Прававое рэгуляванне экалагічнай экспертызы




Дата канвертавання21.03.2016
Памер58.31 Kb.
ПРАВАВОЕ РЭГУЛЯВАННЕ ЭКАЛАГІЧНАЙ ЭКСПЕРТЫЗЫ
Пераход да рынкавай эканомікі непазбежна прывядзе да імкнення вытворцаў атрымліваць найбольшы прыбытак, у тым ліку - за кошт эканоміі на прыродаахоўных выдатках, у абыход указанняў дырэктыўных органаў. Таму неабходна стварыць такія ўмовы, якія сталі б эканамічна невыгоднымі адмоўнаму ўздзеянню на прыроду і нерацыянальнаму прыродакарыстанню. Важны крок у гэтым накірунку - стварэнне і ўдасканаленне прававых асноў для правядзення экалагічнай экспертызы.

Экалагічная экспертыза з'явілася ў Беларусі ў 80-ых гадах. Першапачаткова развіццё яе насіла даволі стыхійны характар. Адсутнічала прававое рэгуляванне грамадскага ўдзелу ў экалагічнай экспертызе, не былі дакладна пазначаны мэты і задачы самой экспертызы, адсутнічалі інструкцыі па яе правядзенню. Першым дакументам, які ўнес некаторую пэўнасць, стала пастанова Ўрада БССР 1988 г., у якой гаварылася, што правядзенне экалагічнай экспертызы ўскладаецца на Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя, у сістэме якога з гэтага часу стала функцыянаваць Спецыялізаваная інспекцыя па дзяржаўнай экалагічнай экспертызе праектаў.

Правядзенне абавязковай экалагічнай экспертызы ў Рэспубліцы Беларусь (далей РБ) было заканадаўча замацавана прыняццем Законаў "Аб дзяржаўнай экалагічнай экспертызе" ад 18 чэрвеня 1993 № 2442-XII і "Аб занясенні змен і дапаўненняў у Закон РБ "Аб дзяржаўнай экалагічнай экспертызе" ад 14 ліпеня 2000 г. N 419-З, якія вызначылі яе мэты, парадак арганізацыі і правядзення, правы і абавязкі старон, парадак абскарджання заключэнняў і разгляду спрэчак, а таксама адказнасць за парушэнні заканадаўства.

Дзяржаўная экалагічная экспертыза (далей ДЭЭ) ажыццяўляецца ў адпаведнасці з распрацаванымі ў выкананне прынятага ў 2000 г вышэйназванага Закона інструкцыямі "Аб парадку правядзення ацэнкі ўздзеяння на навакольнае асяроддзе запланаванай гаспадарчай і іншай дзейнасці ў Рэспубліцы Беларусь" ад 17 чэрвеня 2005 № 30 і "Аб парадку правядзення дзяржаўнай экалагічнай экспертызы ў Рэспубліцы Беларусь" ад 11 мая 2001 г. №8.

У 2009 годзе прынята новая рэдакцыя Закона "Аб дзяржаўнай экалагічнай экспертызе" ад 9 лістапада 2009 г. № 54-З. Гэты Закон з'яўляецца асноўным нарматыўным прававым актам, які рэгулюе адносіны ў вобласці правядзення дзяржаўнай экалагічнай экспертызы і накіраваны на забеспячэнне экалагічнай бяспекі пры рэалізацыі праектных рашэнняў, прадугледжаных праектнай або іншай дакументацыяй па запланаванай гаспадарчай і іншай дзейнасці.

Дадзеныя Законы накіраваны на рэалізацыю канстытуцыйнага права грамадзян РБ на спрыяльнае навакольнае асяроддзе праз папярэджанне негатыўных уздзеянняў гаспадарчай і іншай дзейнасці на навакольнае прыроднае асяроддзе. А таксама адказваюць пастулатам, абвешчаным у артыкулах 34, 44, 46 Канстытуцыі РБ.

Што датычыцца адказнасці за парушэнне заканадаўства аб экалагічнай экспертызе, то назіраюцца некаторыя супярэчнасці і прабелы. Сярод злачынстваў супраць экалагічнай бяспекі і прыроднага асяроддзя, прадугледжаных раздзелам 26 Крымінальнага кодэксу РБ можна вылучыць толькі артыкулы 265, 266, 268, якія датычацца пытанняў правядзення экалагічнай экспертызы. У Кодэксе аб адміністрацыйных правапарушэннях сярод падобных - артыкулы 15.3 і 15.61.

Саставы правапарушэнняў, якія паказаны ў артыкулах вышэйназваных Кодэксаў амаль ідэнтычныя. Таму, улічваючы сапраўдны глабальны экалагічны крызіс і цяжар наступстваў экалагічных злачынстваў, можна казаць аб скасаванні артыкулаў у Кодэксе аб адміністрацыйных правапарушэннях з мэтай узмацнення адказнасці за падобныя злачынствы.

Варта адзначыць, што ў вобласці экалагічнай экспертызы таксама могуць ужывацца матэрыяльная і грамадзянска-прававая віды адказнасці, зыходзячы з заканадаўчага досведу краін Садружнасці. Аднак у нашым заканадаўстве дадзеныя пытанні яшчэ не замацаваны. У першым выпадку могуць прыцягвацца службовыя асобы, эксперты экалагічнай экспертызы, кансультанты экалагічнай экспертызы і іншыя працаўнікі, па віне якіх органы экалагічнай экспертызы і заказчык дакументацыі, падлеглай экалагічнай экспертызе, панеслі выдаткі ў сувязі з пакрыццём нанесенай шкоды, прычыненай неправамернымі дзеяннямі ў галіне экалагічнай экспертызы. У другім выпадку, пакрыцця страт могуць патрабаваць грамадзяне і юрыдычныя асобы, правы якіх парушаны органамі экалагічнай экспертызы і іншымі зацікаўленымі асобамі ў выніку невыканання імі заканадаўства аб экалагічнай экспертызе.

Як след з арт. 5 Закона РБ "Аб дзяржаўнай экалагічнай экспертызе", аб'ектамі ДЭЭ можа з'яўляцца праектная або іншая дакументацыя, т.ч. прадугледжваецца магчымасць экспертызы толькі аб'ектаў, якія адносяцца да планаванай дзейнасці. У выпадку, калі прадпрыемства з’ўляецца дзеючым, аб экспертызе можна казаць толькі калі ў адносінах да дадзенага прадпрыемства рыхтуецца якое – небудзь рашэнне (змена формы ўласнасці, зачыненне, перапрафіляванне і г. д.). ДЭЭ з'яўляецца досыць эфектыўным рычагом рэалізацыі дзяржаўнай экалагічнай палітыкі, якая на дадзеным этапе гаспадарчай дзейнасці чалавека накіравана на паніжэнне ўздзеяння на навакольнае асяроддзе, што мяркуе прывядзенне да новых экалагічных стандартаў усіх выглядаў вытворчай дзейнасці чалавека як запраектаванай, так і дзеючай. Паводле Закона, магчымасць правядзення экалагічнай экспертызы дзеючай вытворчасці адсутнічае.

Сфарміраваная сістэма кіравання экалагічнай сферай у рэспубліцы нядосыць гнуткая і забяспечвае ў першую чаргу галіновыя, а не прыродаахоўныя інтэрасы, паколькі адны і тыя жа міністэрствы сумяшчаюць вытворчыя функцыі з кантролем за якасцю і спажываннем прыродных рэсурсаў. Распрацоўка мерапрыемстваў па ахове навакольнага асяроддзя і рацыяналізацыі рэсурсаспажывання, фінансаванне гэтых мерапрыемстваў ажыццяўляюцца тымі жа міністэрствамі і ведамствамі. Недапушчальна зліццё ў адной асобе суб'ектаў кантролю і кіравання, аднак падобная супярэчнасць працягвае існаваць у экалагічным заканадаўстве.

Калі казаць аб міжнародным экалагічным праве, то ў РБ у галіне экалагічнага заканадаўства вяршэнствам валодаюць нормы міжнародных пагадненняў. Да такіх пагадненняў ставяцца Орхуская канвенцыя аб доступе да інфармацыі, удзеле грамадскасці падчас прыняццяў рашэнняў і доступе да правасуддзя па пытаннях, якія датычацца навакольнага асяроддзя ад 25 чэрвеня 1998 г., Даданні I і III да Канвенцыі аб ацэніванні ўздзеяння на навакольнае асяроддзе ў трансмежным кантэксце, падпісанай у г. Эспо 25 лютага 1991 г., Пратакол па стратэгічнай экалагічнай адзнацы, прыняты на V-ой Канферэнцыі "Навакольнае асяроддзе для Еўропы" (май 2003г.), Кіёцкі пратакол (снежань 1997 г.) і іншыя.

Нараўне з дзяржаўнай праводзіцца грамадская экалагічная экспертыза. Права грамадзян на правядзенне грамадскай экалагічнай экспертызы гарантуецца арт. 12 Закона РБ "Аб ахове навакольнага асяроддзя". Аднак варта адзначыць, што адсутнасць адмысловага закона, які непасрэдна рэгулюе пытанні правядзення грамадскай экалагічнай экспертызы, з'яўляецца істотнай недапрацоўкай сучаснага заканадаўства. Неабходна замацаванне ў адпаведных прававых актах такіх пытанняў, як правы грамадзян і грамадскіх арганізацый (аб'яднанняў) у галіне экалагічнай экспертызы.

Інакш неабходна стварыць адзіны нарматыўны прававы акт "Аб экалагічнай экспертызе", які будзе кансалідуючым па пытаннях правядзення як дзяржаўнай, так і грамадскай экспертыз. Занясенне ў прававыя акты артыкулаў аб складзе экспертных камісій, аб умовах правядзення экспертыз, дыферэнцыяванай адказнасці за розныя правапарушэнні ў вобласці экалагічнай экспертызы з указаннем гэтых правапарушэнняў і іншых артыкулаў дазволіць ліквідаваць прабелы заканадаўства і створыць празрыстую і выразную працэдуру правядзення экалагічнай экспертызы ў нашай краіне, якая адказвае Канстытуцыі і абавязкам, прынятым рэспублікай у рамках міжнароднага супрацоўніцтва.



СПІС ВЫКАРЫСТАНАЙ ЛІТАРАТУРЫ:


  1. Аб дзяржаўнай экалагічнай экспертызе: Закон РБ, 18 чэрвеня 1993 г. N 2442-XII: у рэд. Закона РБ ад 14.07.2000 // Кансультант Плюс: Беларусь. Тэхнологія 3000 [Электронны рэсурс] / ООО «ЮрСпектр», Нац. цэнтр прававой інфарм. Рэсп. Беларусь. – Мінск, 2006.

  2. Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь 1994 года (са змяненнямі і дапаўненнямі, прынятымі на рэспубліканскіх рэферэндумах 24 лістапада 1996 г. и 17 кастрычніка 2004 г.). – Мінск: Амалфея, 2005. – 48 с.

  3. Крымінальны кодэкс Рэспублики Беларусь: прынят Палатай прадстаўнікоў 2 чэрвеня 1999г.: одобр. Саветам Рэсп. 24 чэрвеня 1999 г.: тэкст Кодэкса по састаянні на 18 чэрвення 2008 г. – Мінск: Амалфея, 2008. – с.325.

  4. Міжнароднае супрацоўніцтва// Клімат і мы [Электронны рэсурс].– 2007. – Рэжым доступу: http://science.ng.ru/natural/2001-03-21/1_sun.html. – Дата доступу: 27.11.2009.

  5. Аб дзяржаўнай экалагічнай экспертызе: Закон РБ, 9 лістапада 2009 г. № 54-З // Кансультант Плюс: Беларусь. Тэхнологія 3000 [Электронны рэсурс] / ООО «ЮрСпектр», Нац. цэнтр прававой інфарм. Рэсп. Беларусь. – Мінск, 2009.

  6. Аб ахове навакольнага асяроддзя: Закон РБ, от 26 лістапада 1992 г. № 1982-XII: ў рэд. ад 17 ліпеня 2002 г. № 126-З // Кансультант Плюс: Беларусь. Тэхнологія 3000 [Электронны рэсурс] / ООО «ЮрСпектр», Нац. цэнтр прававой інфарм. Рэсп. Беларусь. – Мінск, 2002.


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка