Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь Дзяржаўная ўстанова адукацыі




старонка2/8
Дата канвертавання14.03.2016
Памер1.73 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

Не спынена мэтанакіраваная работа па ўключэнню ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь нематэрыяльных праяўленняў творчасці чалавека. У цяперашні час статус нематэрыяльнай гісторыка-культурнай каштоўнасці нададзены: абрадам Веткаўскага, Жыткавіц­кага раёнаў Гомельскай вобласці, Капыльскага і Салігор­скага раёнаў Мінскай вобласці; песенным традыцыям Ель­скага і Лельчыцкага раёнаў Гомельскай вобласці, Чавускага раёна Магілёўскай вобласці і Любанскага раёна Мінскай вобласці; традыцыйным рамёствам Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці і Дрыбінскага раёна Магілёўскай вобласці. Абрад «Калядныя цары» в. Семежава Капыльскага раёна Мінскай вобласці ўключаны ў Спіс сусветнай нематэрыяльнай культурнай спадчыны UNESCO, якая знаходзіцца пад пагрозай знішчэння.

Падрыхтаваны і накіраваны ў штаб-кватэру UNESCO матэрыялы па ўключэнню ў Рэпрэзентатыўны спіс нематэрыяльнай спадчыны чалавецтва UNESCO рамеснай традыцыі «Творчасць майстроў-шапавалаў Дрыбінскага раёна Магілёўскай вобласці».

Зыходзячы з палажэнняў Указа Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 16.10.2009 г. № 510 «О совершенствовании контрольной (надзорной) деятельности в Республике Беларусь» Міністэрства культуры ў адпаведнасці з зацверджаным каардынацыйным планам кантрольнай (нагляднай) дзейнасці ў другой палове 2010 г. правяло 19 праверак выканання заканадаўства ў сферы аховы гісторыка-культурнай спадчыны, падчас якіх праверана 41 гісторыка-культурная каштоўнасць.

Па выніках праверак выяўлены парушэнні заканадаўства ў галіне аховы спадчыны, складзены акты, якія накіраваны ўласнікам і ў абл(рай)(гар)выканкамы з патрабаваннямі вы­праўлення парушэнняў.

Пытанні выканання заканадаўства па ахове гісторыка-культурнай спадчыны ў Брэсцкай, Гродзенскай, Віцебскай і Мінскай абласцях і г. Мінску таксама разгледжаны Генеральнай пракуратурай Рэспублікі Беларусь. У ходзе праверак органамі пракурорскага нагляду вызначаны недахопы ў арганізацыі работы па ахове гісторыка-культурнай спадчыны. Адзна­чана, што ў рэгіёнах краіны не прызначаны службовыя асобы, адказныя за захаванасць каштоўнасцей; адсутнічае належны ўлік аб’ектаў спадчыны: некаторыя аб’екты не маюць уліковых дакументаў (уліковая картка, пашпарт), не ўсталяваны ахоўныя дошкі, не падпісаны ахоўныя абавязацельствы. Выяўлены выпадкі выканання работ на гісторыка-культурных каштоўнасцях без дазволу Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь.

Названыя ў прадстаўленні парушэнні заканадаўства паказваюць на неабходнасць узмацнення адказнасці Міністэрства культуры, мясцовых выканаўчых і распарадчых органаў, уласнікаў і ўладальнікаў гісторыка-культурных каштоўнасцей і прыняцця мер па ажыццяўленню найбольш дзейснага кантро­лю па ўліку гісторыка-культурных каштоўнасцей, за правя­дзеннем работ, умовамі ўтрымання і выкарыстання аб’ек­таў спадчыны.

Прадстаўленне Генеральнай пракуратуры Рэспублікі Бела­русь разгледжана 27 лістапада 2010 г. на пасяджэнні калегіі Міністэрства культуры. Сумесна з упраўленнямі культуры абласных і Мінскага гарадскога выканаўчых камітэтаў праана­лізавана інфармацыя Генеральнай пракуратуры аб дапушчаных парушэннях заканадаўства ў сферы аховы гісторыка-культурнай спадчыны ў рэгіёнах і прапанавана выпрацаваць арганізацыйныя і практычныя дзеянні, накіраваныя на больш актыўнае выяўленне парушэнняў парадку, падрыхтоўку прапаноў па іх прадухіленні і недапушчэнні парушэнняў у далейшым.

Асаблівае значэнне ў плане забеспячэння ўліку гісторыка-культурных каштоўнасцей, папулярызацыі нацыянальнай спадчыны, садзейнічання ў правядзенні мерапрыемстваў па яе ахове з’яўляецца фарміраванне Банка звестак аб гісто­рыка-культурнай спадчыне Рэспублікі Беларусь, якое ажыццяўляецца паводле арт. 26 Закона ад 9 студзеня 2006 г. «Аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны Рэспублікі Беларусь». У 2010 г. за кошт сродкаў рэспубліканскага бюджэту ў аб’ёме 41,4 млн рублёў праведзена работа па мадэрнізацыі Банка звестак з мэтай давядзення гэтага інфармацыйнага рэсурсу да адпаведнасці сучасным тэхналагічным магчы­масцям і ўдасканалення асобных раздзелаў базы даных Міністэрства культуры.

Паводле галіновай праграмы «Захаванне і развіццё культуры Рэспублікі Беларусь на перыяд 2006—2010 гадоў» за кошт сродкаў рэспубліканскага бюджэту праведзена інвентарызацыя помнікаў археалогіі Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці, на што накіравана 30,1 млн рублёў. У той жа час у Ваўкавыскім, Светлагорскім, Ашмянскім і часткова ў Гро­дзенскім раёнах праведзена інвентарызацыя археалагічных помнікаў з выкарыстаннем сродкаў мясцовага бюджэту Гродзенскай вобласці згодна з рашэннем калегіі Міністэрства культуры ад 3 снежня 2008 г. № 153.

Адным з найбольш адказных кірункаў дзейнасці ў сферы аховы спадчыны з’яўляецца правядзенне рэстаўрацыйна-аднаў­ленчых работ на гісторыка-культурных каштоўнасцях.

У 2010 г. выдадзены 965 заключэнняў па навукова-праект­най дакументацыі на выкананне работ на гісторыка-культурных каштоўнасцях, што на 24 % больш чым у мінулым годзе.

Па запытах зацікаўленых асоб выдадзены 520 дазволаў на выкананне навукова-даследчых работ, 420 дазволаў на рэстаўрацыйна-аднаўленчыя работы на помніках архітэктуры, гісторыі і горадабудаўніцтва.

На працягу года разгледжаны і ўзгоднены 362 эскізы і пашпарты рэкламы, якая размяшчаецца на гісто­рыка-культурных каштоўнасцях. Выдадзены 65 заключэнняў па аб’ектах або этапах работ, на якіх завершаны рэстаўрацыйна-аднаў­ленчыя работы.

У парадку долевага ўдзелу ў аб’ёме 6,0 млрд рублёў ка­пітальных укладанняў Міністэрствам культуры забяспечана фінансаванне: рэстаўрацыйна-аднаўленчых работ у палацава-паркавым ансамблі ў г. Косава Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці, сядзібным комплексе ў в. Чырвоны Бераг Жлобінскага раёна, былым езуіцкім калегіуме ў в. Юравічы Калінкавіцкага раёна Гомельскай вобласці, сядзібна-паркавым ансамблі ў в. Жылічы Кіраўскага раёна; праектных і рэстаўрацыйна-аднаўленчых работ у Успенскім манастыры ў в. Пустынкі Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці, касцёле Божага цела ў г. Нясвіжы, Васкрасенскім саборы ў г. Барысаве.

З рэспубліканскага бюджэту па артыкуле «капітальны рамонт» 425,5 млн рублёў накіравана на фінансаванне работ у царкве абарончага тыпу ў в. Сынкавічы Зэльвенскага раёна, Спаса-Праабражэнскай царкве ў г. Полацку, Свята-Уваскрасенскай царкве ў г. Клецку, замку ў г. Навагрудку.

У мэтах больш шырокага ўдзелу зацікаўленых у мера­прыемствах па захаванню гісторыка-культурнай спадчыны, а таксама прыцягнення дадатковых сродкаў на выкананне рэстаўрацыйна-аднаўленчых работ Міністэрствам культуры арга­нізавана правядзенне акцыі «Рэстаўрацыя Нава­груд­скага замка» з уключэннем сродкаў ад рэалізацыі латарэі «Скарбніца».

Акцыя «Рэстаўрацыя Навагрудскага замка», якая праводзіцца сумесна з Навагрудскім раённым выканаўчым камітэтам будзе працягвацца і ў 2011 г. Кожны, каму неабыякавы лёс Навагрудскага замка, можа прыняць дабрачынны ўдзел і ахвяраваць грошы на высакародную справу.



Міністэрствам культуры былі створаны ўмовы для прыцягнення ў 2010 г. 100 млн рублёў на работы ў замку г. На­вагрудка з улікам розных крыніц фінансавання, у тым ліку сродкаў рэспубліканскага бю­джэту і ахвяраванняў, якія пасту­паюць на дабрачынны рахунак. Для збору ахвяраванняў на гэтыя мэты аддзелам культуры Навагрудскага раённага выканаўчага камітэта адкры­ты пазабюджэтны рахунак.

У далейшым у акцыі плануецца задзейнічаць Крэўскі і Гальшанскі замкі. Перш за ўсё гэта павінны быць помнікі архітэктуры, якія ўжо сёння з’яўляюцца брэндавымі для нашай краіны і вядомы па-за яе межамі.

3—5 верасня 2010 г. у Рэспубліцы Беларусь праведзена міжнародная акцыя «Дні Еўрапейскай спадчыны» па тэме «Новае жыццё сядзібна-паркавых комплексаў Беларусі». Урачыстае адкрыццё Дзён Еўрапейскай спадчыны адбылося 3 верасня ў г. Гродна, дзе быў праведзены «круглы стол», на якім узняты і абмеркаваны актуальныя пытанні, звязаныя з аховай гісторыка-культурнай спадчыны краіны. Па ўсёй тэрыторыі рэспублікі ў Дні Еўрапейскай спадчыны арганізаваны выстаўкі, дні адчыненых дзвярэй у музеях, прайшлі канцэрты і іншыя мерапрыемствы.

У рамках Дзён Еўрапейскай спадчыны Міністэрствам культуры сумесна з УА «Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў» рэалізаваны выставачны праект «Нематэрыяльная культурная спадчына Беларусі: кансервацыя ці развіццё?», выдадзены буклет «Еўрапейскія Дні спадчыны ў Рэс­публіцы Беларусь». Буклет утрымлівае інфармацыю аб мэтах і задачах акцыі, аб удзеле Рэспублікі Беларусь у агульнаеўрапейскім руху па захаванню культурных каштоўнасцей, а таксама звесткі аб найбольш значных помніках гісторыі і культуры Беларусі, якія знаходзяцца пад аховай дзяржавы.

А. С. Сматрэнка,


намеснік начальніка ўпраўлення
па ахове гісторыка-культурнай спадчыны і рэстаўрацыі Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь

Музеі Беларусі

Мінулы год быў адзначаны шэрагам істотных падзей у жыцці беларускіх музеяў. Сёння ў краіне дзейнічаюць 152 музеі сістэмы Міністэрства культуры, каля 200 — іншых ведамстваў, 1479 — сістэмы Міністэрства адукацыі, 7 — створаных грамадскімі аб’яднаннямі, 14 — прыватных.

У 2010 г. адкрыты Музей гісторыі г. Мінска, Астравецкі гісторыка-этнаграфічны музей, Валожынскі раённы края­знаўчы музей, Лагойскі гісторыка-краязнаўчы музей імя К. і Я. Тышкевічаў, Старадарожскі раённы гісторыка-этна­графічны музей, Музей гісторыі крыміналістыкі (філіял Гомельскага абласнога музея ваеннай славы). Апошні мае істотную адметнасць: гэты першы і адзіны музейны аб’ект у сістэме ўстаноў культуры Рэспублікі Беларусь, які прысвечаны дзейнасці праваахоўчых і адміністрацыйных органаў, адкрыты для шырокага кола наведвальнікаў. Прыняты рашэнні райвыканкамаў аб стварэнні гісторыка-мемарыяльнага музея-сядзібы Нямцэвічаў і Ружанскага палацавага ансамбля Сапегаў.

У адпаведнасці з даручэннямі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь у краіне ствараюцца новыя музеі і экспазіцыі: Музей сучаснай беларускай дзяржаўнасці, Нацыянальны гістарычны музей, Замкавы комплекс «Мір», Палаца-паркавы ансамбль XVI — XVIII стст. у г. Нясвіжы.

24 красавіка 2010 г. Кіраўніком дзяржавы закладзена капсула пад будаўніцтва новага будынка Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны.

30 верасня 2010 г. Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь А. Р. Лукашэнка наведаў Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь, дзе азнаёміўся з выстаўкай сучасных беларускіх мастакоў «Зямля пад белымі крыламі», на якой былі прадстаўлены 243 творы 148 аўтараў перыяду існавання незалежнай Рэспублікі Беларусь. Падчас агляду выстаўкі былі абмеркаваны надзённыя пытанні далейшага развіцця сучаснага беларускага выяўленчага мастацтва, падрыхтоўкі творчай моладзі ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў з вяду­чымі мастакамі краіны: В. Альшэўскім, М. Баразной, У. Зінкевічам, У. Савічам, У. Тоўсцікам, Л. Шчамялёвым.

У мэтах далейшага развіцця Нацыянальнага мастацкага музея плануецца фарміраванне адзінага музейнага квартала для размяшчэння Рэспубліканскага рэстаўрацыйнага цэнтра, дэпазітарыя, бібліятэкі, канферэнц-залы, экспазіцый, кафэ, сувенірных магазінаў.

Нацыянальным гістарычным музеем працягнута праца па рэалізацыі канцэпцыі новай экспазіцыі. На падставе фондавых калекцый былі створаны экспазіцыйныя праекты, якія сталі своеасаблівай творчай лабараторыяй для даследавання тэм экспазіцый, вызначэння метадаў фарміравання мастацкіх комплексаў; распрацаваны тэхніка-эканамічныя заданні па раздзелах экспазіцый «Традыцыйная мастацкая культура Беларусі», «Скарбніца», «Нумізматычны кабінет». У 2010 г. у поўным аб’ёме завершана праца па 6 раздзелах тэматыка-экспазіцыйнага плана.

Сучасны перыяд гісторыі Беларусі будзе прадстаўлены асобнай экспазіцыяй у філіяле Нацыянальнага гістарычнага музея — Музеі сучаснай беларускай дзяржаўнасці. Міністэрствам культуры паэтапна ажыццёўлены комплекс мера­прыемстваў: Музею сучаснай беларускай дзяржаўнасці наданы статус філіяла дзяржаўнай установы «Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь»; распрацавана навуковая канцэпцыя экспазіцыі музея; аператыўна праведзены збор прадметаў музейнага значэння (больш за 2 тысячы), якія адпавядаюць крытэрыям агульнадзяржаўнай значнасці. Грамадскім аб’яднаннем «Беларускі саюз дызайнераў» распрацавана генеральнае рашэнне экспазіцыі.

Значнай падзеяй у музейным жыцці з’явілася адкрыццё 16 снежня 2010 г. з удзелам Прэзідэнта краіны пасля рэкан­струкцыі ўнікальнага помніка нацыянальнай культуры, які першым увайшоў у Спіс сусветнай культурнай і прыроднай спадчыны UNESCО, — Замкавага комплексу «Мір».

Для ўзнаўлення гэтага помніка замкавага дойлідства Беларусі актыўна працавалі члены навукова-творчай групы з ліку супрацоўнікаў музеяў, вучоных, рэстаўратараў, архітэктараў, мастакоў. Экспазіцыі знаёмяць з гісторыяй родаў і ладу жыцця ўладальнікаў замка — Іллінічаў, Радзівілаў, Вітгенштэйнаў, Святаполк-Мірскіх. Звыш тысячы ўнікальных музейных экспанатаў набыты для экспазіцыі Мірскага замка, сярод якіх дзве фламандскія шпалеры XVII — XVIII стст. — пакуль адзіныя ў музейных зборах Беларусі, а таксама куфры, шафы і касанэ XVIII — ХІХ стст., калекцыя зброі. Выраблены рэканструкцыі рыцарскіх даспехаў і старажытных музычных інструментаў, шкла ўрэцкай і фаянса свержанскай мануфактур, творы жывапісу.

На працягу года працягвалася праца па музеефікацыі Палацава-паркавага ансамбля XVI — XVIII стст. у г. Нясвіжы, у першую чаргу залы старажытнай картаграфіі, арсенала, тэатраль­на-музычнай і паляўнічай залаў. Вядзецца рэстаўрацыя прадметаў мэблі ХІХ ст., набыты прадметы мінулых эпох для інтэр’ераў палаца. Пасольства Рэспублікі Беларусь у Літоўскай Рэспубліцы перадала музею 3 лічбавыя копіі партрэтаў з Нясвіжскай партрэтнай галерэі, з Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Я. Купалы ў фонды паступілі прадметы мэблі ХІХ ст.

Актывізавалася праца па перадачы на дэпазіт прадметаў сакральнага дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва з Фарнага касцёла Божага цела і прадметаў з каштоўных металаў з Дзяржаўнага сховішча Міністэрства фінансаў Рэспублікі Беларусь. Дасягнута дамоўленасць з Фондам імя Цеханавецкіх аб перадачы на дэпазіт двух партрэтаў Радзівілаў і дзвюх талерак, аздобленых радзівілаўскімі гербамі. Падчас наведвання патомкамі Радзівілаў Нясвіжскага палаца дасягнута дамоўленасць аб перадачы на доўгатэрміновы дэпазіт мемарыяльных рэчаў роду для музеефікацыі палаца.

Над стварэннем новых экспазіцый у 2010 г. працаваў шэраг дзяржаўных музеяў краіны. Дзяржаўны музей гісторыі тэатральнай і музычнай культуры адчыніў для наведвальнікаў мемарыяльны кабінет народнага артыста Беларусі кампазітара Яўгена Глебава. Створаны экспазіцыі Віцебскага абласнога музея М. Ф. Шмырова, Брэсцкага і Мінскага абласных края­знаўчых музеяў, Гродзенскага дзяржаўнага музея гісторыі рэлігіі. У Гомельскім палацава-паркавым ансамблі Румянцавых-Паскевічаў адкрыта экспазіцыя адкрытага захоўвання археа­лагічных фондаў музея. Новая экспазіцыя створана да Дзён Беларускай пісьменнасці ў Хойніцкім краязнаўчым музеі, які сёння з’яўляецца найбольш адпавядаючай сучасным патрабаванням музейнай установай Палескага рэгіёну.

Працягваецца праца па ўдасканаленню нарматыўнай базы па музейнай дзейнасці. Упершыню ўнясенне змяненняў і дапаўненняў у праект Закона Рэспублікі Беларусь «Аб унясенні змяненняў і дапаўненняў у Закон Рэспублікі Беларусь “Аб музеях і Музейным фондзе Рэспублікі Беларусь”» (далей — Закон) выклікана практыкай выкарыстання гэтага заканадаўчага акта, а таксама зменамі, якія адбыліся як у заканадаўстве, так і ў музейным жыцці краіны.

У якасці асноўнага кірунку дзяржаўнай палітыкі ў сферы музейнай справы праектам Закона акрамя забеспячэння заха­ванасці Музейнага фонду Рэспублікі Беларусь названа забеспячэнне спецыяльных рэжымаў захоўвання музейных фондаў. Упершыню замацоўваецца магчымасць прадстаўлення гарантый Міністэрства культуры пры арганізацыі вы­ста­вак з фондаў замежных музеяў.

Прыняцце Закона паспрыяе далейшаму развіццю нацыянальнай музейнай справы і ўключэнню яе ў сусветны культурны працэс, дазволіць увесці ў дзеянне Дзяржаўны каталог Музейнага фонду Рэспублікі Беларусь, дасць магчымасць прывесці музейную тэрміналогію ў адпаведнасць з агульнапрынятымі нормамі сусветнага музеязнаўства, да­зволіць музеям самастойна планаваць атрыманне даходаў з дадатковых крыніц фінансавання, упарадкуе музейную сетку і Музейны фонд Рэспублікі Беларусь. Праект Закона прыняты Палатай прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь у першым чытанні.

Актыўна дзейнічаў на працягу года Рэспубліканскі савет па пытаннях музейнай справы. Сумесна с Радай дырэктараў музеяў быў праведзены шэраг пасяджэнняў, на якіх разглядаліся навуковыя канцэпцыі і тэматыка-экспазіцыйныя планы экспазіцый Музея сучаснай беларускай дзяржаўнасці, Нацыя­нальнага гісторыка-культурнага музея-запаведніка «Нясвіж», Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, Замкавага комплексу «Мір». У абмеркаваннях прымалі ўдзел спецыялісты з Расіі, Славакіі, Германіі, Літвы. Прапановы і заўвагі, выказаныя калегамі падчас правядзення пася­джэнняў, дазволілі ўдасканаліць прадстаўленыя праекты і пазбегнуць памылак пры раскрыцці асобных тэм і падтэм.

Мінулы год быў адзначаны як Год 65-годдзя Вялікай Перамогі. Усе дзяржаўныя музеі краіны падрыхтавалі ўрачыстыя мерапрыемствы да гэтай даты. Брэсцкі абласны края­знаўчы музей разам з ваенна-патрыятычнымі клубамі правёў буйную акцыю «Вясна Перамогі адна на ўсіх», Магілёўскі абласны краязнаўчы музей імя Е. Р. Раманава арганізаваў абласны конкурс навучэнцаў «Нам гэты мір завешчана зберагчы». У Магілёўскім абласным мастацкім музеі імя П. П. Масленікава праведзены пленэр па жывапісе «Вобраз Радзімы ў выяўленчым мастацтве», у Барысаўскім аб’яднаным музеі, Капыльскім краязнаўчым і Нясвіжскім гісторыка-краязнаўчым музеях створаны новыя экспазіцыі па ваеннай тэматыцы. Мемарыяльны комплекс «Брэсцкая крэпасць-герой» пад­рыхтаваў шэраг выставак з уласных фондаў, прысвечаных 65-годдзю Вялікай Перамогі: «Абарона Брэсцкай крэпасці ў фотаздымках і дакументах праціўніка», «Кіналетапіс Брэсцкай крэпасці», «Была вайна... І была Перамога!», «Берлін. Вясна, 1945», «Памяць, абпаленая вайною», «Мір вачамі дзяцей. Мая любімая Брэсцкая крэпасць», «Лёс чалавека» — да 110-годдзя маёра П. М. Гаўрылава, аднаго з кіраўнікоў абароны Брэсцкай крэпасці, «Заходні фарпост Айчыны», «Мундзір Айчыны».

Юбілейныя выстаўкі экспанаваліся ў замежных музеях: у Цэнтральным музеі Вялікай Айчыннай вайны (г. Масква), ва Ульянаўскім абласным краязнаўчым музеі (Расія), у Музеі Славацкага народнага паўстання (г. Банска-Быстрыца). Найбольш значным мерапрыемствам стаў сумесны выставачны праект «Парад Перамогі» Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны і Дзяржаўнага гістарычнага музея (Масква–Мінск).

Супрацоўнікі музеяў краіны арганізоўвалі тэматычныя выстаўкі, праводзілі «круглыя сталы», выступалі з дакладамі і прэзентацыямі, удзельнічалі ў акцыях, навуковых канферэнцыях, у тым ліку міжнародных. Беларускі дзяржаўны музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны прадставіў даклады ў Музеях Берлін-Карлсхорст і «Зелаўскія высоты» (Германія), у музеі г. Банска-Быстрыца (Славакія). У чэрвені 2010 г. музей упершыню ўдзельнічаў у ХІІ Усерасійскім музейным фестывалі «ІНТЭРМУЗЕЙ–2010», дзе азнаёміў спецыялістаў з канцэпцыяй новай экспазіцыі музея і пашыранай тэматычнай структурай. Сярод 160 удзельнікаў музей быў адзначаны дыпломам «За значны ўклад у захаванне і прапаганду гісторыка-культурнай спадчыны народаў — пераможцаў у Вялікай Айчыннай вайне, укараненне сучасных музейных тэхналогій у праектаванне экспазіцый музея».

Пашыраюцца міжнародныя сувязі музеяў. У рамках Года культуры Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі адкрыты выстаўкі ў Татарстане і Яраслаўле. У рамках Дзён культуры ў г. Кіеве арганізавана выстаўка да 80-годдзя У. Караткевіча. Да 200-годдзя з дня нараджэння І. Ф. Хруцкага выстаўка яго твораў экспанавалася ў Вільнюсе і Парыжы. Дзяржаўны музей гісторыі тэатральнай і музычнай культуры прыняў удзел у Міжнароднай адукацыйна-канцэртнай праграме «Шлях паланэзаў Міхала Клеафаса Агінскага–2010», прысвечанай 245-й гадавіне з дня нара­джэння М. К. Агінскага. Праграма дзейнічала па маршруце Рэтавас–Кайшадорыс–Вільнюс–Гродна–Мінск–Маладзечна–Залессе.

Выставачныя праекты па-за межамі музея арганізаваны Музеем сучаснага выяўленчага мастацтва (г. Масква, Дзяржаўны цэнтральны музей сучаснай гісторыі Расіі; Венгерская Рэспубліка; Казахстан, г. Астана; Украіна, г. Кіеў), Гарадской мастацкай галерэяй твораў Л. Шчамялёва (г. Вільнюс), Дзяржаўным музеем гісторыі беларускай літаратуры (г. Масква), Літаратурным музеем П. Броўкі (г. Смаленск).

Пры падтрымцы Міністэрства замежных спраў у Нацыянальным мастацкім музеі адкрыта выстаўка твораў Б. Заборава. Буйны выставачны праект «Нармандыя ў жывапісе» рэа­лізаваны сумесна з Пасольствам Францыі ў Рэспубліцы Беларусь.

Шэраг музеяў падрыхтавалі мастацкія выстаўкі, прысвечаныя 600-годдзю Перамогі ў Грунвальдскай бітве.

Разам з паспяховымі праектамі неабходна адзначыць, што над тэматыкай і якасцю выставак, якія арганізуюць дзяржаўныя музеі, трэба шмат працаваць, у першую чаргу на буйных выставачных пляцоўках Нацыянальнага гістарычнага музея, Нацыянальнага гісторыка-культурнага музея-запаведніка «Нясвіж», асобных абласных музеяў.

Шэраг мерапрыемстваў праведзена да юбілеяў М. Гарэцкага, У. Караткевіча, па ўшанаванні памяці Я. Коласа, Я. Купалы, М. Багдановіча. Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры арганізаваў святочныя мерапрыемствы да 880-годдзя з дня нараджэння К. Тураўскага, 520-годдзя з дня нараджэння Ф. Скарыны, 480-годдзя з дня нараджэння С. Буднага, 540-годдзя з дня нараджэння М. Гусоўскага.

Міністэрствам культуры сумесна з Нацыянальнай камісіяй па справах UNESCO арганізаваны Рэгіянальны трэнінг UNESCO–ICOM для дзяржаў–удзельніц СНД «Кіраванне музе­ем». На мерапрыемстве прысутнічаў дырэктар Бюро UNESCO ў Маскве Дэндэв Бадарч.

Музеі ў 2010 г. актыўна праводзілі навукова-даследчую працу, вынікам якой з’яўляюцца міжнародныя канферэнцыі: «Радзівілы ў рэлігійным жыцці, развіцці сакральнага дойлідства і мастацтва беларускіх зямель XVI — першай трэці XX ст.», «Вялікая Айчынная вайна ў гістарычнай памяці і музейных экспазіцыях», «Узаемадзеянне дзяржаўных устаноў і прыватных калекцыянераў у справе патрыятычнага выхавання моладзі», «Аладаўскія чытанні», «Рэстаўрацыя Мірскага замка. Праблема захавання прыроднага і культурнага ландшафтаў», «Іван Хруцкі ў дыялогу культур», «Сімяон Полацкі: светапогляд, грамадска-палітычная і літаратурная дзейнасць», «Сядзібы Гомельшчыны: гісторыя і сучаснасць», «Этна­графічныя тканіны Падняпроўя» і інш.

Сапраўдным навуковым цэнтрам становіцца Віцебскі абласны краязнаўчы музей. Навукова-практычная канферэнцыя «Народная культура Віцебшчыны: вывучэнне, ахова і папулярызацыя», прысвечаная 165-годдзю з дня нараджэння М. Нікіфароўскага, навуковая канферэнцыя «Віцебскія старажытнасці», прысвечаная 90-годдзю з дня нараджэння Л. Аляк­сеева, былі адзначаны цікавымі дакладамі і шырокім складам удзельнікаў.

Супрацоўнікі музеяў краіны ўдзельнічалі ў міжнародных навукова-практычных канферэнцыях у Маскве, Санкт-Пецярбургу, Іерусаліме, Банска-Быстрыцы, Варшаве.

Пашыраюцца формы культурна-адукацыйнай дзейнасці. Міжнародны фестываль лапікавага шыцця «Здраўнёўская палітра» прайшоў у музеі-сядзібе І. Рэпіна, рыцарскі фестываль «Меч Брачыслава» праведзены Браслаўскім раённым аб’яднаннем музеяў у рамках міжнароднага свята традыцыйнай культуры «Браслаўскія зарніцы». У 2010 г. Беларускім дзяржаўным музеем народнай архітэктуры і побыту былі распрацаваны і праведзены новыя мерапрыемствы: «Паварот на Малінаўку, ці Незвычайны выхадны па матывах “Вяселля ў Малінаўцы”», «Зорныя сустрэчы» з удзелам артыстаў беларускай эстрады, «Летні вечар у музеі» з удзелам Дзяржаўнага камернага хору Рэспублікі Беларусь, «Дзень настаўніка» з удзелам А. Саладухі. Упершыню пры фінансавай падтрымцы Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь прайшло Рэспубліканскае свята разьбяроў па дрэве «Фэст разь­бяроў».

З цікавасцю наведвальнікамі ўспрыняты праект «Гульня ў класікі» (Музей-майстэрня З. Азгура), які ўключаў пластычны перфоманс Тэатра жывога дзеяння «1200 секунд пад зямлёй», вечар пластычнай імправізацыі, творчы праект інструментальнага тэатра «Fratrez» «Sator», вечар вакальнай імправізацыі.

На базе Музея гісторыі г. Мінска па выхадных днях працаваў праект «Мінскі дворык», у якім прымалі ўдзел прадстаўнікі дзіцячых музычных школ сталіцы, музычны ансамбль «Зорачка», вакальная група «Чысты голас», этнакалектыў «Кумалёндры», аркестр «Няміга» і інш.

Новая платная паслуга ўведзена з 2010 г. у Нясвіжскім гісторыка-культурным музеі-запаведніку — тэатралізаванае віншаванне маладажонаў ад кіраўніка Нясвіжскага магістрата, войта, з уручэннем граматы «Пастанова Нясвіжскага магі­страта».

Але да таго, як прыцягнуць наведвальнікаў у музей, якія інтэрактыўныя і сучасныя формы работы выкарыстоўваць у працы, музеям неабходна падыйсці вельмі сур’ёзна.

Праца музеяў у мінулым годзе была накіравана на развіццё музейнай інфраструктуры: стварэнне рэкрэацыйных і гандлёвых зон у музеях, інфармацыйных служб. Адпаведна актывізаваліся рэкламныя кампаніі, пашыраліся партнёрскія сувязі. Новыя мультымедыйныя дыскі падрыхтаваны Нацыянальным мастацкім музеем: «Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь. З гісторыі даваенных збораў. Страты і вяртанне», прысвечаны 200-годдзю з дня нараджэння І. Ф. Хруц­кага; мультымедыйны дыск «Святыя заступнікі ў праваслаўным іканапісе XVI — XIX стагоддзяў», прымеркаваны да 75-гадовага юбілею з дня нараджэння Мітрапаліта Мінскага і Слуцкага Філарэта, Патрыяршага Экзарха ўсяе Беларусі. Выйшла мультымедыйнае выданне «Якуб Колас. Сымон-музыка», падрыхтавана і перададзена ў выдавецтва «Беларусь» ілюстраванае выданне «Дзяржаўны літаратурна-мемарыяльны музей Якуба Коласа: шлях даўжынёю ў паўстагоддзя».

У 2010 г. падрыхтаваны да выдання каталогі «Самаробная партызанская зброя», «Савецкі палітычны плакат 1941—1945 гг.», «Іван Хруцкі», «Культурная спадчына. Менеджмент, маркетынг. Іх роля ў развіцці музея», «Народныя абразы з калекцыі Беларускага дзяржаўнага музея народнай архітэктуры і побыту», «Рукапісная спадчына», турыстычны даведнік «Шляхам Купалы і Коласа».

Працягвалася праца па функцыянаванні Дзяржаўнага каталога Музейнага фонду Рэспублікі Беларусь: распрацаваны ўніфікаваныя слоўнікі аб’ектаў, матэрыялаў, тэхнік і тэхналогій на рускай і беларускай мовах; праведзена выпрабаванне праграмнага забеспячэння тэхналагічнай перадбазы каталога; распрацаваны сайт верхняга ўзроўню каталога; набыты адпаведныя абсталяванне і тэхнічныя сродкі сувязі (сервер, лакальная камп’ютарная сетка, у тым ліку рабочыя станцыі і перыферыя).

У цэнтры ўвагі былі распрацоўка метадалагічнай базы Дзяржаўнага каталога і нарматыўнае яго забеспячэнне. Але перадача звестак аб музейных прадметах у агульную базу Дзяржкаталога ідзе вельмі марудна. На сённяшні дзень у базе знаходзіцца толькі 200 прадметаў, пры тым што шэраг музеяў мае адпаведнае праграмнае забеспячэнне і нічога не перашкаджае фондавым падраздзяленням музеяў выконваць задачу, пастаўленую Саветам Міністраў Рэспублікі Беларусь. Нацыянальнаму гістарычнаму музею, Цэнтру Дзяржаўнага каталога неабходна арганізаваць працу з музеямі краіны ў 2011—2012 гг. так, каб перадача звестак аб музейных прадметах, уключаных у Музейны фонд Рэспублікі Беларусь, была ажыццёўлена ў вызначаныя тэрміны.

Стабільна павялічваецца колькасны паказчык камплектавання Музейнага фонду Рэспублікі Беларусь. У 2010 г. у яго па­ступілі ўнікальныя прадметы: манета пенязь (XIV ст.), старадрукаваныя кнігі (XVIII ст.), рукапісы і кнігі з дароўным надпісам Якуба Коласа (1940-я гг.), матэрыялы з асабістых архі­ваў Ю. Сідарава, У. Маланкіна, Я. Ігнацьева, І. Ушакова, А. Гры­гар’янца, Л. Кроля, М. Яроменка, пісьменнікаў Р. Барадуліна, А. Зарыцкага, І. Чыгрынава, Б. Сачанкі, А. Адамовіча, В. Быкава, К. Крапівы, А. Васілевіч. В. Іпатавай, В. Рыч, Л. Геніюш і інш.

Адным са спосабаў папаўнення фондаў сталі акцыі, якія праводзяцца музеямі ў сваіх рэгіёнах, напрыклад: «Лепшы экспанат года» (Капыльскі раённы краязнаўчы музей і Мя­дзельскі музей народнай славы), «Падарунак музею» (Салігорскі краязнаўчы музей).

Дзейнасць рэгіянальных краязнаўчых музеяў, якія скла­даюць большасць у краіне, носіць комплексны характар. Але за апошні час адбыліся пэўныя змены. Музеі сталі навукова-даследчымі і культурнымі цэнтрамі, якія пашыраюць сферу свайго ўздзеяння сярод мясцовых супольнасцей і развіваюцца тэрытарыяльна, аказваюць значны ўплыў на фарміраванне іміджу рэгіёнаў. Стабільна паказвае высокія паказчыкі Гомельшчына. У адпаведнасці з планам работы ўпраўлення культуры на 2010 г. пытанні аб ходзе выканання Рэспубліканскай праграмы развіцця музейнай справы Рэспублікі Беларусь на 2006—2010 гг. разгледжаны ў ліпені 2010 г. на выязным пасяджэнні калегіі ўпраўлення культуры аблвыканкама ў г. Рагачове, а ў лістападзе на базе Нараўлянскага этна­графічнага музея адбыўся семінар для дырэктараў дзяржаўных музейных устаноў вобласці на тэму «Аб актывізацыі работы па зборы музейных экспанатаў і арганізацыі выставачнай дзейнасці».

Найбольш яскравым прыкладам працы ў сучасных умовах з’яўляецца вопыт Гомельскага палацава-паркавага ансамбля Румянцавых-Паскевічаў. Тут упершыню ў Рэспубліцы Беларусь створаны аддзел турызму ў мэтах пашырэння сферы паслуг, што аказваюцца насельніцтву музеем, арганізацыі адпачынку і знаёмства гамяльчан і жыхароў Беларусі ў цэлым з гісторыяй і культурай рэгіёнаў блізкага і далёкага замеж­жа, а замежных турыстаў — з гісторыяй, культурай і традыцыямі Гомельшчыны.

Вынікамі шматграннай працы ўстановы па арганізацыі і правядзенні творчых праектаў сталі выстаўка «Donna e l’amore» сучаснага італьянскага мастака Э. Вентані, выстаўка «Карнавал» і буйны праект «Ажыўшыя карціны» з удзелам сучаснага беларускага мастака А. Смаляка, выстаўкі «Сакалінае паляванне — царскае, псовае — панскае» і «Сучасны маскоўскі габелен», выстаўка мадэльера В. Юдашкіна «Таямніцы высокай моды».

Праца калектыву адзначана ўзнагародамі: Гомельскі палацава-паркавы ансамбль стаў пераможцам у намінацыі «Лепшая турыстычная ўстанова» на VIII Рэспубліканскім турысцкім конкурсе «Пазнай Беларусь», які праводзіла Міністэрства спорту і турызму, а 10 верасня 2010 г. у Санкт-Пецярбургу гэты калектыў атрымаў званне лаўрэата гісторыка-літаратурнай прэміі «Аляксандр Неўскі» за праект «Уладальнікі Гомельскага маёнтка Румянцавы і Паскевічы» ў намінацыі «Радаслоўная» конкурсу музейных мемарыяльных праектаў.

Гомельскі абласны музей ваеннай славы адзначаны спецыяльнай прэміяй Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь дзеячам культуры і мастацтва за значныя дасягненні ў галіне музейнай справы, вялікую працу па патрыятычным выхаванні падрастаючага пакалення.

У 2011 г. музеі краіны будуць працаваць над забеспячэннем захаванасці гісторыка-культурнай спадчыны, умацаваннем і развіццём міжнародных культурных сувязей, павелічэннем колькасці адрэстаўраваных музейных прадметаў, забеспячэннем шырокага доступу насельніцтва да культурных каштоўнасцей і інфармацыйных рэсурсаў, стварэннем Дзяржаўнага каталога Музейнага фонду Рэспублікі Беларусь, новых музейных экспазіцый, павелічэннем колькасці наведванняў музеяў і паслуг для наведвальнікаў, стварэннем якаснага турыстычнага прадукту, рэалізацыяй новых актуальных сацыяль­на-культурных праектаў.

С. М. Гаўрылава,


галоўны спецыяліст упраўлення ўстаноў культуры
і народнай творчасці
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь
Дадатак 1

Структура музейнай сеткі


(сістэма Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь)


Вобласць

2007

г. 2008

г. 2009

г. 2010

Брэсцкая

14

16

16

17

Віцебская

27

27

27

27

Гомельская

27

29

30

29

Гродзенская

15

15

16

17

Мінская

19

20

20

23

Магілёўская

24

23

23

24

г. Мінск

3

3

3

3

Музеі рэспубліканскага
падпарадкавання

14

12

12

12

Усяго

143

145

147

152
1   2   3   4   5   6   7   8


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка