Жураўлі адшумелі лугі, палінялі аблогі, Зляцелі ў вырай цяпла песняры




Дата канвертавання10.05.2016
Памер280.14 Kb.
ЖУРАЎЛІ

Адшумелі лугі, палінялі аблогі,

Зляцелі ў вырай цяпла песняры.

Раздзетыя вербы стаяць ля дарогі

І сонца схавала свой твар да пары.

Мокрае лісце ліпне да шыбы.

Плавае ў шэрых, сцюдзёных лужах.

Гляджу я на іх - і здаецца нібы,

Плывуць жураўлі на крылах дужых.

Да цёплага краю, дзе сонца заўсёды,

Дзе лютых дажджоў спрадвек не бывае.

І вецер , як маці -- цёплы, лагодны,

Густую траву ў дрымоце люляе.

Здавалася б -- вось яно, месца ў раю,

Не булзе ваш лёс тут галодным і горкім.

Ды здраджваць Радзіме жадання не маюць

І ў весну да дому прамуюць па зорках.

Бо толькі на гэтых родных

Любоў і спакой для душы набываюць.

І шчыра скажу: - Я іх разумею.

Няма больш гасціннага, шчырага краю.

Белая Русь, пад крыламі белымі -

Спадчына наша, Богам даная.

З жарой і марозам, радасцю й бедамі,

Ты лёсам самім наканаваная.

Материалы подготовлены

отделом библиотечного маркетинга

Ивацевичской ЦБС

Составитель Бахур Г.І.

Брестская обл.

225296 г.Ивацевичи,

У л.Советская, д.24 ,тел. 2-32-89

ІВАЦЭВІЦКАЯ ЦЭНТРАЛІЗАВАНАЯ СІСТЭМА

Аддзел бібліятэчнага маркетынгу






Зборнік вершаў


г. Івацэвічы,2009 г.

Анатоль Галушка

Самадзейны мастак, пісьменнік

Нарадзіўся і вырас у вёсцы Магіліцы. Пасля школы паступіў у мараходнае вучылішча, але трагічная выпадковасць назаўсёды прыкавала хлопца да ложка. Пасля трагедыі Анатоль пачаў маляваць. Працуе з акварэллю і маслам. Сярод работ пераважаюць пейзажы. Нежанаты. Жыве з мамай.


2

МАЕ КУТОЧКІ



Ёсць Боскай веліччу кранёны

Куточкі чыстае красы,

Дзе ручаін незамутнёных

Звіняць званочкам галасы.

Гаёў празрыстых, пералескаў,

Таемны гоман гушчароў

І позірк першае пралескі,

Кранае сэрца, бурыць кроў.

Сярод бяроз - нібыта ў храме ---

Спадае с плеч грахоў цяжар.

Няма ні слёз, жыццёвай драмы,

Бушуе колераў пажар.

Зімою, восенню, вясною

Там баль спраўляе хараство.

І з кожнай елкай і сасною

Адчуеш блізкае радство.
Пачуеш, як гуляе вецер

І лес пяе на ўсе лады.

Убачыш, як глядзіцца вечар

У люстры сіняе вады.
Куточкі чыстае красы

Гучаць мелодыяй чароўнай.

Рабінаў альт, дубоў басы

І верасовы пах, няўлоўны.

23

ПАМЯЦЬ



Як зыду ў нябыт і калі назаўсёды пакіну

І гэту зямлю і чыстага неба блакіт

Каму застануцца так любыя сэрчу мястіны,

Празрыстая Шчара ў засені гнуткіх ракіт.

Прыйду да ракі з маленства знаемай стяжынай,

На мяккі дыван густое травы ўпаду.

Хто пакаштуе з тваіх берагоў ажыны?

Ці ўспомніш мяне, калі я аднойчы зыду?
Калі я пайду нябачнаю зорнай дарогай,

Наведаю лес, дзе папараць-кветку знайду.

Аб чым папрасіць? Якога багацця зямнога?---

Хай помняць мяне, як раптам да зорак пайду.
Атрымаю хаду ля ціхай, самотнай бярозы.

І буде світанак ружова-барвовым цвісці.

Як стане вясна -пацякуць яе чыстыя слёзы.

Запомні мяне, калі давядзецца пайсці.

Жыццё, як вада- сцячэ, між далоняў пральецца,

Зруйнуе ў пыл і дубоў векавые камлі;

Не згаснуць у цемры, няхай успамін застанецца…

Жыве чалавек - пакуль помняць яго на зямлі.

22

Мроі дзяцінства



Цёплых промняў сноп пшанічны

Сонца кінула ў далоні

Зачарпну крышталь крынічны,

Астуджу і твар, і скроні!

Наталю да краю смагу

Срэбрам чыстае вадзіцы.

На бухмяным лузе лягу,

Каб з травою парадніцца.

Каб адчуць сябе часцінкай

Любай матухны – прыроды.

Белым воблакам – хусцінкай

Плыць нябёсаў сінім бродам.

Дыхаць поўными глыткамі!

Піць салодкі водар кветак.

Бегчы босымі нагамі

Па сцяжынцы ўздоўж палетак,

Распрануцца і з разгону

У Шчару скочыць з галавою.

Хай абдыме, зніме стому,

Дасць і моцы, і спакою.

Мой родны куточак, мая Радзіма,

Каб магчыма было нарадзіцца наноў!

Прытулі да сябе, як роднага сына,

Што з далёкіх вандровак

вярнуўся дамоў…

3

СЕРОЕ НАСТРОЕНИЕ

Серое утро, небо серое....

Серый асфальт километры меряет.



Даже машины сегодня серые

Сквозь серый туман

Ползут с недоверием
На кошку смотрю и глазам не верю я
И кошка сегодня почти вся серая....
Терпеть ненавиж у такую погоду:
Когда серые тучи льют серую воду,
Ког
да серые люди с мыслями серыми
Серым аршином всех людей меряют.
Чтоб
яркие краски вернулись обратно,
Я
способ знаю простой и понятный -
Скажи: «Я могу! И очень надеюсь
Мир изменить и убрать эту серость!»
Ведь все в нашей воле и в наших силах:


Устроить праздник и жить красиво.

Красиво думать, любить всех, на свете.

И видеть жизнь, как ее видят дети:

Доброй, веселой, цветной, а не серой.

Это так просто, нужно лишь верить.

Верить, что ветер тучи развеет,

А теплое солнце землю согреет

Сквозь серый песок

снова зелень пробьется

И серая личность вдруг улыбнется.

Смоет дождь теплый грусти завесу

4

ПАЛЫН

Сярод красамоўных кветак

Нерухомы, сівы палын.

І яму да спадобы лета,

Заварожвае хмараў плынь.
Колькі іх праплыло, праляцела

За палынавы, доўгі век.

Колькі кветак упэўнена – смелых

Рвалі й кідалі, быццам на здзек.
Вабіць вочы іх яркі колер.

Захапляе прыемны пах,

Што лунае над кветкавым полем,

Нібы той легкакрылы птах.
А палын? Ды каму ён патрэбны ----

Не паставіш яго ў букет.

Сярод кветак стаіць нязгрэбны

І маўкліва глядзіць у сусвет.
Кветкі вераць у вечнае лета.

Толькі ведае горкі палын:

Перамеле і тых і гэтых

Няўмольнага часу млын.

21

Но как я теперь временами каюсь,

Что жил без оглядки, неосторожно.
Ведь мир мне казался таким бесконечным

И жизнь впереди- это целая вечность.

Но напрасно я был таким беспечным-

Всё имеет свою конечность.


Мир может рухнуть в одно мгновение

Рассыплются планы, словно карточный домик

Злого рока – лишь одно дуновение

И вечности вместо – песочный холмик.


Но даже если теперь неподвижен я

И ногами песка лишь во сне касаюсь—

Не считаю себя судьбой обиженным

И жить осторожно – не собираюсь.



ЦЁПЛЫЯ ПРОМНІ ДЗЯЦІНСТВА
Цёплых промняў сноп пшанічны

Сонца кінула ў далоні.

Зачарпну крышталь крынічны

Астуджу і твар, і скроні.


20

МНЕ СНИЛОСЬ,,.

...Я бродил на рассвете речным мелководьем

Ногами песка едва касаясь…

Как это просто, и как не сложно

Просто бродить, понять не пытаясь…

...Весь мир мне казался таким бесконечным,

И жизнь впереди - это целая вечность,

Напрасно я был таким беспечным –

Всё имеет свою конечность,

Мир может рухнуть в одно мгновенье.

Рассыплется планов карточный домик

3лого рока одним дуновеньем,



И вечности вместо – песочный холмик…

Но даже если теперь неподвижен я,

И ногами песка лишь во сне касаюсь,

Себя не считаю судьбой обиженным,

И жить осторожно не собираюсь.

5

Наша каляда
Сёння радуецца маці —

Цесна стала ў яе хаце.

Што за свята, у чым прычына —

Увесь надворак у машынах?

Гэта дзеці з гарадоў

Паз'язджаліся дамоу:

Тры нявесткі, тры сыны

Hapaбiлі гаманы.

А яшчэ ўнукаў пяць

I з дачкой — любімы зяць.

Сабраліся ўсе яны

На калядныя бліны.

У пячы палаюць дровы,

На матулі фартук новы.

Наскабліла бульбы міску,

Бо да дому шлях не блізкі.

Бо куль ехалі да хаты —

Згаладнелі дзіцяняты.

"Распранайцеся з дарогі,

Ля пліты пагрэйце ногі,

Ды давайце рукі мыць —

Хутка буду вас карміць".

На стале ўжо не пуста —

Агуркі стаяць, капуста,


6
АДГАЛОСКІ

Усё меней дымоў над вёскай,

Ды ўсё болей пустых аканіц.

І не песні гучаць – адгалоскі

Ды бяскрылыя падаюць ніц.
НІТКА ЖЫЦЦЯ

Пражытыя дні – нібы пацеркі розных адценняў

Нанізваю ў рад,

на звітую нітку быцця.

То жоўты бурштын

упадзе ў раскрытую жменю,

То шэрых каменняў

адмерае скрынка жыцця.

Мне снилось

Я бродил на рассвете речным мелководьем,


Ногами песка едва касаясь.

Как это просто, и как не сложно


Просто бродить, понять не пытаясь,
Когда ты молод и живёшь не маясь,
Всё тебе просто, и всё возможно.

19
МАРЫ І РЭЧАІСНАСЦЬ


А можа не трэба неба?

Даволі імкнення ў выш.

Скарынка іржанага хлеба

Надзейней з бацькоўскіх іржышч?
Напэўна і крылаў не трэба ?--

Крылатымі мары жывуць.

Вышэй неабсяжнага неба

Свабодныя думкі плывуць.

Паднімецца дух не скароны

Да самых таемных вяршынь.

Няма для душы забаронаў.

Не стлее яна ў цішы.
Хай неба зацягваюць хмары.

Хай паліць агністы Пярун ---

На попелу спаленых мараў

Пракінецца новая рунь.

18

Шчэ й дастала з кубельца



Паляндвічкі i сальца.

А у талерцы, прама з бочкі,

Размясціліся грыбочкі.

Будзе закусь — ё-маё —

Усё дамашняе, сваё!

Ды не будзем траціць словы,

Ужо дранікі гатовы,

А да дранікаў, канешне,

На aгнi шкварчыць яешня.

I мачанка ў чыгунку —

Пойдзе з імі i пад руку.

— То сядайце, усё гатова...

Ой, прабачце, мне вымова.

Пачакайце, вось жа памяць...

I з усмешкай маці ставіць

У самы центр празрысту, вельку,

Запацелую бутэльку.

— Дык са святам, мае дзеткі,

Каб цвілі, як тыя кветкі.

Хай здароўя Бог дае,

I бяды хай не стае.

Каб былі i вашы хаты

На любоў дзяцей багаты.

I унучкі, мае зоркі, —

Хай міне вас доля горка.

Каб счаслівымі былі,

7

I каб мір быў на Зямлі.



Затаю прыгожы тост.

Дзеці сталі ў поуны рост:

"Дзякуем табе, матуля,

За усё, што мы пачулі.

А яшчэ раз дзякуй, маці,

Што ты ёсць у гэтай хаце,

Што нам ёсць куды прыехаць,

Адпачыць, душой сагрэцца.

I табе хай Бог дае

У шчасці жыць гады свае.

Каб жыла ты сто гадоу

Без бальніц і дактароў.

Ад ycix дзяцей прымі

Наш паклон, аж да зямлі..."

Потым смачна елі, nілі,

Гаспадыню ўсе хвалілі.

За капустку, за грыбочкі,

Ды за хрумсткія гурочкі.

А такіх бліноу з мачанкай

Паспрабуеш больш не часта.

Толькі тут, у роднай хаце

Згатаваных роднай маці.

Добрыя былі Каляды!

Да сустрэчы, вельмі рады!



8

ІПАСТАСІ ДУШЫ
Птушкаю смелаю

Палячу ў сінь.

Рыбаю змераю

Чысціню глыбінь.

Ранішнім промнем

Праніжу гушчар.

Ліўнем і громам

Напаю абшар.

Сонцам гаючым

Наталю лугі.

Ветрам пявучым

Увайду ў трыснягі.

Кропелькай радасці

Праганю тугу,

Яркае радугі

Запалю дугу.

Добраю звесткаю

Ўзыду на парог,

Сціплаю кветкаю

Зацвіту ля дарог.


17

И падал снег…


Уснули в сумраке дома,

Затихли звуки, детский смех.

Лишь с неба полная луна

Смотрела вниз.– И падал снег.

Один в ночи, среди зимы

Стоял усталый человек.

Ему на плечи свет луны

Летел с небес.- И падал снег.

Не мало пройдено дорог.

Паденья были, был успех.

Но звал к себе родной порог,

Звала земля, и этот снег.

И это поле за деревней,-

Отсюда жизни взял разбег.

И голос Родины напевной

Звучал в душе.- И падал снег.

Он прожил жизнь свою достойно,

Хоть счастья был короткий век.

Но взгляд был мудрым и спокойным.-

И падал снег, последний снег.

Когда пробьёт последний час

И время свой окончит бег,-

Земля в объятья примет нас

И будет падать белый снег. 16



Калыханка для чаромхі

Застудзілася чаромха, разгубіўшы ўсё адзенне.

Пад вакном стаіць галютка,

ў знямозе i сумненні.

Ну калі ўжо, нарэшце, пойдзе снег густы, бялюткі,

Каб сагрэў, укрыў ад ветру

постаць дзеўчыны танютку?

Не дрыжы, мая красуня, пачакай яшчэ ты трохі.

Закружылі ўжо над пуняй

першыя сняжынкі-мошкі.

Хутка лягуць цёплай коўдрай

i укрыюць свет цалюткі.

Ты заснеш — i будуць сніцца

красавіцкія малюнкі.

Зноў адчуеш ты на плечах

цеплыню пяшчотных промняў.

Апранешся як прынцэса, тая, казачная, помніш?..

Cпi, сяброўка, не хвалюйся,

перацерпіцца як-небудзь.

I пасля дажджоў, увесну

паплывеш, нібыта лебедзь.

А наўкола пах чароўны разальецца, нібы xвалi.

3aвipye, адурманіць, панясе мяне ў далеч...

Я акно расчыню, удыхну i адчую

Як сэрца з грудзей ірванецца ў нябёсы.

Значыць — жыву! I зноў я пачую,

Як будзе зязюлька лічыць мае вёсны. 9

Эсэ

СВЯТЛО ДАЛЁКАЙ ЗОРКІ

Як хутка, як няўмольна ляціць час. Ці даўно так горача прыпякала ліпеньскае сонейка, так весела шамацела пад лагодным вет­рам сакавітая, густа-зялёная лістота, а зямлю ўкрываў шаўковы, смарагдавы дыван разнатраўя. Як прыемна было ляжаць на ім, у зіхатлівым ценю i сачыць за хуткімі, руплівымі ластаўкамі, што кружылі i шчабяталі ў высокім блакіце неба. А якім доўгім, бясконца доўгім здаваўся летні дзень, абяцаючы такое ж бясконцае лета.

Ці даўно быў малады, здаровы i дужы, і здавалася, што так будзе заўсёды. Ну калі не заусёды, дык усё роўна: сталасць, хваробы, немач, гэта дзесьці так далека, што нават не хочацца аб гэтым думаць.

А сёння — сёння лета, канікулы, ціхі сонечны ранак. Закасаўшы штаніны, з доўгаю самаробнай вудаю на плячы, я спяшаюся на той бок ракі...І вось ужо мае босыя ногі ступілі на гладкія, крыху цёплыя дошкі высокай, трошкі хісткай кладкі, што злучае два берагі Шчары. Дайшоў да сярэдзіны i міжволі спыніўся — якое хараство, які спакой i цішыня навокал. 10

ЖУРАЎЛІ

Адшумелі лугі, палінялі аблогі,

Зляцелі ў вырай цяпла песняры.

Раздзетыя вербы стаяць ля дарогі

І сонца схавала свой твар да пары.

Вецер, як злыдзень, грукае ў дзверы,

Просіцца ў хату высушыць крылы,

Вые пад стрэхай раненым зверам,

Бразгае ў вокны што мае сілы.

Мокрае лісце ліпне да шыбы.

Плавае ў шэрых, сцюдзёных лужах.

Гляджу я на іх і здаецца нібы,

Плывуць жураўлі на крылах дужых.

Да цёплага краю, дзе сонца заўсёды,

Дзе лютых дажджоў спрадвек не бывае.

І вецер , як маці - цёплы, лагодны,

Густую траву ў дрымоце люляе.

Здавалася б -- вось яно месца ў раю,

Не будзе ваш лёс тут галодным і горкім.

Ды здраджваць Радзіме жадання не маюць

І ў весну да дому прамуюць па зорках.

На Белую Русь, пад крыламі белымі ---

Спадчыну нашу --- Богам даную.

З жарой і марозам, радасцю й бедамі,

Нам лёсам самім наканаваную.

15

Плылі па - над лугам



густыя туманы,

Губляючы кропелькі чыстай расы.

І чуюцца мне

ў дрымотным дурмані

Продкаў далёкіх маіх галасы.
Як лугам жыцця ійшлі ў пакосе

За прадзедам -дзед

і мой бацька ў след.

І падалі ніц пераспелыя росы

І пах медуніцы ляцеў у сусвет.

Зніклі дубы,

няма і пагорка --

Руйнуе ўсе бязлітасны час.

І толькі сітнік бушуе прагорклы

На матчыным лузе, што выняньчыў нас.

Ды пройдуць гады,

ліхалецця навала.

Адродзіцца луг

і наноў зацвіце.

І дзеўчына ў ноч на Івана Купалу

Прыгожы вяночак з рамонкаў спляце.

Зазвоняць аднойчы на досвітку косы.

За бацькам –- сыны,

унукі – дубкі.

Дажджом будуць сыпацца белыя росы

Збягуць ручаём

да празрыстай ракі.



14

Сонца ледзь-ледзь адарвалася ад вяршынь далёкага лесу i яго святло яшчэ не сляпіла вачэй. Сонечныя npoмні былі пяшчотныя і лагодныя, i было вельмі прыемна стаяць, адчуваючы на сабе ix ласкавы, цёплы дотык. Ветру не было, i таму паверхня вады ў рацэ была гладкай i чыстай, нібы блакітнае люстэрка. Толькі ў плыткім месцы, дзе вада бегла хутчэй, люстэрка драбілася на маленькія, частыя хвалькі, якія зіхацелі i пераліваліся на сонцы, як залатыя пацеркі.

Зыходжу з кладкі i адразу трапляю ў дру­гое царства. Гэта царства густых траў i рознакаляровых кветак, пагоркаў і балоцістых нізін з жоўтай лотаццю і белымі гускамі ў маленькіх, чыстых азярынках. А яшчэ - гэта цар­ства розных птушак: кулікоў, кнігавак, крачак, цапель i шмат яшчэ якой пярнатай мелюзгі. I усё гэта жыве cвaiм таемным, загадкавым жыццём.

Ну, а якое царства без уладара, без цара? Ён стаіць пасярод луга на невялікім пагорку - магутны, высачэзны дуб, з раскідзістай, зялёнай каронаю лісця, з патрэсканай, апаленаю маланкай карой. Колькі ужо год тут стаіць - не ведаюць нават самыя старыя людзі. Калі яны самі былі яшчэ малымі дзецьмі, гэты дуб i другія, што растуць непадалёк, былі такія ж старыя i велічныя, як i цяпер. Колькі пакаленняў людзей змянілася за гэты час, колькі

11

жыцця працякло i скончылася на памяці гэтых дрэў-старажылаў?

Зарачанскі луг — луг майго, ды i не толью майго дзяцінства. Дзе ты цяпер? Дзе твае празрыстыя азярынкі i духмяныя пагоркі, дзе дубы-веліканы? Усё гэта засталося толью у памяці...

Аднойчы прыйшлі меліяратары і ляглі дубы пад нажамі шматсільных бульдозераў. Зруйнавалі пагоркі, засыпалі азярыны — i усё, няма больш луга. Што ім наш луг, наша памяць? Яны не pacлi, не сядзелі ў спёку пад гэтымі дубамі, не ішлі ўранку па гэтым лузе ў пакосе, не сустракалі тут узыход сонца, выгнаўшы на досвітку статак кароў на пашу. Яны зpбiлi сваю справу i пайшлі далей...

Колькі ўжо часу мінула, колькі год! Але чаму кожны раз, калі я бываю на беразе Шчары, у памяці ўсплывае той, колішні луг,і вочы міжволі пачынаюць шукаць зялёныя кроны дубоў. Шукаюць i не знаходзяць...

У прыродзе ёсць такая з'ява: калі зорка ў далёкай касмічнай прасторы аджывае свой век, яна ўзрываецца, даючы яркую ўспышку. Гэтай зоркі ўжо даўно не icнye, а святло ад яе ідзе да нас яшчэ мільёны гадоў. I ўначы, гледзячы ў цёмную бездань, мы любуемся зоркай, якой ўжо даўно няма на гэтым небе. 12

Вось так i той луг, i той цixi сонечны ранак шчаслівага дзяцінства ляцяць да мяне з мінулага, як свет той згаслай зоркі. Але той маленькай кроплі святла хапае каб асвяціць і крыху сагрэць сённяшні дзень майго жыцця...

СЦЯЖЫНКАМІ ПАМЯЦІ
Шляхам нябачным ,

сцяжынкаю памяці

Вандрую ў тыя шчаслівыя дні.,

Дзе тонуць сады

ў квітнеючай замеці

І зорак кахання палаюць агні.


Бродам павольным прамую за Шчару,

Да бліжніх дубоў,

што стаялі спакон ---

А ў ціхай затоні

купаюцца хмары

І вецер згінае мне травы ў паклон.


Дубы – веліканы,

мінулага сведкі.

Вы многа аб чым маглі б расказаць:

Можа мой прадзед сядзеў тут падлеткам


13


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка