«правілы ў маім жыцці»




Дата канвертавання18.05.2016
Памер266.79 Kb.
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь

Навукова-метадычная ўстанова

“Нацыянальны інстытут адукацыі”

МІНІСТЭРСТВА АДУКАЦЫІ РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ

(Нацыянальны інстытут адукацыі)

ПРАГРАМА Факультатыўных заняткаў


«ПРАВІЛЫ Ў маім жыцці»

(для вучняў II – IV класаў агульнаадукацыйных устаноў)

Праграма ўхвалена Прэзідыумам Навукова-метадычнага савета пры Міністэрстве адукацыі Рэспублікі Беларусь па навукова-метадычным і арганізацыйным забеспячэнні сацыяльна-педагагічнай і выхаваўчай работы (пратакол № 3 ад 21.05.2010 г.) і рэкамендавана да выкарыстання ў адукацыйным працэсе агульнаадукацыйных устаноў з грыфам “Рэкамендавана Навукова-метадычнай установай «Нацыянальны інстытут адукацыі» Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь”.

Мінск 2010

ТЛУМАЧАЛЬНАЯ ЗАПІСКА

У Канцэпцыі бесперапыннага выхавання дзяцей і навучэнскай моладзі ў Рэспубліцы Беларусь (2006 г.) ставіцца задача стварыць умовы для фарміравання гуманістычна арыентаванай, законапаслухмянай асобы, якая мае грамадзянскія пачуцці і пачуццё уласнай годнасці, адаптаванай да ўмоваў хутка зменлівага жыцця, якая ўмее адстойваць свае правы і не парушаць правы іншых. У сувязі з чым асаблівую значнасць сёння набывае маральна-прававое выхаванне навучэнцаў у пачатковай школе, бо ад яго эфектыўнасці на першай ступені агульнай адукацыі шмат у чым залежыць выніковасць падрыхтоўкі адказнага грамадзяніна краіны.

Мэтазгоднасць ранняга знаёмства з маральнымі і прававымі нормамі малодшых школьнікаў тлумачыцца іх сензітыўнасцю да засваення сацыяльных нормаў і фарміравання сацыяльна-значных асабістых якасцяў. Таму змест факультатыўных заняткаў «Правілы ў маім жыцці» накіраваны на стварэнне ўмоваў для засваення навучэнцамі базавых агульначалавечых каштоўнасцяў, якія спрыяюць фарміраванню ў дзяцей адказнасці за сваё жыццё і здароўе, пачуцця ўласнай годнасці, павагі да закону, правоў і свабодаў іншых людзей.

У выніку знаёмства са зместам факультатыўных заняткаў:



  • малодшыя школьнікі даведаюцца пра ролю маралі і права ў жыцці кожнага чалавека і пашыраць свае ўяўленні аб базавых агульначалавечых каштоўнасцях (жыццё, здароўе, сям’я, бяспека, дабрыня, справядлівасць, таварыства, сумленнасць, памяркоўнасць і інш.), сваіх правах і адказнасці;

  • у навучэнцаў сфарміруецца каштоўнаснае стаўленне да маральна-прававых нормаў;

  • навучэнцы набудуць вопыт бесканфліктнага ўзаемадзеяння адно з адным і тымі, хто побач, а таксама атрымаюць вопыт прымянення разгледжаных маральна-прававых нормаў пры выбары спосабаў ўласных паводзінаў.

Мэта факультатыўных заняткаў «Правілы ў маім жыцці» - стварэнне ўмоваў для фарміравання ў малодшых школьнікаў асноваў маральна-прававой культуры.

Рэалізацыя пастаўленай мэты прадугледжвае рашэнне наступных задач:

1. Пазнаёміць дзяцей з прынятымі ў грамадстве базавымі маральнымі і прававымі нормамі, сфарміраваць каштоўнаснае стаўленне да іх;

2. Спрыяць станаўленню ў дзяцей грамадзянскай адказнасці, фарміраванню пачуцця ўласнай годнасці, прышчапленню павагі да закону, правоў і свабодаў іншых людзей;

3. Абудзіць у вучняў імкненне да свядомага выбару спосабаў сваіх паводзінаў, заснаваных на маральна-прававой пазіцыі.

Праграма факультатыўных заняткаў «Правілы ў маім жыцці» адрасавана навучэнцам II – IV класаў і разлічана на 102 навучальныя гадзіны (па 34 гадзіны ў кожным класе). Змест факультатыўных заняткаў уключае тры асноўныя кампаненты: веды маральна-прававых нормаў і каштоўнасцяў; уменні дзейнічаць у спецыяльна арганізаваных маральных сітуацыях; вопыт эмацыйна-каштоўнасных адносінаў да духоўных і маральна-прававых асноваў жыцця.

Кожная тэма праграмы прысвечана раскрыццю адной з маральна-прававых каштоўнасцяў, вывучэнне якіх прадугледжваецца на працягу трох гадоў з паступовым пашырэннем кола разгляданых пытанняў і ўзмацненнем ўздзеяння на эмацыйную сферу дзяцей. Падобная спіральная пабудова праграмы забяспечвае ўсведамленне навучэнцамі значэння і асабовага сэнсу агульначалавечых каштоўнасцяў, стварае ўмовы для фарміравання ў школьнікаў маральных і прававых якасцяў, неабходных ім для жыцця ў грамадстве.

Эфектыўнасць маральна-прававога выхавання малодшых школьнікаў забяспечваецца выкананнем наступных педагагічных умоваў:

• стварэнне ў класе атмасферы фізічнага і псіхічнага камфорту, павагі да асабістай годнасці кожнага дзіцяці і дарослага;

• выпрацоўка правілаў паводзінаў у школе і класным калектыве з наданнем дзецям магчымасці фармуляваць і свабодна выказваць уласнае меркаванне з апорай на наяўны жыццёвы вопыт;

• навучанне дзяцей спосабам камфортных зносінаў і канструктыўнага рашэння канфліктаў, якія ўзнікаюць з-за супярэчнасцяў паміж правамі і інтарэсамі асобных людзей;



• мадэляванне сітуацый, у якіх кожнае дзіця зможа перажыць момант рэалізацыі сваіх правоў і надыходу адказнасці пры парушэнні правоў іншых, узнікнення цяжкасцяў у карыстанні сваімі правамі;

• актыўнае ўцягванне бацькоў навучэнцаў у дзейнасць па маральна-прававым выхаванні школьнікаў.

Фарміраванне ў вучняў II – IV класаў уяўленняў пра маральна-прававыя каштоўнасці ажыццяўляецца на аснове арганічнага спалучэння этычна-прававых гутарак з гульнямі альбо практыкумамі. З гэтай мэтай кожны занятак па курсе мае выразны алгарытм: гутарка – гульня (альбо практыкум) – гутарка – практыкум (альбо гульня).

Напрыклад, засваенне вучнямі канкрэтных правілаў паводзінаў патрабуе атрымання інфармацыі аб гэтых правілах, а таксама трэніроўкі ў іх выкананні, прайгравання канкрэтных жыццёвых сітуацый, якія ставяць чалавека перад выбарам спосабаў паводзінаў. У сувязі з чым мяркуецца шырокае выкарыстанне такіх формаў і метадаў навучання, як эцюды і імправізацыі, практыкаванні пераймальна-выканаўчага і творчага кшталту, псіхаразвівальныя і рухомыя гульні, назіранні, шпацыры-экскурсіі, аналіз малюнкаў і фотаздымкаў, свабоднае і тэматычнае маляванне, чытанне мастацкіх твораў, апавяданні педагога і дзяцей, дыскусіі, сачыненне гісторый, гутаркі, міні-конкурсы і міні-спаборніцтвы і г.д.



Прымяненне пералічаных формаў дапаможа школьнікам набыць вопыт гуманных узаемаадносінаў, адчуць радасць ад сваіх добрых спраў і ўчынкаў, зразумець, што правы маюць непасрэднае дачыненне да іх жыцця. У цэлым увядзенне практычнага, інтэрактыўнага кампанента ў заняткі створыць ўмовы для назапашвання навучэнцамі сацыяльнага вопыту, гэтак неабходнага для іх інтэграцыі ў навакольны свет, дапаможа школьнікам асэнсаваць, адчуць, “прапусціць праз сябе” тое, аб чым вялося ў гутарцы.

Праграма факультатыўных заняткаў прапануе шырокія магчымасці для творчай дзейнасці настаўніка, псіхолага ці сацыяльнага педагога, а таксама для выкарыстання міжпрадметных сувязяў з такімі навучальнымі дысцыплінамі, як «Чалавек і свет», «Літаратурнае чытанне», «Працоўнае навучанне» і інш. Праграма «Правілы ў маім жыцці» паслужыць асновай для ажыццяўлення маральна-прававога развіцця на далейшых этапах школьнага навучання і будзе спрыяць прафілактыцы супрацьпраўных паводзінаў навучэнцаў.


II КЛАС

Вучэбна-тэматычны план

п/п

Назва тэмы

Коль-ць гадзінаў



Уводныя заняткі

2



Правілы, правы і жаданні

2



Жыццё, якое шануе кожны

2



Як лодку назавеш, так яна і паплыве

2



Маё здароўе

2



Сям’я ў маім жыцці

2



Што жывем, то вучымся

2



Мы ўсе розныя

2



Сяброўства і таварыства

2



Вучуся ўсё рабіць сам

2



Мае любімыя заняткі

2



Што такое добра і што такое дрэнна

2



Права на бяспеку

2



Агрэсія і сварка

2



Закон вакол і ўнутры нас

2



Заключныя заняткі

4

Разам:

34


1. Уводныя заняткі (2 г.)

Знаёмства з умоўным персанажам факультатыўных заняткаў (маленькім волатам, лялькай, якую надзяваюць на руку, робатам, іншай цацкай альбо малюнкам, на выбар педагога). Інфармацыя пра змест заняткаў.

Хто такі чалавек? Асноўныя агульначалавечыя каштоўнасці.


2. Правілы, правы і жаданні (2 г.)

Што такое правілы і для чаго яны патрэбныя людзям. Роля правілаў у жыцці кожнага чалавека і грамадства.

Правілы і правы. Што значыць “мець правы”. Кожны чалавек на планеце мае правы.

Правы і жаданні.
3. Жыццё, якое шануе кожны (2 г.)

Непрыкметнае, але самае важнае права на жыццё. Умовы, неабходныя для нармальнага ўзроўню жыцця дзяцей. Павага і захаванне правоў дзяцей і дарослых на жыццё.

Добрыя пачуцці, якія напаўняюць наша жыццё. Станоўчае стаўленне дзіцяці да сябе. Спосабы праявы дзіцем чуласці і спагадлівасці да навакольных.
4. Як лодку назавеш, так яна і паплыве (2 г.)

Што такое “імя” і для чаго яно чалавеку. Элементарнае паняцце аб праве на імя. Хто дае імёны і як іх выбіраюць? Што азначаюць нашыя імёны.



Імёны рэчаў і прыродных з’яваў.

Прыемныя, альбо памяншальна-пяшчотныя імёны. Як мы звяртаемся да родных і сяброў.
5. Маё здароўе (2 г.)

Здароўе і яго асноўныя складнікі. Права кожнага чалавека на ахову здароўя.

Што такое “здаровы лад жыцця”? Хто і як клапоціцца пра здароўе дзіцяці. Клопат дзіцяці пра сваё здароўе.

Правільнае харчаванне і лад жыцця.


6. Сям’я ў маім жыцці (2 г.)

Сям’я: любоў і давер паміж блізкімі і роднымі людзьмі. Сямейныя адносіны. Права дзіцяці на сям’ю.

Як прадэманстраваць сваю любоў да бацькоў і іншых чальцоў сям’і. Хатнія справы дзіцяці і дарослых.
7. Што жывем, то вучымся (2 г.)

Школа – другі дом дзіцяці. Навошта мы вучымся? Важнасць і неабходнасць адукацыі. Паняцце аб праве дзіцяці на ўсебаковае развіццё.

Умовы, неабходныя для нармальнага развіцця дзяцей. Падказка ці ўзаемадапамога ў вучобе.

Асноўныя правілы паводзінаў у школе: на ўроку і перапынку, у сталоўцы і гардэробе, на школьным двары.
8. Мы ўсе розныя (2 г.)

Адрозненні людзей адно ад аднаго, іх індывідуальнасць. Усе розныя – усе роўныя ў правах. Неабходнасць ўзаемнай павагі.



Улік меркавання дзіцяці ў залежнасці ад яго ўзросту і сталасці. Павага да чужога меркавання.
9. Сяброўства і таварыства (2 г.)

Сябры: шмат іх ці мала? Сябры, якія напаўняюць жыццё радасцю. Спосабы набыцця сяброў. Як захаваць сяброўства. Выразы падзякі сябру.



Правілы зносінаў паміж хлопчыкам і дзяўчаткамі.
10. Вучуся усё рабіць сам (2 г.)

Праца дзіцяці дома і ў класе. Што могуць “умелыя рукі”. Паняцце аб самаабслугоўванні. Як прывучыць сябе да працы. Працавітасць.

Захаванне парадку на сваім працоўным месцы, або кожнай рэчы сваё месца. Разам весела працаваць: калектыўная праца школьнікаў.

Як навучыцца завяршаць пачатую справу.
11. Мае любімыя заняткі (2 г.)

Што мне больш за ўсё падабаецца рабіць у маім жыцці. Права дзіцяці на адпачынак і як яно ажыццяўляецца.

Права дзіцяці на гульню. У якія гульні і як гуляюць дзеці. Правілы дружнай гульні. У што гулялі прадзядуля і прабабуля.

Небяспечныя і бяспечныя гульні.


12. Што такое добра і што такое дрэнна (2 г.)

Паняцце аб дабры і зле, праўдзівасці і сумленнасці, хлусні і несумленнасці. Слова лечыць, слова раніць: добрыя і нядобрыя словы.

Каго называюць ветлівым чалавекам. Правілы ветлівасці ў адносінах з аднагодкамі і старэйшымі. Ветлівыя і крыўдныя словы. Кошт ветлівасці.
13. Права на бяспеку (2 г.)

Паняцце аб бяспецы. Розныя віды небяспекі. Службы бяспекі роднага краю: МНС, міліцыя і хуткая дапамога. Выклік службаў бяспекі: спосабы прыёму і перадачы інфармацыі аб экстрэмальнай сітуацыі.

Шлях дзіцяці са школы дадому. Спосабы паводзінаў у незнаёмым месцы. 10 спосабаў сказаць «не».

Прычыны ўзнікнення экстрэмальных сітуацый дома. Забеспячэнне бяспекі дома.

Хто можа дапамагчы, калі пагражае небяспека дома альбо на вуліцы.
14. Агрэсія і сварка (2 г.)

Што такое пачуцці. Мае негатыўныя пачуцці.

Паняцце аб агрэсіі. Гнеў і агрэсіўныя паводзіны. Якія эмоцыі звычайна суправаджаюць сварку. Як пазбегнуць сваркі. Правілы паводзінаў падчас сваркі.

Пагаджаемся адно з адным.


15. Закон вакол і ўнутры нас (2 г.)

Павага і захаванне правілаў, усталяваных іншымі людзьмі. Простыя паняцці аб абавязку і адказнасці. Акуратнасць ва ўчынках.

Каго можна назваць адказным чалавекам. Што такое «адказныя паводзіны». Ацэнка сваіх учынкаў і ўчынкаў іншых дзяцей.
16. Заключныя заняткі (4 г.)

Свята-ранішнік у класе “Захапляльны шлях да згоды” (па магчымасці ,з запрашэннем бацькоў): правядзенне віктарыны, запаўненне крыжаванкі, анаграмы на маральна-прававую тэматыку; інсцэніраванне і разбор праблемных сітуацый і г.д..
Чаканыя вынікі

У працэсе вывучэння факультатыву навучэнцы II класа

1. Атрымаюць прадстаўленні аб

• элементарных правілах: паводзінаў у грамадскіх месцах і дома; забеспячэнні асабістай бяспекі і захавання добрых манераў пры зносінах з незнаёмымі людзьмі ў розных абставінах; выйсця з сітуацый сваркі з сябрам;

• асноўных маральна-прававых нормах, каштоўнасцях і паняццях, якія рэгулююць адносіны паміж людзьмі, паміж асобным чалавекам і грамадствам: жыццё і права на жыццё; сям’я і права на сям’ю; здароўе і права на здароўе; раўнапраўе і г.д.;

• тым, што ўсе людзі роўныя ў сваіх правах незалежна ад полу, колеру скуры, фізічных магчымасцяў;

• неабходнасці выканання правілаў паводзінаў і правоў іншых людзей;

• назвах органаў, устаноў і спецыялістаў, якія абараняюць правы дзіцяці.

2. Змогуць навучыцца



• кіравацца ў паўсядзённым жыцці асноўнымі правіламі паводзінаў і асабістай бяспекі, тлумачыць правілы паводзінаў іншым дзецям;

• ажыццяўляць выбар паводзінаў на аснове маральна-прававых каштоўнасцяў;

• пазбягаць сварак з навакольнымі людзьмі, правільна выходзіць з канфліктных сітуацый;

• адказна падыходзіць да выканання даручэнняў і спраў.


III КЛАС

Вучэбна-тэматычны план

п/п

Назва тэмы

Коль-ць гадзінаў



Уводныя заняткі

2



Правы і жаданні

2



Жыццё даецца адзін раз

2



Не безаблічны свет

2



Здароўе і эмоцыі

2



Традыцыі маёй сям’і

2



Адукацыя для ўсіх

2



Памяркоўнасць і яе праявы

2



Дзіця і яго сябры

2



Зроблена рукамі чалавека

2



Як адпачываюць дзеці

2



Азбука добрых спраў

2



Кола бяспекі дзіцяці

2



Агрэсія і канфлікт

2



Захоўваю правы іншага чалавека

2



Заключныя заняткі

4

Разам:

34


1. Уводныя заняткі (2 г.)

Паўтарэнне матэрыялу, пройдзенага ў II класе.
2. Правы і жаданні (2 г.)

Патрэбы дзіцяці, яго правы і жаданні. Вітальныя патрэбы дзіцяці і дарослага: ежа, пітво, адпачынак, рух.

Правы дзіцяці і правы чалавека.
3. Жыццё даецца адзін раз (2 г.)

Жыццё як бясцэнны дар. Уменне радавацца жыццю. Мае першыя крокі ў жыцці (аўтабіяграфія). Думай пра іншых, а яны будуць думаць і клапаціцца пра цябе.


4. Не безаблічны свет (2 г.)

Асаблівасці надання імя ў розных народаў свету.

Чаму я даражу сваім імём. Мае самыя знакамітыя цёзкі. Як уславіць сваё імя.

Самапавага – важная ўласцівасць чалавека. Імёны і мянушкі. Даваць мянушкі і абразлівыя прозвішчы – дрэнная звычка. Як супрацьстаяць дражнілкам і мянушкам.


5. Здароўе і эмоцыі (2 г.)

Фактары, якія вызначаюць здароўе чалавека. Уяўленне аб унутраным свеце чалавека. Станоўчыя і адмоўныя эмоцыі, іх уплыў на здароўе.

Спосабы стрымання раздражнення і гневу, прабачэння крыўдаў. Як паводзіцца з чалавекам, які знаходзіцца ў моцным раздражненні.
6. Традыцыі маёй сям’і (2 г.)

Любоў і давер адно да аднаго – аснова сям’і. Гісторыя маёй сям’і: як пазнаёміліся мае бабулі і дзядулі, мама і тата. Самыя добрыя і цікавыя традыцыі маёй сям’і. Узаемадапамога і ўзаемаадказнасць родных людзей.

Клопат пра хатніх жывёл.

7. Адукацыя для ўсіх (2 г.)

Адказнасць бацькоў і дзяржавы за адукацыю і навучанне дзяцей. Правы вучня і правы настаўніка. Абавязковыя справы, якія выконваюцца вучнем у школе. Што такое школьная дысцыпліна і грамадскі парадак. Хто ахоўвае парадак у школе і па-за яе межамі.

Школа і клас: захоўваем чысціню і парадак. Беражлівыя адносіны да кніг.


8. Памяркоўнасць і яе праявы (2 г.)

Падабенствы і адрозненні дзяцей. Уяўленні дзяцей пра свае асаблівасці. Асаблівасці, якімі можна ганарыцца.



Паняцце аб цярпімасці. Праявы цярпімасці і нецярпімасці ў свеце. Як паказаць, што слухаеш і спачуваеш іншаму. Спосабы выказвання нязгоды з меркаваннем іншых.
9. Дзіця і яго сябры (2 г.)

Каштоўнасць сяброўства і сяброў. Знакі ўвагі, іх праявы і прыняцце. Як выявіць клопат пра сябра. Калі захварэў сябра ...

Якасці чалавека і паводзіны, якія перашкаджаюць сяброўству. Сварка і замірэнне з сябрам.
10. Зроблена рукамі чалавека (2 г.)

Праца людзей у кожнай рэчы. Дапамога дарослым у працы дома і ў іншых месцах. Ашчаднасць і сквапнасць. Клопат аб захаванні вынікаў працы іншых дзяцей і дарослых, у тым ліку школьнай маёмасці.

Што такое прафесія? Людзі розных прафесій. Права на свабодны выбар прафесіі. Кім я хачу быць і чаму?
11. Як адпачываюць дзеці (2 г.)

Планаванне вольнага часу. Спосабы правядзення вольнага часу.

Традыцыі і святы ў сям’і. Святочныя рытуалы: запрашэнне гасцей, выбар і прыняцце падарунка. Правілы паводзінаў у гасцях (на народзінах). Знешні выгляд на ўрачыстасцях.


12. Азбука добрых спраў (2 г.)

Добрыя і нядобрыя ўчынкі дзяцей і дарослых. Матывы і прычыны добрых і дрэнных учынкаў.

Правілы дабрыні і радасць добрых спраў. Зычлівасць ў зносінах з аднагодкамі і старэйшымі.

Хлусня і прычыны дзіцячай хлусні.
13. Кола бяспекі дзіцяці (2 г.)

Магчымасць абароны дзіцём сваіх правоў. Да каго звярнуцца ў выпадку небяспекі.

Як не стаць ахвярай злачынства. Правілы асабістай бяспекі ў школе і на вуліцы: жыццё альбо кашалёк. Правілы карыстання правадным і мабільным тэлефонам. Як не ўчыніць шкоды іншым людзям.

Уменне прасіць дапамогі. Як прымаць і прапаноўваць дапамогу.
14. Агрэсія і канфлікт (2 г.)

Канфлікт і яго асноўныя прыкметы. Канфліктныя і неканфліктныя сітуацыі. Прычыны ўзнікнення канфлікту, яго крыніцы. Паводзіны, якія выклікаюць агрэсію альбо канфлікт.



Эмоцыі і ўчынкі пакрыўджаных людзей. Як дараваць іншым людзям.
15. Захоўваю правы іншага чалавека (2 г.)

Значэнне слоў “маё” і “наша”. Недатыкальнасць асабістых рэчаў іншых людзей. Паважлівае стаўленне да грамадскай уласнасці. Як паводзіцца, калі страціш ці знойдзеш рэч.

Дзіцячы крадзеж і яго прычыны. Ці крадзеж гэта: узяў без запыту, узяў і не вярнуў і інш. Як абараніцца ад крадзяжу.
16. Заключныя заняткі (4 г.)

Інтэлектуальны марафон “Я ў свеце права і маралі”: правядзенне інтэрактыўных гутарак, аналіз творчых працаў, анкетаванне, віктарыны, конкурсы і спаборніцтвы на маральна-прававую тэматыку.


Чаканыя вынікі

У працэсе вывучэння факультатыву навучэнцы III класа

1. Атрымаюць уяўленне аб



• элементарных правілах: паводзінаў у грамадскіх месцах і дома; забеспячэння асабістай бяспекі і захавання добрых манераў пры зносінах з незнаёмымі людзьмі ў розных абставінах;

• спосабах выйсця з канфліктных сітуацый;

• асноўных маральна-прававых нормах і каштоўнасцях, якія рэгулююць адносіны паміж людзьмі, паміж асобным чалавекам і грамадствам;

2. Змогуць навучыцца



• заводзіць сяброў і падтрымліваць з імі сяброўскія адносіны;

• параўноўваць сябе і свае ўчынкі з ўчынкамі іншых;

• кіравацца ў паўсядзённым жыцці асноўнымі правіламі паводзінаў і асабістай бяспекі, тлумачыць правілы паводзінаў іншым дзецям;

• знаходзіць канструктыўныя шляхі выйсця з канфліктных сітуацый;



• негатыўна ацэньваць акты гвалту і жорсткасці, калі тыя дэманструюцца аднагодкамі.
IV КЛАС

Вучэбна-тэматычны план

п/п

Назва тэмы

Коль-ць гадзінаў



Уводныя заняткі

2



Правілы, усталяваныя дзяржавай

2



Кожны чалавек – унікальны

2



Права чалавека быць самім сабой

2



Здаровы лад жыцця

2



Мой дом – мая сям’я

2



Хачу быць адукаваным і культурным

2



Шлях у краіну раўнапраўя

2



Чалавек сярод людзей

2



Права на ўдзел

2



Праца чалавека корміць, а лянота псуе

2



Сам адпачывай, а другому не замінай

2



Беражы гонар з маленства

2



Правілы, вартыя павагі

2



Закон вакол і ўнутры нас

2



Заключныя заняткі

4

Разам:

34


1. Уводны занятак (2 г.)

Паўтарэнне матэрыялу, пройдзенага ў II – III класах.


2. Правілы, усталяваныя дзяржавай (2 г.)

Правілы, усталяваныя дзяржавай. Што такое «закон». Хто прымае законы. Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь – асноўны закон краіны.



Канвенцыя ААН і Закон Рэспублікі Беларусь «Аб правах дзіцяці».

Школьныя законы і законы класа.
3. Кожны чалавек – унікальны (2 г.)

Уяўленне аб асабовых каштоўнасцях і ўнікальнасці кожнага чалавека. Адказнасць дзіцяці за сваё жыццё.

Як знайсці дзіцяці сваё месца ў жыцці.
4. Права чалавека быць самім сабой (2 г.)

Павага і патрабавальнасць дзіцяці да сябе.

Замах на добрае імя, гонар і годнасць. Паклёп. Як дзіцяці абараніць сваё сумленнае імя.

Паважлівае стаўленне да асабістых папер і дакументаў настаўніка і аднакласнікаў. Забарона на ўскрыццё асабістых лістоў і разгалашэнне інфармацыі пра асабістае жыццё іншага чалавека без яго згоды.


5. Здаровы лад жыцця (2 г.)

Каштоўнасць здароўя і здаровага ладу жыцця для кожнага чалавека. Сакрэты здароўя.

Звычкі і здароўе. Уплыў шкодных звычак на здароўе чалавека. Адказнасць кожнага чалавека за сваё здароўе.

Гігіена карыстання дзецьмі кампутарам, тэлевізарам і мабільным тэлефонам. Кампутарныя гульні і здароўе.



6. Мой дом – мая сям’я (2 г.)

Значэнне роднай хаты ў жыцці чалавека. Уяўленне дзяцей аб шчаслівай сям’і. Куфар сямейных альбомаў і рэліквіяў.

Бацькі і дзеці: чаму яны часам не могуць зразумець адно аднаго.


7. Хачу быць адукаваным і культурным (2 г.)

Што такое інфармацыя. Права на доступ да інфармацыі, адпаведнай развіццю і ўзросту. Інфармацыя, якая прыносіць шкоду развіццю і здароўю дзіцяці. Інфармацыйная бяспека і бяспека ў сетцы Інтэрнэт.



Шляхі і спосабы атрымання дадатковых ведаў.
8. Шлях у краіну раўнапраўя (2 г.)

Ці магчымая ўсеагульная роўнасць людзей? Роўнасць «магчымасцяў» і роўнасць перад законам.



Адказнасць дзяржавы за захаванне правоў дзіцяці.

Справядлівая няроўнасць (асаблівае стаўленне, клопат пра слабых і безабаронных: інвалідаў, маленькіх дзяцей, пажылых людзях).
9. Чалавек сярод людзей (2 г.)

Камунікатыўныя навыкі: маўленчыя зносіны, выкарыстанне мімікі і жэстаў падчас кантактаў для эфектыўнага ўзаемадзеяння з людзьмі.

Бескарыслівае стаўленне да навакольных.

Выбар прыкладу для пераймання. Свядомае стаўленне да ідэалу. Станоўчы і адмоўны ўплыў рэкламы і куміраў.


10. Права на ўдзел (2 г.)

Межы права на выказванне ўласнай думкі. Дасягненне згоды пры вырашэнні групавой задачы.

Школьныя і класныя дзіцячыя аб’яднання, удзел у іх дзейнасці. Базавае паняцце аб самакіраванні ў школе.
11. Праца чалавека корміць, а лянота псуе (2 г.)

Навошта людзі працуюць. Праца як крыніца дабрабыту чалавека, яго сям’і, горада, краіны.



Абавязковыя працоўныя справы дзіцяці: навучальныя, бытавыя і па ўладкаванні навакольнай тэрыторыі. Як пераадолець «не хачу», калі нешта «трэба» зрабіць.

Грошы і праца бацькоў. Атрыманне грошай ад бацькоў за вучобу.


12. Сам адпачывай, а другому не замінай (2 г.)

Як заняць вольны час. Канфлікт правоў і прычыны яго ўзнікнення.



Пазашкольных этыкет: правілы паводзінаў у пад’ездзе і ў двары. Правілы паводзінаў у лесе, полі і парку, каля вады. Беражлівае стаўленне да прыроды.
13. Беражы гонар з маленства (2 г.)

З чаго складаецца годнасць чалавека. Чаму аб гонары мяркуюць па ўчынках. Як дзіцяці захаваць сваю годнасць? Сумленнасць як норма кожнага культурнага чалавека.

Міласэрнасць. Аказанне пасільнай дапамогі сталым людзям і малодшым дзецям.
14. Правілы, дастойныя павагі (2 г.)

Непрымальнасць гвалту і жорсткага абыходжання з усімі жывымі істотам, якія жывуць на планеце.



Жыццёвыя сітуацыі, якія прыводзяць да бойкі ці іншаму гвалту. Асноўныя спосабы выйсця з канфліктаў без гвалту. Што такое кампраміс?
15. Закон вакол і ўнутры нас (2 г.)

Наступствы здзяйснення негатыўных учынкаў і ажыццяўлення непрадуманых жаданняў. Паняцце аб адказнасці і спосабах яе фарміравання. Адказнасць дзяцей за здзейсненыя ўчынкі.

Правапарушэнне і злачынства. Крадзеж і яго наступствы для дзіцяці і навакольных. Як дзіцяці ўтрымацца ад крадзяжу?

Адказнасць дзяцей за здзейсненыя правапарушэнні і злачынствы. Права дзіцяці на памылку.


16. Заключныя заняткі (4 г.)

Інтэлектуальны марафон «Азбука права і маралі»: запаўненне крыжаванак і працяг прыказак (прымавак, афарызмаў) на маральна-прававую тэматыку; выбар сітуацый (з спісу), у якіх парушаюцца правы дзіцяці; выбар з прыведзенага спісу казачных герояў: добрых альбо злых, сумленных альбо хлуслівых, працавітых альбо лянівых, ашчадных ці неахайных і г.д.

Чаканыя вынікі

У працэсе вывучэння факультатыва навучэнцы IV класа

1. Атрымаюць уяўленні аб

• элементарных правілах: паводзінаў у грамадскіх месцах і дома; забеспячэння асабістай бяспекі і захавання добрых манераў пры зносінах з незнаёмымі людзьмі ў розных абставінах;

• асноўных маральна-прававых нормах, каштоўнасцях і паняццях: жыццё, раўнапраўе, гонар і годнасць, міласэрнасць, Канвенцыя, Канстытуцыя і закон, правапарушэнне і злачынства і г.д.;



• тым, чаму людзі працуюць і для чаго вучацца не толькі ў школе;

• вучнёўскім і класным самакіраванні, дзіцячых арганізацыях, якія дзейнічаюць у школе і краіне;

2. Змогуць навучыцца



• кіравацца ў паўсядзённым жыцці асноўнымі правіламі паводзінаў і асабістай бяспекі, тлумачыць правілы паводзінаў іншым дзецям;

• ажыццяўляць выбар паводзінаў на аснове маральна-прававых каштоўнасцяў;

• наладжваць добрыя ўзаемаадносіны з іншымі людзьмі;

• знаходзіць канструктыўныя шляхі выйсця з канфліктных сітуацый;

• прадбачыць наступствы здзяйснення неабдуманых учынкаў.

 

Рэкамендаваная літаратура (для педагога)

1. Азбука права: распрацоўкі заняткаў у пачатковай школе / аўт.-склад. М. М. Бабкова. - Валгаград: Настаўнік, 2009. - 134 с.

2. Баранава, І.В., Гупта, С.Р., Фігіна, Е.Н. Маральныя каштоўнасці. Развіваючая праграма для малодшых школьнікаў. Метадычны дапаможнік для настаўнікаў і псіхолагаў / І.В. Баранава, С.Р. Гупта, Я. М. Фігіна. - Масква: Генезіс, 2003. - 144 с.

3. Бачарова, А.М., Бачароў, І.В. Правы чалавека для малодшых школьнікаў: Метадычны дапаможнік для настаўнікаў пачатковых класаў / А.М. Бачарова, І.В. Бачароў. - Бярэзнікі: Выдавецкі дом «Друкарня купца Тарасава», 2002. - 46 с.

4. Выхаванне. Падрыхтоўчы клас - трэці клас: Дапаможнік / М.П. Осіпава, С.І. Казлова, З.М. Панасевіча і інш; Пад рэд. М.П. Осіпавай. - Мінск: Кніжны дом; Экаперспектыва, 2000-2004.

5. Першыя крокі. Пачатковы курс навучання правам чалавека. Вучэбны дапаможнік. - Масква: Выдавецтва “Правы чалавека”, 2003. - 216 с.

6. Пятрова, В.І. і інш. Азбука маральнага сталення / В.І. Пятрова, Н.М. Трафімава, Г.Д. Стульнік. - СПб.: Піцер, 2007. - 304 с.

7. Права: Пецярбургская мадэль грамадзянска-прававога адукацыі [Электронны рэсурс]. - Электрон. тэкставыя дадзены. і праграм. (603 Мб). - СПб.: Гуманітарна-педагагічны цэнтр “Грамадзянін XXI стагоддзя”; Санкт-Пецярбургская Выбарчая камісія; ЮНЕСКА “Інфармацыя для ўсіх”, 2006. - 1 электрон. аптычны. дыск (cd-rom).

8. Смагіна, Л.І. і інш. Сорак заняткаў па правах дзіцяці для дзяцей 6-10 гадоў: дапаможнік для настаўнікаў пач. кл., выхавальнікаў / Л.І. Смагіна, А.С. Чарняўская, І.І. Андрончык; пад рэд. Л.І. Смагінай. - Мінск: выд. цэнтр БДУ, 2005 - 196 с.

9. Смагіна, Л.І. Правы дзіцяці як педагагічная каштоўнасць / Л. І. Смагіна // Агульныя асновы педагагічнай прафесіі: вучэбны дапаможнік / аўтар-укладальнік І.І. Цыркун і [і інш.]; пад рэд. Ж.Е. Завадскай, Т. А. Шынгерэй. - Мінск: БДПУ, 2006. - С. 162-182.

10. Смагіна, Л.І. Правы дзіцяці: Тэорыя і методыка. Дапаможнік для педагогаў / Л.І. Смагіна. - Мінск: Беларуская навука, 2001. - 156 с.

11. Чэпік, В.Т. Выхаванне маральных якасцяў малодшых школьнікаў: Учеб.-метад. дапаможнік / В.Т. Чэпік. - Гродна: ГрДУ, 2001. - 189 с.

12. Чысцякова М.І. Псіхагімнастыка. Пад рэд. М.І. Буянава. 2-е выд. / М.І. Чысцякова. - Масква: Асвета: ВЛАДОС, 1995. - 160 с.


Рэкамендаваная літаратура (для навучэнцаў)

1. Лаўцюс, Я. Азбука бяспекі / Я. Лаўцюс. - Мінск: Літаратура і мастацтва, 2009. - 20 с.

2. Остэр, Г. Шкодныя парады 3 / Г. Остэр. - Масква: Астрель, 2002. - 99 с.

3. Смагіна, Л.І., Андрончык І.І. Твае правы: Да 10-годдзя Закона Рэспублікі Беларусь “Аб правах дзіцяці”: Дапаможнік для дзяцей / Л.І. Смагіна, І.І. Андрончык. - Мінск: ТДА “Тонпік”, 2004. - 44 с.

4. Смагіна, Л.І. і інш. Мая Канвенцыя: кніга для дзяцей / Л.І. Смагіна, А.С. Чарняўская, І.І. Андрончык. - Мінск: Прамкомплекс, 2010. - 56 с.

5. Вучымся думаць пра сябе і іншых: кн. для чытання і разважання (для пач. шк.) / агул. рэд. Н.І. Эліасберг. -2-е выд., выпр. - СПб.: СпецЛіт, 1999. - 320 с.

6. Шалаева, Г.П. Бяспечная вуліца / Г.П. Шалаева. - Масква: Эксмо, 2007. - 32 с.



7. Якавенка, Л.В. Дзецям аб бяспецы дома / Л.В. Якавенка. - Масква: Тарнада, 2009. - 28 с.


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка