Урока беларускай мовы Студэнткі 5 курса 1 групы Спецыяльнасці "Беларуская філалогія"




Дата канвертавання15.03.2016
Памер88.66 Kb.
План – канспект

урока беларускай мовы

Студэнткі 5 курса 1 групы

Спецыяльнасці “Беларуская філалогія”

Гарлуковіч Марыны Леанідаўны

Мінск, 2009



Клас: 10 “БХ -2” клас

ТЭМА: Функцыянальныя стылі беларускай літаратурнай мовы. Навуковы і публіцыстычны стылі.

МЭТЫ: - актывізаваць веды вучняў пра стылі, іх функцыі ў маўленні, сферы ўжывання;

  • пашырыць веды вучняў пра спецыфіку навуковага стылю маўлення;

  • развіваць уменне абгрунтоўваць прыналежнасць тэкстаў да навуковага стылю, выяўляць асаблівасці ўжывання ў іх моўных сродкаў, удасканальваць тэксты навуковага стылю;

  • выпрацоўваць здольнасць ствараць уласныя тэксты навуковага стылю;

  • сістэматызаваць веды вучняў пра спецыфіку публіцыстычнага стылю маўлення;

  • развіваць уменне абгрунтоўваць прыналежнасць тэкстаў да публіцыстычнага стылю, выяўляць асаблівасці ўжывання ў іх моўных сродкаў.

АБСТАЛЯВАННЕ: дошка, табліцы, раздатачны матэрыял.

ХОД УРОКА.



1-я частка пары (45 хвілін)

  1. АРГАНІЗАЦЫЙНЫ МОМАНТ (2 хвіліны)

Вітаю вучняў, адзначаю тых, хто адсутнічае.

II. ПРАВЕРКА Д/З. (10 хвілін)



-Давайце ўспомнім з вамі, пра што ішла гутарка на прошлым

уроку ?

(вучні адказваюць).



Пытанні па тэорыі:

- Што такое тэкст?

- Што такое паслядоўнасць т.?

- Што такое звязанасць т.?

-Што такое завершанасць т.?

- Дома вы выконвалі практыкаванне 44. Вам неабходна было раставіць знакі прыпынку, уставіць прапушчаныя літары. Гэта практыкаванне вы выконвалі з мэтай замацавання вашых арфаграфічных і пунктуацыйных навыкаў.

(вучні чытаюць па сказу, даюць тлумачэнне арфаграмам і знакам прыпынку)

III. ТЛУМАЧЭННЕ НОВАГА МАТЭРЫЯЛУ. (15 – 20 хвілін)

-Тэма нашага сённяшняга ўрока – “Функцыянальныя стылі беларускай літаратурнай мовы. Публіцыстычны і навуковы стылі.” На ўроку мы з вамі павінны будзем узнавіць тыя звесткі, якія вам вядомыя пра гэтыя стылі маўлення з папярэдніх класаў, паглыбіць веды пра публіцыстычны і навуковы стылі, навучыцца даказваць прыналежнасць тэксту да таго або іншага стылю на аснове выяўлення асноўных асаблівасцей. Паколькі матэрыял у большай ступені вам вядомы з папярэдніх класаў, вы будзеце дапамагаць мне ў тлумачэнні новай тэмы.

- Перш, чым пачаць размову пра стылі маўлення, давайце падумаем, а што ж такое функцыянальны стыль маўлення?

(вучні адказваюць)

(Удакладняю тое, што было сказана вучнямі: стыль - функцыянальная разнавіднасць мовы, якая выкарыстоўваецца ў пэўнай сферы зносін).

- Давайце ўспомнім, колькі стыляў маўлення мы з вамі ведаем, назавіце?

(вучні адказваюць - навуковы, мастацкі, афіцыйна –дзелавы, публіцыстычны, гутарковы – 5).

- У стылістыцы сёння вылучаюць яшчэ шосты стыль – канфесійны. Ён абслугоўвае рэлігійную сферу. Выкарыстоўваецца ў Святых Пісаннях, Псалтыры, рэлігійных трактатах, малітвах. Для канфесійнага стылю характэрна ўжыванне царкоўнаславянскай лексікі, метафарычнай лексікі, кніжнай лексіка, устарэлай лексікі, цытаты царкоўнаславянскіх тэкстаў.

-Як называецца раздзел мовазнаўства, у якім вывучаюцца функцыянальныя стылі маўлення і асаблівасці ўжывання ў іх моўных сродкаў?

(Вучні адказваюць, што такі раздзел мовазнаўства называецца стылістыкай.)

На дошцы на ватмане змешчана табліца, якая дае вучням больш поўнае ўяўленне пра стылістыку, стылі маўлення (табліца №1).



Табліца №1




СТЫЛІСТЫКА



Практычная Функцыянальная Апісальная

Функцыянальны стыль

Навуковы Публіцыстычны Мастацкі Гутарковы Афіцыйна- справавы

Канфесійны




Слова настаўніка па новым матэрыяле (абапіраючыся на табліцу):

Прыкладны змест каментара да схемы:

Стылістыка – раздзел мовазнвўства, у якім вывучаюцца функцыянальныя стылі мовы і асаблівасці ўжывання ў іх моўных сродкаў.

Функцыянальная стылістыка - даследуе заканамернасці ўжывання стылістычных рэсурсаў мовы ў залежнасці ад зместу і мэты выказвання, абставін зносінаў.

Практычная стылістыка – выпрацоўвае стылістычныя нормы ўжывання выяўленчых сродкаў у адпаведнасці з патрабаваннямі культуры маўлення, з улікам мэты, зместу выказвання, маўленчай сітуацыі і інш.

Апісальная стылістыка – даследуе магчымасці выкарыстання стылістычных сродкаў на ўсіх моўных узроўнях – фанетычным, лексічным, словаўтваральным, марфалагічным, сінтаксічным.

Функцыянальны стыль – разнавіднасць маўлення, якая адрозніваецца сістэмай моўных сродкаў і абслугоўвае пэўную сферу дзейнасці чалавека: навуковую, адміністрацыйна-справавую, грамадска-палітычную, мастацкую, побытавую.

Больш падрабязна спынімся на сённяшніх занятках на навуковым і публіцыстычным стылях. (Даю некалькі хвілін вучням для таго, каб яны перапісалі табліцу сабе ў сшыткі).

Пачнём мы гутарку пра стылі мовы з навуковага стылю.

-Давайце падумаем разам, у якой сферы жыцця выкарыстоўваецца навуковы стыль? (вучні адказваюць)

-Якая асноўная функцыя новуковага стылю? (вучні адказваюць)

-У якой форме рэалізуецца гэты стыль? (вучні адказваюць)

-Пералічыце асноўныя рысы навуковага стылю? (вучні адказваюць)

( Для абагульнення ўсяго сказанага вучнямі, звяртаю іх увагу на табліцу № 2, змешчаную на дошцы. Прагаворваем асноўныя палажэнні табліцы. Вучні перапісваюць табліцу ў сшыткі)



Табліца №2

Навуковы стыль

  1. Сфера выкарыстання

У навуцы (гуманітарныя, прыродазнаўчыя, дакладныя і інш. навукі), галіны тэхнікі і вытворчасці. У вучэбным працэсе, адукацыі. (даклады, лекцыі, водгукі, рэцэнзіі, анатацыі, рэфераты, падручнікі).

  1. Функцыі

Паведамлення

  1. Форма рэалізацыі

Пісьмовая і вусная

  1. Асноўныя рысы

  • Дакладнасць

  • Доказнасць

  • Лагічнасць

  • Сцісласць

  • Абагуленнасць

  • Інфармацыйная насычанасць

  • Аб’ектыўнасць выкладу

  • Адсутнасць слоў з пераносным значэннем

  • Адсутнасць слоў, якія выражаюць эмоцыі, пачуцці.

  • Выкарыстоўваюцца навуковыя тэрміны, кніжная лексіка



IV. ЗАМАЦАВАННЕ ВЕДАЎ ПРА НАВУКОВЫ СТЫЛЬ НА ПРАКТЫЦЫ.

(15 – 20 хвілін)



Выконваем практыкаванні з падручніка. Перад кожным практыкаванне трэба ставіць мэты.

Практыкаванне 50. (вусна)

Мэты практыкавання: развіваць уменне абгрунтоўваць прыналежнасць тэкстаў да навуковага стылю, выяўляць асаблівасці ўжывання ў іх моўных сродкаў.

Практыкаванне 52.(пісьмова)

Мэты практыкавання: выпрацоўваць здольнасць ствараць уласныя тэксты навуковага стылю.

2-я частка пары (45 хвілін).

  1. ТЛУМАЧЭННЕ НОВАГА МАТЭРЫЯЛУ (15-20 хвілін)

-Мы з вамі падышлі да другой часткі нашай пары. І нас будзе цікавіць публіцыстычны стыль. Зараз вы самастойна пры дапамозе $13 дадзіце мне адказы на наступныя пункты плана:

План:

  1. Сфера выкарыстання публіцыстычнага стылю.

  2. Функцыі публіцыстычнага стылю.

  3. Форма рэалізацыі публіцыстычнага стылю.

  4. Асноўныя рысы публіцыстычнага стылю.

(на працу 10 хвілін, запісваюць у свае сшыткі).

Выклікаю аднаго вучня, які адказвае, астатнія вучні дапаўняюць.

Звяртаю ўвагу вучняў на табліцу № 3. Разглядаем яе. Вучні ўносяць карэктывы ў свае сшыткі.

Табліца №3

Публіцыстычны стыль

  1. Сфера выкарыстання

У газетах, часопісах, выступленнях на сходах, мітынгах. На радыё і тэлебачанні. (нарысы, эсэ, фельетоны, памфлеты, інтэрв’ю, хронікі)

  1. Функцыі

Уздзеяння на свядомасць і пачуцці людзей з мэтай пераканання іх у пэўных ідэях, поглядах; агітацыі.

Інфармацыйная



  1. Форма рэалізацыі

Пісьмовая і вусная

  1. Асноўныя рысы

  • Эмацыянальнасць маўлення

  • Ацэначны характар выказванняў

  • Жывасць

  • Грамадска-палітычная лексіка

  • Словы з прамым і пераносным значэннем

  • Пабуджальныя, клічныя сказы

  • Рытарычныя пытанні, звароты, паўторы

  • Звароткі

  • Дакументалізм

  • Даступнасць

  • Адкрытасць аўтарскай пазіцыі

  • Дакладнасць

  • Выкарыстанне фразеалогіі, эпітэтаў, метафар

-У чым розніца паміж публіцыстычным і навуковым выступленнем?

(навуковы – паведамляе, публіцыстычны – уздзейнічае).

II. ЗАМАЦАВАННЕ ВЕДАЎ НА ПРАКТЫЦЫ. (10 хвілін)

Праца па раздатачным матэрыяле:

Заданне 1. (пісьмова) (5-8 хвілін)

Умова: Выпішыце з прыведзенных словазлучэнняў моўныя штампы.

Мэты задання: сістэматызаваць веды вучняў пра спецыфіку публіцыстычнага стылю маўлення; успомніць, што такое моўны штамп, для якога стылю маўлення характэрныя моўныя штампы.

Перш чым выконваць заданне ўзнаўляем з вучнямі наступныя моманты:



  • Давайце падумаем, што такое моўны штамп?

(Моўны штамп – агульнаўжывальны, збіты выраз, які характарызуецца стылістычнай афарбоўкай і ўвасабляецца носьбітамі мовы як устойлівы зварот. Н., бітва за ўроджай, апраўдаць давер народа)

  • Для якога стылю маўлення характэрны моўныя штампы ?

( для публіцыстычнага).

Далейшае ўдасканаленне, разрадка напружанасці, раўнавага сіл, пальма першынства, празрыстыя карункі, прапісныя ісціны, сродкі масавай інфармацыі, атрымаць пуцёўку ў жыццё, газетны тэкст, моўная сістэма, сябраваць з кнігай, чорнае золата, свабодная вакансія, асвоіць выпуск, мова газетнай паласы, перыяд часу, інтэлектуальная эвалюцыя, сюжэтная канва, стылістычны кантэкст, сацыялінгвістычная з’ява, журналісцкая творчасць.



Заданне 2. (вусна) (5 хвілін)

Умова: Вызначыць стыль тэкста. Даказаць прыналежнасць тэкста да таго або іншага стыля мовы. Знайсці асноўныя рысы.

Мэты задання: развіваць уменне абгрунтоўваць прыналежнасць тэкстаў да публіцыстычнага стылю, выяўляць асаблівасці ўжывання ў іх моўных сродкаў.

Мы – беларусы! Як горда, як пашанотна павінны гучаць два гэтыя словы ў сэрцы кожнага з нас! Мы – нашчадкі славутага старажытнага славянскага роду, дзеці зямлі, што, нягледзячы на ўсе навалы, войны і катастрофы, якое ўжо стагоддзе корміць-поіць нас, і мы абавязаны памятаць пра гэта. Абавязаны – і перад продкамі, што не далі вынішчыць ні зямлі, ні мовы сваёй, і перад нашчадкамі, што ўздужаюць і чыстае крынічнае вады, і чыстага, спеўнага слова беларускага, бо і ім, як нам, не жыць без гэтага.



Усе – і ва ўласным дабрабыце, і ў дабрабыце нашай краіны – залежыць ад нас. Ад нашай адданасці сям’і, справе, Айчыне. Ад нашай ўпэўненасці ў сваёй сіле, у сваёй праваце. Ад нашай перакананасці ў сваім праве гучна, горда заявіць усяму свету: мы – беларусы! (ЛіМ)

Заданне 3. (пісьмова) (10-15 хвілін)

Умова: Складзіце і запішыце тэкст, дайце ў ім азначэнні наступных паняццяў: стылістыка, стыль, навуковы стыль, публіцыстычны стыль і інш. Якія сродкі сувязі сказаў вы выкарысталі ў тэксце? Да якога стылю маўлення ён належыць?

Мэты задання: замацаваць тэарэтычныя веды вучняў па новым матэрыяле.

III. ПАДАГУЛЬНЕННЕ ЎРОКА.

  • Што такое стылістыка?

  • Што такое стыль?

  • Пералічыце асноўныя рысы навуковага стылю.

  • Пералічыце асноўныя рысы публіцыстычнага стылю.

Дамашняе заданне: кожнаму вучню падрыхтаваць выказванне на любую тэму ў пэўным стылі.

Выстаўляю адзнакі за ўрок.


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка