Што такое крытычнае мысленне?




Дата канвертавання22.06.2016
Памер121.35 Kb.

Выканаўца: настаўнік матэматыкі

СШ № 3 г. Смалявічы

Пугач Ліна Генадзьеўна

Уводзіны
Што такое крытычнае мысленне?

Гэтак жа, як усёй сусветнай супольнасці, нашай краіне патрабуецца пакаленне, якое валодае крытычным поглядам на ўсё, што навокал, для таго, каб зрабіць мір вакол лепш і дасканалей. Вось чаму ў аснову рэалізацыі адукацыйнай мадэлі "Крок у будучыню" ставіцца развіццё навыкаў крытычнага мыслення школьнікаў, незалежна ад таго, у якім класу яны вучацца і які прадмет вывучаюць.

Школьныя настаўнікі імкнуцца прышчапіць сваім вучням здольнасць думаць крытычней. Мы ведаем, што крытычнае мысленне – гэта нешта загадзя добрае, нейкае ўменне, якое дазволіць нам паспяхова спраўляцца з патрабаваннямі 21 стагоддзя, дапаможа глыбей зразумець тое, што мы вывучаем і робім. Але ўсё-ткі, што такое крытычнае мысленне?

Дэвід Клусцер – прафесар, выкладчык амераканскай літаратуры ў Хоуп – каледжу г. Холланд, штат Мічыган, ЗША, эксперт-кансультант праекта RWCT ("Развіццё крытычнага мыслення праз чытанне і пісьмо") у Чэхіі і Арменіі прапанаваў азначэнне, якое складаецца з пяці пунктаў.

Па-першае, крытычнае мысленне ёсць мысленне самастойнае. Калі заняткі будуюцца на прынцыпах крытычнага мыслення, кожны фармуе сваі ідэі, ацэнкі і перакананні незалежна ад астатніх. Ніхто не можа думаць крытычна за нас, мы робім гэта выключна для саміх сябе. Такім чынам, мысленне можа быць крытычным толькі тады, калі яно носіць індывідуальны характар.

Вучні павінны мець досыць волі, каб думаць уласнай галавой і самастойна вырашаць нават самыя складаныя пытанні.

Крытычнае мысленне не абавязанае быць цалкам арыгінальным: мы ўправе прыняць ідэю або перакананне іншага чалавека, як свае ўласныя. Нам нават прыемна пагаджацца з чужым меркаваннем – гэта нібы пацвярджае нашую правату. Крытычна мыслячы чалавек не так ужо рэдка падзяляе чый-небудзь пункт погляду. Самастойнасць, такім чынам, ёсць першая і, магчыма найважнейшая характырыстыка крытычнага мыслення.

Па-другое, інфармацыя з'яўляецца адправачным пунктам развіцця крытычнага мыслення. Веданне стварае матывіроўку, без якой чалавек не можа мысліць крытычна. Бо як сапраўды заўважына: цяжка думаць з "пустой" галавой. Каб парадзіць складаную думку, трэба перапрацаваць гару інтэлектуальнай "сыравіны" - фактаў, ідэй, тэкстаў

Па-трэцяе, крытычнае мысленне пачынаецца з пастаноўкі пытанняў і ўсведамлення праблем, якіх трэба вырашыць. Людская сутнасць дапытлівыя па сваёй прыродзе. Цікаўнасць ёсць неад’емная якасць усяго жывога. Мы з вамі больш за ўсё звыкліся назіраць гэту якасць у малых, чым у школьнікаў сярэдняга і старэйшага звяна. На вялікі жаль, гэта прадузятасць часцяком становіцца прычынай негатыўнага ўздзеяння школьнай адукацыі на дзіцячыя розумы. Аднак сапраўдны працэс пазнаванняў на любым яго этапе характарызуецца імкненнем пазнаваючага вырашаць праблемы і адказваць на пытанні, якія ўзнікаюць з яго ўласных інтарэсаў і патрэбаў.

Бразільскі выкладчык Пауло Фрэуре прытрымліваўся думкі, што трэба змяніць традыцыйную адукацыю, якою ён зваў “накапляльнай”, параўноўваючы галовы вучняў са своеасаблівымі "лікамі", на якіх настаўнікі "падлічваюць" перададзеныя ім веды, адукацыя праблемна-пастановачным, калі самі вучні займаюцца рашэннем рэальных, узятых з жыцця праблем. Вучэнне, лічыў ён, будзе паспяховейшай, калі вучні будуць фармуляваць праблемы на аснове ўласнага жыццёвага доследу і потым вырашаць іх, выкарыстоўваючы пры гэтым усе магчымасці, якія прадстаўляе ім школа.

Пры падрыхтоўцы да заняткаў настаўнік павінны вызначыць кола стоячых перад вучнямі праблем, а далей, калі вучні будуць да гэтаму гатовыя, дапамагчы ім сфармуляваць гэтыя праблемы самастойна. Дзякуючы крытычнаму мысленню вучэнне з руціннай “школьнай” працы ператвараецца ў мэтанакіраваную, змястоўную дзейнасць, у ходзе якой вучні робяць рэальную інтэлектуальную працу і прыходзяць да вырашэння рэальных жыццёвых праблем. Збіраючы дадзеныя, аналізуючы тэксты, супастаўляючы альтэрнатыўныя пункты погляду і выкарыстоўваючы магчымасці калектыўнага абмеркавання, яны шукаюць і знаходзяць адказы на хвалюючыя іх пытанні. Гэта асобны від разумовай дзейнасці, які дазваляе вучню сфармуляваць разумнае меркаванне аб прапанаваным яму пункту гледжання або мадэлі паводзінаў.

У чацвёртых, крытычнае мысленне імкнецца да пераканаўчай аргументацыі. Крытычна мыслячы чалавек знаходзіць уласнае вырашэнне праблемы і падмацоўвае яго разумнымі, абгрунтаванымі доказамі. Ён таксама ўсвядоміць, што магчымы інакшыя вырашэнні той жа праблемы, і імкнецца даказаць, што выбранае ім рашэнне лагічней і рацыянальней іншых.

Усялякая аргументацыя ўтрымоўвае ў сабе тры асноўных элементы. Галоўным яе зместам з’яўляецца зацвярджэнне. Зацвярджэнне падтрымліваецца шэрагам довадаў. Кожны з довадаў, у сваю чаргу, падмацоўваецца доказамі. У якасці доказаў могуць выкарыстоўвацца статыстычныя дадзеныя, выняткі з тэксту, асабісты дослед і ўсё, што гаворыць у карысць дадзенай аргументацыі і можа быць прызнана іншымі ўдзельнікамі абмеркавання. Пад усімі названымі элементамі – сцверджаннем, довадамі і доказамі – ляжыць чацвёрты элемент: аснова. Аснова – гэта нейкая пасылка, пункт адліку, якая з’яўляецца супольнай для ўсяго класа і якая дае абгрунтаванне ўсёй аргументацыі.

Крытычна мыслячым чалавекам практычна немагчыма маніпуляваць. Крытычна мыслячы чалавек, узброены дужымі аргументамі, здольны процістаяць такім аўтарытэтам, як друкарскае слова, сіла традыцыі і нават меркаванне большасці.

У пятых, крытычнае мысленне ёсць мысленне сацыяльнае. Усялякая думка адточваецца, калі ёю дзеляцца з іншымі. Калі мы спрачаемся, чытаем, абмяркоўваем, пярэчым і абменьваемся меркаваннямі з іншымі людзьмі, мы ўдакладняем і паглыбляем сваю ўласную пазіцыю. Таму выкладчыкі, якія працуюць у галіне развіцця крытычнага мыслення, заўсёды імкнуцца выкарыстаць на сваіх занятках разнастайныя віды парнай і групавой працы. Любы крытычны мысліцель працуе ў нейкай супольнасці і вырашае шырэйшыя задачы, чым толькі канструяванне ўласнай асобы.

Развіваючы крытычнае мысленне ў сваіх вучняў, настаўнікі, вылучаюць вялікую ўвагу выпрацоўцы якасцяў, неабходных для прадуктыўнага абмену меркаванняў: цярпімасці, уменню слухаць іншых, адказнасці за асаблівы пункт погляду. Такім чынам, настаўнікам атрымоўваецца значна наблізіць навучальны працэс да рэальнага жыцця, што працякае за сцянамі класа. Любая педагагічная дзейнасць у ідыяле накіраваная на пабудову больш дасканалага грамадства, і ў гэтым сэнсе нават адзін школьны клас, навучаны асновам крытычнага мыслення, ёсць крок да дасягнення вялікіх мэтаў.



Тэма ўрока: "Кут. Вымярэнне кутоў”
Мэты ўрока: стварыць умовы для развіцця вылічальных навыкаў, увагі, памяці, крытычнага і лагічнага мыслення;

пазнаёміць вучняў з разуменнем "кут", вымяральнымі прыладамі: транспарцірам і астралябіўсам, навучыць вучняў карыстацца транспарцірам пры вымярэнні кутоў, выкарыстоўваючы алгарытм дзеянняў; стварыць умовы для актыўнасці, самастойнасці, умення працаваць у групах, калектывізму, адказнасці, камунікатыўнасці.


Тып урока: новых ведаў.

Умовы правядзення: навучэнцы размеркаваныя на 3 групы.



Ход урока

1.Стадыя выкліку.


  1. Кожнай групе выдаецца заданне. Расшыфраваць слова.

Закладка 90- х = 68 Клад,

Трохвугольнік х – 18 = 16?


  1. Справаздача групаў аб выніках працы.

Прадстаўнік кожнай групы дае адказ. Гэта слова ”Кут”.


3. Збор інфармацыі.
1 гр. Сабраць інфармацыю: вугал – вызначэнне.

2 гр. Сабраць інфармацыю: вугал – утварэнне.

3 гр. Сабраць інфармацыю: вугал – вымярэнне.



  1. Справаздача групаў аб выніках працы.

Прадстаўнік ад кожнай групы выкладае інфармацыю, астатнія дадаюць.





  1. Сумеснае складанне кластэра.


вызначэнне



вымярэнне

тупы


востры

прамы

цэнтральны

азначэнне

Ламаная

нязамкнутая



Промні,

радыусы


Віды вымяренняў

транспарцір

мерка



Накладанне




II. Стадыя асэнсавання
Н. Ці ёсць яшчэ спосаб вымярэння кутоў?

Д. Не. Да.

Н. Жадалі бы вы ведаць адказ на гэтае пытанне?

Д. Да.



  1. Чытанне з паметкамі.

Вучням прапануецца сістэма маркіроўкі інфармацыйнага тэкста, уключаючы наступныя знакі:

“!” – я не ведаю;

“+” – новая інфармацыя;

“?” – сумняваюся.
Вельмі шмат мы можам вымярыць. Калі мы купляем ежу, мы можам вымярыць яе вагу. Вага выражаецца ў кг, г, ц, т. Самая вялікая вага весу – тона ( т).

Калі неабходна вымярыць даўжыню, мы можам выкарыстаць метр, санціметр, міліметр, деціметр.

Калі нам неабходна вымярыць час, мы карыстаемся часавымі меркамі: секунда, мінута, час, суткі, год, няделя, месяц, стагоддзе.

Аказваецца, і куты можна вымярыць. Ужо некалькі тысяч год назад у Старажытным Вавілоне людзі сталі прымяняць для вымярэння вялічыні кутоў, зусім маленькі кут, які атрымоўваецца, калі круг падзяліць на 360 роўных цэнтральных кутоў. Гэтая мерка называецца градус.

Для вымярэння прымяняюць прылады: шалі, секундамер, часы, лінейку, транспарцір, астралябіўс.

Транспарцір – гэта чарцёжная прылада, падзеленая на градусы, паўкруг для вымярэння кутоў. На кожным транспарціре ёсць цэнтр круга і шкала з градусамі.




  1. Гутарка з класам па пытанням.

    1. Што вам было ўжо знаёма?

    2. У чым сумняваліся?

    3. Якую новую інфармацыю вы атрымалі?




  1. Вяртанне да кластары і карэкцыі яго з улікам прачытанага тэксту.

  2. На дошцы накрэсленыя 3 куты. Прадстаўнік ад кожнай групы выходзіць да дошцы і паказвае, тлумачачы, як вымярыць кут.

  3. Франтальна з усім класам прагаворваецца алгарытм карыстання транспарцірам, каб вымярыць кут.

III. Хатняе заданне: пп 2,5, № 8,9,45,46

IV. Стадыя рэфлексіі.

Кожнаму вучню прапануецца заданне: вымярыць кут і запісаць вынік. Пасля выканання задання кожным вучнем вынікі абмяркоўваюцца ў групе.
Пытанні да ўсяго класа:


  1. Што новага вы даведаліся на ўроку?

  2. Што спадабалася на ўроку?

  3. З якім настроем вы сыходзіце з уроку?


Тэма ўрока: "Вызначэнне падобных трохвугольнікаў"

Мэты ўрока: стварыць умовы для развіцця вылічальных навыкаў, увагі, памяці, крытычнага і лагічнага мыслення; азнаёміць навучэнцаў з разуменнем “прапарцыйныя адрэзкі”, “падобныя трохвугольнікі”; стварыць умовы для выхавання стараннасці, актыўнасці, самастойнасці, калектывізму, умення працаваць у групах, адказнасці, камунікатыўнасці, фармавання асабістага пазнавальнага доследу.
Тып урока: новых ведаў.
Умовы правядзення: навучэнцы размеркаваныя на 3 групы.

Ход урока

1.Стадыя выкліку.

1. Кожнай групе выдаецца заданне. У форме вольнага ліста выказаць свае думкі ў дачыненні да наступнага пытання. Як вы разумееце слова "падобны (ая)"?


2. Справаздача групаў аб выніках сваёй працы.

Вучні прапаноўвалі наступныя варыянты: падобны, аднолькавы, блізняты, узор, прапарцыянальнасць, фігура.


3. Настаўнік прапаноўвае запісаць тэму сенняшняга уроку.
4. Збор інфармацыі.
1 гр. сабраць інфармацыю: вызначэнне падобных трохвугольнікаў;

2 гр. сабраць інфармацыю: намаляваць усемагчымыя падобныя трохвугольнікі;

3 гр. сабраць інфармацыю: прыклады падобных фігураў з свайго доследу.


  1. Справаздача групаў аб выніках працы.

Прадстаўнік ад кожнай групы дакладае вынікі сваёй працы, а навучэнцы з іншых групаў па чарзе дапаўняюць яго новымі ідэямі. У выніку на дошцы ёсць наступныя малюнкі.





А) Б)
Н. Што вы можаце сказаць аб кутах і баках гэтых трохвугольнікаў? Чаму?


Д. Бакі трохвугольніка падобныя, таму што яны больш або менш першага. Куты павінныя быць роўныя.
Н. Як бы вы далі азначэнне падобных трохвугольнікаў?
Д. Трохвугольнікі падобныя, калі ў іх куты роўныя, а бакі падобныя.
6. Сумеснае складанне кластара

Трохвугольнікі падобныя калі,

Вуглы роўныя.

Бакі падобныя.

II. Стадыя асэнсавання




  1. Чытанне з адзнакамі. Праца з падручнікам.

Вучням прапаноўваецца сістэма маркіроўкі інфармацыйнага тэксту, уключаючы наступныя знакі:


“ ! ” – гэта я ведаю,

“ + ” – новая інфармацыя,

“ ? ” – сумняваюся.

2. Гутарка з класам па пытаннях.


Н. Ці пацвердзіліся вашыя здагадкі?
Д. Пацвердзіліся толькі часткова, бо, як яны не гаварылі, што адпаведныя вуглы павінны быць роўнымі і, што падобныя бакі павінныя быць прапарцыйнымі.

3. Праца ў групах.


Кожная група атрымлівае картку, на якой сфармулявана азначэнне: " Два трохвугольніка завуцца падобнымі, калі: 1 . ...

Вучням прапаноўваецца скончыць гэта азначэнне.





  1. Абмен меркаваннямі ў групах і ў класе

Вяртанне да кластара і карэкцыя яго з улікам прачытанага тэксту.


Два трохвугольнікі падобныя, калі…

10. Адпаведныя куты роўныя.



20. Падобныя бакі прапарцыянальныя.




  1. Франтальнае заданне для ўсяго класа.

1. Заданне па картках (выконваецца вусна). Вызначыць пары падобных бакоў трохвугольнікаў.

2. № 534

Па чарзе ад кожнай групы адказваюць на пытанне.

6. Групавая праца. Вучні сумесна выконваюць заданні.


  1. № 533

  2. Задача.Трохаугольнікі АВС і DEF падобныя; кут А роўныя куту D, кут С роўны куту F, ЕF = 14 см, DF = 20 см, ВС = 21 см. Даўжыня адрэзку АС роўна:

А) 30 см; Б) 15 см; В) 7,5 см; Г) 60 см


У ходзе працы ў групах настаўнік кансультуе вучняў

III. Падвядзенне вынікаў урока.
Д. Падабенства трохвугольнікаў можна выявіць, праверыўшы роўнасць:

А = А1, В = В1, С = С1;


АВ ВС АС

= ― = ― = k, дзе k – каэфіцыент прапарцыянальнасці.



А1В1 В1С1 А1С1

IV. Хатняе заданне. Гл. 7, пп.56, 57; 535,536


IV. Рэфлексія. Прыём «Сінквэй».
1. Падабенства.

2. Адпаведныя, прапарцыйныя.

3. Знаходзіць, вырашаць, даводзіць.

4. Куты роўныя, бакі прапарцыйныя.



5. Трохвуголінікі.


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка