Prědne dožywjenja małego golca




старонка7/9
Дата канвертавання24.04.2016
Памер0.52 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

zawołał: "Kśěn njejěm!" Poł najěźony jo sejźeł pśi bliźe a ze zubami škripał,

gaž jo dejał pśiglědowaś, kak drugim dobry kśěn słoźi.

Žaba na kokulce


Pśed něźi pěśźaset lětami jo było w błośańskich rěkach kradu wjele tych wjelikich

zelenych žabow. Po kopicach su śi do cołna skokali, gaž sy blisko pśi brjoze mimo jěł.

Gaž som w lichem casu na brjoze Małeje rěki sejźeł a wuźił, jo było wokoło mě

take kwakanje, korcanje a škjarcanje, až stej mě skoro wušy bolełej.

Jadna pšawje wjelika, tłusta zelena žaba - snaź ta stara mama wšyknych drugich, ako su

tam pśi brjoze kwakotali - jo pśecej blisko pśi mnjo na wjelikem łopjenje wutki sejźeła.

Som jej tam a zas wužeńca pśichyśił. Šykownje jo wona jogo podłapiła. Kradu

směšnje pak jo wuglědało, gaž wona wužeńca njejo naraz do guby sporała a won jo

se jej wokoło guby wił. No, ta žaba wšak jo wěźeła se pomoc a jo pon jaden końc

wužeńca z teju a drugi końc z tamneju prědneju nožku do guby sunuła.

Zazdaśim jo se jej to spodobało, pśeto južo po krotkem casu jo wona była moja dobra

pśijaśelka. Gaž som pśišeł na ten flack, źož su te liny tak raźi kusali, jo wona ned

pśipleła, se na łopjeno wutki sednuła a na wužeńca cakała. Młogi raz som pśi tom

samo na swoje liny zabył a jano tu žabu futrował.

Jaden źeń pak smej se zwaźiłej. Som pśiporał wužeńca na wudowu kokulku. A

pjerwjej nježli som wudu do wody sporał, jo se wužeńc na kokulce mału chylcycku nad

mojeju žabu hympał. Žaba ga skoka ned za wšyknym, což se blisko pla njeje w

powětšu gibjo - a tak jo se stało: Moja žaba jo wisała na kokulce. To pak jo było

copotanje! Som ju malsnje wulichował a do wody chyśił. Wona jo wuplěła a njejo

žednje wěcej pśišła. Jo była na mnjo zła. Škoda!


Škrabaŕ a požytnik
W Hochozy jo był stary, wjelgin požytny bur. Juro jo se jomu groniło. Ten jo chojźił do

Luboraza na mark a tam jo se dał pśecej swoju brodu škrabaś. To jo płaśeło zylber (10

pjenježkow). Juro pak jo tyknuł škrabarjoju pśecej jano zekser (5 pjenježkow) do ruki.

Gaž jo škrabaŕ togodla šćokał, jo gronił, až njama wěcej pjenjez sobu.

Někotare raze ga jo to tak šło, pon pak jo škrabaŕ poznał, až jo to pśecej ten samy,

ako se dajo tak tunjo škrabaś. Ako jo Juro zasej pśišeł, jo škrabaŕ jomu wogolił jano

jadno lico a drugu połojcu jo wostajił nješkrabanu. Něnto pak jo Juro pšosył a

božyckował, aby jogo doškrabał. Njejo pak nic pomagało, škrabaŕ jo wostał twardy a

njezmilny.

Poł golony hyś domoj jo było Juroju sromota, jo šeł k drugemu škrabarjoju. Ten pak jo

južo wot swojogo kolegi wěźeł, z kim ma cyniś, a rowno tak wšykne druge škrabarje,

źož jo Juro wopytał se daś drugu połojcu woblica goliś. Jo dejał hyś poł škrabany

domoj. Jo pak był na wšykne case powucony.

Wugoŕ w goli


Naš stary nan jo wjelgin rad ryby łojł, a jo kuždu lichotnu goźinu za to wužywał.

Božko pak njejo měł k tomu wjele casa.

Won jo był murjaŕski polěr, a jogo tśi syny su byli teke murjarje. To se wě, až som był

pśecej wokoło starego nana, gaž jo se pśigotował, aby šeł do rybow. Tak som jogo

cesto pśewoźował na Pasćelin, golny jazor na Grabcańskej granicy.

Ducy jo mě wjele wulicował, kak su choźili ma murjowanje do Picnja abo do Hochoze,

wotergi teke wjele dalej do Žergonja a Jabłonja. Jo, woni su chojźili, nic jězdźili z

kolasom abo motorskim. Take spěšne wěcy njejsu hyšći znali, ako jo stary nan

pomagał twariś Picańsku radnicu a Hochosku cerkwju. Z Picnja abo z Hochoze a

susednych jsow su se wrośili kuždy źeń po źěle domoj, gaž su byli dalej, su měli

mucne nogi, nježli su na źěło pśišli. Njejsu teke hyšći znali wosymgoźinski źeń - su

źěłali dlej a weto njejo stary nan ako polěr wěcej zasłužył ako 7 tolari = 21 markow

na tyźeń.

Potakem zasej raz wiźimy, až njejo było wšykno dobre w ßtarem dobrem casu".

Dejali se mysliś, až jo se stary nan dosć naganjał, gaž jo tak daloko na swojo źěło

chojźił. Ale jo namakał pśecej hyšći chylu, aby na Pasćelin dolipał, tam jogo tunki

stajał a šnory chytał na wugorje, a zajtša rano jo był potom zasej tam, aby tunki a

šnory zwigał. Běšo za Drjejcańskich luźi skoro wšedne nawucenje, až jo se ßtary

Bjero" porał ze swojom kašorkom z Pasćelina domoj.

Tak jo teke raz chwatał pśez golu z Pasćelina k Drjejcam. Jo měł rědne ryby w

kašorje, mjaz nimi wjelikego wugorja. Wugorjoju drje njejo se w kašorje spodobało. Jo se

wił a pjekorił - a naraz jo namakał rozryte woko a se wusunuł wen.

Moj stary nan jo měł južo myslenja na źěło, kenž jo wednjo na njogo cakało a njejo

wupytnuł, až jo wugoŕ jomu wuběgnuł. Po chylce jo raz na kašor poglědnuł - kaki

zlěk! Karase, cerwjenicki a pjerški su hyšći byli nutśi - ale wugoŕ běšo se minuł.

Stary nan jo chwatał slědk, aby wuběgańca zasej łapił. Ako jo se južo bejny kus

wrośił, pśecej na sćažku glědajucy, jo wiźeł směšny wobraz.

Stary Šyškaŕ jo tam stojał a z grabjami za něcym na zemi škarał, nejskerjej za tam

lažecym wugorjom. Naš starki jo wostał stojecy a wot nazdala pśiglědował, kak jo

Šyškaŕ wugorja dražnił - ale snaź teke wugoŕ Šyškarja? Kuždy raz, gaž jo se

wugoŕ pogibnuł, jo Šyškaŕ skocył wuźěsony naslědk.

„Co ga śi jo, až tak njemudrje skokaš?", wopšaša se stary nan.

„Taki wjeliki wuž how na sćažce lažy - to jo zawěsće zmija!", gronjašo Šyškaŕ a

postarcy zasej wugorja z grabjami.

„No, potom jano glědaj, až śi njekusnjo, zmije ga su gadowate", podražni jogo stary nan,

pśistupi bližej, popadnu wugorja a zatka jogo zasej do kašora.

„Co ga ty cyniš? Njejo ga tebje tšach, take gadowate zwěrje pśimješ?", jo Šyškaŕ

zaźiwany pšašał.

„Gaby jano takich zmijow cełu kopicu měł, - Picanjarje by je mě raźi wotkupili ...

„Potakem ga njejo to zewšym žedna zmija, a ja nałpjeńc som se kradu myslił, až co

mě to zwěrje na žywjenje!"

Stary nan njejo měł cas, na Šyškarjowe borbotanje słuchaś. Jo chwatał domoj, aby se

porał na źěło do Picnja, źož jo potom pśipodla tu „zmiju" pśedał, kotarejež jo se

Šyškaŕ tak wjelgin bojał.


Zwaźonej rybarja
Dwa rybarja z Borkow stej sebje kupiłej wadu. Jaden źeń stej se zwaźiłej a se tšašnje

wuchytowałej. Luda jo se nagnało. Ako njejstej se mogałej dla teje wady wujadnaś, stej

ju pśeśěgnułej prěki pśez rěku. Kuždy jo stojał na jadnom brjoze a jo źaržał swoj

końc seśi. Stary žandarm Starke jo měł dłujke rybarske škornje wobute, jo zabroźił

do rěki a wadu z wotšym nožom we srjejźi pśerězał. Zwaźonej rybarja stej se waliłej

do tšawy a pon jo kuždy wzeł swoju połojcu pod pažu a se porał spokojom domoj.

Połojca wady ga njejo wěcej k nicomu, ale kuždy jo měł swojo pšawo!
To se powěda wo Janšojskem zwonje
Jsy wokoło Picnja su tšašnje śerpjeli w 30-lětnej wojnje. Hyšći źinsa cytamy na

starych kortach mě „Wüst-Drewitz" za Drjejce, a stare powěsći powědaju, až jo była

ta wjas dłujke lěta znicona pusta. Wo něco lěpjej jo se Janšowarjam zejšło, ale teke

woni su měli dosć a dosć pod kejžorskimi a šwedskimi wojnstwami wustojaś. Picnjo

běšo twardnica, a ta jo zawěrała cuzym wojnstwam drogu. Śim wěcej su woni se potom

swoju złosć wutśěsli na jsach wokoło Picnja. Hyšći běšo gluka, až běchu

źinsajšne Janšojske, Drjejcańske a Turjańske łuki njepśistupne bagno. Jano jadna mała

wušyna jo se z nich pozwignuła, Golica abo - ako se jej źinsa groni Klamanowe budy.

Gaž jo Picański komandant twardnice posłał powěsć, až pśidu winiki, su luźe z

Turjeja, Drjejc, Janšojc a Pśiługa spěšnje wšo spopadali, což jo było možno, a na

Golicu wuběgnuli. Teke swojo zbožo su wzeli sobu. Pśi Małksy su měli južo pěsk a

walicki gałuzow pśigotowane, a gaž su byli slědne luźe a skośeta na Golicy schowane,

su někotare muže zagaśili rěku, tak až jo była teke droga do schowka pod wodu.

Zasej raz běšo ceła wjas pśi wuběganju. Jano dwa cłowjeka stej hyšći sejźełej na

drjewjanem tormje stareje Janšojskeje cerkwje a glědałej, lěc se pśipowěźone

rubjažniske wojaki bliže. Njejstej pak nic pytnułej a se teke wudałej na drogu do

schowka. Naraz pak stej se zasej wrośiłej a hyšći raz na torm zalězłej. Co stej kśěłej?

Cerkwiny zwon „Marija" njejo dejał padnuś winikam do rukow. Ze sekeru a piłu stej

pśerubałej a pśerězałej grědy, na kotarychž jo był zwon pśiporany. Z klaskom jo se

skońcnje derił dołoj na słomu, kotaruž su měli dołojce nachytanu. „Co pak něnto z

nim? Źo dejmy jen sporaś a schowaś?"

Po chylce běšo klapotanje konjecych kopytow słyšaś - brodate wojaki pśirejtowachu po

wejsnej droze k cerkwi. „Co ga něnt?", zakśika jaden z teju zwažneju stražnikowu. „Na

Golicu", zawoła drugi. „Bogalka nic, potom woni namakaju tych drugich!" - „Do gole!" A

potom stej gnałej wo žywjenje. Ale rejtarje su jeju hyšći we jsy dogonili a wobstajili.

„Źo su pjenjeze? Źo su te druge? Źo maśo waše źowća? Źo jo waš zwon?" Ale njejsu

dostali žedno wotgrono. Su jima nalali juchu do šyje, su jima zaškrinili palce, njejstej

pśeraźiłej, źo swojźbne a znate su a źo stej zwon schowałej. Stej wzełej wšo, což

stej wěźełej, sobu do smjerśi.

Za tyźeń su pśišli wejsanarje zasej z Golice domoj. Dwory běchu wurubjone, zdźěla

teke podpalone. Pśed cerkwju su namakali swojeju zabiteju pśijaśelow. K cesnemu

zakopowanju pak njejo zaklincał žeden zwon. Nicht njejo wěźeł, źo jo zwon „Marija"

wostał.

Lěta su zajšli. Źiśi, kenž buchu tencas w tom groznem casu na kśebjaśe na Golicu

wunjasone, běchu něnto južo dawno dorosćone.

Jaden źeń pśignachu źiśi jadnogo bura domoj. „Nan, smy něco namakali, jo ze zeleza,

ceło twarde." - „Źo?", pšašašo bur. „Grońśo malsnje, źo?" Won pak jo se myslił, až

su namakali někaki drogotny pokład. „We wejsnem gaśe!" Bur chwatašo ku gatoju. W

suchem lěśe jo gat wuschnuł, źiśi su broźili w parje a na něco twarde stupili. Tam

glědašo něnto z carneje pary stary zwon „Marija", kenž běšo se w 30-lětnej wojnje

zgubił. Źiśi pšašachu zaźiwane: „Nan, chto jo ten zwon do gata chyśił?" A nan jo jim

potom wulicował wo śěžkem wojnskem casu, ako jo z nanom a mamu dejał wuběgaś

na Golicu a kak su potom zasej pśišli domoj a nicht njejo wěźeł, źo jo zwon wostał.
Nowy dom
Rědny nalětny wjacor w Borkowach lěta 1768. Połny mjasec wobswěśijo słomjane

domy, kotarež se pśichylaju kšajźnje pluskotajucej Sprjewi. W gustych zelenych krickach

pśi grobli spiwa syłojk swoj lubosny spiw. Na Matšakojc dworje pod starym, wjelikim

dubom sejźitej Majka a Fryco. Stary mjasec na njebju se smjejkoco znajo to ze starodawnych

casow, kak to jo w kšasnem maju -, chowa se za běłym mrokowym rubiškom, aby

njemolił pyšpotanje, poškanje a hajckanje zalubowaneju.

Ale co ga to? Majka płaco, Fryco mjelcy - njamatej žednu mysl na poškanje a

wobojmjeśe, sejźitej wobtužonej pod starym dubom, kotaryž se teke źiwa takemu

cynjenju w rědnem maju. Mjasec sebje wotśěga rubiško z woblica a słucha na rozgrono

golca a źowća:

»Njepłac, nejlubša Majcycka - namakamej někake městko, źož možomej bydliś abo

sebje natwariś swoj dom.«

»Źo ga, niźi njejo ruma za naju. Wu nas doma jo kopica źiśi, wu was njejo jich mjenjej, a

jano jadno možo wostaś doma a dostaś žywnosć, po starej wašni to młodše. Co z

nama dej se staś?«

»Tam w Błotach jo rozdźělił kral lěs a łuki do prizow, jo dał kuždemu 18 morgenow,

ale jo twardo pśikazał, až njedej se žeden domacny tam zasedliś. By se teke wzeł taku

prizu. Ow, kak by źěłałej, kak by sebje natwariłej dom, pušćałej bomy a sebje

nagotowałej płodnu rolu ...«

A Majka groni płakucy: »Take njejo pšawje! Mamej teke pšawo na žywjenje, rowno tak

ako wusłužone wojaki a burske syny ze sakskich jsow, z Běłeje Gory, Njabožkojc,

Raduša a dalej. Och, mej bogej, chudej, žedneje naźeje, žedneje pomocy!«

»Njepłac, Majka! Njejo-lic doma žednogo městna za naju, daj mě hyś do swěta, pytat

swoju gluku. Cakaj na mnjo, pśidu zasej, bogaty a wjasoły, abo namakam w drugem kraju

městno, źož sebje twarim swoj dom. Potom pśidu, aby ze mnu sobu šła do noweje

domownje.«

Ale to jo špatny trošt za Majku. Płaco gorucne łdzy, ako groni: »To njedej se žednje a

nigdy staś, ja śi njedam hyś do cuzego, tšašnego swěta. Wśuźi jo tšachota, su złe

luźe. Co tam buźoš w cuzem kraju, źož njesłyšyš serbsku rěc, źož njamaš

serbskich pśijaśelow a śi nicht njerozmějo? Ja by tam wumrěła styskanja dla za

domownju, za zelenymi Błotami. Luby, nejlubšy Fryco, to mě njenacyń, až źoš z

našeje serbskeje domownje do tšachotneje cuzby ...«

Mimo naźeje sejźitej młodej pod dubom. Majka płakucy a Fryco zamyslony ze

zamroconym woblicom. Syłojk w krickach jo womjelknuł, mjasec jo se schował za

śmojtymi mrokawami.

Pjas, kenž lažy na proze domu, załajo - po sćažce se něcht pora. Ale njejo nicht cuzy,

psyk ženjo jomu napśeśiwo a jogo wjasoły wobskokujo. Frycowy nan źo z kjarcmy, jo

dobreje mysli, wšake nowiny jo w kjarcmje nazgonił a z dobrymi pśijaśelami pił. Barcy

sebje za brodu głos wjasołeje štucki. Něnto wuglěda tužnego Fryca a płakucu Majku

pod dubom.

»To se mě lubi, w kšasnem maju sejźeś z lubym a płakaś. Tam smej z mamu měłej

druge cyniś ako płakaś a woblico mrocyś. Haj, kśěł byś hyšći raz tak młody ako

wej!«

Fryco a Majka wulicujotej jomu, cogodla stej tak tužnej. Ale nan se jima wusmjewa:



»Fryco, Fryco, chto ga tebje jo te bruki do głowy sajźił, hyś do swěta, do cuzego kraja,

pšec z Błotow! Doma ga njamožoš wostaś. Ale njamamy ga how w Błotach zemje

dosć? Njepłac, Majka, wutrěj sebje łdzy, smjej se zasej, buź wjasoła! Mě se zda, až

namakamy radu. Do nazymy hyšći buźoš stojaś głaźona z hupacom pśed wołtarjom,

ale nic hynźi daloko w cuzbje, how doma w Borkowach. Źitej spat, witśe wjacor

powědamy dalej. Potom pśiź k nam, Majka, pśiwjeź nana sobu a źi do Dušcyc, aby

wujk Duška teke pśišeł. Ja kažu hyšći někotarym drugim. Dobru noc!«

Z tym stupi do domu a dobarcyjo swoju wjasołu štucku.

Troštne słowa nana su woblažcyli Majcynu wutšobu a wugłaźili zmrocone woblico

našogo Fryca. Južo se smjejkoco lubosne źowćo. Mjasec jo se zasej pśedobył pśez

mroki, a mały syłojk šwicy a tśikoco a spiwa zasej we wjerbinje. Z noweju naźeju we

wutšobje źotej lubujucej po wuskej sćažce pśi rěce k Majcynemu domu.

Źeń śěžkego źěła jo se minuł. Muske jědu z cołnom domoj. Su ceły źeń ryli na

poli - chołuj a konja w Błotach njeznaju. Žeńske a źowća su plali młody lan. Jano na

pśezpołdnjo, gaž pśezpołdnica chojźi po zagonach a łukach, su dojšli domoj

wobjedowat.

Słyńco jo se chowało. Zbožo jo zastarane, krowy su podojte, swojźba se seda k wjaceri.

Wjelika škla warjoneje muki stoj srjejź blida, klěb jo do njeje nadrobjony, a wšykne

łžyckuju z drjewjaneju, samowurězaneju łžycu ze šklě tu dobru muku, kotaruž jo

maśerka z dobrym mlokom wariła, a wušej togo jo hyšći nalała z brjuchateje kružanki

złotožołty lany wolej.

Jaden za drugim zdychujo a scyni łžycu na bok. Mała Geta njaso zbytk muki wen k psoju,

kenž jen malsnje lapoco. Naraz gnurcy a łajo, woglěd pśiźo. Majka se pora ze swojim

nanom. Ako se witaju z domacnymi, pśipowěźejo pjas nowego gosća, starego Panka,

kotaryž lubjej ryby łoj ako na poli źěła. A potom pśiźo Měto Duška, stary, nazgonity

šykowany twarc. Ako su se wšykne zesedali, stupijo hyšći Nakońc do jśpy. Won ma

nejdalšu drogu, bydli na samej kšomje jsy, źož se zachopijo ten wjeliki lěs a jano

kněže wolše, jasenje a duby. Nakońc tam znajo kuždy bom a kuždy krick, znajo te

kupy, kotrež wostawaju suche teke pśi nejwětšej woźe. Won wě wjele bajkow a

wulicowańkow wo lutkach a błudnikach a wo nocnem jagarju.

W heli sejźitej Fryco a Majka, napnětej, co stare, nazgonite muske budu naraźowaś za

natwaŕ jeju žywjenja. Ale dejtej hyšći dłujko cakaś, dokulaž rybak Pank pjerwjej

wulicujo wo rybyłojenju. Wjelica se, kake wjelike šćipjeły jo źinsa wułojł a groni

pśipadnje, až jo był teke na nowych Prizach, źož jo kral zasedlił tych wukrajnych

sedlarjow, z kotarychž pak jo zasej bejna tšocha wuběgnuła, dokulaž jo źěło jim

pśeśěžke.

Gospodaŕ, Frycowy nan, groni: »Jo, jo, tak jo na swěśe. Kral njepśiwdajo, až Borkowarje

tam dostanu zemju, co měś cuzy lud. Glědajśo, Fryco a Majka by se rad ženiłej, gaby

měłej dom a žywnosć. Fryco jo nam kśěł južo wuběgnuś něźi do swěta.«

Nakońc se rozpyrijo: »Do swěta, tam sy trěbny, by śi nejskerjej něźi łapili k wojakam a

by dał swoju kožu za někakego kralika abo wjercha! Njejo ga how zemje dosć? Cu wam

pokazaś tam wence za grodom a za Wilišćami zemje a městna dosć, źož možoš sebje

dom natwariś bźez tšacha dla wusokeje wody. Tam jo ruma dosć za wšyknych našych

młodych luźi, kenž njamogu dostaś nanowu žywnosć. Doma jo doma! Chtož ma

mocnej ruce a dobru wolu, možo sebje how naźěłaś płodnu rolu a rědny dwor.«

»Maš pšawje, Nakońc«, wotegroni Duška, gaby jano te brjuchate kněžki njebyli, kenž

tam wšuźi na tych landojskich wjaskach sejźe a swojich bonarjow katuju! Smy glucne, až

njamamy tu drapawu teke how. We Wjerbnje su jich naraz pěśo. Kněžki wokoło

Błotow maju pšawo, w Błotach drjewo pušćaś, gaž su rěki zamarznjone. Wy ga

wěsćo, kak jich bonarje pśichadaju w zymje ze sańkami, sekerami a piłami, aby pšawje

wjele drjewa wuwlakli, tak dłujko ako lod źaržy. Něnto ga njesměju wěcej duby a

jasenje pušćaś, ale se wupytaju za to nejrědnjejše wolše.«

»Jo, jo«, groni Pank, »kněžk wě pśecej, kak k swojomu pśiźo, a drugemu nic nježycy.

Łoni ga jo se młody Krawc tam pśi Blušnicy natwarił dom a jo chopił bomy pušćaś

a groble ryś a jo naporał někotare zagonki!«

Matšakojc nan groni: »Jo - a potom su se kněžki chopili ned drěś dla swojich pšawow a

su tak dłujko štyrili, až Krawc jo dejał zasej swoj dom wottergaś a spušćiś!«

»Njepšawda, źož glědaš, za chudego njejo niźi kusack zemje, źož kněžki maju

słowo!«, źerjo se Nakońc.

»Chtož se dajo wšo spodobaś, njamožo pśeśiwo nim dobyś«, wotegroni Borkojski

šołta, kenž jo pśistupił a něnto w źurjach stoj. A dalej groni z měrnym głosom:

»Smy se togodla wobśěžkowali pla krala w Barlinju, a won jo pśikazał, až domy, ako

stoje, njesměju byś wěcej wotryte. Snaž jo se raz rozgněwał na zekśětych

kněžkow, howac źe njeby take gronił. Ale njamam casa, som kśěł jano glědaś, lěc

nocny stražnik how sejźi. Ten njeplek sejźi lubjej pla luźi, nježli po jsy chojźi.

Božemje, wěsćo něnto, kake kralojske kazni su.«

Śicho jo we jśpě, ako šołta wujźo.

Majka tłusnjo Fryca: »Gaby teke mej sebje natwariłej swoj dom ... kšajźu ... Gaž stoj,

njesměju jen wěcej wotryś ... by měłej dom - a swajźbu!«

Fryco: Äle mej samej? Kak to dej se staś? Za jadnu noc? To njejźo!«

Něnto ale gibju se te starše. Nakońc jo stanuł: »Wej samej? Chto ga take groni? Jo,

pokažomy kněžkam co možomy, gaž sebje mjazy sobu pomagamy! Witśe wama

wupytam nejrědnjejšu kupu pśi Štrankelu. A potom natwarimy wama dom w jadnej nocy.

Ow, moj golnikaŕ Šańc dej wocy wuwaliś, gaž wiźi nowy dom!«

Wobmysliwy, howac tak měrny a wažny twarc Měto Duška zawoła wjasoły: »To

cynimy, stajimy Frycoju a Majce dom do zelenych Błotow w jadnej nocy.«

»Wob noc? To ga njejo možno. W jadnej nocy njejo hyšći nichten stajił dom, cośo ga

lutkam kazaś, aby pomagali?«, pšaša tšochu pśiwěrny Pank.

»Smy sami lutki«, wotegroni mudry twarc, »wšykne, ceła swojźba a wšykne suseźi

pomagaju, a za to pśiźomy wše na swajźbu!«

»Ale za jadnu noc? To ga njejźo - to njejo možno«, žałosći Pank.

»Mjelc, Pank! Łoj swoje ryby a źarž gubu! Staraj se, až nazymu změjoš rybow dosć za

wjeliku swajźbu Fryca a Majki«, wotrěznjo jomu Nakońc słowo.

»Pśisłuchajśo derje«, chopijo něnto twarc Duška. »Trjebamy nejpjerwjej drjewo. To

mamy. Kuždy pśidajo něco. Fryco možo bomy pušćaś a je daś slědk. How doma pśi

brjoze Sprjewje dom pśigotujomy, buźomy grědy wobtśasowaś, kozołniki pśirězowaś

a dom dogotujomy do slědnego kusa a nic zabyś teke kokule na swislach!«

Zasej se tyka Pank do rozgrona:

»Bogalka, how ga njedej se dom twariś. Nakońc ga jo gronił, až na Štrankelu ... how

wšak njejo Štrankel.«

»Głupjeńc, njemol nas, staraj se wo swoje ryby. Gaž mamy wšo gotowe, dowjeźomy

wšo z cołnami w swětłej mjasecnej nocy na Štrankel a spraskamy dom gromadu.«

»Ale golnikaŕ? Gaž ten was łapi pśi twarjenju a zwiganju?«

»Togo se njeboj«, groni Nakońc, »won spi ako twoŕ. W nocy se boj nykusow, błudnikow a

nocnego jagarja. Budu jomu doprědka hyšći někotare tšašne wěcy wulicowaś, až

zalězo dłymoko pod łožyšćo.«

»Smy zjadne?«, pšaša Duška.

»Smy!«, wotegronje wše.

Gospodaŕ zalězo do piwnice a pśiźo zasej z wjelikeju kružanku paleńca. Wjasele piju a

se rozgranjaju, kak Frycoju a Majce natwarje dom w jadnej nocy.

Pank pak wijo z głowu a barcy: »Wob noc natwariś dom, lěc to pojźo? A co kněžki

budu groniś?«

Majka a Fryco stej stupiłej ze jśpy, stojtej pod dubom. Mjasec se smjejo.

Na Matšakojc dworje se něnto kuždy źeń k wjacoroju pilnje źěła. Swojźba a suseźi

tam wobtśasuju bomy, pśirězuju kozołniki a łaty. Twarc Duška jo tam, jo how, jo

wšuźi, měri, kresli, pśikazujo a wukazujo. A raz wjacor jo tak daloko, až Duška groni:

»Smy gotowe, dom jo pśigotowany. Teke kokule njebrachuju. Witśe buźo połny mjaseck,

bytšo buźo teke. Pśijězćo ze swojimi cołnami, witśe swěśimy wjasołe zwiganje.

Nakońc, ty pak nagotuj Šańcoju hyšći pšawy tšach pśed nocnym jagarjom a nykusom,

až se njezwěri ze jśpy!«

Mjasec jo južo wjele wiźeł w swojom dłujkem žywjenju. Ale źinsa wuźěra, glěda

spoźiwnje, co tam se cyni na małej kupje pśi Štrankelu. Cołn za cołnom pśijěźo,

mocne ruki poraju běłe, gładko wobtśasane drjewo na brjog, druge jo nose dalej na

wušynu, a tam ma Duška słowo a pśikaz. Kładu grědu na grědu, praskaju kozołniki

gromadu, zwigaju nowy dom! K slědkoju pśibiwaju po serbskem nałogu te potajmne

kokule, kronowanej wužowej głowje, aby gluka njespušćiła nowy dom. A njezabywaju

na końcu zwiganja grono a spiwanje, njebrachujo teke kružanka paleńca a wjasołe

juskanje a juchanje.

»Co nas stara golnikaŕ, co nas staraju brjuchate drjewa-kśěte kněžki? Dom stoj, a nicht

njesmějo jen wěcej wotryś - to jo pśikaz krala!«

Rozbuźone a wjasołe jědu domoj. Matšakojc dom jo wuswěśony, žeńske su

pśigotowali dobru jězu, jagły ze kśěnom, pjaceń a gusty groch. Su napjakli słodki

mazańc a twarogowu babu. Pilnym zwigarjam słoźi. Praskaju do se, což jo možno, piju

piwo a žytowy paleńc, spiwaju a juskaju. Take zwiganje njejo kuždy źeń!

Naspany golnikaŕ pak wuwalijo wocy, ako wiźi nowy dom, źož cora běšo jano zelena

tšawa. Nakońc pśijěźo z cołnom - jo bejnje dłujko wuźaržał na zwiganju.

»Co ga jo se how stało, kak ga ten dom how pśiźo?«, pšaša wuźiwany Šańc.

Nakońcoju bejnje głowa bincy, ale weto groni smjejkotajucy: »Wěriśo něnto skońcnje,

1   2   3   4   5   6   7   8   9


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка