І. М. Пракаповіч сшытак па курсу "спадчына" для 6 класа агульнаадукацыйных школ Паставы 2008 Тэма Уводзіны Урок




Дата канвертавання21.03.2016
Памер220.07 Kb.
Пастаўскі раённы аддзел адукацыі

Установа адукацыі “Дзяржаўная агульнаадукацыйная сярэдняя школа № 1”

І. М. Пракаповіч


СШЫТАК
па курсу “СПАДЧЫНА”

для 6 класа агульнаадукацыйных школ

Паставы

2008


Тэма 1. Уводзіны
Урок 1. Змест курса “Спадчына”
Спадчына – гэта_______________________________________________________________

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Краязнаўства – гэта ____________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________


Тэма 2. Я і мая сям’я
Урок 2. Маё ўласнае “Я”


  1. Дапоўні сказы.

Маё імя _______________________ паходзіць з _____________________________мовы і перакладаецца на мову беларускую як________________________________________

__________________________________________________________________________

Маё прозвішча______________________________________________________________

паходзіць з _________________________________________моў. Яго ўтварэнне і сэнс можна растлумачыць наступным чынам:________________________________________



________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________



  1. Запоўні табліцу.

Мае антрапаметрычныя паказчыкі




ПАКАЗЧЫКІ

ВЕРАСЕНЬ 200_ Г

МАЙ 200_ Г

1.

Рост (см)







2.

Вага (кг)







3.

Пульс (уд/мін)







4.

Колер валасоў







5.

Колер вачэй







6.

Форма твару







7.

Форма носу







8.

Памер адзення







9.

Памер абутку








Урок 3. Мая анкета.

  1. Запоўні табліцу

Мая анкета

Знак Задыяка




Планета-управіцель




Жывёла (па усходнім календары)




Стыхія




Каштоўны камень




Дрэва (па календары друідаў)




Любімы дзень тыдня




Любімыя кветкі




Любімыя колеры




Любімыя віды спорту




Любімая лічба




Любімыя расліны




Любімыя жывёлы




Любімая кніга




Любімы фільм




Любімы акцёр




Любімая актрыса




Любімая музычная група




Любімы спявак




Любімая спявачка




Любімая песня




Кім бы ты хацеў (хацела) стаць




У якой краіне хацеў (хацела) б пабываць




Найлепшы сябар (сяброўка)




Твой талісман




Мае захапленні











Урок 4. Сям’я


  1. Запоўні табліцу



Хатнія справы, якія я умею рабіць

Хатнія справы, якія я хацеў бы навучыцца рабіць

1.








2.








3.








4.








5.











  1. Распытай у бацькоў пра свае радзіны і запоўні табліцу:






Пытанні

Адказы

1.

Мой дзень нараджэння




2.

Дзень, калі адзначаліся радзіны (хрэсьбіны)




3.

Як завуць майго хроснага бацьку




4.

Як завуць маю хросную маму




5.

Хто з радні быў на хрэсьбінах





6.

У якім храме мяне хрысцілі?




7.

Якія абрады выконваліся ў час хрэсьбінаў








  1. Распытай у бацькоў пра іх вяселле і запоўні табліцу:






Пытанні

Адказы

1.

Калі адбывалася вяселле?




2.

Дзе адбывалася вяселле?




3.

Хто былі сведкі на вяселлі?




4.

Колькі было гасцей?




5.

Якія абрады выконваліся на вяселлі?









  1. Распытай у бацькоў і запоўні табліцу:






Пытанні

Адказы

1.

На якіх могілках пахаваны мае родныя? (дзядулі і бабулі, прадзеды і прабабкі, дзядзькі і цёткі)





2.

У якія дні мая сям’я звычайна наведвае магілы продкаў?




3.

Як у сям’і шануецца памяць пра памерлых родзічаў?






Урок 5. Мой род


  1. Дапоўні сказы:

А) Майго тату завуць ...............................................................................................

Б) Маю маму завуць .................................................................................................

В) Маіх братоў і сясцёр завуць ................................................................................

Г) Імёны маіх дзядоў: татаў тата .............................................................................

мамін тата.............................................................................

Д) Імёны маіх бабуль: маміна мама..........................................................................

татава мама............................................................................

Е) Маіх дзядзькаў і цётак па бацькавай лініі (татавы родныя браты і сёстры) завуць ......................................................................................................................................

Ё) Маіх стрыечных братоў і сясцёр па бацькавай лініі завуць...........................................................................................................................

Ж) ) Маіх дзядзькаў і цётак па матчынай лініі (маміны родныя браты і сёстры) завуць ......................................................................................................................................

З) Маіх стрыечных братоў і сясцёр па матчынай лініі завуць...........................................................................................................................
2) Запішы ў табліцы назвы гарадоў і вёсак, у якіх жыве твая радня.




Горад (вёска)

Краіна

Якая радня там жыве

Адрас (тэлефон)














3) Распытайся ў бацькоў і запоўні табліцу.






Пытанне

Адказ

1.

2.


3.

На якіх могілках пахаваны твае родзічы?

У якія дні твая сям’я звычайна наведвае магілы продкаў?


Якімі продкамі ганарыцца твая сям’я?








Урок 6. Мой радавод


  1. Складзі генеалагічную схему свайго роду.


Урок 7. Геральдыка. Гербы


  1. Дапоўні сказы:

А) Герб – гэта ................................................................................

Б) Тлумачэннем і апісаннем гербаў займаліся ...........................

В) Шчыта абіваліся футрам ........................... і .............................


  1. Падпішы назвы шчытоў:

  2. Падпішы віды геральдычных крыжоў:

  3. Размяркуй па групах негеральдычныя фігуры: арол, дуб, карабель, дракон, змяя, кентаўр, пегас, труба, дзіда, зорка, сякера, фенікс.




Натуральныя

Штучныя

Легендарныя











Урок 8. Мой герб


  1. Запішы, з якіх элементаў на тваю думку павінен складацца твой герб:

А) Шчыт..........................................................

Б) Крыж..........................................................

В) Футра.........................................................

Г) Геральдычныя фігуры..................................

В) Негеральдычныя фігуры...................................

Г) Дэвіз..........................................................................




  1. Намалюй свой герб.

ТЭМА ІІ. МАЯ СЯДЗІБА І ВУЛІЦА


Урок 9. Мая сядзіба і хата


  1. Дапоўні сказы:

А) Сядзіба – гэта...............................................................................

Б) Галоўным месцам у хатах раней была ...................................

В) У новы дом засяляліся на .....................................................


  1. Апішы сваю хату, або хату дзядулі ці бабулі, уставіўшы ў тэкст патрэбныя словы:

Хата маіх __________________________знаходзіцца ў _______________________ на вуліцы____________________. Яна пабудавана ў __________з _________________.

Сцены ў ёй _______________________, дах пакрыты________________. У хаце ____ вокнаў і ______ дзвярэй. Ацяпляецца яна ________________________. У хаце ёсць наступныя пакоі: ______________________________________________________.

Акрамя хаты на сядзібным участку знаходзяцца наступныя пабудовы: ____________________________________________________________________.


  1. Намалюй або уклей фотаздымак сваёй хаты.


Урок 10. Мая вуліца


  1. Дапоўні сказы,уставіўшы ў тэкст патрэбныя словы:

Мая вуліца называецца____________________. Яна знаходзіцца ў ______________ частцы горада і мае напрамак з _____________ на _______________. Яе даўжыня _______________. З ёй перасякаюцца вуліцы ___________________________________.

Дамы пераважна _________- павярховыя. Акрамя жылых будынкаў на вуліцы знаходзяцца ______________________. На вуліцы таксама ёсць помнікі і адметныя мясціны: ________________________________ .

Назву вуліцы можна растлумачыць так: _______________________________________.


  1. Запоўні табліцу “Вуліцы г. Паставы па характару забудовы”

Характар забудовы

Прыклады вуліц (па 5-7 назваў)

1.





2.








  1. Пабудуй слупковую дыяграму “Змяненне колькасці вуліц у г. Паставы з 1798 па 2006 год” (Маштаб: у 1 см – 10 вуліц)

______________ ______________ _____________

1798 г. 1939 г. 2006 г.




  1. Намалюй схематычна участак сваёй вуліцы, пазнач на схеме свой дом і суседнія дамы. Падпішы прозвішчы суседзяў.

РАЗДЗЕЛ ІV. ТВОЙ ГОРАД


Урок 11. Геаграфічнае становішча горада Паставы


  1. Запішы назвы бліжэйшых да Пастаў гарадоў:

У Беларусі __________________________________________________

У Літве _____________________________________________________




  1. Параўнай гербы Пастаў 1796 і 2002 гадоў і выяві ў іх рознае і агульнае.

Агульнае

Рознае

1.

2.

3.



1.

2.

3.





  1. Намалюй герб і сцяг г. Паставы.

Герб Сцяг



Урок 12. План горада


  1. Палічы, або знайдзі ў даведніках, як змянялася плошча горада Паставы за час яго існавання і запоўні табліцу:

Х стагоддзе (Востраў)

1798 г.

1939 г

Пачатак ХХІ стагоддзя















  1. Вызнач напрамкі і адлегласці ад тваёй хаты да галоўных аб’ектаў горада:




Аб’ект

Напрамак

Адлегласць

  1. Школа

  2. Царква Св. Мікалая

  3. Касцёл А. Падуанскага

  4. рака Мядзелка

  5. воз. Задзеўскае

  6. палац Тызенгаўзаў

  7. Цэнтральны рынак

  8. Завод Беліт








Урок 13. Геаграфія горада і ваколіц


  1. Намалюй разрэз зямной кары пад г. Паставы, на якім пакажы слаі залягання горных парод.











  1. Дапоўні сказы:

А) У Паставах налічваецца ______ мастоў, якія пракладзеныя праз рэкі ___________________________.

Б) У межах горада Паставы рака Мядзелка мае даўжыню __________________

В) Гарадскі парк Гарбарка называецца так, таму што ______________________________________________________________


  1. Дапоўні сказы:

А) Мой тата працуе на прадпрыемстве, якое называецца ___________________. Яно знаходзіцца па адрасу _____________________________________. Тата па прафесіі ___________________, працуе _____________________.

Б) Мая мама працуе на прадпрыемстве, якое называецца ___________________. Яно знаходзіцца па адрасу _____________________________________. Мама па прафесіі ___________________, працуе _____________________.




  1. Запішы, на якіх прадпрыемствах і на якіх пасадах працуюць твае суседзі.

____________________________________________________________

_____________________________________________________________

______________________________________________________________

Урок 14. Назвы гарадскіх аб’ектаў


  1. Растлумачце сэнс назваў пастаўскіх азёр

Назва возера

Тлумачэнне назвы

  1. Белае

  2. Чорнае

  3. Круглае

  4. Паркавае

  5. Пастаўскае







  1. Дапоўніце сказ:

У горадзе Паставы ў 2006 годзе налічвалася ____________вуліц і ____________завулкаў.


  1. Выпішыце ў табліцу назвы вуліц г. Паставы:

    Вуліцы, названыя па прозвішчах людзей

    Вуліцы, назвы якіх адлюстроўваюць іх прыродна-геаграфічныя асаблівасці







  2. Запішыце ў табліцу сучасныя назвы вуліц, якія былі ў Паставах у 1939 годзе.

    Назвы вуліц 1939 года

    Сучасныя назвы

    1. Віленская

    2. Задзеўская

    3. Браслаўская

    4. Лучайская

    5. Зарэчная

    6. К. Тызенгаўза

    7. Тапалёвая

    8. Школьная

    9. Кляновая

    10. Дварцовая (Вакзальная)

    11. Юрысдыка

    12. Каляёвая (Чыгуначная)

    13. Базыліянская

    14. Польна (Палявая)

    15. 11 лістапада

    16. Паркавая

    17. Ціхая




  3. Назвы якіх вуліц, на тваю думку, трэба было б перайменаваць?

Сучасныя назвы

Мае прапановы

Тлумачэнне неабходнасці перайменавання і сэнсу новай назвы










Урок 15. Старажытная гісторыя горада


  1. На схему Пастаўскага раёна нанясіце:

А) горад Паставы, возера Задзеўскае, рэчку Мядзелка;

Б) маршрут руху войск С. Баторыя праз Пастаўшчыну ў 1579 годзе (пакажыце стрэлкамі)




  1. Растлумач словы і словазлучэнні з гістарычнага дакумента (§ 14, п. 4)

А) “кляштор франтішканский” - _________________________________________

Б) “фарскій косцёл” - __________________________________________________

В) “богадельня” - _____________________________________________________

Г) “церковь уніятская” - ________________________________________________

Д) “профессоры” - _____________________________________________________
Урок 16. Паставы ў ХІХ стагоддзі


  1. Запішы падзеі, якія звязаны з наступнымі датамі:

А) 1812 г., 17-18 ліпеня _________________________________________

Б) 1815 г. ______________________________________________________

В) 1830-31 г. ____________________________________________________

Г) 1853 г. _______________________________________________________

Д) 1863-1864 г. ________________________________________________


  1. Складзі слупковую дыяграму, якая адлюструе рэлігійны склад насельніцтва напрыканцы ХІХ стагоддзя. Маштаб выберы самастойна.

___________ ___________ ___________ __________

Праваслаўныя Католікі Іудзеі (яўрэі) Мусульмане (Татары)

Урок 17. Паставы ў ХХ стагоддзі


  1. Разгледзь стары фотаздымак “Дэманстрацыя супраць вайны”. Адкажы на пытанні:

А) Па чым можна вызначыць, што фотаздымак зроблены ў Паставах?

Б) Што паказвае, што горад пацярпеў ад Першай сусветнай вайны?




  1. Растлумач выразы:

А) “парфорснае паляванне” - _________________________________________

Б) “крэсы ўсходнія” - ________________________________________________

В) “Пастаўскае гетта” - _______________________________________________

Г) “Саюз беларускіх патрыётаў” - _______________________________________


Урок 18. Гістарычныя і культурныя мясціны горада


  1. Пазначце нумарамі будынкі на Рынкавай плошчы і напішыце іх назвы. Знакам “Х” закрэсліце на схеме будынкі, якія ўжо не існуюць.






  1. Запішы, чым, на тваю думку, прываблівае турыстаў палац Тызенгаўзаў.

А)____________________________________________________________

Б)____________________________________________________________

В)_____________________________________________________________


  1. Запішы назвы вуліц, якія названы ў гонар вызваліцеляў горада ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

__________________________________________________________________

__________________________________________________________________

___________________________________________________________________

Урок 19. Вядомыя людзі горада




  1. Запоўні табліцу:

    Вядомыя людзі горада

    Іх асноўныя дасягненні







  2. Якім вядомым дзеячам у Паставах пастаўлены помнікі або адкрыты мемарыяльныя дошкі? Запоўні табліцу:

Вядомыя асобы

Від помніка

Месца, дзе знаходзіцца









Урок 20. Геаграфічнае становішча Пастаўскага раёна




  1. Дапоўні сказы:

Пастаўскі раён знаходзіцца ў __________________ частцы Беларусі, на ____________ Віцебскай вобласці. Яго плошча _____________ тыс. км2 , а даўжыня мяжы __________ км. Ён суседнічае з краінай ________________ і з раёнамі Мінскай (___________________), Гродзенскай (___________________) і Віцебскай (____________________________________________________________) абласцей. Працягласць з захаду на ўсход складае _________ км, а з поўначы на поўдзень - __________ км.


  1. На схеме Пастаўскага раёна пазнач і падпішы:

А) Раённы цэнтр горад Паставы, гарадскія пасёлкі (аграгарадкі) Варапаева, Лынтупы.

Б) Замежную дзяржаву, з якой мяжуе раён;

В) Раёны, з якімі мяжуе Пастаўскі раён;

Г) Цэнтры адміністрацыйных адзінак раёна.






Урок 21. Будова зямной кары, рэльеф, карысныя выкапні


  1. На схеме Пастаўскага раёна пазнач і падпішы:

А) самую высокую і самую нізкую кропку;

Б) нізіны і ўзвышшы;

В) водападзел паміж басейнамі рэк Дзвіна і Нёман;

Г) геаграфічны цэнтр Пастаўскага раёна;

Д) найбуйнейшыя радовішчы карысных выкапняў.



Урок 22. Клімат і воды


  1. Запішы асноўныя паказчыкі клімату Пастаўскага раёна, запоўніўшы табліцу.

Асноўныя паказчыкі

Значэнні

  1. Кліматычны пояс

  2. Тып клімату

  3. Тып паветранай масы

  4. Сярэднегадавая тэмпература

  5. Сярэдняя тэмпература ліпеня

  6. Сярэдняя тэмпература студзеня

  7. Пераважаючыя напрамкі вятроў

  8. Сярэднегадавая колькасць ападкаў







  1. Запішы назвы водных аб’ектаў Пастаўскага раёна, да якіх падыходзіць характарыстыка “Самае...”

А) Вялікае возера - ___________________

Б) Глыбокае возера - __________________

В) Доўгая рака - ________________________

Г) Мнагаводная рака - ____________________

Д) Выцягнутае возера - _____________________

Е) Вялікае вадасховішча - __________________

Ё) Вялікае балота - ________________________


  1. На схеме Пастаўскага раёна пазнач і падпішы буйнейшыя азёры, рэкі і вадасховішчы.



Урок 23. Глебы, расліннасць, жывёльны свет


  1. Намалюй і падпішы глебавыя гарызонты асноўных тыпаў глеб Пастаўскага раёна




Дзярнова-падзолістыя Тарфяна-балотныя




  1. Запоўні табліцу, размеркаваўшы прадстаўнікоў расліннага і жывёльнага свету па прыродных комплексах: андатра, заяц-бяляк, заяц-русак, крот, цімафееўка, мох-сфагнум, верас, сасна, вавёрка, аір, трытон, мыш-палёўка, рамонак, чарот, бяроза, баравік, васілёк, асака, бабёр, канюшына, дзік.







Лясы

Лугі

Балоты

Жывёлы












Расліны













Урок 24. Пастаўшчына ў старажытныя часы і ў Сярэднявеччы


  1. Запішы, якія падзеі звязаны з наступнымі датамі:

А) 1410 г. - ________________________________

Б) 1654-1667 гг. - ____________________________

В) 1709 г. - ___________________________________


  1. На схеме Пастаўскага раёна пазнач і падпішы старажытныя паселішчы.



Урок 25. Пастаўшчына ў ХІХ стагоддзі


  1. Растлумач тэрміны:

А) “русіфікацыя” - _________________________________

Б) “маскаль” - _____________________________________

В) “мужыцкая праўда” - ______________________________

Г) “інсургент” - _____________________________________

Д) “вапнавы завод” - _______________________________--

Е) “гарбарства” - ___________________________________




  1. Вызнач і падпішы тлумачэнне назваў даўнейшых рэчаў:

Назвы даўнейшых рэчаў

Тлумачэнне

  1. Жорны

  2. Дроўні

  3. Сані

  4. Кублы (кубел)

  5. Кажух

  6. Лапці

  7. Кросны

  8. Транты







  1. На схеме Пастаўскага раёна ўмоўнымі знакамі пакажы населеныя пункты, дзе адбываліся падзеі паўстанняў 1830-31 і 1863-64 гадоў.



Урок 26. Пастаўшчына ў ХХ стагоддзі


  1. Растлумач тэрміны:

А) “паланізацыя” - __________________________________________

Б) “асаднік” - ______________________________________________

В) “партызан” - ____________________________________________

Г) “гетта” - ________________________________________________

Д) “рэйкавая вайна” - ________________________________________

Е) “рэпрэсіі” - ______________________________________________




  1. Дапоўні сказы:

А) палітыка паланізацыі праяўлялася ў наступным: _______________________

___________________________________________________________________

Б) многія жыхары вымушаны былі ехаць на заработкі у _____________________

В) для яўрэяў фашысты стварылі _______________________________________

Г) у верасні 2006 у Паставах адбыўся ____________________________________


  1. На схеме Пастаўскага раёна абазнач лінію фронту Першай сусветнай вайны. Пакажы колерам або штрыхоўкай тэрыторыі, акупіраваныя нямецкімі і рускімі войскамі


Урок 27. Насельніцтва Пастаўскага раёна


  1. Па дадзеных табліцы падручніка намалюй графік змянення колькасці насельніцтва на Пастаўшчыне за апошняе тысячагоддзе.






  1. На схеме Пастаўскага раёна

А) абазнач умоўнымі знакамі размяшчэнне храмаў розных канфесій;

Б) штрыхоўкай пазнач паласу павышанай шчыльнасці насельніцтва.





Урок 29. Гістарычныя і культурныя мясціны раёна


  1. Запоўні табліцу “Гістарычныя і культурныя мясціны Пастаўскага раёна”

Населеныя пункты

Цікавыя аб’екты








Урок 30. Вядомыя людзі раёна


  1. Устанаві адпаведнасць паміж гістарычнымі дзеячамі і населенымі пунктамі, дзе яны жылі.

А. Кубліцкі Кубаркі

Г. Хомскі Саранчаны

А. Таньскі Альшэўскія

Г. Чаховіч Палессе

І. Шубін Камаі

А. Станкевіч Курсевічы

А. Ціхан Ліпнікі

Н. Асяненка Жвойрышкі

Ф. Маркаў Сурвілішкі

Г. Маслоўская Губіна

С. Зубкоў Качанішкі




  1. Вызнач па апісанню вядомых людзей раёна:

А) двойчы адбываў пакаранне на катарзе ў Сібіры ___________________

Б) браты арганізавалі паўстанцкі атрад _____________________________

В) узнагароджаны 3 ордэнамі Чырвонага Сцяга ______________________

Г) камандаваў партызанскай брыгадай ім. Варашылава ________________

Д) пахаваны на Краснай плошчы ў Маскве ___________________________

Е) штурмаваў Рэйхстаг ___________________________________________

Ё) старшыня сельгаскааператыва “Навасёлкі-Лучай” ___________________

Ж) камандзір партызанскага атрада “Слава” __________________________

З) кандыдат філалагічных навук, пісьменнік __________________________

І) вучыўся ў Манькавіцкай школе ___________________________________




  1. Вызнач па фотаздымках:

Урок 31. Народныя традыцыі


  1. Растлумач сэнс слоў.

Тэрміны

Тлумачэнне сэнсу

  1. армяк

  2. бурка

  3. праснак

  4. клёцка

  5. зацірка

  6. вантрабянка

  7. дзяжа

  8. цэбар

  9. калаўрот

  10. калядаванне

  11. куцця

  12. аўтэнтычны фальклор






  1. Складзі табліцу “Традыцыйныя промыслы і рамёствы”

Від

Вырабы

Вёскі

Сучасныя майстры
















  1. Апішы, як праводзяцца у тваёй сям’і якія-небудзь святы, традыцыі, абрады.

____________________________________________________________________

____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________



_____________________________________________________________________

Урок 32. Ахова прыроды і ўмовы для адпачынку


  1. На схеме Пастаўскага раёна пазнач умоўнымі знакамі населеныя пункты і тэрыторыі, дзе назіраецца найбольшае забруджванне.

  2. Складзі план-праект маршрута турыстычнага падарожжа па Пастаўскаму раёну або яго некаторай частцы, паказаўшы хронаметраж, адлегласць, населеныя пункты і цікавыя аб’екты на маршруце.

Час

Участак маршрута

Адлегласць

Аб’екты













База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка