Historia gminy mochowo




старонка1/7
Дата канвертавання28.04.2016
Памер297.83 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7


AVALON


HISTORIA GMINY MOCHOWO

LUBLIN 200

ADAMOWO
Na mapie z 1839 roku nie zaznaczono jeszcze tej osady, istniał tu las należący do majątku Ligowo, na jednej z leśnych polan zaznaczono tylko jeden dom1.

Adamowo rozwinęło się dopiero w połowie XIX wieku, nazwa wsi pochodzi zapewne od imienia któregoś z ówczesnych dziedziców Ligowa. Las został wykarczowany i zamieszkało tu kilkanaście rodzin chłopskich.

W 1864 roku na mocy ukazu carskiego ziemia dworska została uwłaszczona między użytkujących ją chłopów, uwłaszczenie objęło również tę wieś. W Adamowie wytyczono 12 gospodarstw chłopskich na 25 morgach ziemi2. Wieś włączono do gminy Osiek w powiecie lipnowskim (od początku XX wieku gmina Ligowo).

Podczas spisu powszechnego z 1921 roku notowano tu 16 domów i 109 mieszkańców3.

BENDORZYN
Nazwa miejscowości pochodzi od dawnego imienia „Będora” (Będzieciech, Będziemir)4. Wieś istniała już na przełomie XIII i XIV wieku, pierwsza pisana wzmianka pojawia się wraz z powstaniem parafii w nieodległym Gozdowie. Gdy w 1305 roku erygowano tamtejszą parafię, przyłączono do niej również wieś Badorzyno, czyli współczesny Bendorzyn5. Jednak Bendorzyn nie został na stałe związany z tamtejszą parafią, w 1366 roku w odnowionym akcie erekcyjnym parafii w Bądkowie Kościelnym, Bendorzyn wymienia się jako wieś wchodzący w skład właśnie tej parafii6.

Pierwsze dokumenty o właścicielach pochodzą z 1437 roku, gdy Mikołaj z Bandorzina uczestniczył w poręczeniu za Mikołaja Bogatkę z Borzewa. Tenże dziedzic występuje również w dokumentach z 1444, gdy zabezpieczył dochody z tej wsi dla żony Małgorzaty. Mikołajowi z Bendorzyna nie wiodło się najlepiej, skoro w 1447 roku zastawił Sasinowi z Rogienic całą wieś wraz z dworem, domami i zasianymi polami na okres 6 lat7.

Brak jest następnych wieści o Mikołaju, osada przeszła zapewne na własność niejakiego Szczepana i jego rodziny (zapewne kuzyna), który pisał się właśnie z Bendorzyna. Właśnie Szczepan w 1455 roku sprzedał Bendorzyn wspomnianemu wyżej Mikołajowi Bogatce8.

W 1461 roku władze kościelne erygowały nową parafę w Borzewie, do tej parafii przyłączono również Bendorzyn („[biskup] zezwala tamże uczęszczać kmieciom z Bendorzyna, którzy z powodu okresowych wylewów rzeki Skrwy nie mogą bezpiecznie uczęszczać do kościoła parafialnego w Bądkowie Kościelnym”)9.

W końcu XV wieku Bendorzyn podzielony był między dwóch rycerzy, dlatego wyróżniano dwie osady: Bendorzyn Duży i Bendorzyn Mały. W tym czasie notuje się w jednej części rycerza Budka, w drugiej Stanisława z Kotarczyna. Byli to niezbyt waleczni rycerze, nie odpowiedzieli na wezwanie króla Jana Olbrachta, który w 1497 roku zwołał pospolite ruszenie w wyprawie na Mołdawię. Mazowiecka szlachta nielicznie wzięła w niej udział, Mołdawia zupełnie nie interesowała tutejszej szlachty. Po przegranej wojnie król wyładował swój gniew w licznych konfiskatach dóbr „dezerterów”. Skonfiskowano również dobra Bendorzyn, które król nadał rodzinie Czachorowskich10.

Spis podatkowy z 1531 roku przekazuje dane o następujących właścicielach ziemskich: Jan i Stanisława Cierzuchowie (1 włóka i 3 ćwierci folwarku), Marcin, Bernard, Szczepan, Kapuścina (wdowa), Maciej Kapusta (1 włóka i 1 i ½ ćwierci folwarku)11.

Jak widać już w tym czasie wieś podzielona była na kilka drobnych części i tak też było przez następne wieki. Miejscowa szlachta przyjęła nazwisko Będorski (alias Bendorski) herbu Wyszogota. Była to mało znana szlachta. Kroniki notują niewielu bardziej znanych Będorskich, w tym Marcina, podpisarza ziemskiego płockiego żyjącego w XVI wieku. W XVIII wieku część z nich wyemigrowała do ziemi łomżyńskiej, gdzie jeden z Bendorskich został podczaszym łomżyńskim12.

W końcu XVI wieku było tu kilkanaście zagród drobnoszlacheckich, część miejscowości zwano też Bendorzynkiem, ale w XVII wieku ta nazwa zanikła. Cała wieś miała według współczesnej rachuby około 250 ha. Część gruntów odpadła od tej wsi i przeszła na własność dziedziców Bożewa oraz Czachorowa. Tutaj ciągle utrzymywała się drobna własność szlachecka13.

W końcu XVIII wieku wśród miejscowych dziedziców notuje się: Ciołkowskiego, Czachowskiego, Kowalewskiego, Lisowskiego, Chudzyńskiego, Zglinickich, Głuchowskiego, Chrzanowskiego, Murzynowskiego i Będorskiego14.

Ta wieś były typową wsią zamieszkałą przez drobną szlachtę. Pełno tu było niewielkich drewnianych dworów. Budownictwo szlacheckie było głównie drewniane, poszyte słomą. Jednak obszernością i wyposażeniem starano się wyróżniać od chat chłopskich. W środku zazwyczaj była sień, a po bokach dwie izby, z których jedna była alkierzem. Wyposażenie w sprzęty było ubogie. Całość ogrodzona była płotem z chrustu lub żerdzi. W pobliżu takiego dworu były zazwyczaj chałupy o czterech izbach zwane czworakami. Mieszkali tam poddani chłopi i służba. Tak opisuje chaty ubogiej szlachty XVIII-wieczny pamiętnikarz J. Kitowicz „Małej szlachty mieszkania nie różniły się od chłopskich chałup, snopkami częstokroć poszywane. W tym tylko różnica była, iż przed szlacheckim dworkiem musiały być koniecznie wrota wysokie, choć podwórze całe było płotem chruścianym ogrodzone, i druga, że dworek szlachcica miał dwie izby po rogach a sień w środku, gdy przeciwnie u chałupy chłopskiej sień jest z czoła a za nią izba, a w tyle komora15”.



W czasach XIX wieku niewiele się zmieniło, Bendorzyn składał się z kilkunastu chałup-dworów, nadal był siedzibą drobnej szlachty, zdarzali się wśród nich bogatsi gospodarze posiadający własnych chłopów. Jednak dziedzice z Bendorzyna nie posiadali nigdy więcej niż 50 ha. Dane z 1827 roku przekazują, iż mieszkało tu 107 osób w 18 domach16.

Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego z 1880 roku informuje: Bendorzyn: wieś, powiat sierpecki, gmina Liszewo, parafia Bożewo (...)17.

W czasie spisu powszechnego z 1921 roku miejscowość dzieliła się na wieś i folwark zwany Bendorzyn Lisówka, w sumie notowano tu 32 domy i 232 mieszkańców. Bendorzyn należał do gminy Lisewo18.

BOŻEWO
W przeszłości nazwę wsi pisano jako Borzewo, ta pisownia była używana jeszcze w końcu XVIII wieku. Nazwa pochodzi od dawnych imion typu złożonego, takich jak „Borzygniew”19.

Pierwszym znanym dziedzicem był Mikołaj Bogatko z Borzewa, w 1436 roku zapisano notatkę, iż był on winien pewną sumę pieniędzy Szczepanowi ze Szczytna20.

Kolejnym znanym rycerzem był Andrzej de Borzew, który początkowo był pisarzem nadwornym księcia litewskiego Michała, następnie uzyskał urząd stolnika i starosty płockiego. Dzięki tym stanowiskom uzyskał znaczny majątek, wykupił działy ziemi od swoich krewnych i innych rycerzy, stając się właścicielem całego Bożewa21. To właśnie jemu zawdzięczamy erygowanie miejscowej parafii, która powstała dnia 11 kwietnia 1453 roku22. Również on ufundował miejscowy gotycki kościół istniejący po dziś dzień. Był to jeden z pierwszych murowanych kościołów w powiecie sierpeckim23.

Andrzej z Bożewa zmarł bezdzietnie po 1476 roku i jego majątek przejęli krewni, bracia: Bertrand i Jan syn Niemierzy. Pochodzili z Borkowa i zwali się Borkowski, ale też Borzewskimi. Obaj bracia mieli licznych synów i w efekcie Bożewo zostało podzielone na wiele części. Właśnie taki obraz rozdrobnionej wsi przekazuje spis podatkowy z 1578 roku, w wiosce dziedziczyło przynajmniej siedmiu rycerzy, mieszkali tu szlachcice, kmiecie, zagrodnicy i rzemieślnicy24.

Szlachta z Bożewa zwała Borzewskimi i pieczętowali się herbem Lubicz25.Wśród Borzewskich trafiały się osoby wykształcone. Na początku XVII wieku w Krakowie studiował Stanisław Borzewski z Bożewa26. Właśnie Stanisław syn Krzysztofa będąc bardziej światły i zaradny zmienił stosunki panujące w tej wsi. Stanisław w 1634 roku uzyskał urząd podsędka dobrzyńskiego i zaczął wykupywać działy od swoich krewnych w Bożewie i Cieślinie, stając się największym posiadaczem ziemskim w tych wsiach. Jego synem był Krzysztof Borzewski. Za jego już czasów według danych ze spisu podatkowego z 1662 roku mieszkało tu 36 poddanych, istniał też dwór z 7 osobami czeladzi, tutaj też mieszkał na stałe Krzysztof Borzewski syn Stanisława27.

Czas po wojnach szwedzkich (1655-1660) to okres zwycięstwa kontrreformacji. Szlachta często prześcigała się w darowiznach na rzecz Kościoła. Krzysztof Borzewski przekazał nawet tę wieś na rzecz dominikanów płockich, dominikanie mieli tu swojego zarządcę, jednak zapewne potomkowie Borzewskiego unieważnili jego testament, gdyż w 1680 roku jako dziedziczka występuje wdowa po Krzysztofie, Teofila z Konarskich, która po śmierci Borzewskiego wyszła za mąż za Gembarta i również jego przeżyła28.

Teofila z Konarskich przekazała Borzewo swojemu synowi z drugiego małżeństwa, Adamowi Gembartowi, a ten spłacił braci Krzysztofa Borzewskiego. Adam Gembart zmarł przez 1695 rokiem, jego następcą został syn Ignacy. Za jego czasów, w 1712 roku, notowano w tej wsi zaledwie 26 poddanych. Ignacy Gembart miał tylko córkę Zuzannę, która wyszła za mąż za Klemensa Nakwaskiego, podkomorzego wyszogrodzkiego. Właśnie Nakwascy dziedziczyli w tej wsi w końcu XVIII wieku29.

W 1776 roku przeprowadzono wizytacje w miejscowej parafii. Zapisano wtedy: Wieś Borzewo, w której jest kościół murowany parafialny, dachówką pokryty w województwie płockim, w powiecie i dekanacie sierpskim potrzebujący reparacji jak wewnątrz tak też i po wierzchu30. Ówcześnie mieszkało tu 386 osób dorosłych. Miejscowy ksiądz proboszcz miał dobre zdanie o parafianach „wszyscy są w nauce chrześcijańskiej potrzebnej do zbawienia nauczeni”31.

W 1789 roku w Borzewie i Cieślinie notowano łącznie 27 domów (dymów) i 135 poddanych32.

Klemens Nakwaski zmarł w ostatnich latach XVIII stulecia. Jego majątek poza Bożewem obejmował również: Cieślino i inne wsie. Syn Klemensa i Zuzanny z Gembartów, Łukasz Nakwaski sprzedał te dobra w 1800 roku, Józefowi Bogusławowi Zaleskiemu z Mochowa. Do 1854 roku Bożewo stanowiło jeden majątek ziemski wraz z Mochowem. Dziedziczył tu Zaleski i następnie od 1830 roku wspólnie wdowa po nim i dzieci33.

Trudne były początki edukacji na terenie parafii Borzewo. Wizytacja kościelna z 1817 roku wspomina: „Szkoły parafialnej przy tym kościele dotąd nie masz z przyczyny, iż parafia szczupła i uboga, nie jest w stanie utrzymać nauczyciela34. Podobnie było w następnych latach mimo, że do szkoły mogło uczęszczać około 50 dzieci. Tłumaczono to nadal „powszechnym niedostatkiem”. W 1834 roku pewną grupę dzieci uczył miejscowy organista, lecz nie trwało to długo. Dopiero w latach osiemdziesiątych XIX stulecia powstała państwowa szkoła rosyjska w Bożewie35.

W 1854 roku po śmierci wdowy po Zaleskim majątek wystawiono na licytacje i kupił go jeden z synów Zaleskiego, Stanisław. Stanisław Zaleski dziedziczył tu do 1861 roku, następnie sprzedał te dobra (Borzewo, Będorzyn (część) oraz kolonia Lisice) Emilianowi Kossobudzkiemu. Właśnie od niego w 1874 roku kupił je Edmund Rau ze Szczytna, ale jeszcze w tym samym roku sprzedał ten majątek Janowi Świerczyńskiemu. W 1882 roku Świerczyński sprzedał Borzewo mężowi swojej siostry, Julianowi Mąkolskiemu. W tym czasie folwark Bożewo liczył około 425 ha. Mąkolski nie najlepiej radził sobie z gospodarowaniem. Towarzystwo Kredytowe Ziemskie w 1903 roku wystawiło dobra Bożewo (folwark) na licytacje, kupił je Leszek Biszofswerder syn Icka i następnie przekazał swoim dzieciom. W 1914 roku jedna z córek Biszofswerdera, Estera vel Ludwika, żona przemysłowca nafty Edwarda Mersona wykupiła dobra Bożewo od rodzeństwa36.

Według wsi opisu z końca XIX wieku Bożewo vel Borzewo dzieliło się na wieś włościańską (chłopską), folwark dworski i probostwo. Wszystkie te osady należały do gminy Lisewo. Wieś włościańska w 1880 roku liczyła 39 domów, 297 mieszkańców oraz 425 mórg obszaru. W folwarku notowano 12 domów i 75 mieszkańców oraz 913 mórg ziemi. Nie zapisano jak wielki był obszar proboszczowski, zapisano za to, iż we wsi notowano również: karczmę, szkołę elementarną i wiatrak. Istniał oczywiście również kościół37. Jak widać była tu szkoła, jedna z niewielu jaka ówcześnie istniała na terenie powiatu sierpeckiego. Przed I wojną światową zbudowano murowany budynek szkolny38.

Na przełomie XIX i XX wieku tylko 28% procent społeczeństwa powiatu sierpeckiego umiała czytać, z pisaniem było gorzej. Nauka odbywała się w języku rosyjskim. Uczono takich przedmiotów jak: arytmetyka, gramatykę rosyjską, religię, historię Rosji. Jednak efekty nauki były niewielkie, ponieważ wielką bolączką był brak odpowiednich sal szkolnych. Często na lekcjach bywało 50, a nawet 70 uczniów39.

Na początku XX wieku Bożewo należało do miejscowości o dużej aktywności społeczeństwa. Ludność założyła tu kółko rolnicze o nazwie „Praca”40, działające przed I wojną światową. Jako donosi ówczesna prasa rejony Bożewa należały do terenów gdzie krwawe żniwo zbierały choroby takie jak: odra i szkarlatyna. Tłumaczono to istnieniem dużych obszarów bagiennych41.

Społeczna aktywność miejscowej ludności dała o sobie znać podczas wydarzeń 1905 roku. Dnia 15 XII 1905 roku miała miejsce w Bożewie nielegalna demonstracja ludności (wiec), patronowali mu ksiądz proboszcz Kowalski oraz miejscowy dziedzic. Wzięło w nim udział około 2 tysiące ludzi. Przemawiali księża, wiec uchwalił żądanie autonomii Królestwa Polskiego, natychmiastowego wprowadzenia języka polskiego do szkół oraz urzędów42. Wobec niespełnienia żądań wiecowych w dwa tygodnie później do miejscowego nauczyciela (Rosjanina) przybyła delegacja około 200 mieszkańców i powiadomiono go, że nie życzą sobie lekcji w języku rosyjskim. Zapowiedziano, iż zamykają szkołę do chwili, gdy będzie wykładany język polski. Nauczyciel musiał opuścić szkołę i budynek zamknięto na klucz43.

Jak widać nastroje były stanowczo antyrosyjskie, jednak w czasie I wojny światowej, gdy władze niemieckie próbowały werbować miejscową ludność do wojska, chłopi w Bożewie oświadczyli, że nie będą uczestniczyć w wojnie gdyż „szedłby brat przeciw bratu44. ( wojsku rosyjskim służyło wielu Polaków z poboru). Warto wspomnieć, że w czasie I wojny światowej w 1917 roku powstała tu ochotnicza straż pożarna45.

Patriotyzm mieszkańców tych okolic dał o sobie znać również podczas wojny 1920 roku, kobiety z Bożewa zrzeszone w Służbie Narodowej Kobiet prowadziły zbiórkę pieniędzy dla żołnierzy, prowadziły gospody, wydawały żywność46.

Bożewo w czasie spisu powszechnego z 1921 roku dzieliło się na wieś i folwark. We wsi notowano 29 domów i 4 budynki mieszkalne oraz 329 mieszkańców. W folwarku 5 domów i 93 mieszkańców. Oprócz katolików we wsi było również 7 ewangelików i 2 prawosławnych47.

Największymi posiadaczami ziemskimi w tej wsi byli żydowscy Mersponowie, którzy posiadali folwark do 1925 roku, następnie rozparcelowali go między okolicznych chłopów. Oprócz nich do większych właścicieli należał Andrzej Adamczyk, jego gospodarstwo liczyło 56 ha48.

Przed II wojną światową murarzem w tej wsi był B. Mikołajewski, sklepy spożywcze należały do: Cz. Śmigrodzkiego i W. Tomaszewskiego. Wiatrak we wsi stanowił własność Stanisława Żurawskiego49.

W latach trzydziestych XX wieku w Bożewie istniała poczta, był tu również telefon. W tym czasie ludność Bożewa nadal była aktywna społecznie, mieszkańcy należeli do wielu organizacji społecznych50.

Zabytkiem Bożewa jest kościół wzniesiony w połowie XV wieku z fundacji Borzewskich. Był restaurowany w pierwszej połowie XVII wieku, remontowany po 1812 i po 1914 roku. Kościół jest w stylu gotyckim, murowany z cegły, częściowo otynkowany. Jest salowy, zbudowany na planie prostokąta z prezbiterium wyodrębnionym wewnątrz. Przy nawie od południa znajduje się kwadratowa kaplica. Ołtarz główny pochodzi z drugiej połowy XVIII wieku i jest w stylu późnobarokowym. Z tego okresu pochodzi też wiele przedmiotów liturgicznych51.

Obok kościoła znajduje się dzwonnica z XVIII wieku, drewniana o konstrukcji słupowej, oszalowana, czworoboczna. Dach jest namiotowy, kryty gontem52.


BOŻEWO NOWE
Bożewo Nowe powstało dopiero po II wojnie światowej, poprzednio znajdowały się tutaj obszary dworskie.

CHOCZEŃ
Duża część obecnej gminy Mochowo należała w przeszłości do ziemi płockiej (Mazowsze), której zachodnia granica biegła wzdłuż rzeki Skrwy, reszta należała do ziemi dobrzyńskiej związanej historycznie z Kujawami i Wielkopolską. Według S. Kozierowskiego, badacza nazw miejscowych wschodniej Wielkopolski, nazwa Choczeń została użyta po raz pierwszy w 1425 roku (de Choczen)53. Nazwa pochodzi od staropolskich imion typu: Chociemir, Chocsław54. W całej dawnej Rzeczpospolitej istniały tylko dwie miejscowości o tej nazwie, druga położona była na Białorusi.

Kolejnych danych źródłowych o tej miejscowości dostarcza spis podatkowy ziemi dobrzyńskiej z 1564 roku Według tego spisu Choczen należał do parafii Skępe, wieś podzielona była między kilku rycerzy: Ligowskiego, Piotra Kolosa oraz rycerzy z rodu Choczeńskich, był tu również młyn55. Istniał, więc ród Choczeńskich, który wziął nazwisko od rodowej wsi, jednak ta wzmianka jest jedyną wiadomością o tym rodzie, nawet nie wiadomo jakiego herbu używali56.

Brak jest danych o dziejach wsi w XVII wieku, zapewne dziedziczyły tu niezbyt zamożne okoliczne rody. Choczeń w tym czasie z niewielkiej wsi przeistoczył się w osadę młyńską. Właśnie młyn o nazwie Choczeń pokazują mapy z końca XVIII wieku. Wokół były jednak pola uprawne, ponieważ dane z 1789 roku przekazują, że wysiewano tu rocznie 11 korców żyta. Właścicielem wsi i młyna był Tomasz Borowski57.

W 1827 roku notowano w tej wsi i we młynie 10 domów i 123 mieszkańców58. W tym czasie była to tak zwana „wieś włościańska”, zamieszkiwali ją głównie chłopi.

W czasie powstania styczniowego Choczeń stał się miejscem walk powstańczych. Dnia 17 września 1863 roku w miejscowym folwarku stacjonowało około 400 powstańców. Dowódcą oddziału był Piotr Czarliński. Przeciwko nim wyprawili się Rosjanie z garnizonu w Lipnie. Na wieść o wrogu oddział powstańczy wycofał się przez most na Skrwie i spalił go za sobą. Jednak istniał jeszcze most w Malanowie, przez który przeprawiła się kawaleria rosyjska i zaatakowała powstańcze lewe skrzydło. Powstańcy nadal się wycofywali, oddział uległ rozproszeniu. Bitwa znana jest jako bitwa pod Choczniem i Żurawinem. Powstańcy stracili kilku ludzi, tyle samo dostało się do niewoli, większe były straty w ekwipunku i uzbrojeniu59.

Po upadku powstaniu ziemia użytkowana przez chłopów przeszła na ich własność na mocy ukazu uwłaszczeniowego. Powstało tu 15 gospodarstw na 15 morgach ziemi60. W 1880 roku notowano 8 domów i 192 mieszkańców. Miejscowy folwark liczył 410 mórg. Należały do niego pewne grunty położone w Zglenicach Małych. W folwarku było 14 drewnianych budynków61.

W 1921 roku notowano w tej wsi 10 domów i 116 mieszkańców, należała do gminy Ligowo, w powiecie Lipno62. Spis powszechny wymienia też miejscowość Stanisław Choczeń, osadę młyńską z 2 domami i 33 mieszkańcami63 (młyn zaznaczono na mapie z 1935 roku).

Największym właścicielem ziemskim w okresie międzywojennym był Kazimierz Dobrzeniecki posiadający 161 ha64. Do niego należał też sklep z artykułami ogrodniczymi w tej wsi65. Młyn (Stanisław Choczeń) należał do J. Borowskiego66.
CIEŚLIN
Cieślin należy do starych osiedli. Według archeologów osada istniała tu już w VI, VII i VIII oraz w XI wieku. Pisana historia zaczyna się nieco później67.

Według dokumentów wioska istniała w 1366 roku, ponieważ właśnie wtedy pojawia się w odnowionym akcie erekcyjnym parafii Bądkowo Kościelne (Czeslino). Według danych z 1435 roku wioska położona była po obu stronach rzeki Skrwy. Właśnie wtedy Świętosław z Kurowa sprzedał Piotrowi swoją wieś Cieślin z młynem na rzece68. Piotr pochodził z Bożewa i od tej pory aż do 1872 roku młyn w Cieślinie i okoliczne ziemie (około 50 ha) należały do dziedziców Bożewa69.

Druga część wsi złożona była z zagród o łącznej powierzchni około 30 ha. Tutaj mieszkała uboga szlachta. Spis podatkowy z 1564 przekazuje, że właścicielami byli: Maciej Bursztynek oraz Jan i Wojciech Janowięta70.

Potomkowie wyżej wymienionych rycerzy przyjęli nazwisko Cieśliński herbu Junosza. Byli to ubodzy rycerze niczym się nie wyróżniający. Dopiero w końcu XVIII wieku wybił się z nich Łukasz Cieśliński, który został burgrabią grodzkim płockim i wykupił od kuzynów cały Cieślin (bez osady młyńskiej). W 1775 roku było tu sześć domów, w 1789 roku tylko 4 domy i 14 poddanych. Po Łukaszu Cieślińskim tę wioskę przejęli jego synowie i następnie jeden z wnuków, Jan syn Ludwika. Jan Cieśliński miał syna Jana, który został dziedzicem w końcu XIX wieku71.

Według danych z 1880 roku Cieślin liczył 8 domów i 66 mieszkańców. Wieś należała do gminy Lisewo. Miejscowy majątek ziemski składał się z folwarków: Cieślin i Obręb Mały. Pierwszy z nich liczył 673 morgi, drugi (Obręb Mały) 200 mórg, w nim był młyn. W czasie uwłaszczenia w Cieślinie powstało 6 gospodarstw na 6 morgach ziemi72.

Właśnie Jan Cieśliński (młodszy) wykupił od dziedziców Bożewa osadę młyńską Cieślin i skupił całą wioskę w jednym ręku. Jan Cieśliński zmarł w 1896 roku, a dobra przejęła wdowa po nim wraz z dziećmi. W 1903 roku jako pełnoletni występuje już Zygmunt Cieśliński syn Jana. Początkowo posiadał on obszar liczący ponad 300 ha. W 1908 roku rozpoczął parcelacje folwarku Cieślin zostawiając tylko osadę młyńską i folwark Obręb Mały. Właśnie Zygmunt Cieśliński był dziedzicem majątku w okresie międzywojennym73 (po wojnie utworzono tu PGR).

Jest to ciekawy przykład ciągłości dziedziczenia w jednej wsi. Przodkowie Zygmunta mieszkali tu przynajmniej od XVI wieku, dopiero władza powojenna zmieniła ten stan rzeczy. Należy dodać, że do majątku Cieślin należała też wioska Obręb Mały, która od XVII wieku należała do Cieślińskich, jeszcze w okresie międzywojennym notowano tu ponad 100 ha folwarcznej74.

Cieślin folwark w 1921 roku zamieszkiwało 154 osoby w 4 domach (czworaki), we wsi notowano 7 domów i 55 mieszkańców75.

Ludność w tamtych czasach zaczytywała się w powieściach Sienkiewicza, Orzeszkowej, Prusa, Dołęgi-Mostowicza, Mniszkówny. Nic więc dziwnego, że wielkie zainteresowanie wzbudził fakt, iż do Cieślina w 1937 roku zajechała ekipa filmowa, która kręciła film na podstawie powieści Dołęgi- Mostowicza pod tytułem „Znachor”76.

  1   2   3   4   5   6   7


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка