Шлях да яснай свядомасці Раздзел 02 – Думкі Глава 02-1 “Свабода ад ілжывых канцэпцый”




старонка1/6
Дата канвертавання15.03.2016
Памер1.48 Mb.
  1   2   3   4   5   6
Шлях да яснай свядомасці
Раздзел 02 – Думкі
Глава 02-1 “Свабода ад ілжывых канцэпцый”
«Усе мы ў шматлікіх пытаннях спадзяваемся на ўбітыя ў нашу галаву пры дамашнім выхаванні аўтарытэты ці на "цвярозы розум"; мы баімся падарваць у сабе пачуццё ўпэўненасці. Калі вы не прымаеце гэтае абвінавачванне, то пацярпіце трохі, хутка самі сябе на гэтым зловіце.»

Эрык Роджерс

Змест главы:

02-01-01) Канцэпцыі і іх роля ва ўзнікненні НЭ.

02-01-02) Крыніцы ўзнікнення канцэпцый.

02-01-03) Яўныя і няяўныя канцэпцыі.

02-01-04) "Відавочна пустыя" і "рабочыя" відавочныя канцэпцыі.

02-01-05) Практыка супрацьпастаўлення і механічнай замены.

02-01-06) Антыканцэпцыі. Азначэнне і віды. Прыклад канцэпцыі аб «будучыні».

02-01-07) Складанне спісу канцэпцый.

02-01-08) Класіфікацыя канцэпцый па іх змесце.

02-01-09) Моцныя і слабыя мэты.

02-01-10) Класіфікацыя інтэрпрэтацый. Пытанне аб сваяках. Канцэпцыя «сувязі».

02-01-11) Выбар інтэрпрэтацый. Прыклады.

02-01-12) Разгляд канцэпцый, аргументы і контраргументы.

02-01-13) Метад прамой праверкі канцэпцый.

02-01-14) Цыклічная змена інтэрпрэтацый.

02-01-15) Абстрактная канцэпцыя "я". Практыка ўсведамлення адсутнасці.
02-01-01) Прыступаючы да ўстаранення НЭ, ты заўважаеш, што часцей за ўсё яны ўзнікаюць, калі падзеі ідуць не так, як ты хочаш. НЭ суправаджаюцца думкамі «так няправільна», «гэта нядобра», «трэба інакш», гэта значыць што твае ўяўленні аб тым, як «павінна» быць, уступаюць у супярэчнасць з тым, як ёсць на самой справе, і прывычка зведваць НЭ выразна дзейнічае ў такія моманты.Падчас удасканальвання намаганняў ўстаранення НЭ, умацоўвання разумення таго, што ты не жадаеш іх зведваць, жадаеш спыніць гэтую дакучлівую прывычку, умацоўвання ў радасным жаданні зведваць азораныя ўспрыманні (АзУ), атрымання задавальнення ад разумовай яснасці, ты прыходзіш да праявы ўстойлівай цікавасці да крытычнага разгляду канцэпцый.

Слова «канцэпцыя» выкарыстоўваецца ў навуцы для абазначэння дастаткова несупярэчлівай сістэмы гіпотэз і інтэрпрэтацый эксперыментальных дадзеных. Слова «канцэпцыя» у кантэксце гэтай кнігі выкарыстоўваецца ў адпаведнасці з тым, якое значэнне яно набыло ў нашай гутарковай мове - «механічна перанятая сістэма поглядаў».

«Механічна» - значыць слепа пераймаючы, бяздумна, пад уплывам НЭ (напрыклад адчуванне ўласнай недасканаласці, няёмкасці, страху негатыўнага стаўлення да сабе, страху ізаляцыі і інш.), без уласных разважанняў, без уласнага пошуку падстаў у выглядзе эксперыментальных дадзеных. Гэта значыць на веру прымаецца якое-небудзь сцвярджэнне, і далей чалавек жыве так, нібы яно з'яўляецца безумоўна праўдзівым.

«Сістэма поглядаў» - гэта ўстойлівы набор думак, якія па прывычцы ўзнікаюць пры пэўных абставінах.

Напрыклад, калі дзіця стукнулася і заплакала, то ўзнікае прывычны камплект думак: «дзіця плача – яму балюча - трэба суцешыць», што і з'яўляецца падставай сказаць, што ёсць канцэпцыя «дзіця, якое плача, трэба суцешыць». Але з цягам часу ты можаш выявіць, што слёз і патрабаванняў становіцца ўсё больш і больш, суцяшаць прыходзіцца ўсё часцей і часцей, і тады ты можаш прымусіць сумнявацца ў гэтай канцэпцыі, пачаць разважаць. У выніку разважанняў, назіранняў, вынікаючых з іх здагадак і атрыманага новага вопыту ты можаш прыйсці да выніку, што «суцяшаць» - значыць прывучаць дзіця да зведвання жалю да сабе. У выніку ты можаш змяніць свае паводзіны – не толькі не суцяшаць, але наадварот – пазбаўляць дзіця ўвагі кожны раз, калі той зведвае моцныя НЭ, а як толькі ў яго рове з'яўляецца паўза, звяртаць на яго ўвагу і праяўляць сімпатыю, калі яна ёсць. У выніку дзіця зразумее, што надрыўныя рыданні і выразны жаль да сабе пазбаўляюць яго тваёй увагі, і атрымае стымул да спынення прывычкі культывавання дадзенай НЭ у дадзенай сітуацыі. А ты ў выніку ўстараніш канцэпцыю, зведаеш успрыманне яснасці, і застанецца толькі дамагчыся бездакорнага ўстаранення НЭ, якія ўзнікаюць па прывычцы ў той час, як дзіця плачам дамагаецца тваёй увагі.
02-01-02) Ты набываеш канцэпцыі з самых разнастайных крыніц.

Напрыклад, калі маці за абедам убачыць таракана, уся зморшчыцца, закрычыць благім голасам і з агідай і страхам вынясе яго ва ўнітаз, то ты, быўшы малалетнім дзіцем, які пераймае і ўпітвае усё, пераймеш і гэтае стаўленне да прусаў, пасля чаго лёгка прымеш канцэпцыю: «тараканы – гэта агіда». Гэта «эмацыйны» шлях перадачы канцэпцый.

Другі шлях – аўтарытарны. Калі нехта «паважаны», ці «старэйшы», ці «разумны» з важным выглядам паведамляе, што нельга рабіць тое, то можна слепа прыняць на веру гэтае сцвярджэнне, бо не можа ж такі «разумны» і «паважаны» чалавек казаць дурасці.

Трэці шлях – мімікрыя. Калі ты пападаеш у грамадства , то пачынаеш пераймаць іх канцэпцыі, калі жадаеш стаць прынятым, не быць адхіленым.

Асобна жадаю вылучыць боль і звязаны з ім страх як шлях запазычвання канцэпцый. Калі дзіця звалілася, стукнулася і напалохалася, то ў гэты момант пад націскам чулай бабулі ён лёгка прыме канцэпцыю, што «хутка бегаць – гэта небяспечна і дрэнна, а спакойна сядзець – гэта добра і бяспечна».

Пяты шлях заснаваны на такой памылцы, калі нейкі набор фактаў разглядаецца як поўны і канчатковы. Калі ты кажаш «на Марсе жыцця няма», то спачатку разумееш, што гэтая здагадка заснавана на тых фактах, якія вядомыя цяпер, і што ў будучыні можа быць адкрыта што хочаш – самае неверагоднае і непрадказальнае, але з цягам часу узнікае цвёрдая ўпэўненасць у тым, што на Марсе жыцця няма.

Шосты шлях – чыста лагічная памылка, ці недахоп ці памылковасць зыходных перадумоў, ці тупасць, гэта значыць тая спецыфічная інэртнасць мыслення, якая выклікана да жыцця моцнымі НЭ.

Сёмы шлях заснаваны на адчуванні ўласнай важнасці. Сказаць нешта важным тонам, «з веданнем справы» – значыць падняць сябе ў вачах жонкі, сябра, калегі, а потым ужо нічога не застаецца, як адстойваць свой пункт гледжання да канца, якім бы абсурдным ён ні быў, звяртаючыся да псіхічнага ціску («ну табе што, незразумела ці што?»), наўмыснага заблытвання пытання, ці іншымі словамі наўмыснага культывавання незразумеласці.

Восьмы – іншыя канцэпцыі, якія спараджаюць дакучлівыя механічныя жаданні. Калі твой бацька лічыць, што дачка «павінна» паведамляць – дзе яна збіраецца начаваць, з кім яна займаецца сэксам і г.д., то калі ты выходзіш і нічога яму не паведамляеш, ён зведвае ўсплёск трывожнасці, агрэсіі, жадае прымусіць цябе прытрымлівацца яго жадання і пачынае выдумляць розныя страшылкі, і чым страшней будзе тая дурасць, якую ён прыдумае, тым вышэй верагоднасць таго, што на цябе гэта падзейнічае. Такім чынам ён прыкладае намаганні да спараджэння ў самім сабе новых канцэпцый, і спрабуе перадаць іх табе, каб табой можна было зноў кіраваць, трымаць цябе ў турме.

Дзевяты – адзін з самых распаўсюджаных - няшчырасць у разважаннях. Ты можаш выцясняць аргументы, не даводзіць разважанні да канца, прадбачачы, што вынік будзе супярэчыць тваім перакананням, ці ты можаш ленавацца дбайна разгледзець вузкія месцы сваёй канцэпцыі. Для такіх «разважанняў» характэрна наяўнасць элементаў у выглядзе «відавочна, што…», «усім вядома, што…», «навукоўцы даўно адкрылі, што…» (пры гэтым, зразумела, няма ніякіх пэўных спасылак на пэўныя заявы навукоўцаў, супастаўленняў з іншымі меркаваннямі) і г.д.


02-01-03) Людзі вельмі рэдка думаюць, таму што пад словам «думаць» звычайна разумеюць не працэс разважання, супастаўлення і аналізу аргументаў і г.д., а працэс жанглявання канцэпцыямі.

Канцэпцыі падзяляюцца на два вялікіх класы. Першы – гэта яўныя канцэпцыі, гэта значыць такія, якія могуць быць самастойна сфармуляваныя чалавекам, якія ён сам актыўна прасоўвае. Можна начытацца кніг аб карысці капусты, натхніцца прачытаным і пачаць пераконваць у гэтым сваіх хатніх.

Уявім сабе іншую сітуацыю: спытаем чалавека - ці магчыма перастаць зведваць НЭ, і ён вядома скажа «не», але гэта не значыць, што ён думаў калісці над гэтым, разглядаў чыісці довады ці сведчанні, ці сам спрабаваў прыкладаць намаганні. Яму такія думкі і не прыходзілі ў галаву, і да таго, як яго спыталі, ён мог зусім і не ведаць, што адкажа такім чынам. І калі б яму прапанавалі пералічыць у яўным выглядзе свае ўяўленні аб свеце, то гэтая канцэпцыя наогул і не з'явілася б ў спісе. Такія канцэпцыі я заву няяўнымі. Нягледзячы на тое, што яны няяўныя, яны вызначаюць паводзіны чалавека не менш цвёрда, чым відавочныя. Калі таго, хто падзяляе няяўную канцэпцыю «перастаць зведваць НЭ немагчыма» схіліць да разважання, то ён можа прыйсці да самых розных высноў – «нельга перастаць», «можа і можна перастаць», «не ведаю, не спрабаваў», «трэба падумаць», «чаму б і не» і г.д., і тым не менш паводзіць сябе ён будзе так, нібы цалкам і безумоўна прымае канцэпцыю немагчымасці іх спынення.

Калі чалавек парушае закон з-за няведання закона, адказнасць ён усё роўна панясе, так і людзі зведваюць наступствы сваіх канцэпцый нягледзячы на тое, што могуць нават не здагадвацца аб іх існаванні.

Яшчэ прыклад няяўнай канцэпцыі: "я не змагу дасягнуць прасвятлення да канца свайго жыцця". Аспрэчыць яе на практыцы немагчыма. Наўрад ці гэтая канцэпцыя выклікае значную турботу, паколькі аперыруе чымсьці вельмі далёкім - канцом жыцця, і чымсьці ў вышэйшай ступені няпэўным – «прасвятленнем». Ніякага прыкметнага ўнутранага дыялогу ад яе не будзе – гучны ўнутраны дыялог заняты больш надзённым. Калі хтосьці выкажа гэтую думку, то ты з ёй можаш нават і не пагадзіцца (у залежнасці ад настрою), ці застацца ў няпэўным стаўленні, і ўсё ж канцэпцыя будзе існаваць і душыць накіраванасць. Усведамленне наяўнасці гэтай канцэпцыі можа нарадзіцца спантана - у выніку намаганняў па ўстараненні НЭ, спараджэнню азораных успрыманняў, кантролю хаатычнага ўнутранага дыялогу, гутаркі з практыкуючым і г.д., і толькі пасля гэтага ты адчуеш той груз, якім яна цябе прыціснула, і зможаш пачаць прыкладаць намаганні, каб скінуць яго.

Відавочная канцэпцыя адразу даступна для даследавання, у той час як няяўную спачатку неабходна выявіць, што зусім няпроста, а пасля выяўлення яе неабходна выразна сфармуляваць, каб зрабіць прадметам аналізу.

Каб выявіць няяўную канцэпцыю, я прапаноўваю выкарыстаць пісьмовую фіксацыю і аналіз унутранага дыялогу ў той момант, калі ўзнікаюць НЭ, калі цягнецца НФ ці НЭС. Любая канцэпцыя – яўная ці няяўная – гэта кавалак унутранага дыялогу (УД), г.зн. ланцужок думак, які хутка праслізвае. Унутраны дыялог складаецца з некалькіх пластоў (аб гэтым падрабязней у наступных раздзелах). Гучны ўнутраны дыялог складаецца з слоў, якія прагаворваюцца самой сябе і такая думка можа доўжыцца ад долі секунды і болей. Сляпы ўнутраны дыялог складаецца з урыўкаў слоў і вобразаў, якія маюць працягласць ад 1/30 секунды, і думка, якая складаецца з ланцужка такіх урыўкаў, можа мець вельмі кароткую працягласць – напрыклад, 1/30 секунды, так што «хапанне» і фіксацыя падобных думак патрабуе вялікай уважлівасці, высокай хуткасці ўстаранення НЭ.

Такую практыку я заву «аператыўнай працай з няяўнымі канцэпцыямі».

Другі спосаб – пошук рэзанансных думак. Зведваючы НФ ці НЭС, я не ўстараняю яго неадкладна, а працягваю зведваць і перабіраю розныя тэмы, пытаю сябе: «што мяне турбуе, прыгнятае? Прас застаўся ўключаным? Не. Дзіця галоднае? Не… На працы непрыемнасці? Не…». Я шукаю думкі, ад якіх узнікне з'ява рэзанансу – адбудзецца ўсплёск інтэнсіўнасці НФ, паўстануць НЭ. Гэта азначае, што быў знойдзены кірунак пошуку няяўнай канцэпцыі. Зараз я перабіраю думкі з гэтай вобласці, пакуль зноў не выявіцца рэзананс, што прывядзе да яшчэ большага звужэння вобласці пошуку. Чым дакладней я акрэсліваю круг, тым вышэй верагоднасць наступлення спантанай яснасці. Чым часцей я займаюся такой практыкай, тым больш дасканалымі становяцца навыкі.

Трэці спосаб выяўлення вобласці пошуку няяўных канцэпцый – «рэзананснае мадэляванне». Ва ўяўленні відазмяняй рэальную сітуацыю і назірай – узмацняецца НФ, слабее ці застаецца нязменным. Напрыклад уяві, што табе павялічылі зарплату, а потым – што паменшылі. Затым уяві, што тваё дзіця стала вучыцца лепш, а потым – горш. І гэтак далей. Кожны раз ты будзеш назіраць некаторае паслабленне ці ўзмацненне НФ, але нейкая тэма адгукнецца асабліва моцным рэзанансам – значыць, сабака закапаная менавіта там.

Часцяком пошук канцэпцый выяўляе іх цэлымі гронкамі. Напрыклад: у цябе госці, п'яце чай, узнікае турбота. Пасля даследавання ўрыўкаў унутранага дыялогу, ты разумееш, што асцерагаешся, як бы тваё дзіця не пачало пры гасцях чмякаць. Адгэтуль - першая канцэпцыя: «Чмякаць – некультурна, нядобра». Працягваеш раскопкі: «але чаму менавіта я баюся, бо чмякаю не я… таму што гэта маё дзіця». Адгэтуль другая канцэпцыя: «я адказны за паводзіны свайго дзіцяці». І гэтак далей. Становіцца зразумела, што канцэпцыі праяўляюцца цэлымі кангламератамі і падтрымліваюць адна адну. Каб дамагчыся яснасці, неабходна дбайна падзяліць іх і разабрацца з кожным пытаннем асобна.
02-01-04) Разгледзім два тыпы відавочных канцэпцый. Першыя пры бліжэйшым жа разглядзе аказваюцца відавочна неабгрунтаванымі. Назавем іх «відавочна пустыя». Разгляд другіх не прыводзіць цябе адразу да яснасці, неабходны аналіз, разгляд аргументаў, контраргументаў, контр-контраргументаў і г.д. Назавем такія канцэпцыі «рабочымі».

Вызваленне ад відавочна пустой канцэпцыі толькі здаецца вельмі простым, але гэта не так. Бо нягледзячы на тое, што для цябе відавочна яе беспадстаўнасць, яна існуе ў гэтым месцы, значыць таму ёсць прычына. Прычынай можа быць адна з вышэйпералічаных дзевяці, і акрамя гэтага - інэрцыя, прывычка. Устараненне нават самай бяскрыўднай прывычкі патрабуе паслядоўных і радасных намаганняў, асабліва калі гэтая прывычка падпіраецца іншымі – напрыклад прывычкай зведваць НЭ у дадзенай сітуацыі. Напрыклад у дзяцінстве ты лічыла сябе непрыгожай. Калі ты пераканалася ў памылковасці такога меркавання і зразумела, што для аднаго - ты прыгажуня, іншаму – абыякавая, то па інэрцыі працягвала зведваць тыя ж НЭ пры знаёмстве з хлопчыкамі, а канцэпцыя з яўнай ператварылася ў няяўную і працягвала быць спускавым кручком для ўзнікнення НЭ.


02-01-05) Для пераадолення інэрцыі існавання відавочна ілжывых (ці зведзеных у выніку аналізу да стану, блізкага да відавочна ілжывага) канцэпцый я рэкамендую метад супрацьпастаўлення. Фармулюю думку, якая абвяргае дадзеную канцэпцыю, іншымі словамі фармулюю антыканцэпцыю, пасля чаго выконваю фармальную практыку (гл. далей у адпаведнай главе) - сотні разоў на дзень пытаю ў сябе – што я лічу правільным – канцэпцыю ці антыканцэпцыю? Думка «я непрыгожая», ці думка «камусьці падабаюся, камусьці не»? У выніку такой практыкі, якая суправаджаецца бездакорным устараненнем НЭ, якія ўзнікаюць, дасягаецца пастаўленая задача – уплыў відавочна ілжывай канцэпцыі на мае паводзіны паступова слабее, пакуль не спыняецца зусім.

Іншы падыход завецца практыкай механічнай замены (МЗ). Ён эфектыўны ў адносінах да тых відавочна ілжывых канцэпцый, якія былі ў цябе літаральна ўціснутыя сілай - грубіянскім псіхічным ціскам. Маці навісла над табой і гарлапаніць: «ТЫ БУДЗЕШ СЯДЗЕЦЬ ЦІХА???!!!!», ці наадварот – жаласна глядзіць, ледзь не плачучы: «навошта ж ты мяне ганьбуеш…». Ты сціскаешся ў камячок і «разумееш» - сядзець ціха – добра, дурэць – дрэнна.

Практыка механічнай замены заключаецца ў тым, што ты прагаворваеш услых штораз антыканцэпцыю – напрыклад, цэлую гадзіну запар, кожны дзень па гадзіне. Гэта прыводзіць да значнага паслаблення канцэпцыі, з'яўляючыся клінам, які выбівае папярэдні клін.

Гэтая практыка дазваляе таксама давесці да канца ўстараненне рабочых канцэпцый, калі яны зведзены да ўзроўню відавочна ілжывых ці блізка да гэтага.

Для канцэпцыі «трэба дапамагаць людзям» антыканцэпцыяй будзе «я хачу дапамагаць толькі тым, каму хачу, хто мне падабаецца», а часцяком можна фарміраваць антыканцэпцыі простым даданнем адмаўлення: «калі ён займаецца сэксам з іншай, гэта значыць, што да мяне ён не адчувае пяшчоты» - «калі ён займаецца сэксам з іншай, гэта НЕ значыць, што да мяне ён не адчувае пяшчоты».

Такую практыку можна сумяшчаць з іншай дзейнасцю, ад гэтага яна не вельмі губляе ў эфектыўнасці.

На працягу свайго жыцця мы паўтаралі дадзеную канцэпцыю – услых ці самой сабе - дзесяткі і сотні тысяч разоў, але сіла сляпога ўздзеяння нашмат меншая, чым сіла ўздзеяння, абранага ў выніку радаснага жадання, таму ўсяго толькі некалькі тысяч паўтораў антыканцэпцыі дасягаюць мэты, механічна выцясняючы відавочна ілжывую канцэпцыю. Антыканцэпцыя не становіцца на месца канцэпцыі і сама не ператвараецца ў перашкоду, паколькі ты выкарыстоўваеш яе не ўсляпую, а для цалкам зразумелай мэты – выціснуць чужародны механізм.

Можна выконваць гэтую практыку сумесна з іншымі практыкуючымі - спачатку антыканцэпцыю прагаворвае ўслых адна, потым другая, прычым уважліва прыслухвацца няма неабходнасці.


02-01-06) Вызначым тэрмін «антыканцэпцыя». Антыканцэпцыя - гэтае такое сцвярджэнне, якое:

а) супярэчыць сэнсу канцэпцыі, якая разглядаецца,

б) выклікае рэзананс з азоранымі ўспрыманнямі (АзУ),

в) здаецца мне на дадзены момант больш абгрунтаваным, верагодным, чым канцэпцыя.

Антыканцэпцыі да абстрактных канцэпцый (азначэнне гл. далей) могуць не валодаць уласцівасцю «в)», паколькі іх па азначэнні немагчыма ні абгрунтаваць, ні абвергнуць. Напрыклад я магу скласці такую антыканцэпцыю: «Будучыні няма, ёсць толькі тут-і-цяпер». Абгрунтаваць гэта я не магу, таму што слова «будучыня» не азначае ніякай пэўнай сукупнасці ўспрыманняў, і гэта значыць я не магу сказаць ні што яна ёсць, ні што яе няма, бо незразумела – пра што гаворыцца, але паколькі гэтае сцвярджэнне прыводзіць да ўсплёску пачуцця таямніцыя, праяўлення радасных жаданняў, вызвалення ад прыгнёту розных заклапочанасцяў, звязаных з думкамі аб «будучыні», то ўзнікае жаданне культываваць гэтую антыканцэпцыю.

Ці не з'яўляецца ўжыванне антыканцэпцый формай самападману? Я пакаджу, што гэта не так. Зыходная канцэпцыя, якая абвяшчае «ёсць будучыня», з'яўляецца наборам слоў, які нічога не азначае, паколькі ў цябе ёсць думкі, якія ўключаюць слова «будучыня», ёсць эмоцыі, што ўзнікаюць пры слове «будучыня», ёсць жаданні, якія ўзнікаюць пры думках са словам «будучыня», але няма ніякага такога самастойнага ўспрымання, якое ты і завеш словам «будучыня». Любое ўспрыманне існуе менавіта тут-і-цяпер. Такім чынам у цябе ёсць выбар – падтрымліваць альбо тыя думкі, якія па прывычцы цягнуць за сабой узнікненне НЭ, альбо тыя, якія абвяргаюць папярэднія думкі, у выніку чаго НЭ не ўзнікаюць. Пры гэтым і першая і другая думка з'яўляюцца абстрактнымі канцэпцыямі, г.зн. сцвярджэннямі, якія нічога не значаць. Вядома, з'яўляецца жаданне падтрымліваць думку-2, а пасля таго, як яна звядзе да нуля негатыўнае ўздзеянне думкі-1, я лёгка адмоўлюся ад абедзвюх, паколькі ясна разумею тое, што слова «будучыня» не азначае ніякага пэўнага ўспрымання. Гэта значыць я не пачынаю «верыць» у антыканцэпцыю, а выкарыстоўваю яе як эфектыўную прыладу. Калі ты спараджаеш пару канцэпцыя-антыканцэпцыя, то вызваляешся ад навязанага аўтаматызму, а ў выпадку з бытавымі канцэпцыямі можаш яшчэ і атрымаць пэўны вопыт, пасля чаго будзеш больш абгрунтавана схіляцца да таго ці іншага пункта гледжання, ці адкінуць абедзве.

Калі на адной шалі вагаў ляжыць канцэпцыя, пакладзеная туды мною ў несвядомым стане, перанятая механічна, то я жадаю для пачатку ўраўнаважыць яе антыканцэпцыяй, а затым даследаваць абедзве ў стане свабоды ад прадузятасцяў і НЭ.

Некаторыя фразы, што ўключаюць ў сябе словы, якія не азначаюць для мяне нічога пэўнага, рэзануюць з азоранымі ўспрыманнямі (іншымі словамі адбываецца ўсплёск азораных успрыманняў), таму з тактычных меркаванняў я пакідаю іх на некаторы час у лексіконе.

Нават лёгкі парыў ветра можа зламаць гіганцкае дрэва, якое нахілілася пад сваім цяжарам. Канцэпцыя можа гадамі супярэчыць разумоваму сэнсу і радасным жаданням, але ў нейкі момант абвальваецца, нібы сама сабой. Ты можаш 30 гадоў жыць і мець зносіны з сваякамі, таму што «так трэба», «так заведзена», а не з тымі, з кім гэтага сапраўды радасна жадаецца. 30 гадоў ты можаш вітацца з суседзямі, падтрымліваць гутаркі аб надвор'і і працы, таму што «няёмка адмовіцца». І ў нейкі момант атручванне ад гэтай хлусні, ад вечнага страху негатыўнага стаўлення стане такім відавочным, крызіс настолькі наспее, што будзе дастаткова толькі мімаходам пачуць антыканцэпцыю, і нарыў прарвецца яснасцю: «Дык можна ж жыць інакш!» Набухлая лавіна зрываецца.

Над іншымі канцэпцыямі прыйдзецца ўпарта папрацаваць, перш чым яны адваляцца, але гэтая праца - не за будучыя зманлівыя выгады, вынік ты атрымліваеш адразу, непасрэдна цяпер, як толькі дасягаеш адноснага павелічэння яснасці. Пасля кожнай серыі механічнай замены, пасля кожнага разбору аргументаў «за» і «супраць» узнікае прыліў яснасці, з гэтым рэзануюць іншыя азораныя ўспрыманні, і крок за крокам ты рухаешся да рэалізацыі радасных жаданняў – да вызвалення ад НЭ і тупасці, культывавання і развіцця азораных успрыманняў.


02-01-07) Дасягнутая яснасць у наяўнасці канцэпцыі ўжо праз хвіліну можа знікнуць, і канцэпцыя зноў выслізне ў вобласць няяўных – ты проста забудзешся аб сваім адкрыцці. У гэтым лёгка пераканацца - паспрабуй непасрэдна цяпер пералічыць усе канцэпцыі, якія ты ў сабе выявіла, і ў лепшым выпадку ўспомніцца толькі невялікая іх частка. Гэта і азначае, што ўсе тыя канцэпцыі, якія ты ў дадзены момант не ўспомніла, знаходзяцца па-за кантролем, па-за назіраннем, і можа быць непасрэдна цяпер уплываюць на цябе з ранейшай сілай.

Здабываючы яснасць, ты пападаеш у непрывычны для сябе стан, у якім яшчэ не прывыкла знаходзіцца, таму пачынаеш хутка (часам за некалькі секунд) спаўзаць у прывычны стан, дзе яснасці не было. Часцяком адно і тое ж адкрыццё ты здзяйсняеш шматразова, перш чым яснасць становіцца ўстойлівай, таму я прапаноўваю скласці спіс сваіх канцэпцый і папаўняць яго па меры выяўлення новых. Гэта палягчае не толькі правядзенне аналізу канцэпцый, але і працэс рэзананснага пошуку канцэпцыі, адказнай за бягучы НФ - бярэш спіс і праходзіш па кожнай пазіцыі.

У выпадку механічнай разумовай дзейнасці не адбываецца ўзнікнення АзУ-яснасці, і калі адзін раз ты прыйшла да некаторага выніку, то ў наступны раз ты проста яго паўторыш, ні зведаўшы нічога новага, у той час як АзУ-яснасць заўсёды перажываецца як новае, нават калі яно апісваецца ўжо вядомай табе фразай.

Звычайныя людзі ніколі не дамагаюцца яснасці, а толькі змяняюць адну канцэпцыю на іншую - спачатку вераць у адно, затым у другое. Знайсці чалавека, які дамагаўся яснасці, а не проста рабіў высновы паводле правілаў логікі, так жа складана, як знайсці чалавека з вопытам устаранення НЭ, а не выцяснення яе іншай эмоцыяй.


02-01-08) Зараз адсартуем канцэпцыі па іх змесце. Розныя тыпы канцэпцый валодаюць рознай сілай, устойлівасцю, ступенню і якасцю інтэграцыі ў агульны канцэптуальны кангламерат, і часцяком аказваецца мэтазгодным ужыванне розных падыходаў да розных тыпаў, таму задача дакладнага падзелу канцэпцый, у тым ліку па сэнсавай прыкмеце, аказваецца цікавай і эфектыўнай.

Два вялікіх класы – гэта «абстрактныя» і «змешаныя» канцэпцыі.

Абстрактныя канцэпцыі - гэта сцвярджэнні, якія складаюцца з слоў, што не абазначаюць ніякіх канкрэтных ўспрыманняў, гэта значыць іх сэнс зусім не зразумелы. Напрыклад: «Свет вечны». Ты нават не ведаеш, што такое «вечны» і што такое «свет» - у цябе няма такіх пэўных сукупнасцяў успрыманняў, якія ты б пазначыла гэтымі словамі. Ці канцэпцыя: «Я – чалавек». Незразумела - ні што такое «я», ні што такое «чалавек», але ўсе ўпэўненыя ў тым, што яны – людзі. Яшчэ прыклады: ёсць змена, ёсць нязменнае, ёсць пачатак, ёсць канец, ёсць прасвятленне, ёсць азмрочванне, ёсць суб'ект, ёсць аб'ект, ёсць жывое, ёсць мёртвае, ёсць адно, ёсць другое, ёсць існаванне, ёсць не-існаванне, ёсць свядомасць, ёсць несвядосмае, ёсць актыўнае, ёсць пасіўнае, ёсць я, ёсць ты, ёсць цэлае, ёсць частка, ёсць мінулае, ёсць сучаснасць, ёсць будучыня.

Змешаныя канцэпцыі - гэта сцвярджэнні, у якіх бессэнсоўныя словы накшталт «вечнасць», «прыстойнасць», «касмічны парадак», «справядлівасць», «бог» перамяшаныя з тэрмінамі, якія пазначаюць цалкам канкрэтныя ўспрыманні, забароны і заахвочванні, напрыклад «сорам», «нельга», «рабі», «павінен» і да т.п. Напрыклад – «справядлівасць патрабуе, каб я зрабіла тое і тое ». Што такое «справядлівасць» – нікому не зразумела, а што такое «зрабіць тое» - гэта зразумела. Ці: «быць дрэннай – сорамна». Што такое «дрэнная» - невядома, а што такое «адчуваць сорам» - вядома. Людзі літаральна гнаяць самі сябе з дапамогай велізарнай колькасці змешаных канцэпцый. Змешаныя канцэпцыі жахліва ўплываюць на здольнасць зведваць азораныя ўспрыманні (у тым ліку радасныя жаданні), паколькі цвёрда рэгламентуюць тваё жыццё, але сэнс гэтага рэгламенту незразумелы. Уяві ў крымінальным кодэксе артыкул за «дрэнны характар» без якіх-небудзь тлумачэнняў. Ці артыкул за «незахаванне боскай наканаванасці». Які хаос наступіў бы, калі б заканадаўчая ўлада вяршыла суд па гэтых артыкулах, а ўлада выканаўчая няўхільна выконвала рашэнні суда? У тваім бытавым жыцці так і адбываецца. Заканадавец (канцэпцыя) кажа: «сорамна быць голым», выканаўца (механічнае жаданне) камандуе: «апрануцца неадкладна», наглядчыкі (эмоцыі сораму, страху асуджэння і інш.) сочаць за тым, каб ты беспярэчна выканала каманду. У выніку – жудасны хаос, нагрувашчванне НЭ, адсутнасць радасных жаданняў, і, такім чынам, адсутнасць змен, якія вядуць да пажаданых табою станаў.

Наступнае падраздзяленне канцэпцый залежыць ад тваёй фантазіі. Напрыклад змешаныя канцэпцыі можна падзяліць на:

*) Бытавыя канцэпцыі

*) Канцэпцыі аб практыцы

*) Сацыяльныя канцэпцыі

*) Фундаментальныя канцэпцыі

*) Механічныя перавагі

*) Заклапочанасці

*) Ацэнкі

*) Механічныя мэты

*) Механічныя ацэнкі

*) Механічныя інтэрпрэтацыі
Бытавыя канцэпцыі - сцвярджэнні, якія рэгламентуюць жыццё ў тваёй хаце. «Бялізна ў шафе павінна быць чыстая», «на падлозе нельга есці», «трэба ўставаць рана раніцай і не валяцца дапазна», «абавязкова трэба працаваць і зарабляць больш грошай», «трэба паважаць старэйшых», «трэба эканоміць грошы», «трэба асцярожна ставіцца да рэчаў», «трэба мець выразную мэту ў жыцці і імкнуцца да яе», і гэтак далей. Усе бытавыя канцэпцыі аперыруюць тэрмінамі «трэба» ці «нельга», «нядобра» і да т.п. у відавочным ці завуаліраваным выглядзе. Што такое «трэба», «не трэба», «добра» і «не добра», чаму гэта нельга, а тое можна – невядома, і ніхто асабліва і не думае аб гэтым.

Па аналогіі з бытавымі канцэпцыямі магчыма сфарміраваць канцэпцыі нават на аснове маёй практыкі: «трэба ўстараняць НЭ», «дрэнна быць канцэптуальным» і г.д. Практыка прамога шляху – гэта прыкладанне намаганняў да рэалізацыі РАДАСНЫХ жаданняў, іншымі словамі да тых, якія суправаджаюцца энтузіязмам, прадчуваннем і іншымі АзУ, пры ўмове, што гэтыя жаданні маюць дачыненне да аднаго з двух класаў: 1) устараненне азмрочванняў (НЭ, канцэпцый, механічных, ці бязрадасных, жаданняў, непрыемных адчуванняў, свядомасці, якая механічна адрознівае), 2) спараджэнне АзУ (гл. спіс у главе «Стратэгія эфектыўнай практыкі»). Я ў любым выпадку раю прытрымлівацца радасных жаданняў, але калі яны не маюць дачынення да гэтых двух класаў, то гэта не з'яўляецца практыкай прамога шляху па азначэнні, гэтаму мэтазгодна даць любую іншую назву, напрыклад «папярэднія этапы».

Сацыяльныя канцэпцыі рэгулююць паводзіны чалавека ў грамадстве, у яго ўзаемаадносінах з іншымі людзьмі ці сацыяльнымі інстытутамі - ЗАГС, крама, міліцыя, супрацоўнікі па рціце і г.д.

Для эфектыўнай работы з канцэпцыямі мэтазгодна вылучыць і скласці спіс асабліва цяжкіх канцэптуальных захворванняў, якія настолькі глыбока ўеліся ў чалавека, што нават простае ўказанне на іх, не кажучы ўжо аб іх непрадузятым разглядзе ці ўстараненні, з'яўляецца вельмі складанай задачай ў сувязі з цэлым спектрам яркіх НЭ, якія неадкладна ўзнікаюць – як тых, якія раздзіраюць, так і тых, якія душаць. Гэтыя канцэпцыі я заву «фундаментальнымі». У сувязі з велізарнай колькасцю звязаных з імі НЭ, практыкуючы можа нават і не здолець выявіць у сябе такія канцэпцыі! Так што тут мэтазгодна звярнуцца да іншых практыкуючых, каб яны «прагналі» цябе па спектры вядомых ім фундаментальных канцэпцый, назіраючы за тваімі рэакцыямі. Задачу палягчае тое, што кожнаму часу, кожнай культуры ўласцівыя даволі тыповыя фундаментальныя канцэпцыі.

Механічныя перавагі – набор думак на тэму «добра, калі было б вось так». Як правіла ты не задумваешся – чым жа гэта было б «добра», а дзейнічаеш па прывычнай схеме, не аналізуеш – што атрымалася ў мінулыя разы, калі здаралася тое, што ты лічыла «добрым». Немеханічныя перавагі – гэта здагадкі, заснаваныя на разліку: «з прычыны нейкіх абставін і нейкіх вядомых мне заканамернасцяў я мяркую, што нейкія падзеі з большай верагоднасцю прывядуць да пажаданага зыходу».

Заклапочанасці – асобны выпадак механічных пераваг - набор думак на тэму «як будзе жудасна, калі будзе так», «крый божа гэта здарыцца». Аднайменная НЭ адбываецца разам з імі. Пры гэтым ты не аналізуеш змены, якія адбыліся пасля таго, як раней з табою здаралася тое, чаго ты асцерагалася. Калі ж скласці спіс такіх сітуацый, лёгка можна выявіць, што часта ў выніку такіх падзей жыццё змянілася так, што пасля ты думала «як жа добра, што ўсё так адбылося».

Ацэнкі – гэта апісанне некаторай групы ўспрыманняў у адпаведнасці з нейкай шкалой. Механічная ацэнка ўзнікае тады, калі абраная табой шкала альбо абсурдная, іншымі словамі не пабудаваная на аналізе твайго вопыту, перанятая табой механічна, альбо зусім адсутнічае, і ацэнкі фарміруюцца проста па прывычцы ці з мэтай падтрымаць НЭ. Калі адзнака ўзнікае ў выніку радаснага жадання і на аснове яснага разумовага мыслення, яна не становіцца цвёрдай таблічкай, прымацаванай да групы ўспрыманняў, і ў любы момант ты можаш яе прыбраць, што робіць сукупнасць інтэрпрэтацый гнуткай і пакідае табе свабоду для пераадолення механічнай свядомасці, якая механічна адрознівае.

Механічныя мэты - набор думак на тэму «я павінна дасягнуць гэтага», «трэба дасягнуць гэтага». Пры гэтым ты не аналізуеш змены, якія адбыліся пасля рэалізацыі папярэдніх механічных мэт. Калі такі аналіз правесці, лёгка можна выявіць, што занадта часта ў выніку ты зведвала расчараванне, атрымлівала не тое, на што разлічвала. Немеханічныя мэты – гэта думкі накшталт «я жадаю рэалізаваць нейкае радаснае жаданне». Не блытай думкі і жаданні! Ёсць жаданне пайсці пагуляць, а ёсць думка «жадаю пайсці пагуляць». Падчас рэалізацыі радаснага жадання (ці дасягнення немеханічнай мэты) я сачу за наяўнасцю рэзанансу паміж гэтым радасным жаданнем і жаданнямі, якія абазначаюцца як «сродкі рэалізацыі жадання».

Да таго ж класу мэт маюць дачыненне і думкі, якія мы завем «прамежкавымі мэтамі», якія адпавядаюць жаданням, якія мы завем «сродкамі». Калі ёсць жаданне з'есці яечню, гэта значыць і думка-мэта «жадаю прыгатаваць яечню», і прамежкавая думка-мэта « [з прычыны нейкіх абставін (да якіх мае дачыненне і радаснае жаданне, і наяўнасць пліты і г.д.) і нейкіх вядомых мне заканамернасцяў] неабходна ўключыць пліту». Блытаніна ў гэтым пытанні ўзнікае ад таго, што ў нашай мове слова «мэта» выкарыстоўваецца як для абазначэння думак, так і жаданняў. Устараніўшы гэтае змешванне, прыйсці да яснасці вельмі лёгка.

Механічныя ацэнкі - набор думак на тэму «ён не павінен быў гэтага рабіць», «добры чалавек». Немеханічныя ацэнкі – думкі тыпу «у сувязі з нейкімі яго праявамі ў мяне ёсць падставы выказаць здагадку, што ён зведваў тое і тое», «паколькі ён так сябе праяўляе, я кваліфікую яго дзеянні як такія».

Механічныя інтэрпрэтацыі заснаваныя на выпадковым перціры, ці на механічнай прывычцы, ці абумоўленыя НЭ, але яны не абапіраюцца на разважанні. Напрыклад, калі ты ўвайшоў і закрычаў, у мяне можа ўзнікнуць крыўда, і я падбяру інтэрпрэтацыю, якая падтрымлівае яе: «ён проста нахабнік». Але калі я разважлівы чалавек, то зразумею, што магчымы цэлы шэраг інтэрпрэтацый – ты ставіш нейкі эксперымент, ці гэта такі жарт, ці ты крычыш зусім не на мяне і гэтак далей. У залежнасці ад абставін і вядомых мне заканамернасцяў я ў выніку вызначу – якая здагадка больш абгрунтаваная. Затым я магу спытаць цябе, паглядзець на твае паводзіны і адкарэктаваць інтэрпрэтацыю, калі для гэтага з'явяцца падставы.

  1   2   3   4   5   6


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка