Prědne dožywjenja małego golca




старонка1/9
Дата канвертавання24.04.2016
Памер0.52 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9
Prědne dožywjenja małego golca
Cłowjek se naroźijo a nic wo tom njewě; won jě a pijo, teke južo wšake dožywijo, bol

a wjasela, ale na to njamožo se pozdźej wěcej dopomnjeś. Naraz pak potom pśiźo źeń,

na kotaremž mały mužyk zacujo, až jo na swěśe - možomy groniś, až wocuśejo z

drěmanja a se cujo ako »ja«, ako wosoba. Ned pak teke zacujo, až swět, w kotaremž se

zrazom namaka, možo byś pśijazny a lubosny, ale teke zły a njepśijaśelski.

Take prědne dožywjenje ze źiśecego casa pak se zaśišćajo twardo do morzgow a se

pśez cełe žywjenje njezabydnjo.

Mojo prědne wědobne zmakanje ze swětom běšo bolece. Bydlachmy tencas hyšći w

domje starego nana w Drjejcach. Nan a mama źěłaštej za gumnom, źož twarjachu nowy

dom. Ja pak wostach doma pla starkeje. Wona běšo pjakła a ze slědneje tšoški kołack

za mnjo wugotowała, małučku pokšytu klěba. Starka mějašo wjele źěła. Ako

běšo klěb śisnuła, gnašo do groźi, aby zbožu nadawała. Ja pak se wijach stawnje

wokoło pjaca, narski, ga moj kołack buźo pjacony. Starka běšo mě zakazała, k pjacoju

stupiś, ale to běšo dawno zabyte.

Bosy stupich bližej a bližej, aby jano raz połykał, lěc kołack njejo hyšći wupjacony

... Hyšći jadnu kšaceń, potom by zelezne źurja dostał ... Rucka běšo južo wustrěta,

nožka stupi doprědka, a naraz zachopi mały pachoł žałosnje se kśikaś - žaglecy

wugel pśed pjacom jogo kusašo. Starka pśigna a jomu hyšći naklaska w prědnem

rozgorjenju na zecyk. Kśikanje małego Wylema zněšo až za gumno, źož mama pilnje

cygle podawašo. Maś chyśi cygel a pśigna ned doprědka. A tam namaka wona rědnu

wobradu! Wobej nožce woblinjonej, kśikašo se tam jeje synašk. Njewěm wěcej, lěc

mama mě teke hyšći wuflinka - wiźim pak źinsa hyšći grozne, wjelike puchorje na

wšyknych nozynych palcach. Pjacoju som šeł z togo casa z drogi, a co z tym kołackom

jo se stało, njewěm.


Dom běšo natwarjony a bydlachmy něnto za gumnom. Studnja njeběšo hyšći gotowa,

a mama dejašo chojźiś po wodu k susedoju, do Lejnikojc. Małego bratśika Pawoła a

mě njemožašo sobu wześ, a tak smej doma na nju cakałej. Gaž pak se porašo ze

śěžkima zborkoma pśez Lejnikowe wrota, potom popadnuch małego Pawoła za rucku, a

něnto gnachmej mamje napśeśiwo. A kuždy raz wotstaji zborka, naju wobojmje a

gronjašo wutšobnje: »Mojej synaška!«


Wocuśech njezjapki w nocy - gorucne płakanje běšo mě wubuźiło. Nan sejźešo

wuchylony na murce a płakašo, susedka, stara Lejnikowa, wołašo płakucy: »Liza,

lubša Liza!« Pśi śamnem swětle lampicki wiźech starku, śotu a drugich, wšykne

płakachu.

A potom wze mě śota z postole, donjase mě k maminej postoli a gronjašo: »Daj mamje

ruku, wona jo wumrěła.«

Njewěźech, co to jo, »wumrěła«, pśimjech maminu ruku, ale wona běšo zymna - a

mama se mě zdašo taka cuza w jeje spanju. Potom ju wunjasechu do drugeje śpy, a jadno

woko běšo tšošku wotcynjone. To běšo mě znamje, až mama spi, a w tej wěrje

wostach tak dłujko, nježli cuze muže kašć njezacynichu, jen njewuzwignuchu a jen

njewunjasechu ze jśpy. W tom wokognuśu spoznach groznu wěrnosć, až luba mama

wujźo na nimjerny cas a až ju žednje wěcej njewuglědam. Płakach gorucne łdzy a

wołach za lubeju mamu, ale žedno wotegrono njepśiźe z carnego kašća, žednje wěcej

njesłyšach te lubosne słowa »Moj luby synašk!«

Pěśźaset lět jo zajšło, źinsa hyšći stoje toś te dny mamineje smjerśi a jeje

zakopowanja pśed mojima wocyma, prědne dłymoke dožywjenje małego golca,

njezabyte a hyšći źinsa njepśewinjone, dokulaž jo tam słyńco mamineje lubosći

zachadało. Źož pak to słyńco njeswěśi, jo žywjenje cłowjeka ako mutny, mrokowaty

źeń ...

Ako som po jaja chojźił


Žeden swěźeń źe njejo tak woblubowany w serbskem kraju ako jatšy. Wokoło

žednogo swěźenja teke njejo serbski lud tak wjele nałogow naplatł ako wokoło

jatšow. Njejo teke žeden źiw, gaž na to myslimy, kak su se luźe wjaselili po dłujkem,

śmojtem zymskem casu, až słyńcko zasej grějo, tšawa zasej wubiwa a prědne strusacki

kwitu.

Ze starodawnych casow su se woplěwali wšake rědne nałogi: jatšowne spiwanje,



jatšowny wogeń, jatšowna woda a pyšne jajka. Njok wam how wulicowaś, což jo se

teliko raz wopisowało. Cu jano spominaś na ten cas, ako som sam hyšći w jatšownem

casu chojźił po jaja.

Pśed jatšami dejašo nan pśecej dłymoko do kapse pśimjeś, dokulaž tam se słušašo,

za wšykne źiśi nowu drastwu kupiś. Chto ga by teke po jaja chojźił w starem woblaku?

Śichy pětk běšo za nas Drjejcańskich pachołow pśecej tužny źeń. Njejsmy směli na

jsy graś a kśikaś, nic z balom graś a nic z bulawu, wšo běšo nam wot starjejšych a

wucabnika zakazane. Smy dejali pěknje a sćicha na schoźe pśed domom sejźeś a na

źowća glědaś, kotarež w šyrokich rědach po jsy chojźachu a serbske duchne kjarliže

spiwachu.

Źinsa jo něgajšna kantorka Pawlina Regelowa njaboga. Ja ju hyšći wiźim w

dopomnjeśu ako młode źowćo, kotarež z cystym głosom nawjedowašo jatšowne

spiwanje Drjejcańskich źowćow. A něnto słyšach, až w Drjejcach źowća njespiwaju.

Zasej jo jaden rědny jatšowny nałog se zgubił.

Potom pśiźe zakurjona sobota. We wšyknych domach su se tykańce pjakli, a ze

wšyknych pjacow jo se dymiło. Mama njejo wěźeła, źo pjerwjej, a jo dejała

pakosnikam wobaraś, kotarež běchu z kśětymi palcami w kuždej šklě. No, skońcnje

běchu tykańce pjacone, a jaden ceły jo se malsnje w kśětych gubach minuł. Njejsmy

tencas byli tak wobtśeńtślone, ako naše źiśi źinsa su. Tak wjele słodkosćow njejsmy za

cełe lěto dostali, ako wjele źiśi něnto za jaden tyźeń zjě.

Mama jo nas potom wugnała ze jśpy, dokulaž jo kśěła rěšyś. My pak dostachmy

nadawk, z wozykom dojěś na »Běłe Gory«, źož běšo w jadnej jamje cysty, běły

pěsk. Gaž jo mama śpu a kuchnju derje wušurowała, jo nasypała na špundowanje we

jśpě a na cygle w kuchni běły pěsk.

Wence na dworje źěłašo nan, a ned běchmy wokoło njogo. »Nan, ty dejš nam hyšći

walku wuryś!« Dokulaž pak njejo nic zadermo, smy dejali nejpjerwjej dwor cysto

wurěšyś. Tak smy potom zběrali a rumowali, smy pśed brožnju wugrabali słomu a

seno, pśi drjewowej kolni zezběrali wokoło lažece šćěpki drjewa a wosłony zgrabali

na kopicku. Nan jo w tom casu krowje zapśěgnuł a jo po žołty pěsk dojěł, aby z nim

dwor posypał a zarownał. Gaž dwor se błyšćašo w jatšownej pyšnosći, se teke

dopołni našo žycenje: Nan jo nam pod wjelikeju kšušwinu na dworje walku wurył.

Potom běšo wjacor, a pěknje wukupane a z cystymi běłymi zgełkami woblacone,

źěchmy spat. W nocy nas wubuźi zwon cerkwinego torma: Po nocnej wejsańskej droze

spiwachu źowća wjasołe jatšowne spiwy. Nan pak źěšo tam a zas wen na dwor glědat,

aby te kjarle, te njepleki, njegotowali někake žorty, aby njewuwlakli drjewo za jatšowny

wogeń abo njenacynili někaku škodu. Młogi Drjejcański bur jo po jatšownej nocy

namakał swoj woz we wejsnem kališću abo jo pytał wusajźone wrota abo źurka něźi

we jsy.


Jatšowne zajtšo: Pśecej su wulicowali, až słyńco jatšy pśi schadanju tśi raze

poskokujo. Njejsom dał raz pjerwjej měr, až jo mě mama zajtša rano wołała, aby

sebje ten źiw woglědał. Božko, słyńco jo schadało tak ako kuždy drugi źeń,

poskokowało njejo. Tak njejo se rane stawanje wupłaśiło. Za to pak som mogał

pśiglědowaś, kak jo mama jaja barwiła. Cełu wjeliku šklu jo jich nabarwiła, dokulaž

jo wocakowała wjele jatšownych gosći, kenž se južo we wšych domach pśigotowachu

na to wjelike wjasele: po jaja chojźiś.

A ja by teke nejlubjej se wudał zajtša rano na drogu, ale dejach sćerpnje cakaś, nježli tak

daloko njeběšo, až mějach nowu jatšownu drastwu woblaconu, a dejach se teke hyšći

nasłuchaś napominanjow, až njedejm se wobmazaś, z nowymi crjejami nic do pary stupaś

a což hyšći wšo běšo. Potom som šeł ze swojim korbikom ... nejpjerwjej ned pśez

gumno k śośe, kotaraž pśi cerkwi bydlašo. Dwě pyšnej jajce, wjelika jatšowna

pleśona guska, pyšny paprjeńc, to běšo wěste - a wuše togo hyšći pśidank, tasku,

šantk abo teke pjenjeze. Wo taski njejsom wjele roźeł, pjenjeze běchu mě lubše, a tak

se nazběrach pśecej někotare marki za pokładnicku. Pla drugeje kmotše dostach lěto

wob lěto 25 pjenježkow za pśidank, jano ako se potom slědne lěto źěkowach, jo mě

dała marku. Pśed namšu su Maznikarje na tasku kafeja pśišli, a dobra Pumpic śota jo

mě pśecej swoje jatšowne dary sobu pśinjasła.

Tak jo se korbik połnił z pyšnymi jajkami, a ceła kopica guskow a paprjeńcow jo se

nakładła na blido. Gaž se zmakachmy z drugimi źiśemi, smy sebje swoje bogatstwa

pokazowali a se wjelicali, chto ma wěcej.

Drugi swěźeń jo potom pśijěła Mosćańska swojźba z wozom, a śota, kotaraž

mějašo w Mosće wobchod, běšo teke moja kmotša. Mosćanarje běchu bogatše ako

Drjejcanarje, togodla dostach wot teje śoty tśi jaja a ako pśidank swětłu slobranu marku.

Tak běchu jatšowne dny taki pšawy swěźeń źiśi. Wotpołdnja pak smy walkowali,

nejpjerwjej doma, ale dokulaž jo se nam wostuźiło, jano z bratšami a sotšu walkowaś,

smy se kapse natykali z jajami, sebje wupšosyli wot nana pjenježki a dojšli na najs, źož

teke pśed kuždym dworom běšo walka wuryta. Tam běšo mjerwjenje wokoło

walkow! Kuždy jo se procował, pśijaśelowe jajka trjefiś a pjenježk za to dobyś. Wěm,

až som raz gorucnje płakał, dokulaž jo mě taki pśeklapany staršy wobšuźaŕ jaden

pjenježk za drugim z kapce wuśěgował; k slědkoju běch chudy ako cerkwina myš.
Dopomnjeńki
Žednje drje njejsu źiśi pśistojnjejše ako w potajmnych tyźenjach pśed godami, gaž

ruprajcht - abo »bog« , tak ako smy w Drjejcach gronili - chojźi po jsy, tam a how pśez

wokno łyka abo do źuri zaderijo a tych njerodasow tšašy.

Raz ga potom pśiźo ten cas - nejpjerwjej golcy wurostu z teje wěry do ruprajchta, ale weto

se źarže pśed godami tak, aby njestojali pśed proznym blidom na gwězdku.

Pojźćo ze mnu slědk do casa, gdyž hyšći sam wěrjach do ruprajchta a se jogo bojach,

ale teke zasej na njogo cakach, aby mě swoje dobre dary pśinjasł. Njejsom sebje mogał

jano žednje mysliś, kak won pśiźo na zemju ze swojim wjelickim měchom. Tencas

dejašo moja mamka w Drjejcańskej šuli se něco wosebnego wumysliś, aby dała

spokojece wotegrono na stawne pšašanja małego golcyka.

Na dworje Drjejcańskeje šule stojaštej dwě wjelikej kastaniji ze šyrokimi tłustymi

gałuzami. »How lězo ruprajcht w nocy dołoj, gaž co Drjejcańskim źiśam

wobraźowaś«, wulicowašo mě mamka. »Maš-lic gluku, won casy wuwisnjo z měchom

na gałuzy a se jen zrozrywajo. Potom wupadnu dobre godowne dary, jabłuka, worjechy abo

paprjeńcki, a trjebaš zajtša jano zběraś.«

Něnto njeběšo pśed godami zajtša žeden měr w postoli. Prědna droga běšo kuždy

źeń na dwor pod wjeliku kastaniju. Ale božko - snaź njejo ruprajcht hyšći pśišeł do

Drjejc abo jo měł twardy, nowy měch, kotaryž njejo se rozrył pśi dołojłazenju pśez

gałuze.

Jadno zajtšo pak njejo było glědanje podermo. Snaź běšo ruprajchtoju małego golcyka



luto, kenž tak njesćerpnje na to cakašo, aby měch se rozprojł, abo jo dobrośiwa mamka

k tomu tšochu pśipomagała? W sněgu pod tłustym bomom lažachu worjechy, jabłuka

a paprjeńce, rědnje z cerwjenym cukorom wupyšnjone. To běšo wjasołe zběranje - a

potom pokazach we jśpě swojo namakane bogatstwo. Njeběšo końc togo wulicowanja a

wumyslowanja, kak jano to běšo, ako ruprajcht jo z měchom se załapił w gałuzach,

kak pak jo mjenał, ako su worjechy a paprjeńce pukali z měcha na zemju - kak jo

barcajucy sejźeł pod bomom a měch płatał, aby jomu ducy wšykno njewupadnuło.

Cas jo se dawno minuł, ale gaž se dopomnjeju na Drjejcańsku šulu, wiźim pśed sobu

wusokej boma na dworje, źož ruprajcht jo znjeglucył ze swojim wjelikim měchom.

Ze swojich prědnych šulskich lět cu hyšći jadno dožywjeńko wulicowaś. To se wě,

až njejsmy měli w kejžorskem casu serbsku wucbu w šuli, tak ako naše glucnjejše

źiśi ju źinsa maju. Ale w kśesćijańskej wucbje źaržašo wucabnik Huraz kšuśe na to,

až kjarliže a bibliske wulicowanja se teke wuknjechu w serbskej rěcy. Faraŕ Rizo z

Janšojc, znaty serbski procowaŕ, to wjelgin podpěrowašo, a młoge serbske kniglicki won

wosebnje ku godam pilnym serbskim wuknikam darowašo.

Tak bu teke raz wot šule a serbskego fararja godowny wjacor wugotowany. Co jo se tam

grało a pśedstajiło, to som zabył, wěm jano hyšći, až kuždy dejašo moc wulicowaś

godowne wulicowanje w serbskej rěcy.

Běch k wjacoroju na jsy a tam se zmakach ze šulskim pśijaśelom, Wojakowym Adolfom.

Wšykne myslenja se wijachu ten źeń wokoło wjacorneje godownicki, a won se na mnjo

zadrě:

»Pojźoš teke na kumediju?«



»Jo.«

»Možoš ga šichtu?«

»Ně.«

Adolf na mnjo wocy wuwali a zawoła:



»Ow jej, potom wostań jano ned doma - te śi njepušćiju zewšym nutś. Ja ju mogu, ja

pśidu nutś!«

No, smej wobej tam byłej, pilnjejšy Adolf a ja tšochu wobgniły Wylem, kenž njejo

šichtu nawuknuł. Kněz faraŕ njejo naju małeju šyškarjowu nic pšašał, smej pak

weto směłej pśimjeś do wjelikeje tutawy ze słodkosćami a smej wobej dostałej serbske

kniglicki domoj.


Serbski golc śěgnjo do města
Som był źewjeś lět stary, ako som prědny raz w swojom žywjenju pśeśěgnuł, a to ze

serbskeje wjaski Drjejce do »wjelikego města« Picnja. Njesmjejśo se, lube cytarje, gaž

Picnjo znajośo, to tencas hyšći małe městaško mjazy Chośebuzom a Gubinom. Za

mnjo małego serbskego golca, kenž jo lěbda akle prědne awto wiźeł, jo było Picnjo ze

swojimi twardymi drogami, z wukładnymi woknami a wosebnje teke z »bergarskimi«

luźimi wopšawźe wjelike město. Naš stary wucabnik Huraz jo šeł na wotpocynk a jo

namakał bydlenje w Picnju. Ja som dejał sobu, dokulaž som był něnto južo styri lěta

w šularskem domje ako, možomy groniś, pśiwzety syn. Njejsom se pśed drugimi

Drjejcańskimi źiśimi mało wjelicał, až śěgnu něnto do města, a gjardy som na wozu

sejźeł, ako jo Bandowy wujk jěł z połnonakłaźonym wozom pśez Turjej a Pśiłuk do

noweje domownje. W Pśiłuce pak smy dejali wustaś, droga jo była zawrěta. Naraz se

wotcyni woknyško cerwjenego doma pśi droze, a žeńska wutyknu dłujku žerź,

kotaraž mějašo na końcu nopk, mojomu kutšakoju pod nos. Zaźiwany som pšašał:

»Co ga to jo?« Bandowy wujk pśimje do kapse, wuśěgnu krošyk a chyśi jen do nopka.

Žerź z nopkom jo se zasej naslědk śěgnuła, wokno se zacyniło, a zawěra jo šła

dowusoka.

»Wšuźi pominaju danki! My chude buriki dejmy něnto drogu zapłaśiś, kenž su wot

města Chośebuz do Gubina twarili«, barcašo moj kutšak. »Tamducy zylber, domojducy

zylber, to pak mogał se w Picnju rědny kus jěšnice za to kupiś«, jo hyšći borkotał,

ako smej južo dalej jěłej.

Z Pśiłuka do Picnja daloko njejo, a nejskerjej som zajěł na wusokem wozu do města,

kenž jo dejało byś něnto za pěś lět moja domownja. Na drugem wozu jo sejźeł naš

nan, a tak njejsom hyšći nic wěźeł, až som domownju zgubił, mimo togo aby nowu

južo měł. Tśi dny ga njejsom měł wjele casa, na Drjejce mysliś, dokulaž smy do

nowego bydlenja zaśěgnuli, a nan jo pśi tom pomagał.

Ale potom běšo wšo do rěda sporane, a nank, stary wucabnik, mě gronjašo, až

pojźomej witśe do šule, mě pśipowěźet. Na tu powěsć jo mě južo zalězła

wutšoba do zeca, a hyšći gorjej jo było, ako nan jo se pśigotował na domojdrogu. Naraz

jo se mě tak styskało za Drjejcami, za golu a za pśijaśelami, z kotarymiž som na jsy

grał; som płakał a se kśikał, až cu z nanom sobu domoj. Stary, wjelgin napśiski

wucabnik njejo tomu dłujko pśisłuchał, watš, som měł jadnu na pšawem licu - a

watš, teke na drugem. Ale gaž pak jo měnił, až to pomaga, jo se molił. Śim wěcej

som płakał a ricał. No, nan jo to potom z dobrośu wopytał, jo mě tyknuł styri slamne

do ruki a mě troštował, až pśiźo nejskerjej zasej. Som se potom teke změrował, a syn

gospodarja, źož smy bydlili, jo mě pśi tom pomagał. Ale bogalka nic z dobreje wutšoby

- ten njeplek jo wěźeł, až mam styri slamne w kapsy, a jo mě tak dłujko nagranjał, až

som šeł z nim sobu do města. Ned w prědnej loźe jo wzeło mojo bogatstwo žałosny

końc. Nowy pśijaśel jo kupił za wše moje pjenjeze wjeliku tutawu bomsow - jo to był

zawěsće wěcej ako punt.

Domoj njejsmej se wěriłej z wjelikeju tutawu, a tak smej wšykne słodkosći naraz

zjědłej. To pak jo bejny cas trało, a nježli smej zasej doma byłej, jo nama wobyma tak

brjuch boleł, až smej ceły wjacor až do połnocy stukałej a płakałej. To pak běšo

hyšći gorjej ako styskanje za domownju.

Som pśišeł ze serbskich Drjejc. Doma a teke w šularskem domje smy serbski powědali.

Mamka, manźelska wucabnika, jo cas žywjenja nosyła swoju serbsku drastwu. How dejmy

na to spomnjeś, až su z wětšego źěla wšykne wucabniki Picańskeje wokoliny měli

serbske žeńske. Ale jano dwě stej wobchowałej teke w manźelstwje narodnu drastwu,

běštej to Marija Hurazowa w Drjejcach a manźelska serbskego procowarja Awgusta

Krygarja w Pśiłuce. To se wě, až smej w nowem bydlenju w Picnju teke z mamku serbski

powědałej. Ale how som se prědny raz z małobergarskim nimskim šowinizmom

zmakał. Smej stojałej na dworje, mamka jo mě něco w serbskej rěcy pšašała, a to se

wě, až som teke serbski wotegronił. Naraz wotcyni kněni Hermannowa, žona našogo

gospodarja, kuchniske wokno a zawoła: »Auf meinem Hofe dürfen Sie nicht wendisch

sprechen! Ich habe gedacht, ich bekomme bessere Leute als Mieter, und nun sprechen Sie

sogar wendisch.« W myslenjach teje »fajn damy« njejsu potakem Serby słušali k

»lěpšym luźam«. Njejsmy togodla byli pśewjelgin dobre pśijaśele z gospodarku,

lěcrownož njejsmy se žednje waźili. Serbski smy pak weto powědali.

Potom pśiźe ten źeń po kulkowych prozninach, ako dejach do šule, nic do domacneje

Drjejcańskeje, ale do wjelikeje Picańskeje, kotaraž njejo była jadnora, ale »měsćańska

šula«. Picanarje su we wšyknom na to glědali, aby nicht njezabył, až su něco

lěpšego a wosebnjejšego nježli taki mały serbski golc z wjaski w goli. To som pšawje

zacuwał, ako som prědny raz w źurjach šulskeje śpy stojał. Woblacony som był taki,

ako burske golcy su doma chojźili, dłujki zec, carny kabat a na głowje kłobyk. Tomu su

se smjali, woni ga su nosyli krotki zec a wětšy źěl namornikowe jaki. To jo była tencas

wjelika moda, dokulaž jo kejžor Wilhelm II. stawnje do swěta tšubił »Naš pśichod

lažy na woźe« a jo dał jadnu wojnsku łoź za drugeju twariś.

Hyšći wěcej su mě wusměšowali, ako som chopił powědaś. Picańske luźe ga

njejsu se mogali pśewjelgin wjelicaś ze swojeju nimšćinu, po gramatice a cystosći jo

była moja w Drjejcach nawuknjona wo wjele lěpša, ale to zaklěte »h« jo pśi mojom

powědanju pśecej stojało na wopacnem městnje abo jo se doceła zabyło, źož jo se

dejało wugroniś. Potakem su mě wusměšowali ako »wendischer Pinak«, nejwěcej te,

kenž su sejźeli spozy na slědnej ławce. Po něgajšnem šulskem nałogu ga jo sejźeł

nejlěpšy wuknik na prědnej ławce na prědnem městnje, a tak jo to potom dalej šło

po wugbaśach pśez cełu rědownju až k tomu, kenž jo był nejšpatnjejšy. Ten jo

sejźeł na slědnej ławce slědny. Ja som był nowy a som měł něnto cesć, se na

slědne městno sednuś. W Drjejcańskej šuli som sejźeł na zwjerchnej ławje, južo ako

źewjeślětny golc mjazy staršymi wuknikami - a něnto som był slědny. Ako som

prědny źeń domoj pśišeł, jo mě nank pšašał, kak jo w šuli było. Płakucy som

jogo pšosył, aby mě zasej domoj do Drjejc posłał. Won pak jo se mě wusmjał a

gronił:


»Gaž śi mjenaju 'serbski pinak', dejš jim groniś, až možoš dwě rěcy a woni jano

jadnu a tu nic razka pšawje. No, a lěc na slědnej ławce wostanjoš, to lažy na tebje

samem. Maš mudru głowu a dejš Picańskim golcam pokazaś, až 'serbski pinak' teke

něco možo!«

Po tych słowach som se źaržał. Lěto pozdźej som južo sejźeł na prědnej ławce

drugi a zasej lěto dalej som był prědny, a to som wostał až do wotchada z Picańskeje

šule. Jano krotki cas som słyšał hyšći słowje »serbski pinak«, potom njejo se to nicht

wěcej wěrił groniś.

Ale gaž su se prozniny zachopili, som južo na samskem dnju wotpołdnja lipał pěšy po

nejblišej droze naprěki pśez łuki do Drjejc.

Som měł wjelgin dobrych wucabnikow w Picnju. Nejlubšy jo mě był jaden z nich, Max

Engler jo se pisał. Naše młode cytarje ga to njeznaju, až jo tencas w šuli cesto sajźało

puki, gaž jaden njejo wuknuł abo gaž njejo to rozměł, což wucabnik jo rozkładował.

Ja som dostał wot kněza Englera jano jadnučki raz tśi na zec naměrjone, a to běšo tak:

Słyšym rad drugich spiwaś, ale sam spiwaś, to nic za mnjo njejo. Tak smy měli raz

spiwańsku goźinu, a kněz Engler jo mě kazał, až dejm sam spiwaś. Njejo drje rědnje

klincało, dokulaž jo gronił: »To su Drjejcańske gerce!« Ja mały mudrostaŕ na to

wotegronich: »Weto hyšći lěpše ako Picańska měsćańska kapała!« To pak běšo za

šulskego golca bejnje njesromne słowo. Wucabnik jo se wšak tomu smjejkotał, ale jo

mě weto z kneblom tśi naměrił. Boleło wjelgin njejo, gorše pak jo było, což jo se

potom doma stało.

Picańske wucabniki su se kuždy wjacor zmakali w hotelu »Stadt Frankfurt« pśi piwje, a to

wot zeger šesćich až do běrtyl na wosym. Potom su šli wšykne domoj, dokulaž jo w

tom casu pśišeł casnik »Cottbuser Anzeiger«. Pśi tom wjacornem piwje jo moj nank

pśecej nawłosk wšykno zgonił, což som dopołdnja w šuli zgrěšył.

Ten samy źeń jo pśišeł někak zmrocony domoj a jo se ned na mnjo wudał:

»Njesromaš se, až sy dostał puki? Ned mě něco zaspiwaš!« Ja pak gronjach:

»Njamogu spiwaś«, a južo se moj nank zacerwjeni a popadnu za łokśom, kenž na

sćěnje wisašo. Ja ze źurjami wen na dwor, won z łokśom w ruce za mnu. Běch lěpjej

na nogoma ako won, ale zagnach mimo wobmyslenja do našeje zagrodki. Tam jo mě

měł, dokulaž njejsom mogał płota dla wuběgnuś. We jśpě jo mě potom z łokśom

měrił. To jo bejnje wěcej boleło ako puki w šuli. Ako běšo se jogo złosć na mnjo

wutśěsła, pominašo zasej, až dejm spiwaś. Njejo mě pśišło nic drugego do mysli

ako duchowny kjarliž »Nět dajśo źěk Bogu ...«

Njewěm hyšći źinsa, za co som se źěkował. Ale nank běšo spokojom: »Glědaj, kak

to źo - buźoš zawěsće raz kantor!«

To ga njejo se stało, ale kuždy raz, gaž něźi w serbskem domje hyšći taki stary łokś

wiźim, pśiźo mě mimo wole głos togo duchownego kjarliža do mysli.


Ako jo se wojna zachopiła
Rědny słyńcny źeń w juliju 1914 w Drjejcach. Tam pśi droze do »Jazmin« jo wjasołe

žywjenje. »Pawlowy gerc« swěśi zwiganje swojogo doma. Jo dłujko žarił ze swojeju

žonu, aby sebje natwarił domcyk, źož jo sam kněz. Źinsa jo zwiganje. Ja ako tencas

12lětny golc som stojał a pśiglědował - zwiganje ma wosebne nałogi. Njetrjebam je

wopisowaś, kuždy je znajo, ale jaden wobraz togo dnja jo mě njezabytny. Na wězbje pod

  1   2   3   4   5   6   7   8   9


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка