I. częŚĆ wstępna




старонка13/22
Дата канвертавання24.04.2016
Памер0.7 Mb.
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   22

IV. ZARYS PROGRAMU OCHRONY KRAJOBRAZU KULTUROWEGO W KRAINIE ŻUBRA



1. OCHRONA UNIKATOWEGO KRAJOBRAZU KULTUROWEGO KRAINY POD KĄTEM MOŻLIWOŚCI ICH WYKORZYSTANIA DO PROMOCJI I ROZWOJU

TURYSTYKI ZRÓWNOWAŻONEJ
Obserwowany w ostatnich latach dość intensywny rozwój turystyki w Puszczy Białowieskiej i na jej obrzeżach niesie ze sobą potencjalne niebezpieczeństwo nie tylko dla przyrody Puszczy, z czego dość dobrze zdają sobie sprawę jego organizatorzy i władze lokalne. W powszechnej świadomości nie funkcjonuje natomiast problem zagrożeń, jakie niekontrolowany rozwój turystyki niesie dla unikatowego wiejskiego krajobrazu kulturowego Krainy Żubra. Zespół położonych w regionie kilkuset wsi, osad i przysiółków, stanowi niezwykle cenny w skali kraju i Europy zespół osadniczy. Znajdujące się tu wsie w większości zachowały historyczne, XVI-wieczne układy przestrzenne i niemal całkowicie drewnianą zabudowę, często z pięknymi zdobieniami i oryginalnymi pomieszczeniami gospodarczymi, związanymi z tradycyjnymi zajęciami miejscowej ludności. Także formy i sposoby rolniczego użytkowania gruntów pozostały tu tradycyjne. Ten tradycyjny kulturowy krajobraz rolniczy wymaga ochrony na równi z przyrodą Krainy Żubra, nie tylko dlatego, że stanowi cenną pamiątkę wielowiekowych związków człowieka z puszczą, ale również z tego względu, że obszarów o takim krajobrazie i tak dobrze wyglądających, drewnianych wsi nigdzie indziej już w Polsce nie ma.

Ważne są tu dwa aspekty sygnalizowanego problemu. Pierwszy – to potrzeba formalnej ochrony prawnej krajobrazu kulturowego i drewnianej zabudowy wsi, drugi – to możliwości i perspektywy wykorzystania tych unikatowych walorów dla promocji i rozwoju turystyki na obrzeżach puszczy, co pomogłoby rozgęścić ruch turystyczny skoncentrowany w Białowieży. Należy nie tylko podnosić świadomość wartości własnego dziedzictwa kulturowego, tradycji ciesielskich, snycerskich i dawnych zawodów typowych dla wsi i małych miasteczek, ale tworzyć mechanizmy ich kultywowania, poprzez tworzenie warunków do ich prezentacji turystom, pensjonariuszom i wycieczkowiczom.

W sprawie formalnej ochrony walorów kulturowych niezbędne są następujące działania, które powinny być powadzone we współpracy z wojewódzkim konserwatorem zabytków:


  • szczegółowa inwentaryzacja drewnianej zabudowy wsi na obrzeżach Puszczy Białowieskiej z wytypowaniem obiektów najcenniejszych do objęcia szczególną ochroną;

  • wyznaczenie stref ochrony konserwatorskiej, której granice należy wyznaczyć w oparciu o wyniki inwentaryzacji, z wytypowaniem miejscowości do objęcia szczególną ochrona, ze względu na ich zabytkową zabudowę i historyczne układy przestrzenne;

  • precyzyjne określenie zasad ochrony walorów kulturowych przez wprowadzenie odpowiednich zmian do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.

Piękne drewniane wsie położone w Krainie Żubra, mogą stać się znakomitymi punktami wypadowymi do wycieczek przyrodniczych i kulturowych, a ich wykorzystanie do promocji turystyki i lokalizacji bazy noclegowej mogłoby przynieść dochód ich mieszkańcom. Trzeba to jednak zrobić w taki sposób, aby na cele turystyczne mogła zostać zaadaptowana istniejąca drewniana zabudowa. W przeciwnym bowiem razie zaczną tam wyrastać pseudonowoczesne murowane domy, które bezpowrotnie zniszczą unikatowy krajobraz kulturowy (lub rozprzestrzeni się siding, który poczynił już znaczne spustoszenie w zabytkowej zabudowie np. Polany Białowieskiej). Stworzenie systemu niedrogich kwater agroturystycznych w tradycyjnych drewnianych domach we wsiach Krainy Żubra mogłoby stanowić rozsądną alternatywę dla nowoczesnych hoteli w Białowieży, a jednocześnie przyczyniłoby się do uratowania cennych zabytków budownictwa wiejskiego. Możliwość noclegu w autentycznej wiejskiej chacie, zlokalizowanej we wsi z całkowicie drewnianą zabudową, atrakcyjnie położoną na skraju słynnej puszczy byłaby sama w sobie niezwykłą atrakcją turystyczną, którą można by skutecznie promować. Stworzyło by to także możliwość zwiedzenia mało znanych, a wcale nie miej ciekawych pod względem przyrodniczym i kulturowym okolic, co mogło by przyciągnąć również wielu spośród tych turystów, którzy od lat odwiedzają Białowieżę i znają jej najbliższe okolice. Atrakcyjność takiej oferty można by zwiększyć przez stworzenie w kwaterach możliwości degustacji regionalnych potraw i produktów lub kupienia miejscowych pamiątek.

Kwestia ochrony walorów kulturowych Krainy Żubra wymaga odpowiedniego nagłośnienia i akcji edukacyjnej. Bezcenne walory przyrodnicze Puszczy Białowieskiej są powszechnie znane, z niezwykłej rangi kulturowych walorów Krainy Żubra sprawę zdają sobie jedynie nieliczni. Także sami mieszkańcy puszczańskich wsi często nie zdają sobie sprawy z tego, że ich stare chaty mają jakąkolwiek wartość. Trzeba im to uświadomić i pokazać, że zwarte zespoły drewnianej zabudowy, to w dzisiejszej Polsce coś wyjątkowego, z czego można być dumnym, czymś co może stanowić atrakcję turystyczną i przyciągnąć turystów, a co łatwo może zniszczyć nawet jeden dom nie pasujący do całości. Oczywiście, nikt nie wymaga, aby miejscowa społeczność mieszkała w „żywym skansenie” li tylko gwoli uciechy turystów. Stąd należy przedstawić możliwości wykorzystania tych niezwykłych walorów do osiągania zysków z turystyki wiejskiej. Z drugiej zaś strony, dla tych mieszkańców omawianych wsi, którzy pragną się budować, należy opracować projekty nowych domów, o nowoczesnym wnętrzu, które z zewnątrz będą wyglądały jak tradycyjne chaty. Tego rodzaju nowa zabudowa nie zniszczy zabytkowych walorów wsi.



Konkludując, celowe wydaje się wdrożenie programu ochrony krajobrazu kulturowego Krainy Żubra, którego zarys przedstawiono poniżej. Możliwość realizacji projektu mogą zapewnić różnego rodzaju fundusze i środki pomocowe. Akcja i działania na rzecz ochrony bezcennych walorów kulturowych wsi puszczańskich muszą jednak zostać podjęte możliwie jak najszybciej, w przeciwnym bowiem wypadku, wobec gwałtownie postępujących zmian krajobrazu wiejskiego, za lat kilkanaście walorów tych już po prostu nie będzie.
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   22


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка