Білет №8 Спробы эканамічных рэформ у другой палове XVIII ст. Магнацкае прадпрымальніцтва




Дата канвертавання30.04.2016
Памер26 Kb.
Білет № 8


  1. Спробы эканамічных рэформ у другой палове XVIII ст. Магнацкае прадпрымальніцтва

1. Шматлікія войны, у т. л. вайна Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гг. і Паўночная вайна 1700—1721 гг., прынеслі вялізныя разбурэнні і знішчылі значную частку насельніцтва Беларусі. ІІасля спынення ваенных дзеянняў былі зроблены спробы эканамічных рэформ, перш за ўсё звязаныя з аднаў- леннем сельскай гаспадаркі. Асноўнай формай сельскагаспадарчай вытворчасці заставаўся фальварак — феадалыіая гаспадарка, заснаваная на працы прыгонных сялян і арыентаваная на выраб прадукцыі для продажу. Назіраўся перавод сялян на грашовы чынш. Заховаўся і такі від сялянскай павіннасці, як паншчына — прымусовая адпрацоўка сялянамі з уласнымі прыладамі працы ў гаспадарцы феадала.

3 мэтай павялічэння прыбытковасці дзяржаўных зямель у 1765 г. па ініцыятыве падскарбія ВКЛ Антонія Тызенгаўза была праведзена аграрная рэформа. На тэрыторыі Беларусі яна праводзілася ў Гарадзенскай, Берасцейскай, Кобрынскай, Магілёўскай эканоміях, якія раней здаваліся дзяржавай у арэнду шляхце з уплатай адной чвэрці ад сваіх прыбыткаў. Але на сойме Рэчы Паспалітай было прынята рашэнне аб перадачы такіх каралеўскіх эканомій у дзяржаўнае кіраванне. Рэформа прадугледжвала аднаўленне ў каралеўскіх уладаннях фальваркаў і паляпшэнне апрацоўкі зямлі праз пашырэнне чатырохполля і травасеяння. Даходы ад земляробства прадугледжвалася выкарыстаць для арганізацыі мануфактур, якія таксама павінны былі даць свой прыбытак дзяржаве.

На дзяржаўных землях, падзеленых на добрыя, сярэднія і дрэнныя, былі арганізаваны фальваркі. Селянін за карыстамне надзелам у чвэрць валокі адпрацоўваў 2 дні паншчыны на тыдзень з уласнымі прыладамі працы, 4 згоны (гвалты) штогод, г. зн. адпрацовачную феадальную павіннасць, рабіў грашовыя выплаты і даваў натуральную даніну. У вёсках ствараліся «камунальныя магазіны», г. зн. агульныя для членаў абшчыны запасы збожжа, куды кожны гаспадар рабіў уклад на выпадак неўраджаю, стыхіі, дапамогі бедным. Былі арганізаваны і «камунальныя касы», грошы з якіх шлі на добраўпарадкаванне вёскі, аплату дапамогі доктара і г. д.

Для сялян уводзіліся правілы ўнутранага распарадку, у адпаведнасці з якімі, напрыклад, гандляваць сялянам дазвалялася толькі ў дзяржаўных мястэчках і гарадах.

У выніку рэформы павялічылася колькасць сялян, якія выконвалі паншчыну. Было абвешчана права селяніна на перадачу надзелу ў спадчыну. На некаторы час дзяржава павялічыла прыбытак ад сваіх уладанняў. Аднак большасць сялян не прыняла рэформу, паколькі яна павялічыла іх павіннасці перад дзяржавай.

2. Пасля ліквідацыі забароны займацца гандлёва-гаспадарчымі справамі магнаты сталі актыўна ўключацца ў прадпрымальніцкую дзейнасць. Граф Іахім Храптовіч у шэрагу маёнткаў замяніў паншчыну на чынш і ўсталяваў адносіны з прыгоннымі на падставе дагавору, згодна з якім прыгонным стала выгадна мець як мага большыя ўраджаі. У выніку даходы з яго маёнткаў павялічыліся ў 3 разы. Таксама Храптовіч арганізаваў металургічныя мануфактуры, якія працавалі на мясцовай балотнай рудзе. На адной з іх упершыню на тэрыторыі Беларусі была пабудавана доменная печ.

Актыўную прадпрымальніцкую дзейнасцьу Гародні разгарнуў і граф Антоній Тызенгаўз. Акрамя адкрыцця мануфактур, ім праводзілася ачышчэнне рэчышча Нёмана, была наладжана гадоўля мяса-малочных парод жывёл, прыменена парнікова-цяплічная сістэма.



Грандыёзныя праекты па пракладцы дарог праз палескія балоты і па меліярацыі, г. зн. асушэнні забалочаных зямель, прапанаваў Мацей Бутрымовіч, які быў адміністратарам Міхала Казіміра Агінскага. Пачалося будаўніцтва капала, які звязаў басейны Дняпра і Нёмана. У Слоніме пачалі працаваць ткацкія мануфактуры па вырабе шаўковых тканін, шпалер, ворсавых дываноў. Аднак магнацкае прадпрымальніцтва не набыло масавага характару, засталося абмежаваным. Большая частка магнатаў не падтрымала новаўвядзенняў.



База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка