Современная белорусская культура: культура Беларуси в общемировом контексте




старонка5/12
Дата канвертавання18.03.2016
Памер0.94 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12

Мастацтва і беларускі фальклор

Адначасова з навуковымі даследаваннямі, развіццём філасофскай думкі ўсебакова развівалася і мастацкая культура. У 20-я гады на Беларусі фарміруецца нацыянальная мастацкая школа, што мела вялікае значэнне ў справе прапаганды беларускага мастацтва і падрыхтоўкі кадраў. Многія выпускнікі (у прыватнасці, з Віцебскай мастацкай школы) працягнулі сваё прафесійнае адукацыю ў мастацкіх установах Масквы і Ленінграда.

20-я гады характарызуюцца досыць актыўнай выставачнай дзейнасцю беларускіх мастакоў. Рэгулярна праводзіліся ўсебеларускія мастацкія выставы. У гэты час у рэспубліцы працавалі такія майстры жывапісу, як Ю.Пэн, М.Шагал, К.Малевіч, Я.Кругер, якія атрымалі шырокае прызнанне за мяжой.

Аднак у пачатку 30-х гадоў у мастацтве адбываецца рэзкі пералом, звязаны з зацвярджэннем у якасці выключна дамінуючага метаду мастацкай творчасці – сацыялістычнага рэалізму. У выніку гэтага творчае жыццё ў рэспубліцы была пастаўлена ў залежнасць ад установак партыйных органаў, якія вызначалі развіццё культуры. У канцы 30-х гадоў пачынаецца досыць складаны перыяд у развіцці беларускай культуры. Для гэтага перыяду характэрна ідэалагічны ціск, рэпрэсіі супраць дзеячаў навукі і мастацтва, звужэнне сферы выкарыстання беларускай мовы і інш. Абмяжоўваліся кантакты з культурамі іншых народаў, агульначалавечыя каштоўнасці падмяняліся класавымі.

Пад'ём у развіцці беларускай культуры абазначыўся на мяжы 50-60-х гадоў і быў звязаны, перш за ўсё, з зменамі ў жыцці краіны. Гэты перыяд называюць "адлігай", і звязаны ён з развянчання культу асобы Сталіна, што спрыяла пацяпленню духоўнай атмасферы ў грамадстве.

Савецкая дзяржава стала больш адкрытай, значна актывізаваліся міжнародныя сувязі. Яны ажыццяўляліся дзяржаўнымі арганізацыямі і творчымі саюзамі, грамадскімі арганізацыямі, працоўнымі калектывамі. Значны ўплыў на іх развіццё аказала Таварыства культурных сувязяў, якое ў 1958 годзе было рэарганізавана ў Беларускае таварыства дружбы і культурных сувязяў з замежнымі краінамі і Беларускае таварыства па культурных сувязях з суайчыннікамі за мяжой (таварыства "Радзіма"). З іх непасрэдным удзелам ажыццяўляўся навуковы і культурны абмен, арганізоўваліся выставы, гастрольныя паездкі, праводзіліся кінафэсты, арганізоўваліся сустрэчы і кангрэсы.

У мастацтве Беларусі вызначыліся дзве асноўныя плыні: зварот да вопыту прагрэсіўнага замежнага мастацтва і арыентацыя на нацыянальную спадчыну. У прыватнасці, заходнееўрапейскае мастацтва – крыніца натхнення таленавітых мастакоў А.Кашкурэвіча, Г.Паплаўскага і інш. За ілюстрацыі да кніжных выданняў неаднаразова ўзнагароджваўся Г.Паплаўскі на міжнародных конкурсах “Самая прыгожая кніга свету”.

Пасля 2-й сусветнай вайны адываўся інтэнсіўны літаратурны абмен, у якім актыўны ўдзел прымала Беларусь. У 1946-1985гг. За мяжой былі надрукаваны 342 кнігі 55 беларускіх пісьменнікаў. Вядомасць атрымалі творы Я.Купалы, Я.Коласа, Я.Брыля, А.Адамовіча, І.Мележа, В.Быкава, Н.Гілевіча і інш. Творы замежных пісьменнікаў, у сваю чаргу, перакладаліся на беларускую мову.

Адметнай рысай беларускага прафесійнага мастацтва і літаратуры з'яўляецца іх цесная сувязь з народнай культурай. Любая культура бярэ пачатак у народнай творчасці, фальклоры. Менавіта ў фальклоры знаходзіцца крыніца далейшага росквіту розных відаў мастацтва – музыкі, танца, літаратуры і г.д. У ім захоўваюцца глыбінныя пласты нацыянальнай гісторыі і культуры. Беларускі фальклор – адзін з самых багатых у свеце (песні, магічныя загаворы, быліны, казкі, легенды, паданні і т. д.). Для многіх звычаяў і абрадаў характэрна зліццё язычніцкіх і хрысціянскіх элементаў (Купалле, Вялікдзень і інш.) Узоры традыцыйнай культуры захаваліся ў Беларусі да нашых дзён у сельскім асяроддзі, дзе яны "жывуць" ў амаль нязменным выглядзе. Насуперак шматлікім неспрыяльным фактарам на шляху беларускага этнасу ён змог захаваць сваю мову, спецыфіку сваёй культуры шмат у чым дзякуючы фальклорным традыцыям. Сваёй вызначальнай функцыі народная культура не страціла і ў сучасным нацыянальна-культурным працэсе, які ўключае ў сябе, разам з прафесійным мастацтвам, аматарскую творчасць.

Беларускі фальклор высока ацанілі ў свеце – Галандыі, Францыі, Егіпце, Чэхіі, Польшчы і іншых краінах, дзе пабывалі многія фальклорныя калектывы .. Да таго ж, Беларусь уваходзіць у міжнародны Савет арганізацый фестываляў фальклору, пад эгідай якога штогод праводзіцца больш 50-ці фестываляў.

Зберажэнне традыцый народнай культуры, стварэнне умоў для яе развіцця з,яўляецца неад,емнай часткай дзялжаўнай палітыкі ў галіне культуры. Для яе рэалізацыі у Беларусі ёсць і навуковая база і практычны вопыт.

Не менш значным і цікавым накірункам развіцця народнай культуры з’яўляецца дэкаратыўна-прыкладное мастацтва. У ім увасоблена вечна жывая душа народа, яго багаты жыццёвы вопыт і эстэтычны густ. Вырабы народных майстроў нікога не пакідаюць абыякавымі, так як яны ствараюць сапраўднае цуда з розных матэрыялаў – дрэва, гліны, лазы, саломы, ільну і інш

Цікаўны феномен беларускай культуры – вырабы з саломкі. Падобнага няма нідзе ў Еўропе, што, у прыватнасці, адзначалі ўдзельнікі 6-й Еўрапейскай канферэнцыі па народнай творчасці,(1997г.) якая прынесла поспех беларускім майстрам. Канферэнцыя была арганізавана Міжнароднай арганізацыяй па народнай творчасці, у якую ўваходзіць Беларусь, пад эгідай ЮНЕСКА.

Адным з самых распаўсюджаных відаў беларускай народнай творчасці з'яўляецца ткацтва. З ім звязана шмат даўніх народных абрадаў і традыцый, вельмі часта пра яго згадваецца ў беларускіх паэтычных творах і народных песнях (напрыклад, слуцкія паясы.)

Майстэрства і мастацкі густ ткачых ў поўнай меры праявіліся ва ўпрыгожванні ручнікоў, таму што ручнік ўспрымаўся не проста як адрэз матэрыялу для гаспадарчых патрэб, Ён быў неад'емнай часткай традыцыйных абрадаў. Беларускі ручнік – гэта сувязь паміж мінулым і сучаснасцю, паміж чалавекам і вышэйшымі сферамі; гэта – повяз гісторыіі з неразгаданай да канца сімволікай.

Ткацтва як народны промысел жыве і развіваецца ў нашы дні ў якасці дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

З даўніх часоў да традыцыйных народным промыслам на Беларусі было ганчарства. Ганчарнай справай займаліся паўсюдна. Майстры выраблялі гліняны посуд для гаспадарчага выкарыстання. Яго ахвотна набывалі ў Вільні, Кіеве, Варшаве, у расійскіх гарадах.

Разнастайнасць і багацце дэкаратыўна-мастацкіх прыёмаў, непаўторнасць формаў керамікі захоўваецца і па гэты дзень у традыцыйных цэнтрах вытворчасці керамікі – Івянцы, Ракаве, Глыбокім, Целяханах.

Значнае распаўсюджванне на Беларусі атрымала мастацкая разьба па дрэве. Беларуская народная разьба ніколі не адрознівалася асабліва выразнай дэкаратыўнасцю (не варта атаясамліваць яе з прафесійнай аб'ёмна-ажурнай разьбой XVII-XVIII стст.). У народзе больш за ўсё шанавалі практычнасць і функцыянальнасць, дэкор толькі дапаўняў зручную форму вырабаў.

Не так шырока, як ткацтва, ганчарства, разьба па дрэве на Беларусі атрымалі распаўсюджванне мастацкая апрацоўка металу і народны мастацкі роспіс. Метал у сельскім побыце быў даступны менш, чым лён, гліна, дрэва. Яго выкарыстоўвалі толькі для самых неабходных вырабаў.

Такім чынам, на Беларусі спрадвеку развівалася самабытная народная культура, традыцыі якой заслугоўваюць павагі і беражлівых адносін да іх з боку дзяржавы і народа, які жыве на беларускай зямлі. У рэспубліцы пры падтрымцы дзяржавы створаны Цэнтр беларускай народнай творчасці "Скарбніца". Мэта яго стварэння – павышэнне прафесійнага ўзроўню вырабаў прадпрыемстваў мастацкіх промыслаў Беларусі. У Цэнтр прыйшлі выпускнікі Акадэміі мастацтваў, Беларускага дзяржаўнага універсітэта культуры – майстры па кераміцы, тэкстылю, разьбе па дрэве, апрацоўцы металу, мастакі і мастацтвазнаўцы. .

Тым самым, культура Беларусі ў сваім развіцці ідзе ў рэчышчы тых працэсаў, якія характэрныя для сусветнай культуры, у той жа час захоўваючы сваю самабытнасць і непаўторнасць.



1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка