Развіцце ўстойлівага пазнавальнага інтарэсу вучняў на аснове разумнага спалучэння тэорыі і практыкі ў выкладанні фізікі




Дата канвертавання11.06.2016
Памер206.06 Kb.


Развіцце ўстойлівага пазнавальнага інтарэсу вучняў на аснове разумнага спалучэння тэорыі і практыкі ў выкладанні фізікі.
Выхаванне свабоднай асобы.

На пачатковым этапе пазнання навакольнага свету кожнае дзіця кантактуе з асяроддзем без усялякіх загадаў і шаблонаў. Гэта адбываецца нязмушана і свабодна без якой-небудзь схемы.

Калі з дзіцем пачынаюць працаваць выхавальнікі і педагогі, то межы свабоды дзеяння, прыняцця рашэнняў пачынаюць звужацца, абмяжоўвацца за кошт вызначаных метадычных прадпісанняў. З кожнага дзіцяці паступова фармуецца аднастайная асоба - «паслухмяны вінцік». У выніку, тыя задаткі, якімі прырода адарыла індывіда, перастаюць працаваць у напрамку развіцця індывідуальных здольнасцей асобы. Адна і тая ж методыка па выхаванні і развіцці асобы не можа быць скарыстаная для ўсіх.

А што такое «Методыка»? Я не лічу методыкай тыя прадпісанні, якія рэкамендуюцца для ўсіх. Бо кожны настаўнік - індывідуальнасць. Бо кожная аўдыторыя і яе атмасфера зносін (настаўнік-вучні) увесь час мяняецца. Таму творча-свабодны педагог працуе (я ўводжу новы тэрмін у педагогіку) паводле ... інтуітыўнай методыцы якая, натуральна, грунтуецца на класіцы, на іншых метадах, тэхналогіях, разнастайных ідэях і на ўласным напрацаваны вопыце.

«Мы убедились, – пісаў Леў Талстой, – что успех учения основан не на руководствах, а на духе организации школ, на том неуловимом влиянии учителя, на тех отступлениях от руководства, на тех ежеминутно изменяемых в классе приемах, которые исчезают без следа, но которые и составляют сущность успешного учителя» [15, с. 370].

Мая праца накіравана на тое, каб стварыць атмасферу ўзаемаразумення і камфорту падчас заняткаў праз свабоду выбару напрамка даследавання таго ці іншага працэсу або з'явы. Гэта дазволіць не толькі выявіць скрытыя здольнасці вучня, але ў дадатак будзе спрыяць з'яўленню ўпэўненасці ў сабе, сваёй індывідуальнасці, сваёй значнасці, уменню прымаць рашэнні як у даследчай працы, так і ў соцыўме!



Актуальнасць.

На цяперашнім этапе развіцця сярэдняй школы грамадствам ставяцца задачы ўзмацнення ролі навучання ў развіцці мыслення, пазнавальных здольнасцяў навучэнцаў, падрыхтоўкі іх да творчай працы. У вырашэнні пастаўленых задач вялікімі магчымасцямі валодае школьны курс фізікі, які фармуе ў вучняў навуковы светапогляд, сістэму фізічных ведаў.

Імклівы тэмп развіцця навукі і тэхнікі ставіць перад выкладчыкамі ўсё больш сур'ёзныя задачы. Неабходна, каб складаныя, абстрактныя паняцці не толькі ўспрымаліся навучэнцамі, але і ў далейшай жыццядзейнасці чалавек мог іх творча выкарыстоўваць.

Адным са спосабаў вырашэння гэтай задачы з'яўляецца шырокае выкарыстанне фізічных дэманстрацый. Прычым асобна зазначу важнасць мець простыя прыстасаванні для дэманстрацыі, якія знаёмыя і зразумелыя кожнаму вучню. Такім чынам, прастата, зразумеласць і даступнасць будуць ўплываць на развіццё пазнавальнага інтарэсу да вывучэння прадмета. «Так як дэманстваваць прыходзіцца складаныя фізічныя з’явы…, часта неабходна ствараць спецыяльныя прылады, якія адрозніваюцца ад даследчых. Адрознеене павінна быць у прастаце, метадычнай мэтазгоднасці і даступнасці вырабу» [9, с. 1].

Методыка навучання фізіцы, як любая іншая навука, мае патрэбу ў пастаянным абнаўленні, пошуку, вырашэнні задач, пастаўленых грамадствам перад школай. Сёння назіраецца зніжэнне ўзроўню падрыхтаванасці абітурыентаў па фізіцы, аб чым сведчаць вынікі цэнтралізаванага тэсціравання: сярэдні тэставая адзнака па прадмету склала 18,1 бала за 2010 год [8]. Адной з прычын нізкіх вынікаў з'яўляецца слабая сувязь тэорыі з практыкай у працэсе выкладання фізікі (у вучэбнай праграме 2010-2011 на лабараторныя работы адводзіцца 3,6% вучэбнага часу). Гэта сведчыць пра неабходнасць удасканалення існуючага падыходу ў выкладанні фізікі. Таму застаецца актуальнай распрацоўка зместу і сістэмы метадычных сродкаў навучання для развіцця ўстойлівай пазнавальнага інтарэсу да вывучэння прадмета на аснове мэтанакіраванай дзейнасці настаўніка для ліквідацыі разрыву паміж тэорыяй і практыкай у выкладанні фізікі. Гэта станоўча адаб'ецца на падвышэнні ўзроўню падрыхтаванасці вучняў.
Адрозненне ад існуючых аналагаў.

Адпаведнасць вучэбным праграмам.

Ўся практыка навуковых даследаванняў, увесь гістарычны вопыт навукі сведчаць аб тым, што развіццё пазнання базуецца на бесперапынным ўзаемадзеянні вопыту і тэарэтычнага мыслення. Больш за тое, сам эксперымент з'яўляецца канкрэтным спалучэннем абстрагуючай дзейнасці чалавечага розуму з жывым пачуццёвым сузіраннем. «Ныне ученые люди, а особливо испытатели натуральных вещей, – пісаў М.В. Ламаносаў, – мало взирают на родившиеся в одной голове вымыслы и пустые речи, но больше утверждаются на достоверном искусстве» [12, с.118].

Пераследуючы мэту папулярызацыі сапраўдных навуковых ведаў сярод рускіх чытачоў, Ламаносаў імкнуўся абудзіць іх дапытлівасць, жаданне самому спаўдзіць выкладзеныя факты і нічога не прымаць на веру.

Фізіка - навука эксперыментальная. Яе законы заснаваныя на фактах, устаноўленых доследным шляхам. Даследаванне з'яваў пачынаецца з назіранняў. Назіранне мае выключнае значэнне ў спазнаньні навакольнага свету. Умець назіраць - гэта значыць: аналізаваць, сістэматызаваць, параўноўваць і абагульняць, вылучаць самае галоўнае, істотнае; заўважаць асноўныя змены, якія адбываюцца з аб'ектамі, і ўсталёўваць іх сувязі і залежнасці. Анкетаванне, якое праводзілася ў працэсе майго даследавання, пацвярджае важную ролю назірання, як пры вывучэнні фізікі, так і пры яе выкладанні.

Так, напрыклад, ад 42% да 75% апытаных навучэнцаў любяць знаёміцца з рознымі рэчывамі і іх ўласцівасцямі, назіраць за фізічнымі з'явамі ў прыродзе, праводзіць вопыты, разбіраць і рамантаваць розныя механізмы, што падвышае іх цікавасць да вывучэння фізікі.

Назіранні за з'явамі прыроды і эксперымент як спосабы ажыццяўлення прынцыпу нагляднасці ў навучанні прапаноўваліся даўно. У гісторыі развіцця педагагічнай думкі мы можам іх сустрэць у працах Я. А. Каменскага, І.Г. Песталоццы, А. Дістэрвега, К.Дз. Ушынскага і іншых прадстаўнікоў класічнай дыдактыкі [7, 11, 6, 18].

Найбольш поўная класіфікацыя назіранняў дадзена ў працах А.В. Усавай [16, 17] і А.В. Сяргеева [13, 14].

Аднак шырокага прымянення такая форма правядзення заняткаў не знаходзіць, хоць яе эфектыўнасць пацверджана гісторыяй педагогікі.

Асноўнай прычынай гэтага з'яўляецца тое, што настаўнікі не прымаюць і не выкарыстоўваюць методыкі правядзення назіранняў за фізічнымі з'явамі распрацаваныя раней. Непрыняццё настаўнікамі методык тлумачыцца абстрактнасцю прапанаваных структур, іх грувасткасцю, што не выклікае жадання ў настаўніка праводзіць заняткі з дапамогай прапанаванай методыкі.

У выніку праведзенага мною анкетавання сярод настаўнікаў можна сцвярджаць, што класіфікацыя навучальных назіранняў, дадзеная А.В. Усавай [16, 17], А.В. Сяргеевым [13, 14] і прапанаваная структура навучальнага назірання не знаходзіць дастаткова шырокага прымянення. 82% апытаных настаўнікаў лічаць прапанаваныя методыкі непрымальнымі так як:



  • эфектыўнасць работы невялікая без дакладных метадычных прадпісанняў;

  • неабходна мець у наяўнасці прыкладны пералік тых фізічных з'яваў, якія можна назіраць у пэўным месцы і ў пэўны час (асабліва гэта важна для маладых спецыялістаў).

У сваю чаргу, вучань (ды і сучасны настаўнік) у сваёй дзейнасці павінен кіравацца лаканічным планам, распрацаваным на аснове псіхалагічнага аспекту ўспрымання.

Навучэнца павінна займаць толькі простае непасрэднае назіранне фізічнай з'явы, таму ён не павінен:



  • карыстацца прыборамі; замест гэтага ён павінен спадзявацца на свае адчуванні;

  • звяртацца да тэарэтычных развагаў, якія не вынікаюць паўпрост з таго, што ён бачыць.

У выніку майго даследавання можна зрабіць выснову: масава заняткі будуць праводзіцца ў форме назіранняў за фізічнымі з'явамі ў натуральных умовах, калі настаўнік будзе мець:

    • выразную, лаканічную і ў той жа час навукова-абгрунтаваную методыку правядзення падобных заняткаў;

    • пералік прыродных фізічных з'яваў, якія можна назіраць пры вывучэнні пэўных тэм ці частак фізікі;

    • жаданне настаўніка і навучэнцаў праводзіць заняткі ў адпаведнай форме.

Практычна ўсе настаўнікі і навучэнцы, якія ўдзельнічалі ў апытанні, станоўча ставяцца да правядзення заняткаў у такой форме. Некаторыя з настаўнікаў спрабуюць праводзіць такія заняткі, але яны хаатычныя і бессістэмныя, такім чынам, не прыносяць чаканага выніку.

Але пры гэтым толькі назіраннямі нельга абмежавацца. Далейшыя назіранні, аналіз і абагульненне атрыманых вынікаў прыводзяць да выпрацоўкі паняццяў, што з’яўляецца першым крокам на шляху пазнання прыроды. Наступны крок складаецца ў пераходзе да колькаснай характарыстыкі вывучаемых аб'ектаў, устанаўленню сувязяў паміж назіраемай з'явай і ўласцівасцямі цел.

Ад непасрэднага назірання пераходзяць да доследу, эксперыменту, які з'яўляецца наступным крокам ў пазнанні прыроды. Любая з'ява, любы працэс, ўласцівасці любога цела бясконца складаныя. Таму, прыступаючы да даследавання фізічнай з'явы, вылучаюць тое галоўнае, ад чаго гэта з'ява залежыць істотным чынам. Паўтараючы з'явы ў лабараторных умовах, выяўляюць залежнасць адной велічыні, характарызуючай з'яву, ад кожнай з умоў у асобнасці.

«Принцип науки, – пісаў вядомы вучоны – фізік Р. Фейнман, – состоит в следующем: пробный камень всех наших знаний – это опыт. Опыт, эксперимент – это единственный судья научной истины. А в чем же источник знаний? Откуда происходят те законы, которые мы проверяем? Да из того же опыта: он помогает нам выводить законы, в нем таятся намеки на них. А сверх того нужно еще воображение, чтобы за намеками увидеть что-то большее и главное, чтобы отгадать нежданную, простую и прекрасную картину, встающую за ними, и потом поставить опыт, который убедил бы нас в правильности догадки» [19, с. 22].

Разглядаючы назіранне і эксперымент як метады выкладання фізікі, А.В. Пёрышкін падкрэсліваў: «Физический эксперимент представляет собой воспроизведение изучаемого явления в условиях, удобных для его наблюдения и изучения… Физический эксперимент в широком понимании является одним из методов преподавания физики» [10, с. 202].

Такі кірунак у навучанні існаваў заўсёды, але ў цяперашні час адсоўваецца на другі план (у нейкай меры, за кошт выкарыстання інфармацыйных тэхналогій).

Класічная педагогіка прадугледжвае ў працэсе выкладання рэалізацыю галоўных дыдактычных прынцыпаў: нагляднасць, даступнасць, сувязь тэорыі з практыкай ... і, адпаведна, якаснае засваенне навучальных праграм, развіццё творчай асобы.

Сучасны педагагічны працэс знаходзіцца на чарговай стадыі свайго развіцця. Побач з традыцыйнай рэальнай адукацыяй прысутнічае інфармацыйна-віртуальная адукацыя.

А як ўтвораны сімбіёз рэальнай і віртуальнай адукацыі будзе ўплываць на развіццё асобы, светапогляду, здольнасцяў, таленту? Можа адмовіцца ад традыцыйнай адукацыі і ўсё перабудаваць ў сучасным ракурсе?

Мяркую, што патрэбен разумны сімбіёз двух стыляў.

Калі будзе пераважаць віртуальны стыль, то прыйдзем да праблемы, пра якую сведчыць Міжнародная праграма «Свет на далоні» - светапогляд падрастаючага пакалення развіваецца па своеасабліваму сцэнарыю, вынікам якога з'яўляецца далёкая ад ідэалу асоба. Паказаная праграма акцэнтуе ўвагу педагогаў на правядзенні заняткаў у рэальнай абстаноўцы з рэальнымі прадметамі для разумення наваколля ў якім існуе чалавек.

Традыцыйная адукацыя толькі на першы погляд уяўляецца як сталая прысутнасць у рэальным свеце, праца з рэальнымі прадметамі. У гісторыі развіцця нашай цывілізацыі звышдастаткова прыкладаў з'яўлення фенаменальных асоб якія кардынальна змянялі кірунак навукова-тэхнічнага прагрэсу. Аднак працы вяліся не толькі з рэальнымі прадметамі, аб'ектамі. Так, напрыклад Нікола Тэсла ўжываў уласны метад. «Мой метад іншы. Я не спяшаюся з эмпірычнай праверкай. Калі з’яўляецца ідэя, я адразу пачынаю яе дапрацоўваць у сваім уяўленні: змяняю канструкцыю, удасканальваю і “уключаю” прыбор, каб ён стаў жыць у маёй галаве. Для мяне няма ніякай розніцы, дзе я выпабоўваю сваё вынаходніцтва: у лабараторыі ці ў галаве. Падобным чынам я здольны дасканальна развіць ідэю, нічога не кранаючы рукамі».

Натуральна, толькі асобныя людзі мелі, або маюць унікальную здольнасць карыстацца гатовымі выявамі, навукова-тэхнічнымі адкрыцьцямі інфармацыйнага ядра Космасу Сусвету.

На мой погляд, у сучаснай адукацыйнай прасторы наступіў момант, які дазваляе стварыць умовы для праяўлення схаваных фенаменальных і не толькі здольнасцяў чалавека.

З аднаго боку: традыцыйная праца ў рэальнай абстаноўцы, з рэальнымі прадметамі дазваляе выхаваць навучэнца з неабходным светапоглядам.

З іншага боку, выкарыстоўваючы ЭВМ можна ўяўныя вобразы візуалізаваць (гэта спатрэбілася б і для Тэсла). Візуалізацыя разумовых вобразаў будзе з'яўляцца тым штуршком, які можа праявіць неабуджаныя схаваныя здольнасці навучэнцаў.

Некаторыя настаўнікі для выканання эксперыментальных заданняў або назіранняў патрабуюць ад навучэнцаў ўжывання розных колбачак, лінзаў, лінейкі, цыркуля -- гэта значыць тых прыбораў і матэрыялаў, якімі карыстаюцца ў фізічным кабінеце. Аднак гэтыя патрабаванні не заўсёды выканальныя. Пры такіх патрабаваннях губляецца спецыфічная асаблівасць самастойнай працы, якая праводзіцца на занятках або па-за кабінетам фізікі і, больш за тое, па-за сценамі школы і кватэры. Назіранне фізічных з'яваў у натуральных умовах павінна выхоўваць у навучэнцаў кемлівасць, ініцыятыўнасць, настойлівасць, цярпенне, вынаходлівасць і выпрацоўваць канструктарскія навыкі. «В раннем возрасте умственные способности развиваются в процессе взаимодействия с окружающим миром, а вовсе не потому, что ребенком управляет электронная машина, отвлекающая его от других видов деятельности, которые более полезны для развития» [1, с.15].

Далей, ад непасрэднага назірання за фізічнай з'явай у прыродных умовах і яе аналізу, я прапаную перайсці да распрацоўкі канструкцыі і вырабу прыбораў, выкарыстоўваючы прадметы навакольнага абстаноўкі. Гэтая вучэбная дзейнасць ажыццяўляецца ў форме факультатыўных заняткаў.

Асноўныя патрабаванні да правядзення заняткаў:



  • бяспека пры выкананні работ;

  • мінімальныя матэрыяльныя выдаткі;

  • прастата ў выкананні;

  • лёгкасць далейшага кантролю настаўнікам;

  • наяўнасць творчай афарбоўкі.


Канцэптуальнасць.

Тэхналагічнасць.

У комплексе прапанаваную вучэбна-выхаваўчую працу, я прадстаўляю ў выглядзе методыка-тэхналагічнай карты.


Методыка-тэхналагічная карта

1 этап. Правядзенне назіранняў за фізічнымі з'явамі:

  • апісаць назіранне (што назіраем; дзе будзе праводзіцца назіранне; з якой мэтай);

  • адзначыць адрозненне паміж тым, што меркавалася ўбачыць, і што ў насамрэч выяўлена ў выніку назірання;

  • сканцэнтраваць увагу на істотных прыкметах таго, што адбываецца (другасныя прыкметы могуць паспрыяць развіццю фальшывага ўяўлення аб тым ці іншым працэсе);

  • сфармуляваць гіпотэзу (або гіпотэзы) (індывідуальна або ў групах), якая тлумачыць атрыманы вынік назірання;

  • прааналізаваць гіпотэзы - зрабіць высновы;

  • даць поўнае апісанне фізічнай з'явы на падставе сфармуляваных высноў.

2 этап. Распрацаваць канструкцыю прыбора і падабраць неабходныя матэрыялы:

  • уяўны, віртуальны вобраз або мадэль можна відазмяняць, дапрацоўваць на камп’ютары;

  • мінімальныя матэрыяльныя выдаткі;

  • прастата ў выкананні;

  • інтарэс да вывучэння і лепшае разуменне фізікі;

  • наяўнасць творчай афарбоўкі.

3 этап. Выраб, выпрабаванне, дапрацоўка прыбора:

  • бяспека пры выкананні работ;

  • лёгкасць далейшага кантролю з боку педагога.


Прыклад

Назіраючы за ваганнем грузу на нітцы і выконваючы некаторыя маніпуляцыі, навучэнцы выявяць выдатную ўласцівасць маятніка - захоўваць плоскасць ваганняў калі круціцца пункт подвесу. А далей, выкарыстоўваючы ўсім даступныя матэрыялы, у кожнай школьнай лабараторыі можна паўтарыць знакаміты дослед Фуко. Больш за тое, можна сканструяваць некалькі мадэляў маятніка рознай складанасці: ад самай простай мадэлі - механічнай, да ўскладненай - электрамеханічнай.

Для вырабу механічнай мадэлі неабходныя наступныя матэрыялы:


    • корак - 1 шт.;

    • шпілька ці іголка - 2 шт.;

    • відэлец - 3 шт.;

    • талерка - 1 шт.;

    • груз (яблык ці бульбіна) - 1 шт.;

    • нітка;

    • соль.

Выраб:

    • з дапамогай корка і відэльцаў збудуйце піраміду;

    • выкарыстоўваючы нітку і шпільку, прымацуйце груз да ніжняй часткі корка;

    • змясціце піраміду на талерку, пры гэтым ніжняя шпілька не павінна дакранацца да дна;

    • па краю дна талеркі па акружыне насыпце соль.


Калі кіўнуць маятнік і раўнамерна, асцярожна і павольна круціць талерку, то можна ўбачыць, што плоскасць ваганняў маятніка не змяняецца, а кручэнне талеркі-Зямлі прыводзіць да таго, што ўзгорак солі разбураецца шпількай у розных месцах.

Такім чынам, можна ў лабараторных умовах паўтарыць дослед Фуко у мініятуры.

Такі падыход у выкладанні фізікі будзе спрыяць:



  • падвышэнню пазнавальнага інтарэсу да вывучэння фізікі;

  • падвышэнню ўзроўню падрыхтаванасці навучэнцаў;

  • развіццю кампетэнцый рацыяналізму і вынаходлівасці;

  • удасканаленню матэрыяльнай базы кабінета фізікі;

  • эканоміі фінансавых сродкаў навучальнай установы;

  • спрыянню ініцыятыве і дзелавой актыўнасці педагога.

Ці варта праводзіць такую працу ў школе? Сапраўды, навуковая каштоўнасць такіх доследаў мінімальная. Але важна тое, што вучань сам можа праверыць адкрыты за шмат гадоў да яго закон або з'яву. Для чалавецтва карысць нязначная, але якая яна для вучня! Дослед - заданне творчае. Робячы што-небудзь самастойна, вучань, хоча ён гэтага ці не, задумаецца: як прасцей правесці дослед, дзе сустракаўся ён з падобнай з'явай на практыцы, дзе яшчэ можа быць карысна гэтая з'ява.

Такі падыход да вывучэння прадмета дазваляе замацаваць пазнавальны інтарэс, які з'явіўся на пачатковым этапе навучання. У дадатак, падобны факультатыўны курс дазваляе адкрываць і развіваць творчыя здольнасці вучняў, што з'яўляецца адной з найважнейшых задач пастаўленых грамадствам перад школай.

На базе 21 гімназіі горада Мінска была апрабавана прадстаўленая методыка-тэхналагічная карта ў форме факультатыўнага курса.

Вынік: Грант Мінгарвыканкама за распрацоўку адукацыйнага праекта: «Фарміраванне ў вучняў ўстойлівага пазнавальнага інтарэсу да вывучэння фізікі шляхам самастойнага вырабу прыбораў». 2009 г.

Я лічу, што змест праграмы факультатыўнага курса павінен быць вольным. Гэта дазволіць ўлічыць не толькі наяўнасць неабходных матэрыялаў у асобна ўзятым кабінеце, але і асобасныя якасці як настаўнікаў, так і вучняў.
Праграма факультатыўнага курса,

які праводзіўся на базе 21 гімназіі горада Мінска

1. Рэактыўны рух. Падрыхтоўка матэрыялаў для вырабу прыбора.

2. Выраб прыбора для дэманстрацыі рэактыўнага руху.

3. Гідрастатычны ціск. Падрыхтоўка матэрыялаў для вырабу прыбора.

4. Выраб прыбора для дэманстрацыі гідрастатычнага ціску.

5. З'ява бязважкасці. Падрыхтоўка матэрыялаў для вырабу прыбора.

6. Выраб прыбора для дэманстрацыі з'явы бязважкасці.

7. Атмасферны ціск. Падрыхтоўка матэрыялаў для вырабу прыбора.

8. Выраб прыбора для дэманстрацыі дзеянні атмасфернага ціску.

9. Умовы плавання цел. Падрыхтоўка матэрыялаў для вырабу прыбора.

10. Выраб прыбора для дэманстрацыі ўмовы плавання цел.

11. Залежнасці шчыльнасці вады ад тэмпературы. Падрыхтоўка матэрыялаў для вырабу прыбора.

12. Выраб прыбора для дэманстрацыі залежнасці шчыльнасці вады ад тэмпературы.

13. Прынцып пагружэння і ўсплывання падводнай лодкі. Падрыхтоўка матэрыялаў для вырабу прыбора.

14. Выраб прыбора для дэманстрацыі прынцыпу пагружэння і ўсплывання падводнай лодкі.

15. Умовы раўнавагі. Падрыхтоўка матэрыялаў для вырабу прыбора.

16. Выраб прыбора для дэманстрацыі ўмоваў раўнавагі.

20. Сіла паверхневага нацягнення вады. Падрыхтоўка матэрыялаў для вырабу прыбора.

21. Выраб прыбора для дэманстрацыі сілы паверхневага нацягнення вады.

23. Прынцып дзеяння стэарынавага рухавіка. Падрыхтоўка матэрыялаў для вырабу прыбора.

24. Выраб прыбора для дэманстрацыі прынцыпу дзеяння стэарынавага рухавіка.

25. Прынцып дзеяння шрубы Архімеда. Падрыхтоўка матэрыялаў для вырабу прыбора.

26. Выраб прыбора для дэманстрацыі прынцыпу дзеяння шрубы Архімеда.

27. Склад белага святла. Падрыхтоўка матэрыялаў для вырабу прыбора.

28. Выраб прыбора для дэманстрацыі складнікаў белага святла.

29. Поўнае ўнутранае адлюстраванне. Падрыхтоўка матэрыялаў для вырабу прыбора.



30. Выраб прыбора для дэманстрацыі поўнага ўнутранага адлюстравання.

Выбраць неабходныя назіранні за фізічнымі з'явамі можна, кіруючыся ніжэй прыведзенай табліцай (табліца ў скарочаным варыянце - як прыклад), а таксама аўтарскімі дапаможнікамі «Фізіка вакол нас» [2; 3; 4; 5].


Табліца

З'ява

Аб'ект назірання

Што адбываецца

Тлумачэнне з'явы, за якой

назіралі

Дэфармацыя


Снег

Скрып снегу

Скрып снегу гэта шум ад таго, як разбураюцца драбнюткія крышталікі снегу (у мароз)

Плаўленне


Лыжнік

Лыжы слізгаюць па снезе

У выніку трэння паверхні лыжы аб снег вылучаецца энергія. Атрыманае такім чынам цяпло ідзе на плаўленне снегу. У выніку ствараецца плёнка вады, якая служыць свайго роду змазкай і забяспечвае слізганне.

Ціск


Птушкі

Птушкі перад дажджом купаюцца ў пыле

Паразіты - блохі і кляшчы - прадчуваюць непагадзь па змене атмасфернага ціску і імкнуцца насыціцца. У выніку пачынаюць турбаваць птушак. А птушкі з дапамогай пылу і пяску пазбаўляюцца ад насякомых

Электрызацыя


Чалавек

Наэлектрызаваныя валасы ўздымаюцца ўверх

Валасы электрызуюцца аднайменным зарадам. Як вядома, аднайменныя зарады адштурхоўваюцца, таму валасы, падобна лісточкамі папяровага султана, разыходзяцца ва ўсе бакі


Праводнасць электрычнага току

Правады ЛЭП

Калі чалавек праходзіць пад правадамі высокага напружання, ён не атрымлівае паражэння токам

Дадзены факт пацвярджае добрыя дыэлектрычныя ўласцівасці паветра


Адлюстраванне святла

Рабізна на вадзе

Бачна перыядычныя пералівы святла. Іскрынкі святла то ўспыхваюць, то згасаюць.

Паверхня вады ўяўляе сабой падабенства рухомых увагнутых і выпуклых люстэркаў. Увагнутыя паверхні хваляў факусуюць святло, і ўзнікае ўспышка (іскра)


Пераламленне святла

Вадамерка на вадзе

На паверхні вады шэсць цёмных плямак са светлавым арэолам вакол іх

Вадамерка ўтрымліваецца на вадзе сіламі паверхневага нацяжэння. Кожная яе лапка ўтварае на паверхні вады малюсенькае паглыбленне, якое дзейнічае, як рассейвальная лінза


Трэнне

Чалавек, які ідзе па лёдзе

Хада па лёдзе без спецыяльных прыстасаванняў патрабуе ўважлівасці, асцярожнасці і пэўнага навыку. Бяспечней хадзіць дробнымі крокамі

Здольнасць бяспечна ісці па лёдзе грунтуецца на трэнні паміж падэшвамі абутку і паверхняй. Велічыня сілы трэння вызначаецца станам паверхні і сілай рэакцыі апоры

Паверхневае нацягненне

Вадамерка

Вадамерка не толькі можа бегаць па вадзе, але і стаяць ня яе паверні

Здольнасць кузуркі трымацца на вадзе тлумачыцца дастаткова вялікім значэннем паверхневага нацягнення вады, малой масай вадамерки, вялікай плошчай падэшвы-лапкі, пакрыццем канцоў лапак валаскамі


Выкарыстаньне іншымі педагогамі.

Матэрыял прапануецца настаўнікам прыродазнаўчых навуковых дысцыплін. Методыка спрыяе на развіццю свабоды ўяўлення шляхам правядзення эксперыментаў не па шаблоне, які фармуе аднастайнасць і абыякавасць, як у навуцы, так і ў грамадскім жыцці, а выкарыстоўваючы свой інтэлектуальны патэнцыял, свой выбар ў вырашэнні пэўных задач.



Гэта будзе спрыяць развіццю вынаходніцкіх, творчых, рацыяналізатарскіх здольнасцяў, фарміраванню свабоднай асобы, што і адпавядае духу нашага часу.

Прадстаўлены матэрыял выкарыстоўваецца настаўнікамі Рэспублікі Беларусь, Украіны, Літвы, Расіі, Польшчы (перакладаецца на польскую мову адукацыйным цэнтрам «Арупэ»).


Прагноз ўплыву на змяненні ў актыўнасці і паводзінах навучэнцаў.

Аб станоўчым уплыве прадстаўленай метадычнай распрацоўкі сведчаць:



  • высокі ўзровень падрыхтаванасці вучняў, які дазваляе паступіць у лепшыя ВНУ Белаіусі і замежжа;

  • актыўны ўдзел вучняў у навукова-практычных канферэнцыях ўсіх рангаў. Апошні удзел: фінал Міжнароднага конкурсу вучнёўскіх праектаў «Дарога да зорак» прысвечанага 50-годдзю палёту Ю.А. Гагарына, які праходзіў 9 - 10 красавіка 2011 года ў г. Санкт-Пецярбургу.

Вынік: навучэнец 10А класа ліцэя БНТУ Пратасевіч Раман узнагароджаны Дыпломам другой ступені за працу «Перспектыўныя сістэмы ахладжэння спадарожнікавых сістэм» ў намінацыі «Зорны прычал і навучальны штурвал» у міжнародным конкурсе навукова-даследчых і творчых работ навучэнцаў «Дарога да зорак».
Літаратура

  1. Гордеева, А.В. Увлеченность компьютерными играми: психологический аспект / А.В. Гордеева. – К., 2004. – С. 15.

  2. Горбацевич, С.А. Физика вокруг нас. Ч. 1. Механика / С.А. Горбацевич. – Мозырь: ООО ИД «Белый Ветер», 2005 – 72 с.

  3. Горбацевич, С.А. Физика вокруг нас. Ч. 2. Молекулярная физика и теплота / С.А. Горбацевич. – Мозырь: ООО ИД «Белый Ветер», 2005 – 60 с.

  4. Горбацевич, С.А. Физика вокруг нас. Ч. 3. Электричество и магнетизм / С.А. Горбацевич. – Мозырь: ООО ИД «Белый Ветер», 2006 – 36 с.

  5. Горбацевич, С.А. Физика вокруг нас. Ч. 4. Оптика / С.А. Горбацевич. – Мозырь: ООО ИД «Белый Ветер», 2006 – 56 с.

  6. Дистервег, А. Избранные педагогические сочинения / А. Дистервег. – М.: Учпедгиз, 1956. – 374 с.

  7. Коменский, Я.А. Великая дидактика / Избранные пед. Соч.: в 2 т. / Я.А. Коменский. Т. 1. – М.: Педагогика, 1982. – С. 242–476.

  8. Настаўніцкая газета. 14.04.2011.

  9. Перкальскис, Б.Ш. Использование некоторых современных научных и технических средств в физических демонстрациях: автореферат диссертации на соискание ученой степени канд. пед. наук / Б.Ш. Перкальскис. – Томск, 1963. – 10 с.

  10. Перышкин, А.В. Преподавание физики в 6   7 классах средней школы / Пособие для учителей – 4-е изд., перераб. / А.В. Перышкин, Н.А. Родина, Х.Д. Рошовская. – М.: Просвещение, 1985. – 256 с.

  11. Песталоцци, И.Г. Избранные педагогические сочинения: в 2-х т.; под редакцией В.А. Ротенберга, В.М. Кларкина. – М.: Педагогика, 1981. – Т. 1. – 334 с.

  12. Радовский, М.И. М.В. Ломоносов и Петербургская Академия Наук. / М.И. Радовский. // Издательство АН СССР. – М., 1961. – 336 с.

  13. Сергеев, А.В. Наблюдения учащихся при изучении физики на первой ступени обучения / А.В. Сергеев. – Киев: «Рад. школа», 1987. – 152 с.

  14. Сергеев, А.В. Наблюдения учащихся при изучении физики на второй ступени обучения / А.В. Сергеев. – Киев: «Рад. школа», 1988. – 176 с.

  15. Толстой, Лев. Полное собрание сочинений / Лев Толстой.Т. 8. – М.: Терра. 1992. – 670 с.

  16. Усова, А.В. Учебные наблюдения и их роль в формировании у учащихся научных понятий / Развитие познавательных способностей и самостоятельности учащихся в процессе преподавания физики / А.В. Усова. – Челябинск, 1970. – С. 14–27.

  17. Усова, А.В. Формирование у учащихся умений самостоятельно проводить наблюдения и опыт / А.В. Усова, А.А. Бобров. – Челябинск, 1983. – 40 с.

  18. Ушинский, К.Д. Избранные педагогические сочинения: в 2 т.; под. ред. В.А. Струминского. / К.Д. Ушинский. – М.: Учпедгиз, 1954. – Т. 2 – 734 с.

  19. Фейнман, Р. Фейнмановские лекции по физике: в 10 т. / Р. Фейнман, Р. Лейтон, М. Сэндс М. – М.: Мир, 1965. – Т. 1 – 268 с.




База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка