отечественная история




старонка1/2
Дата канвертавання22.04.2016
Памер332.32 Kb.
  1   2

07.00.02 – отечественная история


Приказ Высшей аттестационной комиссии Республики Беларусь от 10 декабря 2007 г. № 209

Тлумачальная запіска

Мэтай праграмы-мінімум па гісторыі Беларусі з’яўляецца прафесійная падрыхтоўка навукова-педагагічных работнікаў. Важнае значэнне мае таксама фарміраванне спецыяліста як сацыяльна актыўнай, творчай асобы. Аспірант павінен вучыцца вырашаць вучэбна-выхаваўчыя, навуковыя задачы, аналізіраваць мінулае, арыентавацца ў сучасным жыцці, быць патрыётам сваёй краіны.

Аспірант, які рыхтуецца да сдачы кандыдатскага экзамену па курсу гісторыіБеларусі павінен ведаць:


  • Прадмет гісторыі Беларусі як навукі, яе месца ў сістэме сацыяльна-гуманітарных ведаў, сувязь са спецыяльнымі гістарычнымі навукамі;

  • Этапы гістарычнага развіцця Беларусі, падзеі, з’явы, даты, імёны, паняцці і заканамернасці, якія характэрны для пэўных перыядаў і адносяцца да палітычнай, сацыяльна-эканамічнай гісторыі, гісторыі культуры, этнічных працэсаў, а таксама да міжнародных аспектаў айчыннай гісторыі;

  • Гістарыяграфічныя і дыскусійныя аспекты ўсіх асноўных праблем, якія разглядаюцца ў курсе айчыннай гісторыі, сучасныя навуковыя канцэпцыі, якія датычацца мінулага Беларусі.

валодаць:

  • Вопытам аналізу вучэбнай, навуковай, навукова-папулярнай, грамадска-палітычнай літаратуры, выкарыстання сучасных тэхналогій атрымання новых ведаў у галіне гісторыі Беларусі;

  • Методыкай самастойнай працы з крыніцамі па гісторыі Беларусі, апрацоўкі інфармацыі і выкарыстання яе ў вырашэнні прафесійных задач;

  • Сучаснай метадалогіяй і методыкай навуковых даследаванняў у галіне айчыннай гісторыі, афармлення атрыманых вынікаў.

умець:

  • Выкарыстоўваць атрыманыя веды па айчыннай гісторыі ў працэсе яе выкладання ў навучальных установах;

  • Прымяняць гэтыя веды пры вырашэнні вучэбна-выхаваўчых і навукова-метадычных задач з улікам узросту і індывідуальна-тыпалагічных адрозненняў навучэнцаў;

  • Абапірацца на веды па гісторыі Беларусі ў арганізацыйна-камунікатыўнай і грамадскай дзейнасці, у працы па павышэнню сваёй кваліфікацыі.

Раздзел І. Старажытная гісторыя Беларусі. Узнікненне і развіццё першабытнага грамадства на беларускіх землях (100 – 35 тыс.гадоў да н.э. – V ст. н.э.).

Тэма 1. Засяленне чалавекам тэрыторыі Беларусі. Жыццё і гаспадарчая дзейнасць людзей ва ўмовах першабытнага гармадства

Пачатак засялення, актывізацыя гэтага працэсу ва ўмовах мезаліта, неаліта, перахода да веку металаў. Старажытныя паселішчы Бердыж, Юравічы. Станаўленне першабытнага грамадства, асноўныя фактары яго развіцця. Пераход да вытворчых формаў гаспадарання – земляробства і жывелагадоўлі,  яго асаблівасці. Зараджэнне раместваў. Першапачатковы абмен. Формы сацыяльнай і грамадскай арганізацыі, сямейна-шлюбныя адносіны. Духоўнае жыццё, вераванні і абрады. Першабытнае мастацтва. Крыніцы і гістарыяграфія па тэме.



Тэма 2. Разлажэнне першабытнага грамадства

Індывідуалізацыя вытворчасці. Сельская абшчына, яе рысы. Сацыяльныя працэсы, складванне перадумоў для ўзнікнення маёмаснай і сацыяльнай няроўнасці, перахода да дзяржаўных формаў. Крыніцы і навуковая літаратура па тэме.



Тэма 3. Развіццё этнічных працэсаў ва ўмовах першабытнага грамадства

Даіндаеўрапейскі перыяд этнічнай гісторыі Беларусі. Археалагічныя культуры перыяда. Рассяленне індаеўрапейцаў. Праблема іх паходжання. Балты і іх археалагічныя культуры. З’яўленне славян на тэрыторыі Беларусі.  Пытанне аб паходжанні славян, лакалізацыі іх культур у навуковай літаратуры.



Раздзел ІІ. Беларусь у раннім сярэднявеччы. Станаўленне і развіццё феадалізма (VI – першая палова ХІІІ стст.)

Сярэднявечча, яго сутнасць, храналагічныя рамкі і перыяды.



Тэма 1. Рассяленне ўсходніх славян на беларускіх землях

Лакалізацыя ўсходнеславянскіх археалагічных культур. “Летапісныя плямёны” дрыгавічоў, радзімічаў, крывічоў. Іх этнічныя рысы, узаемадзеянне з балтамі. Гістарыяграфічныя аспекты.



Тэма 2. Узнікненне і развіццё першых дзяржаўных утварэнняў на беларускіх землях

Дыскусійныя аспекты праблемы. Княствы на тэрыторыі Беларусі (Полацкае, Тураўскае і інш.), іх месца ў палітычнай сістэме Старажытнай Русі. Асаблівасці развіцця дзяржаўнасці ва ўдзельны перыяд. Палітычная карта Беларусі ў ХІ – першай палове ХІІІ стст. Органы ўлады і кіравання. Права. Крыніцы і гістарыяграфія па тэме.



Тэма 3. Сацыяльна-эканамічнае развіццё

Стан і развіццё сельскай гаспадаркі. Узнікненне гарадоў, іх паходжанне і геаграфічнае размяшчэнне. Гарадскія рамёствы, унутраны і знешні гандаль. Грашовая сістэма. Сацыяльныя працэсы. Узнікненне і развіццё феадальных адносін. Шматукладны характар эканомікі. Крыніцы і гістарыяграфія па тэме. Дыскусійныя аспекты.



Тэма 4. Знешнепалітычныя ўмовы развіцця беларускіх зямель

Сувязі са Скандынавіяй, прыбалтыйскім рэгіёнам. Удзел княстваў беларускіх зямель ва ўмацаванні бяспекі Русі, у развіцці сувязей з Візантыяй. Барацьба з крыжакамі, татара-манголамі. Крыніцы і гістарыяграфія па тэме.



Тэма 5. Рэлігія і культура беларускіх зямель

Язычніцкія вераванні. Распаўсюджанне хрысціянства і яго ўплыў на развіццё культуры. Народная творчасць. Узнікненне і развіццё пісьменнасці. Літаратура. Рукапісныя кнігі (Тураўскае евангелле і інш.). Летапісы. Пытанне аб Полацкім летапісу. Асветніцкая і літаратурная дзейнасць Ефрасінні Полацкай, Кірыла Тураўскага і інш. Мясцовыя школы архітэктуры. Жывапіс. Прыкладное мастацтва. Крыніцы і гістарыяграфія па тэме.



Тэма 6. Развіццё этнічных працэсаў у старажытнарускі перыяд

Этнічныя працэсы ва ўмовах існавання Старажытнарускай дзяржавы. Працэс па фарміраванню старажытнарускай народнасці, яго асаблівасці і роля ў этнагенезе беларусаў. Дыскусійныя аспекты праблемы. Значэнне старажынарускага перыяда ў гісторыі Беларусі.



Раздзел ІІІ. Беларускія землі ў складзе Вялікага княства Літоўскага (другая палова ХІІІ – першая палова XVI стст.).

Тэма 1. Утварэнне Вялікага княства Літоўскага (ВКЛ)

Гістарыяграфічны аспект. Асноўныя крыніцы па гісторыі Княства. Развіццё дзяржаўнаўтваральных працэсаў у балтаў і іх уплыў на ўзнікненне ВКЛ. Летапісная Літва, пытанне аб яе знаходжанні і ролі. Узмацненне тэндэнцый да палітычнай кансалідацыі на ўсходнеславянскіх землях. ВКЛ – адзін з цэнтраў “збірання рускіх зямель”. Роль знешняга фактара ва ўтварэнні Княства. Дыскусійныя аспекты ўтварэння княства.



Тэма 2. Станаўленне і развіццё ВКЛ, яго дзяржаўна-палітычны лад

Міндоўг і яго палітыка. Барацьба ў дзяржаве пасля смерці Міндоўга. Аб’яднальная палітыка Віценя, Гедыміна і Альгерда. Шляхі ўваходжання беларускіх зямель ў склад ВКЛ. Тэрытарыяльны рост Княства ў канцы XIV – пачатку XV стст. Дзяржаўна-палітычны лад ВКЛ, яго асаблівасці. Структура органаў улады і кіравання. Заканадаўства, судовая сістэма. Дзяржаўная сімволіка Княства. Ацэнка нацыянальна-этнічнага характара Княства ў навуковай літаратуры.



Тэма 3. Унутрыпалітычнае становішча ў ВКЛ, яго знешняя палітыка

Прычыны ўнутрыпалітычных канфліктаў у дзяржаве. Абвастрэнне ўнутрыпалітычных супярэчнасцей у 40-я – 80-я гады XIV ст. Крэўская унія і яе ўплыў на палітычнае становішча ў ВКЛ. Праўленне Вітаўта. Унутрыпалітычная барацьба ў Княстве ў 30-е гады XV ст., яе характар. Становішча ў ВКЛ у другой палове XV – першай палове XVI стст. Паўстанне М.Глінскага. Мэты і задачы знешняй палітыкі ВКЛ. Войны з Маскоўскай дзяржавай і тэрытарыяльныя страты на усходзе. Барацьба з Тэўтонскім і Лівонскім ордэнамі. Паўднёвы кірунак у знешняй палітыцы ВКЛ. Усталяванне і развіццё сувязей з Польшчай. Крыніцы і гістарыяграфія.



Раздзел IV. Беларускія зямелі перыяду станаўлення Рэчы Паспалітай (другая палова XVI ст.)

Тэма 1. Люблінская унія. Утварэнне Рэчы Паспалітай

Прычыны уніі, яе падрыхтоўка. Лівонская вайна і яе ўплыў на далейшае збліжэнне ВКЛ з Польшчай. Люблінскі сейм 1569 г. і яго рашэнні. Дзяржаўна-палітычнае становішча ВКЛ у Рэчы Паспалітай. Роль Статута 1588 г. у забеспячэнні аўтаномнасці Вялікага Княства. Абвастрэнне становішча ў ВКЛ пасля смерці Жыгімонта ІІ Аўгуста. Спробы аддзялення ВКЛ ад Польшчы. Ацэнкі гісторыкамі Люблінскай уніі, ролі Рэчы Паспалітай у айчыннай гісторыі.



Тэма 2. Станаўленне і развіццё фальваркава-паншчынай гаспадаркі на Беларусі. Гарады Беларусі

Змены ў сельскай гаспадарцы. Развіццё феадальных адносін. Запрыгоньванне сялян. Іх павіннасці. Аграрная рэформа 1557 года і яе рэалізацыя. Юрыдычнае афармленне прыгоннага права. Абвастрэнне сацыяльных супярэчнасцей. Узрастанне ролі гарадоў. Колькасць гарадскіх пасяленняў, іх класіфікацыя. Гарады – цэнтры рамяства і гандлю. Сацыяльны склад насельніцтва гарадоў. Эканамічнае развіццё гарадоў. Развіццё гарадскога самакіравання, яго структура. Роля магдэбургскага права ў жыцці гарадоў. Сацыяльныя канфлікты ў гарадах. Крыніцы і гістарыяграфія па тэме.



Тэма 3. Рэлігійна-канфесійнае становішча на Беларусі

Праваслаўная царква і яе становішча. Рост уплыву каталіцкай царквы. Рэфармацыйны рух, яго асаблівасці і асноўныя плыні. Ідэя царкоўнай уніі, яе прыхільнікі і праціўнікі. Брэсцкі царкоўны сабор 1596 года, яго рашэнні. Узнікненне уніяцкай царквы. Крыніцы і гістарыяграфія па тэме.



Раздзел V. Фарміраванне беларускай народнасці. Культура Беларусі другой паловы ХІІІ – другой паловы XVI стст.

Тэма 1. Фарміраванне беларускай народнасці

 Гістарычныя ўмовы і фактары фарміравання. Тэрытарыяльная аснова беларускай народнасці. Рост этнічнай самасвядомасці насельніцтва беларускіх зямель, формы яе праяўлення. Гісторыя з’яўлення і распаўсюджання назвы “Белая Русь”, яе тэрытарыяльна-геаграфічная лакалізацыя, паходжане. Дыскусійныя аспекты этнагенеза беларусаў. Навуковая літаратура па праблеме.



Тэма 2. Развіццё культуры беларускіх зямель

Умовы і фактары развіцця. Старажытнаруская спадчына і заходнія інавацыі ў беларускай культуры. Рэнесанс на Беларусі, яго ўплыў на культуру. Распаўсюджанне ідэй гуманізма на Беларусі. Кнігадрукаванне, роля Ф.Скарыны у зараджэнні і развіцці кнігавыдавецкай дзейнасці. Друкарні на тэрыторыі Беларусі. С.Будны, В.Цяпінскі, С.Собаль і іх роля ў развіцці кнігавыдавецтва. Дзейнасць І.Федарава, П.Мсціслаўца, братоў Л. і С.Зізаніяў, М.Сматрыцкага. Узрастанне ролі літаратуры ў духоўным жыцці. Мастацтва. Развіццё навуковых ведаў, філасофскай і грамадскай думкі. Школы і школьная адукацыя. Роль канфесій ў яе развіцці. Народная твочасць, асноўныя напрамкі ў яе развіцці. Крыніцы і гістарыяграфія па тэме.



Раздзел VI. Беларусь у ХVІІ – XVIII стст. Нарастанне крызісных з’яў у Рэчы Паспалітай

Тэма 1. Суперніцтва Рэчы Паспалітай з Расійскай дзяржавай у XVII ст. Інтэрвенцыя Рэчы паспалітай супраць Маскоўскай дзяржавы. Вайна Расіі супраць Рэчы Паспалітай у 1632—1634 гг. Казацка-сялянская вайна канца 40-х – пачатка 50-х гадоў, яе прычыны, удзельнікі, характар. Роля казацкіх атрадаў у разгортванні антыфеадальнай барацьбы на беларускіх землях, яе ход. Прычыны паражэння паўстання. Вайны Рэчы Паспалітай з Расіяй (1654 – 1667) і Швецыяй (1655 – 1660). Ваенныя дзеянні на тэрыторыі Беларусі, удзел у іх мясцовага насельніцтва. Андрусаўскае перамір’е 1667 г., яго ўмовы. Крыніцы і гістарыяграфія па тэме. Дыскусійныя аспекты.

Тэма 2. Абвастрэнне ўнутрыпалітычнага становішча ў канцы XVII – сярэдзіне XVIII стст. Барацьба магнацкіх груповак у 1696 – 1702 гг. Уступленне Рэчы Паспалітай у Паўночную вайну. Распаўсюджанне ваенных дзеянняў на беларускія землі. Вынікі вайны для Беларусі, яе уплыў на становішча ў Рэчы Паспалітай. Унутрыпалітычная барацьба ў Рэчы Паспалітай у 20 – 30-я гады XVIII ст., аслабленне каралеўскай улады. Крыніцы і гістарыяграфія па тэме.

Тэма 3. Сацыяльна-эканамічнае развіццё беларускіх зямель

Заняпад эканомікі беларускіх зямель у другой палове XVII – пачатку XVIII стст., яго прычыны. Стан сельскай гаспадаркі. Шляхі пераадолення яе заняпада. Разбурэнні гарадоў і мястэчак. Застой у развіцці гарадскога рамяства і гандлю. Ажыўленне эканамічнага жыцця ў сярэдзіне XVIII ст. Новыя з’явы ў развіцці феадальнай гаспадаркі, спробы яе рацыяналізацыі. Развіццё сялянскай гаспадаркі. Віды феадальнай рэнты. Маёмасная дыферэнцыяцыя сялян. Рост прамысловасці. Актывізацыя гандлёвай дзейнасці. Характар эканамічных змен. Абвастрэнне сацыяльных супярэчнасцей. Актывізацыя барацьбы сялян. Сацыяльныя канфлікты ў гарадах. Крыніцы і гістарыяграфія па тэме.



Тэма 4. Рэлігійна-канфесійнае становішча на Беларусі

Абвастрэнне рэлігійных супярэчнасцей у сувязі з узнікненнем уніяцкай царквы. Умацаванне пазіцый гэтай царквы на беларускіх землях. Барацьба за захаванне праваслаўнай царквы, яе становішча ў Рэчы Паспалітай. Дзейнасць каталіцкай царквы. Пратэстанцкія рэлігійныя аб’яднанні. Распаўсюджанне на Беларусі стараабрадства. Становішча нехрысціянскіх канфесій (іслам, іудаізм). Крыніцы і гістарыяграфія па тэме.



Тэма 5. Падзелы Рэчы Паспалітай. Уключэнне беларускіх зямель у склад Расіі (70 – 90-я гады XVIII ст.).

Прычыны падзелаў. Абвастрэнне унутрыпалітычнага крызісу ў Рэчы Паспалітай ў пачатку  60-х гадоў XVIII ст.. Спробы рэформаў. Дысідэнцкае пытанне. Канфедэрацкі рух. Першы падзел Рэчы Паспалітай. Пачатак далучэння беларускіх зямель да Расіі. Актывізацыя дзяржаўных рэформаў у другой палове 70-х – пачатку 90-х гадоў XVIII ст. Чатырохгадовы сейм і яго рашэнні. Канстытуцыя 3 мая 1791 года. Барацьба кансерватыўных сіл супраць рэформ. Другі падзел Рэчы Паспалітай і далучэне да Расіі цэнтральнай часткі Беларусі. Паўстанне Т.Касцюшкі, яго ўдзельнікі, мэты, характар. Ваенныя дзеянні на тэрыторыі Беларусі. Я.Ясінскі і яго роля ў разгортванні барацьбы ў Літве і Беларусі. Паражэнне паўстання, трэці падзел Рэчы Паспалітай. Далучэнне да Расіі заходняй часткі Беларусі. Крыніцы і гістарыяграфія па тэме. Дыскусійныя аспекты.



Тэма 6. Культура беларускіх зямель

Ускладненне ўмоў для развіцця беларускай культуры. Народная творчасць і яе роля у развіцціі культуры. Стан школьнай асветы. Дзейнасць Адукацыйнай каміссіі і яе роля ў пераходзе да свецкай сістэмы адукацыі. Літаратура. Развіццё архітэктуры і жывапісу. Музычнае мастацтва. Прыгонныя тэатры. Асноўныя напрамкіі ў развіцці палітычнай думкі. Ідэі Асветніцтва на Беларусі. Развіццё навуковых ведаў (М.Пачобут-Адляніцкі, К.Семяновіч і інш.). Агульная ацэнка змен у культурным развіцці беларускіх зямель. Крыніцы і гістарыяграфія па тэме.



Раздзел VІІ. Беларусь у складзе Расійскай імперыі (канец XVIII – сярэдзіна ХІХ ст.)

Тэма 1. Палітычнае становішча беларускіх зямель у складзе Расійскай імперыі

Змены ў сістэме мясцовага дзяржаўнага кіравання і суда. Мэты палітыкі на далучаных тэрыторыях, вызначаныя Кацярынай ІІ. Правы і прывілеі дваранства. “Разбор шляхты”. Падаткі і павіннасці сялян і мяшчан. Канфесійная палітыка. Вайна 1812 г. і лёс Беларусі. Адносіны да вайны мясцовага насельніцтва. Узмацненне палітычнай рэакцыі пасля Венскага кангрэса. Тайныя таварыствы дваранскіх рэвалюцыянераў. Паўстанне 1830-1831 гг. у Польшчы, Літве і Беларусі. Шляхецкая абмежаванасць праграмы яго кіраўнікоў. Зараджэнне рэвалюцыйна-дэмакратычнай плыні ў вызваленчым руху. Змены ў палітыцы царызму ў 30-я гг. Крыніцы і гістарыяграфія па праблеме.



Тэма 2. Сацыяльна-эканамічнае развіццё. Крызіс феадальна-прыгонніцкай сістэмы

Памешчыцкае землеўладанне. Рост фальваркаў і павіннасцей сялян. Развіццё буйнапамеснай прадпрымальніцкай гаспадаркі прыгонніцкага тыпу. Вотчынная прамысловасць. Пачатак прамысловай рэвалюцыі і яе асаблівасці ў Беларусі. Суадносіны дробнай, мануфактурнай і фабрычнай вытворчасці ў канцы 50-х гг. Змены ў галіновай структуры прамысловасці ў 1796 – 1860 гг. Узровень гарадской, купецка-мяшчанскай прамысловасці ў параўнанні з вотчынай. Дынаміка колькасці гарадскога насельніцтва ў канцы XVIII – 50-х гг. ХІХ ст. Асаблівасці саслоўнага і канфесійнага складу гараджан. Прычыны рэформаў Кісялёва, іх сутнасць і значэнне. Асноўныя праявы крызісу фальваркава-паншчыннай сістэмы. Падрыхтоўка да адмены прыгоннага права. Крыніцы і гістарыяграфія па праблеме.



Тэма 3. Культура Беларусі ў першай палове ХІХ ст.

Школьная рэформа 1803 – 1804 гг. Пачатковая і сярэдняя адукацыя. Школьны статут 1828 г. і яго асаблівасці на Беларусі. Вышэйшыя навучальныя ўстановы. Развіццё славяназнаўства і беларусістыкі. Гістарычныя, этнаграфічныя і краязнаўчыя даследванні. Публікацыі беларускага фальклора ў польскім і расійскім друку. Кнігадрукаванне і перыядычныя выданні. Бібліятэкі. Віды і жанры фальклора. Польскамоўная “краёвая” літаратура. Вытокі і станаўленне новай беларускай літаратуры і літаратурнай мовы. Польскі і расійскі тэатр у Беларусі. Спробы стварэння беларускага прафесійнага тэатра. Жывапіс. Архітэктура. Прыкладное мастацтва. Уплыў польскай і рускай культур на культуру беларускага народа. Крыніцы і гістарыяграфія па праблеме.



Раздзел VІІІ. Беларусь у парэформены перыяд  (60 – 90-я гг. ХІХ ст.)

Тэма 4. Рэформы і контррэформы. Асаблівасці палітыкі царызму ў Беларусі

Адмена прыгоннага права ў панскай вёсцы. Ацэнка “Палажэнняў” 19 лютага 1861 г. Асаблівасці рэформы на ўсходняй і цэнтральна-заходняй Беларусі. Рэалізацыя рэформы 1861 г. Рэформа 1867 г. у дзяржаўнай вёсцы. Значэнне аграрна-сялянскіх рэформ для развіцця капіталізму. Феадальныя перажыткі. Рэформы інстытутаў дзяржаўнай ўлады. Новыя органы ў сістэме мясцовага дзяржаўнага кіравання і суда. Гарадское і сельскае самакіраванне. Асаблівасці палітыкі царызму ў заходніх губерніях у 60 – 90-х гг. ХІХ ст. Контррэформы. Крыніцы і гістарыяграфія па праблеме.



Тэма 5. Развіццё эканомікі Беларусі і змяненне структуры грамадства

Распад дваранскага і рост бессаслоўнага землеўладання. Асаблівасці гэтага працэса ў Беларусі і іх прычыны. Спецыялізацыя сельскай гаспадаркі Беларусі. Прамысловая рэвалюцыя. Дынаміка дробнатаварнай, мануфактурнай і фабрычнай вытворчасці. Галіновая структура і размяшчэнне прамысловасці. Развіццё транспарта і сродкаў сувязі. Крэдытныя ўстановы. Уплыў адмены прыгоннага права і прамысловай рэвалюцыі на развіццё гарадоў. Прамысловыя мястэчкі. Саслоўны, канфесійны і нацыянальны склад гарадскога і сельскага насельніцтва. Фарміраванне пралетарыята і буржуазіі ў вёсцы і горадзе. Іх нацыянальны склад. Дынаміка колькасці рабочых у дробнатворнай, мануфактурнай і фабрычнай вытворчасці. Галінова-прафесійны склад прамысловых рабочых. Рабочыя адыходнікі. Становішча рабочых і сялян. Крыніцы і гістарыяграфія па праблеме.



Тэма 6. Грамадска-палітычныя рухі

Паўстанне 1863-1864 гг. у Польшчы, Літве і Беларусі. “Чырвоныя” і “белыя”, рэвалюцыйныя дэмакраты і шляхецкія рэвалюцыянеры. Пазіцыі К. Каліноўскага. Барацьба за кіраўніцтва паўстаннем. Тактыка паўстанцаў. Палітыка М. Мураўёва. Прычыны паражэння і значэнне паўстання. Дынаміка, віды і формы, характар сялянскага руху. Народнікі як выразнікі інтарэсаў дробных вытворцаў. Ідэйна-арганізацыйны крызіс народніцтва. Хваляванні і стачкі рабочых. Пачатак прапаганды марксізма. Пераход сацыял-дэмакратаў да масавай агітацыі і ўздым рабочага руху ў другой палове 90-х гг. Утварэнне агульнагарадскіх і рэгіянальных рабочых арганізацый сацыял-дэмакратычнага накірунка. І з’езд РСДРП і яго рашэнні. Крыніцы і гістарыяграфія па праблеме.



Тэма 7. Культура Беларусі ў другой палове ХІХ ст.

Змены ў сістэме пачатковай і сярэдняй адукацыі паводле школьнай рэформы 1864 г. Тыпы і колькасць школ. Іх праграмы. Падрыхтоўка настаўнікаў. Удзельная вага пісьменнага насельніцтва ў гарадах і сельскай мясцовасці ў канцы ХІХ ст. Вывучэнне гісторыі, этнаграфіі, фальклора, мовы, матэрыяльнай культуры беларусаў. Краязнаўчыя даследванні. “Заходнерусізм”. Кнігадрукаванне. Перыядычныя выданні. Беларуская літаратура. Стан беларускамоўнага друку. Мастацтва. Архітэктура. Крыніцы і гістарыяграфія па праблеме.



Тэма 8. Асаблівасці фарміравання беларускай нацыі

Этнічная тэрыторыя беларусаў у ХІХ ст. паводле звестак тагачаснай навуковай літаратуры, картаграфічных матэрыялаў і перапісу насельніцтва 1897 г. Уплыў прыродна-геаграфічных і кліматычных умоў на традыцыйную матэрыяльную і духоўную культуру беларускага народа. Асаблівасці рассялення, заняткаў, саслоўна-класавай структуры і канфесійнага склада беларускага насельніцтва ў параўнанні з мясцовым рускім, польскім і яўрэйскім насельніцтвам. Узмацненне агульнасці гаспадарчага жыцця ў беларускім рэгіёне ў 60 – 90-я гг. Унутранія і знешнія міграцыі насельніцтва краю. Фарміраванне нацыянальнай (літаратурнай) мовы. Праявы этнічнай самасвядомасці. Уплыў палітыкі царызму, праваслаўнай царквы і каталіцкага касцела на працэс фарміравання сучаснай беларускай нацыі. Крыніцы і гістарыяграфія па праблеме.



Раздзел ІХ. Беларусь у перыяд буржуазна-дэмакратычных рэвалюцый  (пачатак ХХ ст. – люты 1917 г.)

Тэма 1. Рэвалюцыя 1905 – 1907 гг.

Абвастрэнне агульнарасійскага сацыяльна-палітычнага крызіса ў пачатку ХХ ст. асаблівасці яго праяў на Беларусі. Ваганні ў палітыцы царызму. “Паліцэйскі сацыялізм”.. Мясцовыя арганізацыі агульнарасійскіх партый. Разгортванне сіянісцскага руху на Беларусі Рабочы і сялянскі рух. Пачатак рэвалюцыі. Вызваленчы рух у студзені – верасні 1905 г. Кастрычніцкая палітычная стачка. Маніфест Мікалая ІІ 17 кастрычніка 1905 г. Курлаўскі растрэл. Кааліцыйныя саветы і камітэты. Завяршэнне партыйнага афармлення трох палітычных лагераў. Узнікненне расійскага парламентарызму. Беларускі нацыянальны рух у перыяд рэвалюцыі. Трэцечэрвеньскі дзяржаўны пераварот. Вынікі і значэнне рэвалюцыі для Беларусі. Крыніцы і гістарыяграфія па праблеме.



Тэма 2. Сацыяльна-эканамічнае развіццё. Рэформы П.А. Сталыпіна. Грамадскі рух ў 1907-1914 гг.

Развіццё прамысловасці ў 1900 – 1913 гг. Дынаміка рамесна-саматужнай, дробна-капіталістычнай і цэнзавай прамысловасці. Змены ў галіновай структуры. Становішча рабочых. Прычыны, мэты і сутнасць сталыпінскай аграрнай рэформы. Яе вынікі і значэнне. Рост сельскагаспадарчай вытворчасці. Палітычная сістэма пасля 3 чэрвеня 1907 г. і яе асблівасці на Беларусі. Земская рэформа ў Заходніх губерніях. Вынікі выбараў у ІІІ Дзяржаўную думу ў беларускіх губерніях. Грамадска-палітычны рух на Беларусі. Газета “Наша Ніва” – ідэйна-арганізацыйны цэнтр беларускага нацыянальнага руху. Крыніцы і гістарыяграфія па праблеме.



Тэма 3. Беларусь у пачатку Першай сусветнай вайны. Лютаўская рэвалюцыя

Пачатак вайны. Адносіны да вайны асноўных палітычных сіл. Ваенныя дзеянні на тэрыторыі Беларусі. Эвакуацыя і бежанцы. Заходняя Беларусь пад нямецкай акупацыяй. Эканамічная і нацыянальна-культурная палітыка акупацыйных уладаў. Беларускі нацыянальны рух у зоне акупацыі. Становішча ва ўсходняй Беларусі. Крызісны стан гаспадаркі. Ваенныя павіннасці насельніцтва. Асаблівасці рабочага і сялянскага руха ў перыяд вайны. Пачатак разлажэння арміі. Стан беларускага нацыянальнага руха на расійскай тэрыторыі. Лютаўская рэвалюцыя і яе ўплыў на ўсходнюю Беларусь. Утварэнне Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў і новых органаў улады. Двоеўладдзе. Губернскія з’езды сялян і іх рашэнні. З’езд беларускіх нацыянальных арганізацый. Ажыўленне дзейнасці беларускіх арганізацый. Адносіны да беларускага нацыянальнага руха расійскіх партый. Крыніцы і гістарыяграфія па праблеме.



Тэма 4. Культура Беларусі ў пачатку ХХ ст.

Змены ў сістэме пачатковай і сярэдняй адукацыі. Развіццё прафесійнай адукацыі. Даследаванні духоўнай і матэрыяльнай культуры беларусаў, гісторыі Беларусі. Дзейнасць медыцынскіх і сельскагаспадарчых таварыстваў. Перыядычны друк і кнігадрукаванне. Беларуская літаратура ў пачатку ХХ ст. Станаўленне беларускага прафесійнага тэатра. Музыка. Выяўленчае мастацтва. Архітэктура. Крыніцы і гістарыяграфія па праблеме.



Раздзел Х. Беларусь у перыяд падрыхтоўкі і правядзення Кастрычніцкай рэвалюцыі. Барацьба за стварэнне беларускай дзяржаўнасці.

Замежная ваенная інтэрвенцыя і грамадзянская вайна на Беларусі (люты 1917 – 1920 гг.)

Тэма 1. Барацьба палітычных партый за выбар шляхоў да грамадскага прагрэсу (люты – кастрычнік 1917 г.) Пазіцыі палітычных партый па асноўных пытаннях у міжрэвалюцыйны перыяд. Развіццё нацыянальнага руху ў новых умовах. Красавіцкі, чэрвеньскі і ліпеньскі палітычныя крызісы і іх наступствы на палітычную сітуацыю на Беларусі. Карнілаўшчына і спроба ўсталявання ваеннай дыктатуры.

Тэма 2. Кастрычніцкая рэвалюцыя і ўстанаўленне Савецкай ўлады на Беларусі

Абвастрэнне палітычнай сітуацыі. Агульнанацыянальны крызіс. Барацьба працоўных і салдат Заходняга фронту супраць карнілаўскага мяцяжу. Нацыянальны рух. Бальшавізацыя Саветаў. Кастрычніцкае ўзброенае паўстанне ў Петраградзе. Усталяванне Савецкай ўлады ў Мінску. Стварэнне Ваенна-рэвалюцыйнага камітэта (ВРК) Заходняй вобласці і фронту. Пераход улады ў рукі Саветаў у Віцебску, Гомелі, Полацку і іншых гарадах Беларусі. Ліквідацыя Стаўкі Вярхоўнага Глаўнакамандуючага. Утварэнне абласнога выканаўчага камітэта Заходняй вобласці (Аблвыкамзаха). Скліканне і разгон Першага Усебеларускага з’езду. Дыскусійныя аспекты. Крыніцы і гістарыяграфія па праблеме.



Тэма 3. Станаўленне беларускай дзяржаўнасці

Інтэрвенцыя і акупацыя Германіяй Цэнтральнай і Усходняй часткі Беларусі. Германскі акупацыйны рэжым. Брэсцкі мір і Беларусь. Абвяшчэнне Беларускай Народнай Рэспублікі, яе палітыка. Барацьба працоўных Беларусі супраць акупантаў вясной і летам 1918 года. Дзейнасць беларускіх секцый РКП (б) і Белнацкома. Вывад нямецкіх войск і Лістападаўская рэвалюцыя ў Германіі. Скліканне VI Паўночна-Заходняй абласной канферэнцыі РКП(б). Абвяшчэнне БССР, яе тэрыторыя. Маніфест Часовага рабоча-сялянскага ўрада Беларусі. 1-ы Усебеларускі з’езд Саветаў. Стварэнне Літоўска-Беларускай ССР, яе тэрыторыя. Гаспадарчае і культурнае будаўніцтва ў ЛітБел. Дзейнасць Дз.Ф. Жылуновіча, А.Р. Чарвякова, А.Ф. Мяснікова, В.Г. Кнорына. Дыскусійныя аспекты.



Тэма 4. Беларусь у перыяд польскай інтэрвенцыі (1919-1920 гг.)

Прычыны польска-савецкай вайны. Захоп беларускіх зямель польскімі інтэрвентамі. Акупацыйны рэжым. Палітыка Ю. Пілсудскага ў беларускім пытанні. Тактыка беларускіх нацыянальных партый і арганізацый у перыяд польскай акупацыі. А. Луцкевіч, В. Ластоўскі. Падпольная і партызанская барацьба ў тыле польскіх акупантаў. Стварэнне Беларускай камуністычнай арганізацыі (БКА). У. Ігнатоўскі. Наступленне Чырвонай Арміі на Заходнім фронце. Паўторнае абвяшчэнне БССР. Контрудар польскіх войск. Падпісанне перамір’я і яго ўмовы. Разгром войск Булак-Балаховіча. Рыжскі мірны дагавор. Палітыка-эканамічныя вынікі польска-савецка вайны. Дыскусійныя аспекты.



Раздзел ХІ. Беларусь у міжваенны перыяд (1921 – верасень 1939 гг.)

Тэма 1. Новая эканамічная палітыка на Беларусі

Эканамічнае і ўнутрыпалітычнае становішча рэспублікі пасля заканчэння грамадзянскай вайны. Палітыка “ваеннага камунізму”. Х з’езд РКП(б). Сутнасць і мэты новай эканамічнай палітыкі. Сістэма мерапрыемстваў НЭПа ў горадзе і на вёсцы. Кааперацыя, яе асноўныя віды і іх развіццё на Беларусі. Згортванне НЭПа, яго вынікі і ўрокі. Дыскусійныя аспекты.



Тэма 2. Нацыянальна-дзяржаўнае будаўніцтва ў 1921 – 1927 гг.

Аб’яднанне савецкіх рэспублік у адзіным дзяржаўным саюзе. IV з’езд Саветаў БССР і яго рашэнні. І з’езд Саветаў СССР. Стварэнне СССР. Першае ўзбуйненне БССР. VI з’езд Саветаў Беларусі. Новы адміністратыўны падзел Беларусі. Другое ўзбуйненне тэрыторыі БССР. Канстытуцыя Беларусі 1927 г. Гістарыяграфічны аспект.



Тэма 3. Грамадска-палітычнае і культурнае жыццё ў 20-я гады ХХ стагоддзя

Палітыка беларусізацыі і яе сутнасць, мэты і задачы, цяжкасці і поспехі. Станаўленне сістэмы адукацыі. Ліквідацыя масавай непісьменнасці. Стварэнне вышэйшай школы. Развіццё навукі. Інстытут беларускай культуры. Навуковая і педагагічная дзейнасць У. Пічэты, З. Жылуновіча. Развіццё краязнаўства. Літаратурныя аб’яднанні. Я. Купала, Я. Колас, К. Чорны і інш.. Тэатральнае, музычнае, выяўленчае мастацтва. Музеі. Дыскусійныя аспекты.



Тэма 4. Ажыццяўленне індустрыялізацыі ў БССР

Неабходнасць індустрыялізацыі і асаблівасці яе правядзення ў рэспубліцы. Новае прамысловае будаўніцтва і рэкнструкцыя старых прадпрыемстваў. Падрыхтоўка кадраў інжэнерна-тэхнічных работнікаў і кваліфікаваных рабочых. Стаханаўскі рух. Вынікі індустрыялізацыі ў БССР. Змяненне сацыяльнай структуры БССР. Гістарыяграфічны аспект.



Тэма 5. Калектывізацыя сельскай гаспадаркі ў БССР

Становішча сельскай гаспадаркі рэспублікі ў канцы 20-х гадоў. Формы і метады правядзення суцэльнай калектывізацыі. Цяжкасці і памылкі ў калгасным будаўніцтве, іх аб’ектыўныя і суб’ектыўныя прычыны. Палітыка “раскулачвання”. Арганізацыйна-гаспадарчае ўмацаванне калгасаў. МТС і іх роля ў калгаснай вытворчасці. Саўгасы, іх вытворчасць. Завяршэнне калектывізацыі і яе вынікі. Дыскусійныя аспекты.



Тэма 6. Культурнае развіццё ў 30-я гады  ХХ ст.

Пераход да абавязковага сямігадовага навучання. Вышэйшая і сярэдняя спецыяльная адукацыя. Навука. Развіццё беларускай літаратуры, тэатра, архітэктуры. Фарміраванне ў рэспубліцы адміністрацыйна-каманднай сістэмы кіравання. Згортванне беларусізацыі. Дыскусійныя аспекты.



Тэма 7. Дэфармацыі грамадска-палітычнага жыцця ў 30-я гг. ХХ ст.

Узмацненне ўнутрыпартыйнай барацьбы. Фарміраванне культа асобы Сталіна. Барацьба з “нацдэмаўшчынай”. “Чыстка” партыйных і савецкіх кадраў. Палітычныя працэсы.



Тэма 8. Заходняя Беларусь у складе Польшчы (1921 – верасень 1939 гг.)

Палітыка польскіх улад. Віленскі канфлікт. Становішча рабочых і сялян. Нацыянальна-вызваленчы, рабочы і сялянскі рух. Эміграцыя. Аграрныя рэформы і іх сутнасць. Дзейнасць палітычных партый і арганізацый. Б. Тарашкевіч. Клуб “Змаганне”. Дзейнасць “Таварыства беларускай школы” (ТБШ). І. Дварчанін, П. Пестрак, Р. Шырма і інш. грамадска-палітычная думка.. Праблема стварэння антыфашысцкага народнага фронта. Роспуск КПП, КПЗБ і КСМЗБ. Гістарыяграфічны аспект.



Раздзел ХІІ. Беларусь у гады Другой сусветнай і Вялікай Айчыннай войнаў (верасень 1939 – 1945 гг.)

Тэма 1. Прычыны і пачатак Другой сусветнай вайны.

Крызіс Версальскай сістэмы. Прыход фашыстаў да ўлады ў Італіі, Германіі і інш. еўрапейскіх краінах. Праблемы стварэння сістэмы калектыўнай бяспекі. Германія на шляху да сусветнага панавання. Пакт Молатава-Рыбентропа. Нападзенне Германіі на Польшчу. Праблемы пачатку Другой сусветнай вайны ў гістарыяграфіі.



Тэма 2. Уз’яднанне Заходняй Беларусі з БССР

Паход Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь. Арганізацыя часовых органаў кіравання, іх дзейнасць. Народны сход і яго рашэнні. Прыняцце Заходняй Беларусі ў склад СССР і ўз’яднанне яе з БССР. Стварэнне органаў Савецкай ўлады і іх дзейнасць. Перадача Віленскага краю Літве. Гістарычнае значэнне ўз’яднання беларускага народа ў адзінай дзяржаве. Дыскусійныя аспекты.



Тэма 3. Пачатак Вялікай Айчыннай вайны

Вераломны напад фашысцкай Германіі на СССР. Баі ў прыгранічных раёнах. Абарона Брэсцкай крэпасці. Баі пад Мінскам, Барысавам. Абарона Магілёва і Гомеля. Прычыны паражэння савецкіх войск у першы перыяд вайны. Акупацыйны рэжым фашысцкіх захопнікаў, іх палітыка. Калабаранцкія арганізацыі на Беларусі. Другі “Усебеларускі кангрэс”. Масавае знішчэнне насельніцтва. Карныя экспедыцыі. Гістарыяграфічны аспект.



Тэма 4. Партызанская і падпольная барацьба на акупіраванай тэрыторыі

Стварэнне сеткі падпольных партыйных і камсамольскіх арганізацый. Баявая дзейнасць партызан і падпольшчыкаў. Стварэнне ЦШПР і БШПР. Партызанскія рэйды. “Рэйкавая вайна”. Асаблівасці разгортвання партызанскага руха ў Заходняй Беларусі. Армія Краёва, яе мэты, тактыка і дзейнасць. Гістарыяграфічны аспект.



Тэма 5. Вызваленне Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў

Перамогі савецкіх войск над фашыстамі пад Масквой, Сталінградам і Курскам. Уступленне савецкіх войск на тэрыторыю рэспублікі і вызваленне яе ўсходніх раёнаў. Узаемадзеянне партызан з часцямі Чырвонай Арміі. Беларуская наступальная аперацыя “Баграціён”, яе вынікі. Ваенна-палітычнае і стратэгічнае значэнне разгрому гітлераўцаў у Беларусі. Уклад беларускага народа ў разгром Германіі і Японіі. Страты Беларусі ў Другой сусветнай вайне. Дыскусійныя аспекты. Гістарыяграфічны аспект.



Раздзел ХIІІ. Беларусь у 1945 – пачатку 1990-х гг.

Тэма 1. Аднаўленне і развіццё народнай гаспадаркі ў першае пасляваеннае дзесяцігоддзе

Масавы ўдзел насельніцтва рэспублікі ў аднаўленчых работах. Аднаўленне прамысловасці і стварэнне яе новых галін, індустрыялізацыя заходніх абласцей рэспублікі. Дапамога народаў СССР у аднаўленні сельскай гаспадаркі. Калектывізацыя ў заходніх абласцях. Аднаўленне дзейнасці партыйных, савецкіх органаў і грамадскіх арганізацый пасля вайны. Матэрыяльнае і бытавое становішча працоўных рэспублікі. Аднаўленне сістэмы адукацыі, навукі, сеткі культурна-асветніцкіх устаноў. Літаратура. Тэатр. Музыка. Архітэктура. Гістарыяграфічны аспект.



Тэма 2. Эканоміка Беларусі ў сярэдзіне 50-х – сярэдзіне 1980-х гг.

Эканамічная рэформа 1965 года. Асаблівасці навукова-тэхнічнага прагрэса ў Беларусі ва ўмовах НТР. Змены ў структуры прамысловасці. Ажыццяўленне эканамічнай рэформы ў сельскай гаспадарцы. Спецыялізацыя і канцэнтрацыя сельскагаспадарчай вытворчасці. Меліярацыя і хімізацыя. Праблемы забяспячэння насельніцтва харчам і стварэнне аграпрамысловых комплексаў. Гістарыяграфічны аспект.



Тэма 3. Грамадска-палітычнае, сацыяльнае і культурнае развіццё рэспублікі

ў сярэдзіне 50-х – сярэдзіне 1980-х гг.

Спробы дэмакратызацыі грамадскага жыцця. Рэабілітацыя ахвяр сталінскіх рэпрэсій. Дзейнасць КПБ, Саветаў, прафсаюзаў і камсамола. Змены ў сацыяльнай структуры насельніцтва. Жыццёвы ўзровень насельніцтва. Пераход да абавязковай васьмігадовай і ўсеагульнай сярэдняй адукацыі. Прафесійна-тэхнічная адукацыя. Вышэйшыя і сярэднія спецыяльныя навучальныя ўстановы. Развіццё фундаментальнай навукі. Літаратура і мастацтва. Гістарыяграфічны аспект.



Тэма 4. Міжнародныя сувязі БССР у 1945 – сярэдзіне 80-х гг.

Заключэнне міжнародных дагавораў і актывізацыя дзейнасці рэспублікі ў міжнародных арганізацыях. Міжнародныя сувязі дзяржаўных органаў і грамадскасці. Знешнепалітычныя адносіны. Культурнае супрацоўніцтва. Навуковы абмен.



Тэма 5. Грамадска-палітычнае жыццё (1985 – пачатак 1990-х гг.)

Неабходнасць карэнных пераўтварэнняў у грамадстве. Курс на перабудову. Дэмакратызацыя грамадскага жыцця. Развіццё галоснасці і плюралізму думак. Узнікненне палітычнай апазіцыі. Саветы і грамадска-палітычнае жыццё. Крызіс аднапартыйнай сістэмы. Утварэнне і дзейнасць палітычных партый і грамадска-палітычных рухаў. Фарміраванне шматпартыйнай сістэмы.



  1   2


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка