Тлумачальная запіска




старонка1/14
Дата канвертавання13.03.2016
Памер2.43 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14
ТЛУМАЧАЛЬНАЯ ЗАПІСКА
Вывучэнне гісторыі Другой сусветнай і Вялікай Айчыннай войнаў у вышэйшых навучальных установах Рэспублікі Беларусь з’яўляецца адной з задач гуманітарнай падрыхтоўкі студэнцкай моладзі. Вызначальным у працэсе выхавання і арганізацыі вучэбна-пазнавальнай дзейнасці студэнтаў становіцца фарміраванне сістэмы каштоўнасцей, якія падзяляюцца ўсімі прадстаўнікамі нашага грамадства, у т. л. моладзю. Найважнейшай сярод гэтых каштоўнасцей бачыцца патрыятызм як любоў да Радзімы і гатоўнасць да абароны незалежнасці і суверэнітэту сваёй дзяржавы.

Сотні вялікіх і малых войнаў апалілі шматпакутную беларускую зямлю. Патрыятычныя пачуцці сталі маральна-псіхалагічным фундаментам паводзін беларускага народа ва ўмовах ваенных выпрабаванняў, якія выпалі на яго долю ў гады самых кравапралітных за ўсю гісторыю чалавецтва Другой сусветнай і Вялікай Айчыннай войнаў. Народы Беларусі ўнеслі значны ўклад у разгром германскіх агрэсараў. Звыш 1,3 мільёна байцоў змагаліся ў радах Чырвонай Арміі, 374 тысячы чалавек удзельнічала ў партызанскім руху, 70 тысяч чалавек вялі барацьбу ў падполлі, амаль 400 тысяч жыхароў Беларусі складалі партызанскія рэзервы, некалькі тысяч ураджэнцаў Беларусі змагаліся ў радах еўрапейскага руху Супраціўлення. У першых радах мужных патрыётаў ішла моладзь. Амаль 60 % беларускіх партызан былі да 30-годовага ўзросту, звыш 20 тысяч юнакоў і дзяўчат удзельнічалі ў патрыятычным падполлі. Гэта быў велізарны, навядомы раней у гісторыі патрятычны ўздым народа супраць захопнікаў. Шматнацыянальнае насельніцтва Беларусі праявіла бясконцую мужнасць, самаадданасць, вернасць сацыялістычным ідэалам і нават самаахвярнасць у барацьбе за свабоду і незалежнасць Бацькаўшчыны.

Без грунтоўных ведаў гісторыі сваёй Айчыны і асабліва яе складаных і супярэчлівых перыядаў,без уліку станоўчага і адмоўнага вопыту жыцця міжнароднай супольнасці, беларускага этнасу і нацыянальных меншасцяў нельга паспяхова будаваць грамадскія ўзаемаадносіны ў сучаснасці. Таму асноўнымі задачамі вызначаны наступныя:


  • фарміраванне грамадзянскіх і патрыятычных якасцяў асобы;

  • выхаванне ў студэнцкай моладзі пачуцця адказнасці за будучыню сваёй дзяржавы і сусветнага супольніцтва;

  • засваенне вучэбнай інфармацыі аб гераічных і трагічных старонках Другой сусветнай і Вялікай Айчыннай войнаў, аб жыцці насельніцтва на акупіраваных тэрыторыях і ў савецкім тыле, аб укладзе прадстаўнікоў шматнацыянальнага беларускага народа ў разгром нямецка-фашысцкіх захопнікаў, аб уплыве ваенных падзей на лёсы народаў Еўропы і Савецкага Саюза.

Праграма спецкурса “Вялікая Айчынная вайна савецкага народа (ў кантэксце Другой сусветнай вайны)” складзена на аснове навейшых дасягненняў айчыннай і замежнай гістарыяграфіі з улікам вяўленых невядомых раней архіўных дакументаў і матэрыялаў. Айчынная гісторыя падаецца ў праграме ў кантэксце сусветнай з выкарыстаннем сучасных метадалагічных падыходаў, звязаных з асвятленнем вайны як з’явы ў жыцці чалавецтва і накіраваных на рэалізацыю прыміраючай функцыі гісторыі. Праграма складецца з уводзін, трох раздзелаў і заключэння.

Праграма спецкурса разлічана на 34 вучэбных гадзіны, у т. л. 26 лекцыйных і 8 семінарскіх гадзін.

Кожны з раздзелаў пачынаецца агульнай характарыстыкай вывучаемага перыяду, у якой на ўзроўні абагульнення прадстаўлены заканамернасці і асаблівасці развіцця грамадства, у т. л. беларускага этнасу ў складаных геапалітычных умовах 1939-1945 гг. Кожная з тэм на пачатку мае шэраг рознаўзроўневых па складанасці вучэбных задач, якія трэба выканаць у выніку азнаямлення з вучэбнай інфармацыяй і яе аналізу. Напрыканцы кожнай з тэм размяшчаюца блокі гістарычных дакументаў, да якіх сфармуляваны разныя па сваёй складанасці пытанні і заданні. Пры пошуку адказаў на дадзеныя пытанні рэкамендуецца выкарыстаць методыку ключавых слоў, якія абазначаны ў тэкстах дакументаў курсівам. На арганізацыю працы з дакументамі мэтазгодна рэалізаваць вучэбныя гадзіны, прызначаныя для семінарскіх заняткаў. Заключэнне з’яўляецца падагульненнем вынікаў вывучэння вучэбнага мтэрыялу.



ПРАГРАМА СПЕЦКУРСА

ДЛЯ СТУДЭНТАЎ ВЫШЭЙШЫХ НАВУЧАЛЬНЫХ УСТАНОЎ

РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ

ВЯЛІКАЯ АЙЧЫННАЯ ВАЙНА САВЕЦКАГА НАРОДА”



(Ў КАНТЭКСЦЕ ДРУГОЙ СУСВЕТНАЙ ВАЙНЫ)

Уводзіны


(2 гадзіны)

Прадмет, мэты і задачы факультатыва, яго структура і змест.

Актуальнасць вывучэння гісторыі Другой сусветнай і Вялікай Айчыннай войнаў. Навуковыя плыні і гістарычныя школы. Гістарыяграфія і крыніцы. база. Перыдыязацыя Другой сусветнай і Вялікай Айчыннай войнаў.

Савецкі народ ў гісторыі Другой сусветнай і Вялікай Айчыннай войнаў.


Раздзел 1. Савецкі Саюз і краіны свету напярэдадні

і ў пачатку Другой сусветнай вайны

(4 гадзіны)
Тэма 1. Міжнароднае становішча напярэдадні

Другой сусветнай вайны

Міжнародная дзейнасць Германіі ў 30-х гадах ХХ ст. Ачагі ваеннай напружанасці (Далёкі Усход, Еўропа, Афрыка). Фарміраванне фашысцкага блоку. Антыкамінтэрнаўскі пакт. СССР і Ліга Нацый. Грамадзянская вайна ў Іспаніі.

Мюнхенскае пагадненне. Падзел Чэхаславакіі. Спроба стварэння сістэмы калектыўнай бяспекі ў Еўропе. Савецка-французка-англійскія перамовы. Савецка-германскія дагаворы. Сакрэтны пратакол.

Тэма 2. Пачатак Другой сусветнай вайны і падзеі ў Беларусі


Пачатак Другой сусветнай вайны. Напад Германіі на Польшчу. Аб’яўленне вайны Францыяй і Вялікабрытаніяй Германіі.Прычыны і характар вайны.

Уступленне войск Чырвонай Арміі ў заходнія вобласці Беларусі і Украіны. Уз’яднанне Беларусі. Сацыяльна-эканамічныя і палітычныя пераўтварэнні ў заходніх абласцях БССР.

Становішча ў заходніх рэгіёнах Савецкага Саюза. СССР і краіны Балтыі. Савецка-фінская вайна. Удзел беларусаў у фінскай кампаніі.

Тэма 3. Акупацыя Германіяй краін Еўропы


“Дзіўная вайна”. Акупацыя Германіяй Даніі, Нарвегіі, Бельгіі, Галандыі і Люксембурга. Наступленне германскіх войск у Францыі. Капітуляцыя Францыі. Берлінскі пакт. Агрэсія Германіі на Балканах. Дзейнасць СССР на міжнароднай арэне. Пакт аб нейтралітэце паміж СССР і Японіяй.

Пачатак Руху Супраціўлення. Падрыхтоўка Германіі да вайны з СССР. Прыняцце плана “Барбароса”.



Тэма 4. СССР напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны


СССР у перадваенныя гады. Мерапрыемствы па ўмацаванню абароназдольнасці краіны.Ваенна-патрыятычная і ваенна-абарончая работа сярод насельніцтва.

Узброеныя сілы Савецкага Саюза. Заходняя Асобая ваенная акруга.




Раздзел 2. Барацьба супраць германскай

агрэсіі (1941-1944)


(20 гадзін)

Тэма 5. Пачатак Вялікай Айчыннай вайны

Мэты Германіі ў вайне супраць Савецкага Саюза. “Маланкавая вайна”. Напад Германіі на СССР. Прыгранічныя баі ў Беларусі. Абарона Брэсцкай крэпасці.

Дзейнасць савецкіх і партыйных органаў па мабілізацыі сіл і сродкаў для барацьбы з агрэсарам. Дзяржаўны камітэт Абароны (БКА).Перавод прамысловасці на ваенныя рэйкі. Эвакуацыя насельніцтва, матэрыяльных рэсурсаў і іншых каштоўнасцяў у тыл СССР.

Знішчальныя атрады і народнае апалчэнне. Баявыя дзеянні на франтах. Абарончыя баі пад Мінскам, Бабруйскам, Оршай, Віцебскам, Магілёвам, Гомелем. Гераізм савецкіх воінаў. Дапамога насельніцтва Чырвонай Арміі. Дзейнасць першых партызанскіх атрадаў і дыверсійных груп і падпольных арганізацый. (М.Ф.Шмыроў, В.З.Корж, І.З.Ізох, І.А.Ярош, М.І.Жукоўскі і інш.). Першыя партызаны - Героі Савецкага Саюза (Ц.П.Бумажкоў, Ф.І.Паўлоўскі).

Прычыны няўдач Чырвонай Арміі летам-восенню 1941 г.

Дзейнасць СССР на міжнароднай арэне. Ваенна-эканамічнае супрацоўніцтва паміж Савецкім Саюзам Вялікабрытаніяй і ЗША. Пачатак стварэння антыгітлераўскай кааліцыі. Ваенныя дзеянні у канцы 1941 года. Уступленне ў вайну ЗША і Японіі. Маскоўская бітва. “Віцебскія вароты”.



Тэма 6. Акупацыйны рэжым

Генеральны план “Ост”. Ваенна-эканамічныя мэты захопнікаў. Ваенна-паліцэйскія органы кіравання. Тэрытарыяльны падзел акупіраванных заходніх рэгіёнаў СССР. Рэйхскамісарыяты “Остланад” і “Украіна”.

Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел акупіраваннай тэрыторыі: Генеральная акруга Беларусь, Генеральная акруга Жытомір, Генеральная акруга Валынь – Падолія; Генеральная акруга Беласток, вобласць армейскага тылу групы армій “Цэнтр”.

Акупацыйны апарат кіравання. Склад і структура. Генеральны камісарыят Беларусі, абласныя камісарыяты, раённыя і валасныя управы. Дапаможныя акупацыйныя арганы кіравання.

Палітыка генацыду. Знішчэнне насельніцтва і ваеннапалоных. Злачынная дзейнасць СС, службы бяспекі (СД). Айнзацгрупы і зондэркаманды. Карныя экспедыцыі. Канцэнтрацыйныя лагеры, турмы. Гета. Вываз насельніцтва на прымусовую працу ў Германію. “Остарбайтэры”. Удзел венгерскіх, італьянскіх, французскіх, румынскіх, славацкіх, а таксама украінскіх, рускіх, літоўскіх, латышскіх, эстонскіх, остмусульманскіх і іншых ваенна-паліцэйскіх фарміраванняў ва ўмацаванні германскага акупацыйнага рэжыму. Ваенна-эканамічныя фарміраванні.

Калабарцыянізм. Беларуская народная самадапамога (БНС), Беларуская самаахова (БСА), Рада Даверу (РД), Саюз беларускай моладзі (СБМ), Беларуская цэнтральная рада (БЦР), Беларуская краявая абарона (БКА). Дапаможныя паліцэйскія фарміраванні.

Германская прапаганда і агітацыя: формы і метады. Школа, тэатр, друк, радыё, царква. Палітыка міжнацыянальных адносін. Эканамічная і сельска-гаспадарчая палітыка германскіх акупацыйных улад. Рабаванне матэрыяльных рэсурсаў і культурных каштоўнасцяў. Паўсядзёнасць жыцця насельніцтва ва ўмовах акупацыі.
Тэма 7. Партызанская і падпольная

барацьба на акупіраванай тэрыторыі
Станаўленне і развіццё партызанскага руху і падпольнай барацьбы. Дзейнасць партыйных і камсамольскіх органаў і арганізацый ва ўмовах акупацыі.

Стварэнне Цэнтральнага і Беларускага штабоў партызанскага руху. Партызанскія атрады і брыгады. Арганізацыйная структура.

Баявая дзейнасць партызан. Дыверсіі на чыгунцы і шашэйных дарогах. Рэйкавая вайна і яе мэты. Разгром варожых гарнізонаў. Партызанскія рэйды. Партызанская разведка. Барацьба супраць карных экспедыцый. Узаемадзеянне беларускіх, рускіх, украінскіх, літоўскіх і латышскіх партызан. Роля партызанскага руху ў барацьбе супраць германскіх захопнікаў.

Узаемаадносіны партызан і насельніцтва. Выратаванне насельніцтва ад знішчэння і прымусовага ўгону у Германію. Партызанскія зоны. Арганізацыйнае ўмацаванне партызанскіх фарміраванняў і падпольных арганізацый. Узмацненне антыгерманскага супраціўлення на акупіраваннай тэрыторыі Беларусі. Пашырэнне партызанскіх зон. Партызанскія рэзэрвы. Быт партызан. Прапаганда і агітацыя сярод насельніцтва. Культурна-асветніцкая дзейнасць партызан.

Партыйнае, камсамольскае, антыфашыстскае падполле. Арганізацыйная структура і склад. Формы і метады барацьбы патрыётаў. Камсамольска-маладзёжнае падполле. Дзейнасць падпольшчыкаў Мінска, Магілёва, Гомеля, Брэста, Гродна, і інш. гарадоў Беларусі. Дыверсійная работа на чыгуначных вузлах Оршы, Асіповіч, Калінкавіч, Полацка і інш. Складанасці і цяжкасці падпольнай і дыверсійнай барацьбы. Узаемаадносіны і ўзаемадзеянне падпольшчыкаў і партызан.

Антыфашысцкія патрыятычныя группы і арганізацыі ў заходніх абласцях рэспублікі. Супраціўленне ў гета і і канцэнтрацыйных лагерах.

Дапамога савецкага тыла і мясцовага насельніцтва партызанам і падпольшчыкам.

Армія Краёва і яе формы барацьбы. Узаемаадносіны Арміі Краёвай з савецкімі партызанамі і мясцовым насельніцтвам.


Раздзел 3. Разгром фашысцкага блока. Завяршэнне

Вялікай Айчыннай і Другой сусветнай войнаў


(8 гадзін)

Тэма 8. Падзеі на франтах вайны. Крушэнне

наступальнай стратэгіі германскага вермахта

Расшырэнне маштабаў Другой сусветнай вайны. Перамогі саюзных войск у Афрыцы, міжземнамор'і і на Ціхім акіяне.

Сталінградская і Курская бітвы. Карэнны пералом у вайне. Пачатак распаду фашысцкага блоку. Умацаванне антыгітлераўскай кааліцыі. Тэгеранская канферэнцыя. Пытанне аб Другім фронце.

Тэма 9. Вызваленне Беларусі ад германскіх захопнікаў


Пачатак вызвалення Беларусі. Першы вызвалены раённы цэнтр – Камарын. Вызваленне Гомеля, Рэчыцы. Узаемадзеянне партызан, насельніцтва і войск Чырвонай Арміі. Першыя аднаўленчыя мерапрыемствы.

Становішча на савецка-германскім фронце. Беларуская наступальная аперацыя “Багратыён”. Баявая дзейнасць партызан і падпольшчыкаў. “Рэйкавая вайна”.

Акружэнне і разгром германскіх груповак пад Віцебскам, Бабруйскам, Мінскам і інш. Вызваленне Мінска. Партызанскі парад. Прыклады гераізму воінаў Чырвонай Арміі, партызан і падпольшчыкаў. Выгнанне германскіх захопнікаў з тэрыторыі Беларусі. Вызваленне Брэста. Значэнне разгрому германскіх войск у Беларусі. Аднаўленне народнай гаспадаркі рэспублікі.

Тэма 10. Савецкі тыл у гады вайны


Перавод эканомікі на ваенныя рэйкі развіцця. Дзейнасць Камітэта Абароны. Ваенна-прамысловае будаўніцтва на Урале, Сібіры, Сярэдняй Азіі. Усход – асноўная ваенна-прамысловая база СССР. Працоўны подзвіг савецкага народа. “Усё для фронта!” Усё для перамогі!”.

Сацыяльна-эканамічнае, культурае і духоўнае жыццё савецкага народа. Палітычная агітацыя і прапаганда.

Дзейнасць беларускіх ўстаноў і арганізацый ў тыле (Акадэмія Навук БССР, ВНУ, дзіцячыя дамы і г. д.). Уражэнцы Беларусі – героі тыла.
Тэма 11. Заканчэнне Вялікай Айчыннай і Другой сусветнай вайны. Перамога.

Адкрыццё Другога фронту. Вызваленчы паход Чырвонай Арміі ў Еўропу. Падзеі ў Польшчы, Балгарыі, Чэхаславакіі, Румыніі, Венгрыі, Аўстрыі. Крымская канферэнцыя. Берлінская аперацыя. Сустрэча на Эльбе. Разгром германскай арміі. Заканчэнне вайны ў Еўропе. Капітуляцыя Германіі, Перамога! Патсдамская канферэнцыя.

Удзел воінаў беларусаў на франтах Вялікай Айчыннай вайне. Беларусы ў складзе саюзных армій і Еўрапейскага руху Супраціўлення.

Манжурская аперацыя войск Чырвонай Арміі. Бамбардыроўка ЗША Хірасімы і Нагасакі. Капітуляцыя Японіі. Заканчэнне Другой сусветнай вайны. Вынікі і ўрокі.

Беларусь – адна з краін-заснавальніц ААН. Нюрбергскі працэс. Уклад беларускага народа ў разгром нацысцкай Германіі. Людскія і матэрыяльныя страты беларускага народа

Міжнароднае значэнне Перамогі над германскім агрэсарам і яго саюзнікамі.


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка