Перакладная і арыгінальная




старонка3/4
Дата канвертавання14.03.2016
Памер0.52 Mb.
1   2   3   4

17. “Палеская хроніка” і.Мележа складае гонар і славу нац літ, над якой аутар працавау з 1956 да канца сваіх дзен.

«Палеская хроніка» прысвечана сялянскаму жыццю ў першыя паслярэвалюцыйныя гады, калектывізацыі і праудзіва адлюстроувае трагічныя старонкі жыцця у часы вялікага пералому. У цэнтры ўвагі пісьменніка — Палессе, яго родны край, дзе прайшлі гады яго дзяцінства і юнацтва.

У «Палескай хроніцы» шмат замалёвак побыту кура-нёўцаў, традыцыйных абрадаў (каляды, агледзіны, змо-віны, дзявочнік, вяселле). Палешукі, жывучы сярод балот, не страцілі цікавасці да свету. Яны ўмеюць не толькі пра-цаваць, але і адпачываць, радавацца жыццю, спадзявацца на лепшыя дні. Яны кахаюць і ненавідзяць, весяляцца і сумуюць, знаходзяць і губляюць...

Ціхае жыццё куранёўцаў было абуджана рэвалюцыяй і калектывізацыяй. На вачах пачаў мяняцца лад. Па-рознаму аднесліся да гэтых грандыёзных перамен жыхары вёскі. Кожны з іх не да канца зразумеў сутнасць складанай і супярэчлівай рэчаіснасці. Кінуты ў буру сацыялістычных пераўтварэнняў, яны ўсё ж такі змаглі захаваць адметныя і непаўторныя рысы нацыянальнага характару.

I. Мележ у «Палескай хроніцы» паэтызуе, адухаўляе высокія чалавечыя якасці герояў, іх працавітасць, любоў да зямлі. Праўдзіва адлюстроўваючы жыццё палескай вёскі на пачатку нашага стагоддзя, пісьменнік стварыў мас-тацкія вобразы вялікай абагульняльнай сілы. Яму ўдалося так поўна, усебакова і па-майстэрску дасканала расказаць пра палешукоў, што яны зрабіліся цікавымі, запамінальнымі і блізкімі для многіх пакаленняў чытачоў.

Значнае месца ў «Палескай хроніцы» займаюць барацьбіты за «светлае» будучае сялян Апейка, Міканор, а таксама Башлыкоў і Харчоў. Вобраз Апейкі выклікае шмат супярэчлівых думак. Гэта чалавек з народа, які імкнуўся не на словах, а на справе служыць народу. Яму ўласцівы разважлівасць, глыбокае разуменне сялянскага жыцця і сялянскай душы. Трагізм героя ў тым, што ён імкнуўся спалучыць камуністычныя догмы, утапічную веру ў здзяйсненне асноўных палажэнняў калектывізацыі з народнымі догмамі, праўдай жыцця, што, як пацвердзіла рэальнасць, не спалучальна.

У вобразе Башлыкова I. Мележ паказаў тыповага прадстаўніка камандна-бюракратычнай сістэмы, галоўнае для якога — «цвёрда весці сваю лінію», лінію партыі. Чалавек жа, яго душа і ўнутраны свет для прадстаўніка злачыннай улады нічога не значаць. Адарваны ад народа, Башлыкоў як кіраўнік нежыццяздольны. Гэта антыпод Апейкі.

«Палеская хроніка», такім чынам, адлюстроўвае трагічныя старонкі жыцця беларускага сялянства ў часы вялікага пералому



18..творчы шлях танка непаўторны, самабытны. Гэта асоба, сапраўдны волат паэт духу, філосаф і лірык сусв знач-ня. Псеўданім М,Танк упершыню з’яв з вершам “Заштрайкавалі гіганты-коміны”(32). Многія вершы заходнебел пер-ду поўніць героіка-змагарн дух. Матывы прыроды, спаткання вясны, вобразы сонца, світання, дух адраджэння і свабоды шырока выяўл у яго тв-ці. “песня кулікоў”-верш пра зах-бел рэч-ць. Паэт ствар праўдз карціну нар жыцця. Пэўны настрой чакання перамен стварае рэфрэн-падалі голас кулікі, значыць скора вясна…”Спатканне”-дыялог бацькі і сына. Героі гавор пра вясну, новую сяўбу, святло зары. Сын-вязень-пра надзею на лепшае. “На пероне”-рэпартаж з чыгун вакзала.грабежнікі вывозяць скарбы бел зямлі.”Родная мова”…прыкметны маст набытак у нац паэзіі склалі зб-кі Мой каўчэг” і “Эррата “Мой каўчэг – плённы вынік апошніх чатырох гадоў работы паэта. У ягоных вершах заўсёды эстэтыка суладнічае маралі, слова адпавядае музыцы, эмацыянальны жэст – думцы. І свае патрыяршыя восемдзесят гадоў Максім Танк усё той жа майстар, які здзіўляе сваім талентам не адно пакаленне чытачоў.

У апошнія дзесяцігоддзі сваёй творчасці карыстаўся пераважна верлібрам – свабодны верш. Для М.Т. характэрна спалучэнне верлібра з нерыфмаваным, белым вершам. Для вершаў М.Т., напісаных верлібрам, характэрна спрэнсаванасць думкі, набліжанасць да афарыстычнасці. Аўтарская думка заснавана на лаканічных выслоўях, якія і падводзяць да вываду. Узорам танкаўскага верлібра можа служыць верш “Ты толькі намёк на чалавека...”.вялікую мастацкую ролю ў гэтым вершы заклікаюць паўторы і разважная інтанацыя, якія надаюць думцы завершанасць, што падкрэсліваецца двухрадковай страфой.




19..У 12 год быу надрук. 1ы верш у газеце“Наш працаунік”-ты мой брат. У 1930-1ы зб. “Росквіт зямлі”.У к.30ых і пач. 40ых паэзія вызнач. высокай паэт. культ., філас. Роздумам.У в.“Мая бесядзь”(40г)паэт выяул. свой эстэтыч. ідэал,свае аднос. да творчасці,да назнач. паэта і яго паэзіі(легенда пра птушку).

У гады ВАВ ствар. цэлы цыкл пра подзвіг бел.нар. Вершы-балады: “Млынар”, “Ліст з палону”,“Над брацкай магілай”-сцэна пахав. воіна.

Знач. этапам у творч. развіцці-пасляваен. гады. Творч. вызнач. глыб. філ. зместам, патрыят.1ыя тв. пераклік з ваен. тэмат.: паэма“Дом№24”.Да філ. цыклу аднос. в. “Я хаце абавяз прапіскаю”.

У 1965 годзе А. Куляшоу напiсау цыкл вершау, аб'яднаных агульнай назвай "Маналог". У вершах "Маналога" - роздум паэта аб маральным абавязку людзей прерад памяццю, аб непераможнай сiле прауды i справядлiвасцi, аб значэннi творчасцi у жыццi грамадства, аб адазнасцi творцау перад часам i людзьмi. У лiрыцы А. Куляшова 60 - 70-х гадоу выявiлiся вялiкiя духоуныя мажлiвасцi чалавека - прага дзейнасцi, адчуванне сваёй асабiстай велiчы i вартасцi, адказнасць за "цяжкую пасаду паэта", за лёс Айчыны, разуменне сутнасцi гiстарычных падзей i агульнай сувязi з'яу. Аутар пiша паэмы "Цунамi", "Варшаускi тракт", "Хамуцiус", у якiх перадае самаадчуванне чалавека у наш трывожны, навальнiчны век, яго барацьбу за будучае без вайны, за чыстае паветра i ваду, за ачалавечанне свету, за усеагульнае шчасце..

Цунамі”68г.-востра паустала праблема бар. за выжыв. На самароб. пірозе двое пакід. чалавеч. цывіліз.Яны хоч. выпраб.свае пачуц., але пераконв., што выпраб. непасільныя. Цун.–не толькі падвод. землятрус, але і дух. стрэс у грам-ве к20ст. Яны прых да высн.,што усял. існав па-за межамі грам.-міраж. прадчув. аутара было своечас.(чарнобыль),толькі прыч. бедства стау чарноб.атам.

Паэма Аркадзя Куляшова "Сцяг Брыгады”Алесь Рыбка - галоуны герой паэмы . ідэя твора- сцвярджэнне вернасці свайму абавязку перад радзімай. На вернасць праходзяць праверку ўсе героі, сімвалам яе з’яўл вынесены з поля бою сцяг брыгады. Аўтар узнавіў у творы складан псіхалаг калізію. На шляху з акружэння паўстае бацьк дом.(праблема выбару-Ворчык, якога расстралялі).Гэта адзін з лепш ліра-эпічн твораў ВАВ.




20. П.Панчанка-адзін з самых шчырых, псіхалагічных сучасн паэтаў, ён валодаў рэдкім дарам вельмі канкрэтна, падрабязна, з увагай да дэталяў расказаць пра сябе і пра час. Як тален паэт ён заяв пра сябе ўжо на раннім этапе тв-ці, у 30-я гг. першы зб-к “Упэўненасць”(38) прасякн жыццесцв-м аптым-м.ён улюбёны ў свій край, хвалюецца за лёс Айчыны, бацьк зямлі. Уражвае верш “Журавы”(39)-плач журавоў-трывога і боль.хваляванне, што многія птушкі як і людзі не вернуцца пасля вайны.

Цеплыня, сардэчнасць, чуйнвсць да хараства родн прыроды, любоў да радзімы-псн рысы лір героя Панчанкі 30-х гг. У гг ВАВ –ваяваў на многіх франтах, дзе думаў пра радзіму. Верш “Краіна мая”-прысяга радзіме, ён гатовы ахвярав сваёй краіне. “Кожны з нас прыпасае…”-пра цяжк падзеі 41г.трап на радзіму, убач як яна зруйнаваная. “Сінія касачы”-успамін вяртае ў маленства, да матчыных песень. Паэт назаўс захав вобраз любім кветак-сімвал хараства родн краю. Заклік да змагання.

У 44г-апын у Іране(“Іранскі дзённік”) гэта вялікая нізка вершаў прасякн патрыят пачуц.верш “Сустрэча з бярозай”-у іране сустрак бярозу, і тады нарадж настальг пачуцці пра родны край.

Пасляв час-склад прабл часу. Неспакой, грамадз усхвал-ць за лёс народа, трывога за родную прыроду, будучыню чал-ва-асн матывы 60-90 гг.”Белыя яблыкі”-гімн малад-ці і ках-ню. Яблын квецень увасабляе усё светлае і радаснае ў жыцці. “Мала сказаць ненавіджу”-заклік да актыўн грамадз пазіці. Хвал-не пра лёс моладзі прасякн верш “ратуйыце нашы душы”. Паэт устурбав, што маладых не навучылі ні працав, ні хлеба шкадав. Заклік ратав моладзь, бо ад яе залеж будуч.



Паэт не можа змір, што занадта многа на зямлі жорсткасці. “Чалавечнасць”(звяртаецца з парадай дапамагаць).



21. Я.Брыля часта называюць лірыкам, апавядальнікам, паэтам, субяседнікам, кніжнікам, вязнем цітат, мэтрам. Гэта мастак са сваеасаблівым успрыманнем рэчаіснасці свету чалавека. Творч. яго вызначаецца глыбіней зместу лірызмам, праудзівасцю, багаццем жанрау. Творы першых пасляваенных 10ці годзяу гэта праблема развіцця зах. бел.вескі.

У адным з ранніх апавяданняў «Марыля»пісьменнік асуджае бесчалавечнасць, уладу цемры і ўласніцтва вясковых багацеяў Жукоў. У цэнтры апавядання — нялёгкае жыццё і трагічная смерць Марылі. Стаўшы нявесткай у сям'і Жукоў, сірата з далёкай вёскі зведала ганьбу, папрокі, пабоі, непасільную працу. «Без пары нарадзіўшы малое», Марыля памерла. Пасля смерці нявесткі распачапі суд з Мікітам (братам Марылі) за зямлю — паўтары дзесяціны Марылінага пасагу. Падкупіўшы лжывых сведкаў (Чыжэўскага, Лустачка, Антося Гаваку), кулак адсудзіў зямлю ў бедняка. Такі фінал апавядання гучыць як абвінавачванне свету ўласніцтва, як выкрыццё звярынай прагі да нажывы.

Падзеям Вялікай Айчыннай вайны прысвяціў Я. Брыль зборнікі «Нёманскія казакі», зрубе», раман «Птушкі і гнёзды». У сааўтарстве з А. Адамовічам і У. Калеснікам напісаў дакументальную кнігу «Я з вогненнай вёскі...», на старонках якой змешчаны ўспаміны бацькоў, маці, дзяцей пра здзекі фашыстаў-нелюдзяў.

У апавяданні «Маці”- грамадзянскі і чалавечы подзвіг жанчымы-маці. Шмат гора зведала на сваім шляху: парабкоўства, смерць мужа, вайну, трывогу за двух старэйшых сыноў Уладзіка і Сцяпана, якіх выгнала з хаты вайна, і малодшага Васіля. У цяжкую для іх часіну ў хаце маці знайшлі кавалак хлеба, шклянку малака і мацярынскую пяшчоту знясіленыя палонныя, што ўцяклі з фашысцкага лагера. За гэты ўчынак маці расплачваецца жыццём. Апошні шлях жанчыны «ад роднай хаты да свежай ямы ў лапухах» асацыіруецца з пакутлівым шэсцем Ісуса Хрыста на Галгофу, шэсцем да несмяротнасці.

Дзеянне ў апавяданні «Мamento mori» (з лацінскай — думай пра смерць) адбываецца ў 1943 г. На адным з перагонаў Беларускай чыгункі ўзарваўся фашысцкі эшалон. Праз дзень карнікі сагналі жыхароў адной з навакольных вёсак у адрыну і спалілі. Ад смерці мог бы ўратавацца стары вясковы пячнік, якога пазнаў зондэрфюрэр (пячнік некалі ўдала змайстраваў у камендатуры пліту і галанку). Але ён не прыняў выратавання, Ў рамане «Птушкі і гнёзды», шмат у чым аўтабіяграфічным, праз вобраз цэнтральнага героя Алеся Руневіча расказваецца пра тых, хто ў цяжкія для Бацькаўшчыны часы верыў у перамогу над ворагам і рабіў усё для хуткага надыходу вызвалення.(сучаснае і мінулае:да палону Алеся-думкі пра радзіму, і шлях дадому




22. МАКАЁНАК АНДРЭЙ (1920-1982) - народны пісь-меннік Беларусі, драматург.

Творчасць А.М. выдатная з’ява бел. драматургіі 2-ой паловы 20 ст. Ен узняў беларускую п’есу на высокі ідэйна-эстэтычны узровень, паглыбіў у ёй мастацкі канфлікт, пашырыў жанрава-стылевыя магчымасці драматургічнага пісьма, ярка сцвердзіў крытыцызм мыслення, маральную прынцыповасць у ацэнцы з’яу рэчаіснасці. «Пагарэльцы» 1980 сучасная і вострапраблемная пъеса.(рэпрэсіі 30-х гг, зместам паказ, якія сумн вынікі мела знішч-не разумн, адукав, сумлен прац-коў, замена іх прыстас-мі і невукамі. Герой-Ухватаў пасля землятрусу-высок пасада, невуцтва і прыстас-ва. Пагар-мі стануць усе, хто не адкрыў дзвярэй сумлен людзям).

3 імем Андрэя Макаёнка звязваюць пачатак новага этапу ў развіцці беларускай сатырычнай камедыі. Першай такой камедыяй стала п'еса «Выбачайце, калі ласка!». (праблемы фальсіф-цыі(моцкін), слабахар-ць і баязлів-ць(Гарошка), бар-ба за справ-ць(Ганна), некампет-ць кір-ва ў калгасе(Калібераў), тэма калгасн жыцця).

Трыбунвл”-трагікамедыя(гераізм бел народа у гг ВАВ, герой Цярэшка Калабок-патрыёт, праблема выбару_атрымаў даруч-не ад партызан, і павінен быў маўчаць, сям’я лічыла яго здраднікам, асабліва сынВалодзька)



«Зацюканы апостал» — трагікамедыя прысвечана праблеме бацькоў і дзяцей. У ёй выкрываюцца эгаістычны побыт, бяздушнасць і амаральныя адносіны паміж людзьмі ў сям'і і грамадстве. камедыі-рэпартажу «Таблетку пад язык» (тут уздымаюцца праблемы перабудовы жыцця вёскі)


23. Народны пісьменнік Беларусі Іван Шамякін належыць да пакалення пісьменнікаў, маладосць якіх была апалена і загартавана вайной. Магчыма, па гэтай прычыне большасць яго твораў так ці інакш звязана з падзеямі Вялікай Айчыннай вайны. Тэме вайны прысвечаны аповесці "Помста", "Гандлярка і паэт", "Ахвяры", раманы "Глыбокая плынь", "Снежныя зімы", "Сэрца на далоні", пенталогія "Трывожнае шчаеце". Ваенныя падзеі ў рамане "Сэрца на далоні" паказваюцца ў рэтраспектыўным плане. Героі яго — доктар Яраш, пісьменнік і журналіст Шыковіч, дачка падпольшчыка Савіча Зося — змагаюцца супраць дэмагога і кар'ерыста Гукана за аднаўленне праўды і справядлівасці ў дачыненні да дзейнасці падполля і яго ўдзельнікаў, за рэабілітацыю імён адважных патрыётаў, выкрыццё сапраўдных здраднікаў. 2 планы:ваенны і сучасны, якія выраш праблемы праўды мінулага(гукан) і сучасн, адносіны паміж пакаленнямі, чалавек як асоба, гум-зму.асн сюж лініі-асэнсав-не чалав падзення мужных людзей і гісторыя кір-ка падполля, які аб’яўлены здраднікам. Сэрца на далоні-сімвал даверу да чал, сімвал гр-ва, пазбаўленага страху і падазр-ці, шчырасці і адкрытасці, дабрыні.

У цэнтры ўвагі пенталогіі "Трывожнае шчасце" — лёс пакалення, што прайшло праз цяжкія ваенныя выпрабаванні і засталося верным сабе і суровай жыццёвай праўдзе 1 “Непаўторн вясна”(прабл вернасці, юнацк макс-зму, стан-не адносін паміж пятром і Соняй, рэўнасці), 2.”Начныя Зарніцы”(. Жанчына і вайна, выпрабавне на смеласць), 3”Агонь і снег”(мар сталення, выпраб-не ўчас вайны, вернасці і здрады, 4 Пятро паранены, сустр Соні і Пятра, 5 “ Мост”(жыццё пасля вайны, праблема пасляваен жыцця).



раман “Злая зорка” (1991). “напісана з сацыяльна-публіцыстычным і гуманістычным пафасам. Праз лёсы сем’яў Пустаходаў і Пыльчанкаў празаік раскрывае драматызм быцця беларускага народа. Сцэна вяселля Глеба Пустахода і Ірыны Пыльчанка, з якой пачынаецца раман, набывае трагедыйнае гучанне. Замест вялікай радасці жыцця прыйшла бяда. Чарнобыль зрабіў людзей выгнаннікамі.( праблема раскіданага гнязда, праблему маральнага Чарнобыля. У рамане Шамякін часта паказвае кабінеты партыйных і савецкіх кіраўнікоў, (Міхайлавіч Сінякоў і яго стрыечны брат Лявонцій Мікалаевіч, кіраўнік рэспубліканскага ўзроўню.)

Не выпадковай тэматычнай лініяй з’яўляецца ў рамане вайна ў Афганістане. Старэйшы сын Пыльчанкаў загінуў на афганскай зямлі Праблемы маральнага самазнішчэння, бездухоўнасці сучаснага грамадства выдатна раскрывае І. Шамякін у кнізе прозы “Сатанінскі тур” (1995), якую склалі пяць аповесцяў. Усе яны вострасюжэтныя, сучаснасць малюецца цёмнымі фарбамі, якія нярэдка згушчаюцца да плакатна-гратэскавых. Пісьменнік выяўляе ўсю жахлівасць маральнай дэградацыі нашага грамадства, дзе пануе ўлада долара, усталёўваюцца воўчыя прынцыпы выжывання, абясцэньваецца чалавечае жыццё.

Ганебныя з’явы рэчаіснасці паказаны ў аповесці “Сатанінскі тур” (1993), дзе праз вобраз авантурыста і прайдзісвета, арганізатара турпаездкі Лёні Узёнтка паказана маральнае падзенне чалавека, які стаў служкаю сатаны, бо выракся сваёй чалавечай існасці.



24. Вайна наклала глыбокі адбітак на творчасць В.Быкава, які прыйшоў у літаратуру з жаданнем расказаць пра жахі яе ад імя цэлага пакалення ад імя тых, хто загінуў, не вярнуўся з вайны. Галоўная тэма франтавое жыцце партызанскае і падпольная барацьба бел народа супраць фашыстау.

Станоўчыя героі ў большасці твораў пісьменніка ў жорсткіх умовах вайны трапляюць у такія сітуацыі, калі неабходна праявіць мужнасць, непакорнасць. Для іх паняцці чалавечай сумленнасці, справядлівасці, адказнасці перад людзьмі вышэй за жыццё. Партызан Сотнікаў (аповесць «Сотнікаў») умеў змагацца з ворагам да апошняй хвіліны. Для яго «важна было жыць, калі ён быў .камандзірам у арміі, калі ад яго турбот і ўмельства залежалі жыцці людзей». Трапіўшы ў палон да паліцаяў, ён ужо зайздросціў тым салдатам, якія знайшлі свой канец на шматлікіх палях баёў. Ідучы на смерць, ён думае пра тое, што можна зрабіць, каб вырваць з рук фашыстаў вяскоўцаў, арыштаваных за дапамогу партызанам. Настаўнік Алесь Мароз (аповесць «Абеліск»), свядома ахвяруючы жыццём, аддаў сябе ў рукі ворагаў, каб духоўна падтрымаць сваіх вучняў і выкрыць хлусню акупантаў. Дзеяннямі Сотнікава, Мароза, Іваноўскага В. Быкаў сцвярджае, што ў аснове іх подзвігаў — свядомасць самаахвяравання, без якой было немагчыма выстаяць у бязлітаснай барацьбе.

В. Быкаў выкрывае псіхалогію здрадніцтва такіх, як Аўсееў і Пшанічны з «Жураўлінага крыку».(глечык-нясмелы і маўкл, зважлівы да старэйш, умеў слухаць другіх, Свіст-вясёлы і добры чал, умее падняць настрой,)

У аповесці В. Быкава «Знак бяды», адзначанай Ленінскай прэміяй (самай ганаровай узнагародай у краіне), вайна паказана праз успрыняцце яе мірнымі жыхарамі, для якіх уласны хутар становіцца месцам здзекаў і гвалту. У рэтраспектыўным плане ў аповесці паказваецца перадваеннае жыццё, перыяд масавай калектывізацыі на Лепельшчыне.(у цэнтры не салдаты, а прост людзі, -Пятрок і Сцепаніда, у адносінах да зямлі-высок мар якасці герояў, мёртвы жаваранак-знак бяды)



Трагічная тэма сталіншчыны і калектывізацыі знайшла шырокае адлюстраванне ў аповесцях «Аблава(Хведар Роўба, якога раскулачвалі, жорста-з ног малой Волечкі здзёрлі валёнкі,у высылцы паміраюць жонка Гануля і Волечка. Сын Міколка вельмі змяніўся са школьных гадоў, у канцы аповесці ўзначальв аблаву на бацьку, які захлын у багне-бесчалав-ць)




25Караткевічнар. у ,паэт,празаік, драмат.,крытык,гісторык. Творы яго прасяк. люб. да бел. мінуущ. і мовы.Творч. адмет.у бел. літ.Сюж. і вобр. Яго кніг вылуч.на фоне традыц. сял. тэматыкі.Ён першы распрац. тэму нацыян. гіст.У творах-высокае уяулен. пра чал.і яго прызванне.Паэзія вызнач. Рамантычнасцю, узнёсл, глыб. зместу, філасафіч. 4зб. вершау “Матчына душа”, “Вячэрнія ветразі”, “Мая іліяда”, “Быу,ёсць, буду”-тэмат.(вершы Дзяўчына пад дажджом-прабл экалогіі, забрудж прыроды, лір-рамант верш, “Мой век”-філас верш, асэнс пражытага, трагічнага, бо шмат было войнаў, але былі сапраўдн героі,”Снягір”- патрыят тэмат, радзімы,).Прозай даказау,што наша мін. багатая і разнаст. ”Дзікае паляв кар. Стаха” Плённа прац. К. і як драматург: “К.Калін.”. Раман У.Караткевiча "Каласы пад сярпом тваiм" (1968)прысвечаны адной з гераiчных старонак беларускай гiсторыi-перыяду падрыхтоукi паустання 1863г. Раман складаецца з дзвюх частак.У першай ("Выйсце крынiц")даецца кароткая характарыстыка палiтычнага i грамадскага жыцця напярэдаднi рэформы 1861г.апiсваецца голад Беларусi.Акрамя таго,расказваецца пра дзiцячыя i юнацкiя гады князя Алеся Загорскага. Бацькi аддаюць яго на "дзядзькаванне"-выхаванне у сялянскую сямью Кагу тоу.Такое выхаванне зблiзiла Алеся з простымi людзьмi,народным жыццём,мовай беларусау iiх традыцыямi.Можа,по гэтай прычыне сваю прамову у дваранскiм клубе князь гаворыць па беларуску.Другая кнiга ("Сякера пры дрэве")расказвае пра вучобу Алеся у Пецярбургскiм унiверciтэце,удзел у пад польнай арганiзацыi "Агул",пра сустрэчы з К.Калiноускiм,пра сялянскае паустанне на чале з Корчакам.Дзеянне рамана завяршаецца у 1861г.,калi цар адмянiу прыгоннае права. Алесь-адзiн з прадстаунiкоу прагрэсiуна настроенай шляхты.Яшчэ да адмены прыгоннага праваён дае волю сваiм сялянам.У вобразе Алеся увасоблены лепшыя рысы грамадска-культурных дзеячау мiнулых часоу, Сваю увагу пiсьменнiк канцэнтравау на наступных асноуных напрамках. Па-першае,гэта мастацкi аналiз побыту, сацыальна-палiтычнай атмасферы жыцця прыдняпроускага дваранства,перадавых (Вежа) i рэакцыйных (Кроер) яго плыней,якiя у многiх вызначалii поспехi, i няудачы паустаушых сялян, па-другое, гэта прыход да паустання 1863г. прадстаунiкоу перадавога бел.i польскага дваранства (сюжэтная лiнiя прадстаулена Загорскiм, Калiноускiм i Серакоускiм);па-трэцяе,перарастанне неасэнсаваных стыхiйных выступленняу сялян у арганiзаваную барацьбу супраць прыгнятальнiкау (распрацоука вобразау тут вядзецца па лiнii Кагуты-Корчак);па-чацвёртае,паказ жыцця высокiх палiтычных колау.

Чазенія” ( светлы і радасны гімн жыццю, прыгажосці, каханню.Будрыс севярын, Гражына, якую ён параўн з чазеніяй-дрэвам, якое жыве мала і сваім жыццём рыхтуе спрыяльн умовы д/існавання)

Ладдзя роспачы”(падзеі ў Рагачове ў 16 ст, герой гервасій Выліваха за грахі аказ на тым свеце, гуляе ў шахматы са смерцю і выйгравае, У алегар вобразах-гтсторыя нашага народа, зямлі.


26. У пасляваенны перыяд у л-ры актыўна працуе некалькі пісьменніцкіх пакаленняў. Прадстаўлена адзінкамі старэйшае пакаленне “нашаніўцаў” і “маладнякоўцаў-узвышанцаў” (Я.Колас, М.Лынькоў, К.Крапіва, М.Лужанін). Пакаленне франтавікоў (І.Шамякін, І.Мележ, П.Панчанка, А.Куляшоў, М.Танк, Я.Брыль, В.Быкаў, І.Навуменка, А.Макаёнак і інш.). Філалагічнае пакаленне( Р.Барадулін, Я.Сіпакоў, Н.Гілевіч, Г.Бураўкін, А.Вярцінскі, В.Адамчык, І.Пташнікаў, І.Чыгрынаў, В.Зуёнак, М.Стральцоў, інш.).. Да іх можна аднесці таксама А.Адамовіча, у якога не было франтавога вопыту. Умоўная назва пакалення – з-за філалагічнай адукацыі. Пісьменнікаў таксама называюць “дзецьмі вайны”, у гэтым выпадку далучаецца яшчэ некалькі прозвішчаў – В.Казько (1940 г.н.), У гэтых двух пакаленняў павышаная ўвага да падзей В.А.в.

Да тэмы дзеці і вайна ў нацыянальнай л-ры першым звярнуўся К.Чорны (раманы “Пошукі будучыні”, “Млечны шлях”). Пісьменнік увёў у л-ру філасофска-сімвалічныя вобразы украдзенага маленства і вялікага злодзея.



І.Пташнікаў апав “Алёшка”(тэма дзеці і вайна, праблема ранняга сталення, страч дзяц-ва, адказнасці дзяцей у гэты час(алёшка нясе на пошту пісьмо бацьку, шкадуе маці).

Апов “Тартак”(надзея насты, што выжывуць і яе дзеці і уся вёска, алёшка-самы маленькі).

М.Стральцоў “Адзін лапаць адзін чунь.(праблема суровасці пасляваен жыцця, страч вайной маленства. Хлопчык іванка, які жыве у бядацкіх умовах з азлобленай маці і добрым дзеду Міхалку).

Я.Сіпакоў “Крыло цішыні”.(пасляваен жыццё на вобразе вёскі. Прабл апален маленства, выхав-ня(ясік і гацыла, які не умее чытаць), прабл адзінок старасці(дзед сянчыла)…Крыло цішыні-сімвал душ мудрасці, супак-ці, спрадвечн болю, а часам і роспачн крыку ў абарону ўсяго добрага у свеце.

Балады Сяўба(прысвеч партыз-цы), Урок(прысв мужн-ці наст-ка, як расстрал са школьн-мі), Мячык.

І.Чыгрынаў апав “Бульба”(тэма дзяц-ва, апален вайной, прабл абяздолен мал-ва, вялік стратаў на вайне(дзеці каля вогнішча з салдатамі). За 100 км на абед(прабл голаду у час вайны,)

В.Казько “Суд у слабадзе”(тэма сіроцтва, мар суд над былым, у цэнтры-Лецечка)У паэзіі тэма абпаленага вайной маленства найшырэй прадстаўлена творамі Р.Барадуліна (вершы “Палата мінёраў”, “Труба”, “Стэарынавая свечка”, “Жароўня”, “Хлебнічак”, “Цялушка”, паэмы “Трыпціх”, “Блакада”). У 1-м зб. “Маладзік над стэпам” (1959) быў змешчаны верш “Бацьку”, якім паэт распачынаў гаворку пра жыццё бязбацькавічам (бацька паэта загінуў у партызанах).

Гэтая ж тэма – у в. “Труба”. Барадулінская “Палата мінёраў” паўстае сімвалічна-абагульненым вобразам пакалення дзяцей вайны.

У Р.Барадуліна хата – матчына (першая паэма “Трыпціх”).


27чал і прырода-адна з гал тэм суч бел прозы. Бел пісьм-кі з гуманіст пазіцый выступ у абарону родн зямлі, не прымаюць варварства, рабавання, спусташ-ня навак свету. Матыў адвечнай повязі чал з прыродай праходзіць праз творы А Жука”Паляванне на апошн жураўля”, В Казько “Хроніка…”,
1   2   3   4


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка