Развіццё права І развіццё крыніц права: адзінства І розніца паняццяў. М. У. Сільчанка Уводзіны




Дата канвертавання12.05.2016
Памер136.17 Kb.
РАЗВІЦЦЁ ПРАВА І РАЗВІЦЦЁ КРЫНІЦ ПРАВА: АДЗІНСТВА І РОЗНІЦА ПАНЯЦЦЯЎ.
М.У. Сільчанка
Уводзіны. Права ўздзейнічае на развіццё знешніх форм свайго існавання, а праз сістэму крыніц права ажыццяўляюцца перамены ў змесце права. Разам з тым, развіццё знешніх форм права адбываецца не толькі пад уплывам перамен у праве, а развіццё права нельга разглядаць толькі праз прызму зменаў у змесце крыніц права. Напрыклад, істотныя перамены ў праве часта суправаджаюцца пераменамі ў структуры права, але пры гэтым нязменнай застаецца сістэма крыніц права. У сваю чаргу, перамены ў сістэме крыніц права, напрыклад, у складзе нетрадыцыйных і мадыфікаваных крыніц права, не заўсёды прыводзяць да пераменаў у змесце права. Такім чынам, развіццё права не можа быць зведзена да развіцця крыніц права, як і развіццё крыніц права не зводзіцца да пераменаў у змесце права, а словаформы «развіццё права» і «развіццё крыніц права» абазначаюць розныя па зместу паняцці, якія перасякаюцца паміж сабой, маюць агульныя моманты і кропкі сутыкнення, але адначасова ўключаюць шэраг адметных аспектаў і палажэнняў.

Патрэбна ўдакладніць змест кожнага з гэтых паняццяў з тым, каб вызначыць іх каардынаты ў катэгарыяльным апараце юрыдычнай навукі і акрэсліць магчымыя ракурсы ўжывання. Дзеля вырашэння дадзеных задач выявім спачатку агульныя сегменты паняццяў «развіццё права» і «развіццё крыніц права», а затым разгледзем паасобку змест кожнага з гэтых паняццяў і адзначым іх найбольш значныя аспекты.



Асноўная частка.

1. Агульныя сегменты паняццяў «развіццё права» і «развіццё крыніц права». У развіцці права і яго крыніц маюцца агульныя моманты і аспекты, асэнсаванне якіх уваходзіць адначасова ў змест паняццяў «развіццё права» і «развіццё крыніц права». Да іх можна аднесці: а) змены ў нормах права; б) межы дзеяння норм права і межы дзеяння крыніц права.

Права існуе ў трох іпастасях (формах) права – у форме нормаў права, прававых адносінаў і прававой свядомасці. Усё багацце і ўся паўната права праяўляюцца праз гэтыя тры іпастасі права, прычым у кожнай з іх замацоўваецца пэўны аб’ём права. Асобныя прававыя з’явы могуць існаваць толькі ў канкрэтных формах права. Напрыклад, прававыя эмоцыі і пачуцці, прававыя матывы і ўстаноўкі існуюць толькі ў форме прававой свядомасці, а суб’ектыўныя правы і абавязкі – толькі ў форме прававых адносінаў. У нормах права замацоўваецца і выкладаецца таксама далёка не ўся «прававая матэрыя», а толькі тая яе частка, без якой немагчыма забяспечыць эквівалентнасць (=суразмернасць), фармальную роўнасць і фармальную азначанасць у таварна-грашовых адносінах і іншых грамадскіх адносінах, якія заснаваны на эквівалентных пачатках і маюць прававую прыроду. Але ў нормах права не выкладаюцца прававыя эмоцыі і пачуцці, навуковыя версіі і гіпотэзы.

Разам з тым, нормы права – вузлавая форма права, таму што, па-першае, менавіта праз яе забяспечваецца ўсеагульная абавязковасць права і, па – другое, таму што перамены ў змесце норм права заканамерна прыводзяць да пераменаў у правасвядомасці і прававых адносінах. А паколькі практычна ўсе нормы права знаходзяць замацаванне ў сістэме крыніц права і складаюць іх змест, то зразумела, што перамены ў нормах права прыводзяць адначасова да пераменаў і ў змесце крыніц права. Атрымліваецца, што паняцці «развіццё права» і «развіццё крыніц права» маюць агульны сегмент у сваім змесце – перамены ў нормах права. Такім чынам, перамены ў змесце норм права адначасова можна лічыць і часткай паняцця «развіццё права» і складовай часткай паняцця «развіццё крыніц права».

Цяжка ўявіць дзеянне адной з формаў права – норм права – без дзеяння яго крыніц.

Дзеянне нормы права ў поўнай меры можа быць вызначана толькі праз высвятленне дзеяння нарматыўнага прававога акта і дзеяння іншых крыніц права, у якіх змяшчаюцца нормы права. Так, дзеянне норм права на тэрыторыі, па колу асоб і ў часе высвятляюцца дзякуючы знаёмству з фармальнымі паказчыкамі нарматыўнага прававога акта і іншых крыніц права – датамі прыняцця і набыцця юрыдычнай значнасці, назвай органа ( ці органаў) , якія стварылі адпаведную крыніцу права і г.д. [1, с. 176]. Трэба мець на ўвазе і тое, што сістэма крыніц права – гэта афіцыйныя сродкі, з дапамогай якіх у дзеючую прававую сістэму ў вызначаным парадку ўключаюцца новыя нормы права і з дапамогай якіх з прававой сістэмы выключаюцца непатрэбныя, састарэлыя ці страціўшыя сваё значэнне нормы права. Атрымліваецца, што толькі з дапамогай вызначэння і «вымярэння» межаў дзеяння крыніц права і найперш нарматыўных прававых актаў, можна вызначыць межы дзеяння абсалютна ўсіх норм права і, такім чынам, можна лічыць, што і ў гэтым моманце паняцце «развіццё права» супадае з паняццем «развіццё крыніц права».

2. Развіццё права і яго найбольш значныя праявы. Развіццё права – паняцце, якім ахопліваюцца ўсе перамены ў праве, найбольш значнымі з якіх з’яўляюцца: 1) перамены ў сферы дзеяння права; 2) абнаўленне і пераемнасць у праве; 3) працэсы запазычання і рэцэпцыі права; 4) гарманізацыя і ўніфікацыя ў праве і г.д.

Асноўныя формы развіцця права – пашырэнне і звужэнне сферы дзеяння права, сярод якіх пераважае першая форма, яна суправаджаецца ўключэннем у арбіту прававога рэгулявання новых па зместу грамадскіх адносінаў, дыферэнцыяцыяцыяй прававога рэгулявання, спецыялізацыяй норм права, з’яўленнем новых сродкаў, прыёмаў, метадаў і механізмаў прававога рэгулявання. Пры гэтым павялічваецца аб’ём дзеючага права, узрастае колькасць норм і крыніц права. Разам з тым, паміж асобнымі відамі таварна-грашовых адносінаў, якія з’яўляюцца «родавай пупавінай» права, і іншымі відамі грамадскіх адносінаў, узнікненне якіх наўпрост было абумоўлена таварна-грашовымі адносінамі, ці яны ўскосна ўзніклі пад уздзеяннем таварна-грашовых сувязяў, існуе адзінства, складваюцца сувязі каардынацыі, якія патрабуюць інтэграцыі прававога рэгулявання. Інтэграцыя прававога рэгулявання суправаджаецца абагульненнем норм права, ажыццяўляецца шляхам стварэння агульных прыёмаў, метадаў і механізмаў прававога рэгулявання грамадскіх адносінаў і таксама прыводзіць да павелічэння аб’ёму пазітыўнага права і колькасці крыніц права.

Развіццё права адбываецца праз абнаўленне і пераемнасць у праве. Адносіны, якія маюць прававую прыроду, пастаянна мяняюцца. Па-першае, у грамадстве ўзнікаюць якасна новыя віды таварна-грашовых адносінаў, па-другое, з жыцця грамадства знікаюць таварна-грашовыя адносіны, якія губляюць сваю значнасць і, нарэшце, па-трэцяе, доўгі час захоўваюцца практычна ў нязменным выглядзе і адных і тых жа формах асобныя віды таварна-грашовых адносінаў. Узнікненне якасна новых відаў грамадскіх адносінаў прыводзіць да з’яўлення ў праве новых сродкаў і прыёмаў, норм права і механізмаў прававога рэгулявання, без якіх немагчыма забяспечыць адэкватнае прававое рэгуляванне якасна новых відаў грамадскіх адносінаў. Так адбываецца абнаўленне права. Захаванне ў праве адных і тых жа сродкаў і прыёмаў, норм і механізмаў прававога рэгулявання таварна-грашовых адносінаў, якія існуюць у грамадстве на працягу доўгага часу, а таксама распаўсюджанне аднаго і таго ж прававога інструментарыя на іншыя віды грамадскіх адносінаў, якія маюць прававую прыроду, забяспечваюць пераемнасць у праве.

Ва ўсе часы развіццё права адбывалася з дапамогай механізмаў запазычання і рэцэпцыі права. Не існуе ніводнай прававой сістэмы, якая б не выкарыстоўвала вопыту развіцця і функцыяніравання іншых прававых сістэм, як тых, што існавалі ў мінулым, так і тых, якія існуюць адначасова і паралельна. Запазычанне вопыту прававога развіцця іншых прававых сістэм адбываецца ў розных формах. Гэта можа быць выкарыстанне дактрынальных ідэй і напрацовак, вопыту правядзення прававых рэформ, сістэматызацыі і кадыфікацыі, інкарпарацыі і кансалідацыі крыніц права і г.д. З рэцэпцыяй у праве мы сутыкаемся, калі адна нацыянальная прававая сістэма запазычвае не проста вопыт развіцця прававых сістэм мінулага і нацыянальных прававых сістэм, якія існуюць паралельна і адначасова, а зусім дакладныя і канкрэтныя прававыя эквіваленты (=нормы права), асобныя прававыя інстытуты і нават галіны права.

Паколькі таварна-грашовыя адносіны выходзяць за межы нацыянальна-дзяржаўных утварэнняў і маюць міжнародны і міждзяржаўны характар, то патрабуецца збліжэнне нацыянальных прававых сістэм пры захаванні іх адметнасці і суверэннасці. Асноўныя механізмы збліжэння нацыянальных прававых сістэм – гарманізацыя і ўніфікацыя права. Але калі гарманізацыя права азначае збліжэнне нацыянальных прававых сістэм пры захаванні рознасці ў нормах і механізмах права, то ўніфікацыя вядзе да больш шчыльнай інтэграцыі прававых сістэм і суправаджаецца стварэннем аднолькавых для розных прававых сістэм норм і механізмаў права.

Шляхам заключэння міжнародных дагавораў асобныя дзяржавы праводзяць поўную ўніфікацыю ў межах некалькіх інстытутаў і асобных галінаў права [2, с. 25]. Прыкладам такой уніфікацыі з’яўляюцца агульныя мытныя тарыфы і тэхнічныя стандарты ў Мытным саюзе Рэспублікі Беларусь, Казахстана і Расійскай Федэрацыі. Поўная ўніфікацыя можа прывесці і да стварэння якасна новых прававых сістэм, прыкладам чаго з’яўляецца еўрапейскае права – агульнае права еўрапейскай супольнасці. Еўрапейскае права пачало фарміравацца ў мэтах аднастайнага рэгулявання працэсаў перамяшчэння тавараў і паслуг, капіталаў і працоўнай сілы на тэрыторыі шэрагу краін Еўропы, а затым ахапіла практычна ўсе галіны нацыянальнага права еўрапейскіх краін. Краіны еўрапейскай супольнасці як бы прызналі сваю нацыянальную тэрыторыю часткай агульнай тэрыторыі еўрапейскай супольнасці і распаўсюдзілі на яе агульныя для еўрапейскай супольнасці прававыя эквіваленты ў выглядзе аднолькавых прававых стандартаў, норм права і прававых механізмаў. Пры гэтым агульнай для еўрапейскай супольнасці тэрыторыя нацыянальных дзяржаў з’яўляецца толькі ў той частцы, у якой яна неабходна для дзеяння на ёй агульных прававых стандартаў, норм і механізмаў права, якія і складаюць еўрапейкае права.

29 мая 2014 года у гор. Астане Прэзідэнтамі Рэспублікі Беларусь, Казахстана і Расійскай Федэрацыі было падпісана пагадненне аб утварэнні Еўразійскага эканамічнага саюза, які пачне функцыяніраваць з 1 студзеня 2015 года. ЕАЭС – гэта «… более удобная правовая форма для межрегионального сотрудничества, которое на своём уровне уже работает. Причём это сотрудничество заключается не в торговле сырьём, а в совместных промышленных предприятиях, которые смогут развиваться на необходимом уровне в условиях единых правил игры [3, с. 6]. З пачаткам 2015 года на тэрыторыі Расійскай Федэрацыі, Рэспублікі Беларусь і Казахстана будуць дзейнічаць не толькі аднолькавыя мытныя тарыфы і тэхнічныя стандарты, значна ўзрасце колькасць аднолькавых норм і прававых механізмаў у сферы прававога рэгулявання вытворчасці, перамяшчэння і продажу тавараў, аказання паслуг, кабатажных перавозак і г.д. Паглыбленне эканамічнага супрацоўніцтва, стварэнне агульных рынкаў тавараў і паслуг, капіталаў і працоўнай сілы ў Еўразійскім эканамічным саюзе можа прывесці да стварэння якасна новай прававой сістэмы на пастсавецкай прасторы – прававой сістэмы ЕўразЭС.

3. Развіццё крыніц права і яго найбольш значныя праявы. Калі зыходзіць з таго, што тэрмін «крыніцы права» «...есть результат известного «джентльменского соглашения» между юристами (как практиками, так и учёными), призванного избежать многозначности этого понятия» [4, с. 290] і выкарыстоўваецца для азначэння знешніх форм выражэння і замацавання дзеючага права, то ў літаральным сэнсе слова паняцце «развіццё крыніц права» ўключае ўсе перамены, якія адбываюцца ў знешняй форме выражэння і замацавання права, у тым ліку: а) эвалюцыю ў назвах крыніц права; б) перамены ў значнасці крыніц права; в) змены ў колькасным складзе крыніц права; г) змены ў субардынацыі паміж крыніцамі права і г.д.

Аднастайнасць у разуменні і выкарыстанні тэрмінаў – патрабаванне юрыдычнай навукі, якое мае асаблівую значнасць у дачыненні да крыніц права, дзе неабходна асаблівая далікатнасць і асцярожнасць пры ўжыванні тэрмінаў і дзе тэрміны павінны быць найбольш адэкватнымі зместу абазначаемых паняццяў. І ў гісторыі крыніц айчыннага права мы знаходзім прыклады менавіта такога стаўлення да ўжываемых тэрмінаў. Вядома, што на працягу доўгага часу на землях усходніх славян у якасці крыніцы дзеючага права ў розных рэдакцыях выкарыстоўваўся Намаканон, які па зместу з’яўляўся зборнікам норм права, выдадзеных дзяржаўнай уладай і кананічных (царкоўных) норм. Назва зборніка была ўтворана ад спалучэння двух тэрмінаў − nоmas − па грэчаску закон і саnon – правіла і цалкам адпавядала характару гэтай нетыповай крыніцы права. Па знешняй форме гэта крыніца ўяўляе вельмі аб’ёмны, але сістэматызаваны зборнік норм права, з дапамогай якой калісьці рэгламентаваўся шырокі спектр грамадскіх адносінаў у сферы права і царкоўнага жыцця. Недарэмна ў рускім варыянце Намаканон меў назву «Кормчая книга».

Аднак, сустракаюцца сітуацыі і адваротнага характару, калі назвы, якія ў юрыдычнай навуцы трывала замацаваліся за адным відам крыніц права, выкарыстоўваюцца для абазначэння іншых крыніц права, што яўна не працуе на аўтарытэт юрыдычнай навукі. Так, паняцце закона ў якасці аднаго з падвідаў нарматыўных прававых актаў, які выдаецца вышэйшым органам заканадаўчай улады, з’яўляецца вынікам доўгай эвалюцыі прававых сістэм, развіцця філасофскіх і палітыка-прававых ідэй, але ў навучальнай літаратуры часта без адпаведных каментарыяў тэрмін «закон» ужываецца для абазначэння звычаёвых па свайму характару крыніц права. Напрыклад, адзін з гістарычна першых помнікаў рымскага права называецца законамі ХІІ табліц, хаця па сутнасці ўяўляе крыніцу звычаёвага права. А не меньш вядомы помнік старажытнага права, які быў выдадзены вавілонскім царом Хамурапі прыкладна ў 2100 г. да нараджэння Хрыста, у навуковай і вучэбнай літаратуры называецца нават кодэксам Хамурапі, хаця ні сучасныя навуковыя ўяўленні аб характары такой крыніцы, як кодэкс, ні аналіз самаго помніка права не даюць аніякіх падстаў для характарыстыкі дадзенага помніка права ў якасці кодэкса. Справа ў тым, што змест гэтай крыніцы права не з’яўляецца вынікам глыбокай перапрацоўкі права, што давала б падставы гаварыць аб якасна новай крыніцы права – кодэксе, а, наадварот, уяўляе зборнік сістэматызаваных прававых звычаяў, якія існавалі раней.

У святле сказанага трэба вельмі асцярожна ставіцца да выкарыстання тэрміна канстытуцыя ў адносінах да знакамітых помнікаў старажытнага беларускага права – Статутаў 1529, 1566 і 1588 гг. Пры ўсёй пашане да гэтых крыніц права – іх усё ж нельга лічыць канстытуцыяй тагачаснай дзяржавы – Вялікага Княства Літоўскага, Жамойцкага і Рускага.

Гісторыя развіцця права сведчыць аб тым, што у кожнай нацыянальнай прававой сістэме захоўваецца адзін і той жа набор традыцыйных крыніц права – прававы звычай і прававы прэцэдэнт, дагавор нарматыўнага зместу і нарматыўны прававы акт, дактрына (навука) і свяшчэннае пісанне. Кожная з адзначаных крыніц права рэгламентуе толькі асобныя бакі прававых па свайму зместу грамадскіх адносінаў, але праз сістэму крыніц права ажыццяўляецца замацаванне дзеючага пазітыўнага права цалкам.

Рэгулятыўныя магчымасці прававога звычая найбольш поўна выяўляюцца ва ўмовах стабільнай прававой сістэмы. Прававы прэцэдэнт з моманту свайго з’яўлення быў скіраваны на «выпраўленне» кансерватызму і састарэласці прававога звычая. У сучасных прававых сістэмах прававы прэцэдзент таксама выкарыстоўваецца ў мэтах адаптацыі дзеючай сістэмы крыніц права да зменлівай рэчаіснасці без карэннай «ломкі» зместу як асноўных, так і дадатковых крыніц права. Прававы прэцэдэнт – найбольш спрыяльная крыніца нормаў права ў так званых адкрытых прававых сістэмах, дзе дакладна не акрэслена сфера дзеяння права.

Нарматыўны прававы акт і дагавор нарматыўнага зместу найбольш адметна выяўляюць свае ўласцівасці ва ўмовах пастаяннага развіцця і дынамічных пераменаў у грамадскіх адносінах. Але калі нарматыўны прававы акт найбольш прыдатны для таго, каб дакладна акрэсліць тэндэнцыі і замацаваць заканамернасці ў сацыяльных сувязях, то дагавор нарматыўнага зместу дазваляе адэкватна адлюстраваць усю паўнату і багацце рэгулюемых грамадскіх адносінаў. Калі нарматыўны прававы акт звернуты да ўстойлівых знешніх формаў існавання і развіцця грамадскіх адносінаў, то дагавор нарматыўнага зместу скіраваны на ўпарадкаванне і ўладкаванне ўнутранага зместу грамадскіх адносінаў.

Навука (дактрына) з’яўляецца найбольш спрыяльнай крыніцай права ва ўмовах, калі патрэбна стварыць якасна новую прававую сістэму, як гэта было ў старажытным Рыме, ці ва ўмовах гістарычных катаклізмаў, калі тэрмінова патрэбна запоўніць «прававы вакум», як гэта здарылася пасля разбурэння ў 1917 годзе прававой сістэмы Расійскай імперыі. Свяшчэннае пісанне выконвае ролю асноўнай крыніцы права ў рэлігійных прававых сістэмах і ў сучасных прававых сістэмах дзейнічае ў шчыльнай сувязі з навукай.

Месца крыніц права ў нацыянальных прававых сістэмах пастаянна мяняецца, значнасць адных крыніц права можа ўзрастаць, а другіх – паніжацца. У сучасным свеце істотны ўплыў на трансфармацыю і пераразмеркаванне роляў паміж традыцыйнымі відамі крыніц права аказваюць працэсы глабалізацыі і інтэграцыі прававых сістэм [5, с. 369]. Усё большай пры рэгуляванні грамадскіх адносінаў становіцца вага дагавораў нарматыўнага зместу і прававых звычаяў, але пры гэтым узрастае кіруючая і каардынуючая роля нарматыўных прававых актаў, асабліва законаў і заканадаўчых актаў. Дагаворы нарматыўнага зместу становяцца больш канкрэтнымі па зместу, а ў заканадаўчых актах узрастае колькасць агульных норм, норм – прынцыпаў, аператыўных норм і прававых механізмаў, якія скіраваны на забеспячэнне кіруючай і каардынуючай функцыі заканадаўчых актаў.

Пад уплывам самых розных фактараў сістэма традыцыйных крыніц права дапаўняецца новымі відамі крыніц права – нетыповымі і мадыфікаванымі крыніцамі права.

Нетыповымі крыніцамі права ў савецкай прававой сістэме з’яўляліся сумесныя пастановы цэнтральных партыйных і савецкіх органаў, якія мелі вельмі важнае значэнне і звычайна прымаліся для вырашэння ключавых палітыка-прававых пытанняў, у беларускай прававой сістэме да нетыповых крыніц права адносяцца дырэктывы Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь – асобны па змесце і форме акт, з дапамогай якога кіраўнік дзяржавы рэалізуе свае канстытуцыйныя паўнамоцтвы і вызначае асноўныя накірункі ўнутранай і знешняй палітыкі. Мадыфікаваныя крыніцы права – вынік трансфармацыі традыцыйных крыніц права і таму яны захоўваюць частку іх прыкмет, да якіх далучаюцца прыкметы іншых прававых і палітыка-прававых рэальнасцяў.

Паколькі ў прававых сістэмах выкарыстоўваюцца ўсе віды традыцыйных крыніц права і пры гэтым яны маюць розную значнасць, то ўзнікае пытанне аб субардынацыі крыніц права.

У залежнасці ад канкрэтных гістарычных умоў дзяржаўна-прававога развіцця адны віды крыніц права атрымоўвалі «перавагу» над астатнімі відамі крыніц права. У англасаксонскай прававой сістэме «вяршэнства» атрымаў прававы прэцэдэнт, у рамана-германскай – нарматыўны прававы акт (закон), у мусульманскай – свяшчэннае пісанне. Безумоўна, вылучэнне асобных крыніц права на першыя ролі адбывалася не само па сабе, так сказаць, аўтаматычна. У кожным выпадку за гэтым працэсам стаялі пэўныя сацыяльныя сілы, якія былі зацікаўлены ў змене прававых каштоўнасцяў.

Карэнныя змены ў змесце крыніц права суправаджаюцца, як правіла, і пераменамі іх месца сярод іншых крыніц права. Справа ў тым, што фарміраванне ў прававых сістэмах новых прававых эквівалентаў патрабуе і новых форм іх выражэння і замацавання. Лепш за ўсё сфармуляваць новыя прававыя эквіваленты ў іншых відах крыніц права і адначасова выдзеліць ім больш значнае месца сярод крыніц права. У гэтым выпадку састарэлыя прававыя эквіваленты і нормы права падпарадкоўваюцца новым згодна з новымі залежнасцямі паміж крыніцамі права. Прыкладам тут можа служыць развіццё традыцыйнай прававой сістэмы Афрыкі ў ХІХ – ХХ ст., якая пад уздзеяннем права метраполій (Англіі, Францыі, Германіі) прыняла новыя прававыя каштоўнасці і вымушана была змяніць субардынацыю паміж крыніцамі права. Прававы звычай адыйшоў на другі план, а на ролю вядучых крыніц былі вылучаны альбо прававы прэцэдэнт, альбо нарматыўна-прававы акт, у залежнасці ад таго, каштоўнасці якой метраполіі былі запазычаны.



Заключэнне. Дакладнасць у азначэнні тэрмінаў і паняццяў – адно з важнейшых патрабаванняў юрыдычнай навукі. Паколькі развіццё права не можа быць зведзена да развіцця крыніц права і ўключае перамены ў праве, якія адбываюцца па-за межамі яго крыніц і без пераменаў у змесце норм права, а развіццё крыніц права, у сваю чаргу, можа праходзіць без пераменаў у праве і змесце норм права, то словаформы «развіццё права» і «развіццё крыніц права» абазначаюць розныя па зместу паняцці. Яны перасякаюцца паміж сабой, маюць агульныя моманты ў сваім змесце, да якіх адносяцца змены ў нормах права і межах дзеяння норм права і крыніц права. Разам з тым, толькі паняццем «развіццё права» ахопліваюцца перамены ў сферы дзеяння права, працэсы абнаўлення і пераемнасці, запазычання і рэцэпцыі права, гарманізацыі і ўніфікацыі права і г.д. і ў сваю чаргу толькі паняцце «развіццё крыніц права» ўключае эвалюцыю ў назвах крыніц права, перамены ў значнасці і ў колькасным складзе крыніц права, а таксама змены ў субардынацыі паміж крыніцамі права і г.д.
СПІС ВЫКАРЫСТАНЫХ КРЫНІЦ:

1. Сільчанка, М.У. Тэорыя крыніц беларускага права / М.У.Сільчанка – Гродна: ГрДУ, 2012. – 253 с.

2. Черниченко, С.В. Вопрос о соотношении международного и внутригосударственного права как правовых систем // С.В.Черниченко / Правоведение. – 2009. – № 1 . – С. 6 – 34 .

3. ЕАЭС может стать мостом между Евросоюзом и Китаем / Союз Евразия. – № 5 – 2014 г. // Звязда. – № 100 (27710) – 31 мая 2014 г.



4. Муромцев, Г.И. Источники права./ Г.И. Муромцев // Проблемы общей теории права и государства: учебник / под общ. ред. В.С. Нерсесянца. – 2-е изд., пересмотр. – М.: Норма: ИНФРА – М, 2010. – С. 290 – 306.

5. Правовая система России в условиях глобализации и региональной интеграции: теория и практика/ В.В.Балытников и [др.]; под ред. проф. д.ю.н. С.В. Полениной, к.ю.н. Е.В. Скурко. – М.: «Формула права», 2006. – 558 с.


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка