Серков Иван Киреевич (Иван Серков)




Дата канвертавання18.05.2016
Памер132.88 Kb.

Серков Иван Киреевич (Иван Серков)

04.01.1929 – 27.05. 1998

Родился в д. Поколюбичи, Гомельского района. В 1952 году окончил артиллерийское училище. После демобилизации в 1955 году пришел работать в районную газету «Маяк». Писал стихи, юморески, публицистику, прозу. С 1961 по 1989 год работал главным редактором Гомельской студии телевидения. Заочно окончил факультет журналистики БГУ. Автор повестей «Мы – с Санькой в тылу врага» (1968), «Мы – хлопцы живучие» (1970), «Мы с Санькой – артиллеристы» (1989). Награжден медалью «За доблестный труд», Почетными грамотами Верховного Совета БССР. Член Союза писателей СССР с 1970 года.

«Мы с Санькам у тыле ворага»

Отрывок.


3. У новай школе

Мой бацька — цясляр, i таму у нас у сенцах на палiцы процьма, як кажа бабка, рознага жалязячча: стамескi, долаты, рубанкi, фуганкi, стругi крывыя i прамыя, малаткi вялiкiя i малыя. А сякер дык ажно тры, не лiчачы калуна. Сякеры у бацькi розныя: адной кожны дзень сякуць дровы, другой бацька чэша на будоўлях бярвенне, а трэцяя самая важная. Ёю робяць толькi тонкую работу: яна вост­рая, як агонь. Апошнюю сякеру бацька любiць больш за ўсё i, пасля таго як мы с Санькам перасеклi на ёй пару цвiкоў, хавае ад мяне.

Кожную ранiцу са скрынкай, у якой ляжаць iструменты i цвiкi, бацька iдзе у новую школу. Там ужо заканчваюць ставiць рамы i навешваюць дзверы.

Вечарам, калi бацька прыходзiць дахаты, я, пакуль мацi збiрае вячэру, палiваю яму на рукi. Прыземiсты, каржакаваты, ён пахне свежымi сас0новымi стружкамi. Густы, даўно не стрыжаны чуб i чорныя калматыя бровы прыпудраны пiлавiннем. Бацька фыркае, як морж, i пырскi дажджом разлятаюцца ва усе бакi. Звычайна пры гэтым мы размаўляем.

— Ну, брат, i школа будзе,— гаворыць баць­ка.— Сам бы пайшоў вучыцца, ды, мабыць, гадоў багата...

— А страшна ўверсе? — цiкаўлюся я.

— Што ты? — I у яго вачах загараюцца хiтрыя iскаркi.— Галава кругам iдзе. Сёння я залез на вiльчык, дык Стараселле вiдаць. Мiж iншым, дзеда Кулагу бачыў. Ён мне рукой махаў: няхай, маўляў унук у госцi прыйдзе, грушы паспелi.

Вось так заўсёды: з iм сур'ёзна, а яму — жартачкi. Калi яшчэ тыя грушы будуць, а ён — паспелi. Але праверыць, вiдаць цi не вiдаць са школы Стараселле, усё ж не шкодзщь.

3 такой думкай я i Санька пайшлi на будоўлю. Сёння якраз нядзеля i, апрача вартаўнiка, старога, глухаватага Мiхея, тут нiкога няма. Ды i Мiхей, прымасцiушыся пад штабелем дошак, соладка сапе ў цяньку.

Двухпавярховая школа нам здалася сапраўды вельмi высокай. Санька прыкiнуў, што калi ўзяць iхнюю хату ды зверху паставiць нашу, а потым i хлеў, дык усё роўна да вiльчыка не дастанеш, хiба толькi на хлеў зацягнуць яшчэ i сенцы — тады iншая справа. Разважаючы так, мы выбралiся на чарапiчны дах i змоўклi ад здзiўлення. Адсюль усе нашы Падлюбiчы вiдаць як на далонi. Куды нi паглядзiш — усюды густыя, кучаравыя вербы, з-за якiх амаль не вiдаць саламяных стрэх, i сады, сады. А ў iх яблыкi, грушы, кусты парэчак i агрэсту, непралазныя чашчобы малiны ўздоуж межаў, якiя раздзяляюць адзiн агарод ад другога.

Усё нам зверху вiдаць. Паглядзiш туды, дзе ранiцой узыходзщь сонца, i перад табой неабсяжныя прасторы лугоў, зараснiкi вербалозу i алешнiку, блiскучыя шкельцы азёраў i рачулак. Шчыльным парканам за лугамi сiнее сасновы бор. Адсюль да яго, здаецца, рукой падаць, хоць iсцi трэба кiламетраў шэсць.

Паглядзiш туды, дзе сонца садзiцца, i перад табой бязмежнае калгаснае поле, калышацца, ходзiць буйнымi хвалямi жыта, побач зелянее бульба. Па яе пасевах туды-сюды снуюць конi, дакладней кажучы, маленькiя конiкi, а следам за iмi такiя ж маленькiя людзi. Там калгаснiкi разворваюць рады. Летам iм нядзеля не за нядзелю.

Наша вулiца Нiжнi Дол самая прыгожая. Яна ўся ў вербах. Гэта таму, што нам без вербаў жыць нельга. Бацька гаворыць, яны нас ратуюць.

Пасярод вулiцы цячэ раўчак. Летам у iм вераб'ю па калена, затое вясной раўчак разлiваецца на ўсю вулiцу. Ён затапляе агароды i сады, iмчыць, не вы-бiраючы дарогi, размывае берагi. Каб не вербы, дык i хаты пазносiў бы.

Самога раўчака мы з Санькам адсюль не бачым. Ён хаваецца у густых зараснiках гарчаку i ваўчкоў. Але нам i так вядома: там пялёскаюцца качкi, ку-паюцца свiннi, хлапчукi з дзёрну гародзяць гацi i б'юць жаб. 3-за гэтага раўчака ў нас з Санькам на нагах цыпкi.

Адразу ж за нашай вулiцай разлiўся Сiтняг — вялiкае возера. На сонцы Сiтняг пералiваецца, iскрыцца срэбрам. На беразе стоўпiлiся каровы, а побач з iмi фантанамi узнiмаюцца пырскi. Там купаюцца хлапчукi.

Далёка-далёка за Сiтнягом, там, дзе сустракаецца зямля з небам, вiдаць горад. Дакладней ка­жучы, не сам горад, а толькi элеватар. Туды мацi па нядзелях носiць малако, яйкi, розную дробязь з агарода: маладыя бурачкi, моркаўку, а адтуль — гасцiнцы: абаранкi з макам, морс у тоўстай рабрыстай бутэльцы, якi, здаецца, пiў бы i пiў бы без пярэдыху.

Стараселле якраз у другiм баку. Колькi мы нi ўглядалiся з Санькам, але майго дзеда Кулагу так i не ўбачылi. Там таксама ўсюды вербы. Адна макаўка царквы тырчыць.

Насядзеўшыся ўволю на даху, мы пайшлi аглядаць школу з сярэдзiны. Тут пахла свежай маслянай фарбай, смалicтымi стружкамi, вапнай i яшчэ немаведама чым. Калiдоры доугiя, шырокiя, што вулiца, i гулкiя, як калодзеж.

— Гэ! — крыкнуў Санька.

Атрымалася так, быццам сто Санькаў крыкнула.

- Тэта мы! — не утрымауся i я.

- Ы-ы! — гулам пракацiлася па пустой школе.

Мы прабеглi па калiдорах-вулiцах, паляпалi но­вымi дзвярыма, разы па два з'ехалi па поручнях лесвiцы з другога паверха на першы i спынiлiся ў адным класе. Клас быў недабелены. Тут валялiся квачы i стаяла дзежка з мелам. Мел на дне, а звер­ху сiняватая вадзiчка.

— Трэба ўзмуцiць,— сказаў Санька.

Потым яму захацелася зрабiць добрую справу — крыху пафарбаваць. А ў нас так: што робiць Сань­ка, тое i я, што — я, тое i Санька.

Перацягнуць дзежку да рыштавання у нас не хапiла сiлы, таму мы паклалi на яе дошку i узялiся за работу. Мел з квачоў пырскаў нам на галовы, на кашулi i штаны. Добрая справа яшчэ толькi пачалася, а нас ужо не пазнала б i родная мацi. Санька з рыжаватага ператварыуся у бела-рабога, а мае новыя чартакожавыя штаны сталi квяцiстыя, як бабулiна святочная кофта. У гэты час i грымнуў гром.

— А-а, паганцы! Дык гэта вы што?

На парозе як з-пад зямлi вырас дзед Мiхей з доўгiм кiйком у руках. Па усiм было вiдаць, што жартаваць ён не збiраўся. Яго рэдкая казлiная бародка аж траслася ад гневу.

— А хлуда вы не хочаце? — спытаў стары.

Што-што, а хлуд нам не патрэбен. Я кiнуў дош­ку, якую увесь час падтрымлiваў, каб Санька не зляцеў на падлогу, i сiгануў у расчыненае акно. Санька спачатку ўскочыў абедзвюма нагамi ў дзежку, а адтуль ужо як чорт выляцеў услед за мной.

Ад школы па-за агародамi мы выскачылi на поплаў, а потым па крапiве i дзядоўнiку выбеглi да раўчака. Тут спытлiся i агледзелiся. Я дык яшчэ нiчога, а на Саньку страшна было глядзець: белы з галавы да ног. Больш таго, на Санькавым iлбе сядзеў новы гуз велiчынёй з добрую слiву.

Да самага вечара мы мылi ў раўчаку i сушылi на траве сваё адзенне.

А калi iшлi дамоў, Санька сказаў:



— А школа ўсё ж добрая.

Я з iм згадзiўся: добрая школа, высокая.


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка