматызацыі” ад 6 верасня 1995 года, у адпаведнасці з якім, інфарматызацыя – гэта арганізацыйны сацыяльна-эканамічны і навукова-тэхнічны працэс забеспячэння патрэб органаў дзяржаўнай улады, юрыдычных і фізічных асоб у атрыманні звестак аб асобах, прадметах, фактах, падзеях, з’явах і працэсах на базе інфармацыйных сістэм і сетак, якія ажыцяўляюць фарміраванне і апрацоўку інфармацыйных рэсурсаў і выдачу карыстальніку інфармацыі ў форме дакумента. [3]

Прававую інфарматызацыю неабходна разглядаць як працэс мэтанакіраванага фарміравання, стварэння і выкарыстання інфармацыйных рэсурсаў сродкамі інфармацыйных сістэм і інфармацыйных тэхналогій для вырашэння задач юрыспрудэнцыі, надання інфармацыйным рэсурсам новых якасных і колькасных характарыстык, якія ўласцівы прававым працэсам, атрымання інфармацыі, неабходнай у юрыдычнай дзейнасці, і аказання прававых інфармацыйных паслуг уласнікамі прававых інфармацыйных рэсурсаў карыстальнікам інфармацыі. Асноўнай задачай прававой інфарматызацыі з’яўляецца стврэнне прававой інфармацыйнай сістэмы, якая ў стане прадставіць розным катэгорыям карыстальнікаў поўную і дасканалую прававую інфармацыю.[4]

Выкарыстанне навейшых інфармацыйных тэхналогій на аснове сучасных праграмна-тэхнічных комплексаў для прававой інфарматызацыі ў асноўным ахоплівае такія галоўныя накірункі права, як праватворчая, праваахоўная і правапрымяняльная дзейнасць.

Інфарматызацыя ў праватворчай дзейнасці накіравана на забеспячэнне аб’ектыўнай неабходнасці прававога рэгулявання грамадскіх адносін і дзейнасці дзяржавы па стварэнню новых прававых норм, змяненню ці скасаванню дзеючых. Інфарматызацыя ў дадзенай сферы садзейнічае павышэнню якасці заканадаўства, бо дазваляе спрасціць працэс узгаднення законапраекта з дзеючым заканадаўствам.

Інфарматызацыя ў праваахоўнай дзейнасці ажыцяўляецца для рэалізацыі комплексу задач у галіне збору, уліку, апрацоўкі і аналізу статыстычнай і аператыўна–пошукавай інфармацыі. Аўтаматызацыя праваахоўчай дзейнасці служыць узаемадзеянню праваахоўчых органаў пры дасследаванні злачынстваў і барацьбе са злачыннасцю.

Інфарматызацыя правапрымяняльнай дзейнасці накіравана на ўдасканальванне судаводства і выкарыстанне ў дзейнасці судоў новых інфармацыйных тэхналогій. Актуальнасць інфарматызацыі ў гэтай прававой сферы абумоўлена, у першую чаргу, вялікай колькасцю спраў у судах, заканадаўствам, якое увесь час абнаўляецца і удасканальваецца, неабходнасцю павышэння якасці разглядання спраў. Выкарыстанне ў дзейнасці судоў сродкаў вылічальнай тэхнікі і адпаведных праграмных комплексаў дазваляе аўтаматызаваць справаводства, паскорыць і удасканаліць апрацоўку і аналіз спраў. [5]

Пранікненне камп’ютэрных тэхналогій у прававую сістэму дзяржавы, дазваляе сістэматызаваць прававую інфармацыю, зрабіць яе даступнай для карыстальнікаў. Гэта садзейнічае росту прававой культуры і фарміраванню правасвядомасці грамадзян. Акрамя таго, прававая інфарматызацыя дае магчымасць узгадніць, звязаць разам усе састаўныя часткі прававой сістэмы дзяржавы, ажыцявіць іх узаемадзеянне на новых пачатках, адпаведных сучаснаму развіццю інфармацыйных тэхналогій.

Такім чынам, прававая інфарматызацыя адчыняе новыя магчымасці арганізацыі эканамічнай, сацыяльнай, культурнай і працоўнай дзейнасці людзей, у тым ліку стварае сістэмы эфектыўнага дзяржаўнага кіравання, збалансаванага развіцця міжнародных адносін. Сёння прававая інфарматызацыя ўяўляе сабой адну з неабходных умоў гарманічнага развіцця грамадства і дзяржавы, удасканальвання сістэм нацыянальнага заканадаўства, асабліва ў сучасных умовах фарміравання інфармацыйнага грамадства.[6]

У Рэспубліцы Беларусь у 1997-1998 гадах была распрацавана Канцэпцыя прававой інфарматызацыі, якая пазней атрымала прававое забеспячэнне ў шэрагу дэкрэтаў і загадаў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. На сёняшні дзень многія прыярытэтныя накірункі ў галіне прававой інфарматызацыі знайшлі сваю практычную рэалізацыю. У краіне дзейнічае Нацыянальны цэнтр прававой інфармацыі (далей НЦПІ) – цэнтральная дзяржаўная навукова-практычная ўстанова ў галіне камп’ютэрнага назапашвання, захоўвання, сістэматызацыі і прадстаўлення для выкарыстання эталоннай прававой інфармацыі, стварэння міжнароднай сістэмы абмена прававой інфармацыяй. У выніку работы НЦПІ у Рэспубліцы Беларусь створана, дзейнічае і развіваецца дзяржаўная сістэма правой інфармацыі, якая уключае ў сябе:



  1. Аўтаматызаваная сістэма фарміравання дзяржаўнага інфармацыйнага нарматыўна-прававога рэсурса, створанага НЦПІ:

    • Нацыянальны рэестр прававых актаў Рэспублікі Беларусь (НРПА) як адзіная універсальная сістэма уліку, рэгістрацыі, апрацаўкі і афіцыйнага апублікавання прававых актаў;

    • Эталонны банк дадзеных прававой інфармацыі (ЭБДПІ), які , па сутнасці, з’яўляецца зводам заканадаўства Рэспублікі Беларусь у электронным выглядзе і іншыя банкі дадзеных прававой інфармацыі;

    • Адзіны прававы класіфікатар Рэспублікі Беларусь, створаны з мэтай забеспячэння сістэматызаці заканадаўства, абмена прававой інфармацыяй.

  2. Комплексная сістэма распаўсюджання прававой інфармацыі:

    • Нацыянальны цэнтр прававой інфармацыі Рэспублікі Беларусь;

    • Нацыянальны прававы Інтэрнет-партал Рэспублікі Беларусь;

    • Адзіная аўтаматызаваная інфармацыйна-тэлекамунікацыйная сістэма прававой інфармацыі судзебных органаў;

    • Рэгіянальныя цэнтры прававой інфармацы (філіялы НЦПІ);

    • Іншыя арганізацыі распаўсюджання прававой інфармацыі ў электроннай форме.

  3. Сістэма міжнароднага абмена прававой інфармацыяй, якая ўключае ў сябе абмен прававой інфармацыяй у межах двухбаковых пагадненняў, міжурадавых пагадненняў і стварэнне міждзяржаўнай аўтаматызаванай сістэмы абмена прававой інфармацыяй. [7]

Прававой асновай для развіцця правой інфарматызаці ў Рэспубліцы Беларусь з’явіліся Загады Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 30 чэрвеня 1997г. №338 “Аб стварэнні Нацыянальнага цэнтра прававой інфармацыі Рэспублікі Беларусь”, ад 20 чэрвеня 1998г. №369 “Аб Нацыянальным рэестры прававых актаў Рэспублікі Беларусь”, ад 24 ліпеня 1998 г. №376 “Аб стварэнні камп’ютэрных баз дадзеных праектаў законаў Рэспублікі Беларусь”, ад 30 кастрычніка 1998г. №524 “Аб мерах па ўдасканаленню дзяржаўнай сістэмы прававой інфармацыі”, ад 1 снежня 1998г. №565 “Аб парадку распаўсюджання прававой інфармацыі ў Рэспубліцы Беларусь ”, ад 4 студзеня 1999г. №1 “Аб адзіным прававым класіфікатары Рэспублікі Беларусь” , ад 16 снежня 2002 года №609 “Аб стварэнні Нацыянальнага прававога інтэрнет-партала Рэспублікі Беларусь” і іншыя.

Такім чынам, можна адзначыць, што праблеме прававой інфарматызацыі ў нашай краіне надаецца дастатковая ўвага з боку дзяржавы і многія значныя вынікі ўжо дасягнуты. У Рэспубліцы Беларусь рэальна створана дзяржаўная сістэма прававой інфармацыі, даступная для шырокіх колаў грамадства. Аднак, застаюцца і нявырашаныя пытанні. Напрыклад, на дадзены момант у Рэспубліцы Беларусь адсунічае інфармацыйная сістэма, якая б дазваляла ўзгадняць законапраекты з дзеючым заканадаўствам і, тым самым, магла б значна спрасціць заканатворчую дзейнасць. Вырашэнне дадзенай праблемы магчыма шляхам распрацоўкі уласнай сістэмы ці запазычвання замежнай.

СПІС ВЫКАРЫСТАНЫХ КРЫНІЦ:


  1. Палажэнне аб парадку выдачы спецыяльных дазволаў(лецэнзій) на ажыцяўленне дзейнасці па распаўсюджванню прававой інфармацыі, зацверджанае Міністэрствам юстыцый Рэспублікі Беларусь 14.08.1998// Бюліцень нарматыўна-прававой інфармацыі, 1998г., №19.

  2. Кашынскі Ю.І. Інфармацыйныя тэханлогіі для юрыстаў: Вуч. дапаможнік. / Ю.І. Кашынскі, С.Ф. Сокал, Б.С. Славін. – Мн.: ГАА “БИП-С Плюс”, 2005. – 267с.

  3. Закон Рэспублікі Беларусь ад 6 верасня 1995 г. №3850-ХІІ “Аб інфарматызацыі”// Ведамасці Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь, 1995г., №33.

  4. Матэрыялы Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі “Сучасныя кампьютэрныя тэхналогіі ў сістэмах прававой інфармацыі”(Прававая інфарматызацыя - 2002) – Мн.:, НЦПІ, 2002.

  5. Курацёва Т.В. “Інфарматызацыя і прававая дзейнасць”// Веснік БДЭУ., 2002 , №2, С.82-86.

  6. Ю.І. Кашынскі, М.Н. Сатоліна, Б.С. Славін. Стратэгія развіцця вышэйшай адукацыі ў галіне прававой інфарматызацыі. Даклад-прэзентацыя кафедры ЮНЕСКА па інфармацыйным тэхналогіямі праву на Нацыянальным семінары кафедр ЮНЕСКА Рэспублікі Беларусь, сакавік 2004 года. // Праблемы прававой інфарматызацыі: Сб.ст. – Вып.1(7). – Нн: НЦПІ, 2004

  7. Агульная характарыстыка прававой інфарматызацыі. [Электронны рэсурс] Рэжым доступу: http://www.pravo.by/leginform/legalinform.htm (13.01.2008)




ГАРАНТИИ ОБЕСПЕЧЕНИЯ ПРАВ И ЗАКОННЫХ ИНТЕРЕСОВ УЧАСТНИКОВ УГАЛОВНОГО ПРОЦЕССА

Основными компонентами процессуального статуса участника уголовного процесса являются его права и обязанности, законные интересы, гарантии прав и законных интересов, правовая ответственность за не исполнение обязанностей. Поскольку одной из сторон уголовно-процессуального отношения, как правило, выступает государственный орган или должностное лицо, наделенное властными полномочиями, особо значение в уголовном процессе приобретает охрана прав и законных интересов личности, обеспечение их соответствующими процессуальными гарантиями.

Под процессуальными гарантиями понимают установленные законом средства и способы обеспечения и защиты прав и законных интересов личности.[1] В качестве процессуальных прав и законных интересов личности в правовой литературе рассматриваются: 1) принципы уголовного процесса; 2) процессуальная форма судопроизводства; 3) закрепление в законе прав и обязанностей участников уголовного процесса.[2]

Концептуальную роль в защите прав личности играют задачи и принципы уголовного процесса. В ст. 7 УПК РБ среди задач уголовного процесса указываются: защита личности, её прав и свобод, защита от необоснованного обвинения или осуждения, незаконного ограничения прав и свобод человека и гражданина; ст.10 УПК закрепляет принцип обеспечения прав и свобод граждан.[3]

Ядром общего правового института, направленного на защиту жизни, здоровья и свободы человека является принцип неприкосновенности личности. [4] Данный принцип находит своё закрепление в ст.25 Конституции РБ и ст.11 УПК РБ, его суть в том, что никто не может быть лишен свободы без законных оснований, а в случае лишения должен быть немедленно освобожден, никто не должен подвергаться насилию, другому жестокому, унижающему человеческое достоинство обращению, содержание задержанных лиц должно осуществляться в условиях, исключающих угрозу их жизни и здоровью.[5] Неприкосновенность личности гарантируется такими международными правовыми актами как Всеобщая Декларация прав человека, Международный пакт о гражданских и политических правах, Конвенция о защите прав человека и основных свобод.[6]

Среди важнейших факторов обеспечения неприкосновенности личности особое место занимает «надлежащая правовая процедура» - процессуальная форма уголовного процесса. Установленные четкий порядок, основания и условия, применения мер, ограничивающих права лиц, вовлекаемых в уголовный процесс, обеспечивают охрану и защиту неприкосновенности личности от произвольных посягательств. То значение, которое придается соблюдению процессуальной формы правосудия, обуславливается тем, что она создает для органов следствия прокуратуры и суда все условия для наиболее правильного и эффективного обеспечения прав личности и правомерности их ограничения.

Принцип неприкосновенности личности в наибольшей мере касается таких участников уголовного процесса как подозреваемый и обвиняемый, так как именно по отношению к ним УПК предусмотрены законные меры ограничения их свободы в виде применения процессуальных мер принуждения. На примере этих участников уголовного процесса рассмотрим процессуальные средства и способы обеспечения их прав и законных интересов.

Процессуальные права подозреваемого и обвиняемого обладают свойствами правовых гарантий для данных участников уголовного процесса. Подозреваемый и обвиняемый наделены не одним единственным правом, а их системой. Содержание же прав, входящих в эту систему, их взаимосвязь таковы, что одно право может служить обеспечению, охране и защите другого права. Одни субъективные права всегда являются юридическими гарантиями других.

Процессуальные права подозреваемого и обвиняемого можно условно разделить на три группы: права, осуществление которых обеспечивает личную беспрепятственную реализацию в уголовном процессе законных интересов и охраняет её материальные права; права, обеспечивающие деятельность обвиняемого (подозреваемого) по восстановлению (компенсациипо восстановлению () деятельносьнную реализацию в уголовном процессе законных интересов и охраниет частников уголовного процесс) нарушенных, с его точки зрения, прав и законных интересов; права, обеспечивающие участие в доказывании по уголовному делу. Особым значением для обеспечения прав и законных интересов подозреваемого и обвиняемого обладает право на помощь защитника, право на обжалование законности и обоснованности примененных мер пресечения, а также право на возмещение вреда, причиненного незаконным действием органов ведущих уголовный процесс. [7]

Кроме того, гарантиями прав подозреваемого и обвиняемого являются обязанности суда (судьироме того, гарантиями прав подозреваемого и обвиняемого являются обязанности суда () примененных мер присечения, а мера пресече), прокурора, следователя, дознавателя, которые прямо и непосредственно корреспондируют соответствующим их правам по доказыванию, мотивировке принимаемых по делу решений, разъяснению им их прав и обеспечению возможностей их исполнения, по соблюдению сроков в уголовном процессе.

Для обеспечения интересов подозреваемого и обвиняемого помимо закрепления самого права, обязанности или запрета, необходимо также их воплощение в конкретную уголовно-процессуальную деятельность. В ней права и обязанности становятся реальными и действенными процессуальными средствами, гарантирующими их права и законные интересы. Эта деятельность включает в себя: разъяснение подозреваемому и обвиняемому их прав; создание необходимых условий для полноценной реализации прав; охрану и защиту прав от нарушений; восстановление нарушенных прав.

СПИСОК ИСПОЛЬЗОВАННЫХ ИСТОЧНИКОВ:



  1. Шуличенко А.А. О гарантиях прав обвиняемого по уголовно-процессуальному законодательству// Вестник Московского университета. Сер.11 Право. 2005. №4. С.55-65.

  2. Мельников В.Ю. Обеспечение прав подозреваемого и обвиняемого, в отношении которых применены меры процессуального принуждения, в уголовном процессе России.// Философия права. 2005. №4(16). С. 23-30.

  3. Уголовно-процессуальный кодекс Республики Беларусь: принят Палатой представителей 24 июня 1999 года: одобрен Советом Республики 30 июня 1999 года: текст по состоянию на 19 марта 2007 г. – Минск: Амалфея, 2007. – 400с.

  4. Конституция Республики Беларусь 1994 года (с изменениями и дополнениями, принятыми на республиканских референдумах 24 ноября1996г. и 17 октября 2004г.) – Мн.: Амалфея, 2005. – 48с.

  5. Кукреш Л.И. Уголовный процесс. Общая часть: учеб.пособие/ Л.И. Кукреш. – Мн.: Тесей, 2005. – 352 с.

  6. Права человека: сб. междунар.-правовых док./ Сост. В.В. Щербов. Мн. 1999. – 565с.

  7. Борико С.В. Уголовный процесс: Учебник/ С.В. Борико. – 2-е изд. – Мн.: Тесей, 2004. – 320 с.


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка