Артыкул Тэарэтычныя асновы грамадзянска- патрыятычнага выхавання




Дата канвертавання12.05.2016
Памер303.19 Kb.


Змест

Уводзіны


Артыкул 1.Тэарэтычныя асновы грамадзянска- патрыятычнага выхавання

малодшага школьніка

1.1. Гістарычны падыход да праблемы развіцця грамадзянска-

патрыятычнага выхавання

1.2. Мэты і задачы грамадзянска-патрыятычнага выхавання малодшага

школьніка

1.3. Метады і формы грамадзянска-патрыятычнага выхавання малодшага

школьніка

1.4. Улік узроставых і індывідуальных асаблівасцяў малодшых

школьнікаў

Артыкул 2. Сістэма работы настаўніка па арганізацыі грамадзянска-

патрыятычнага выхавання малодшых школьнікаў

2.1. Аналіз вынікаў канстатуючага эксперыменту

2.2. Метады і формы, якія выкарыстоўваюцца пры грамадзянска-

патрыятычным выхаванні малодшага школьніка

2.3. Вынікі ажыццяўлення грамадзянска-патрыятычнага выхавання і іх

аналіз

Заключэнне



Літаратура

Дадатак


Уводзіны

«Усякая высакародная асоба глыбока ўсведамляе сваё кроўнае сваяцтва,свае кроўныя сувязі з Айчынай »

В.Г. Бялінскі




У апошнія гады актуальным стала пытанне аб грамадзянска-патрыятычным выхаванні. Прывіць любоў да сваёй Радзімы неабходна як мага раней, менавіта, ў пачатковых класах. Павага да сваёй краіны, да яе нацыянальных традыцый, гісторыі і багатай культуры з'яўляецца асновай любога выхавання. Згадзіцеся, што немагчыма вырасціць сапраўднага грамадзяніна і годнага чалавека без паважлівага стаўлення да сваіх вытокаў. Кожная травінка, лясная або палявая кветка, пяшчотны шолах ветру нагадваюць нам пра Радзіму. Мы раслі і вучыліся як любіць сваю краіну, як паважаць традыцыі і нацыянальныя асаблівасці народаў, якія яе насяляюць.

У цяперашні час прыкметна ўзрасла цікавасць навукоўцаў і педагогаў да праблемы патрыятычнага выхавання. Гэта відаць па шматлікіх публікацыях у прэсе і з'яўленню дакументаў на дзяржаўным узроўні. У сучасным разуменні патрыятызм – гэта шматварыянтнае паняцце, трактуецца ўсімі неадназначна і мае шмат розных азначэнняў. Патрыятызм (ад грэчаскага слова patris - бацькаўшчына) – гэта ўстойлівая грамадзянская пазіцыя, гонар за сваю краіну і трапяткое паважлівае стаўленне да яе гісторыі.

Грамадзянска-патрыятычнае выхаванне ўяўляе сабой мэтанакіраваны працэс фарміравання сацыяльна-каштоўнасных адносін да Радзімы, свайго народа, яго культуры, мовы, традыцый. Дадзенае стаўленне выяўляецца ў жаданні і імкненні ведаць гісторыю сваёй краіны, яе нацыянальнае і культурнае багацце, актыўна ўдзельнічаць у грамадскім жыцці, добрасумленна і творча працаваць на карысць Радзімы. Дзеці малодшага школьнага ўзросту павінны разумець, як гэта важна любіць свой народ, ганарыцца яго мінулым і сучаснасцю, адчуваць сваю адказнасць за тое, якім будзе будучыня.

Задача настаўніка - правільна арганізаваць заняткі па дадзенай тэматыцы. Тут спатрэбіцца праявіць творчы падыход, а таксама ўменне выкарыстоўваць на сваіх мерапрыемствах асаблівасці культурна-гістарычных традыцый не толькі той краіны у якой пражываюць, але і свайго рэгіёну. Навучэнцы ў пачатковай школе дастаткова ўспрымальныя да засваення каштоўнасцяў і маральных нормаў. Гэты факт трэба ў поўнай меры ўлічваць у выхаваўчым працэсе.

2

Аб'ектам педагагічнага даследавання з'яўляецца грамадзянска-патрыятычнае выхаванне малодшага школьніка.

Прадметам даследавання з'яўляюцца формы і метады грамадзянска-патрыятычнага выхавання малодшага школьніка.

Галоўная мэта педагагічнага даследавання заключаецца ў фарміраванні грамадзянскасці асобы.

Задачы:

- вывучыць ўзровень грамадзянскасці малодшых школьнікаў;



- правесці комплекс мерапрыемстваў накіраваных на павышэнне ўзроўню патрыятызму малодшых школьнікаў;

- выявіць найбольш эфектыўныя формы і метады грамадзянска-патрыятычнага выхавання малодшага школьніка;


- выявіць выніковы ўзровень грамадзянскасці малодшых школьнікаў.

Прыёмы даследавання:

- паглыбіць грамадзянска-патрыятычныя веды вучняў пры дапамозе розных формаў і метадаў.

Гіпотэза даследавання:

- прааналізаваць дынаміку ўзроўню сфарміраванасці грамадзянска-патрыятычных якасцяў.

3

1.Тэарэтычныя асновы грамадзянска-патрыятычнага выхавання малодшага школьніка.


1.1. Гістарычны падыход да праблемы развіцця грамадзянска-патрыятычнага

выхавання

Перад сістэмай адукацыі стаіць задача: фарміраванне грамадзянскай пазіцыі, пачуцця адказнасці за развіццё і дзяржаўны лад Беларусі, павагі яе законаў, Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь [8, с. 6]. Нягледзячы на ​​тое, што ў кожнай гістарычнай эпосе існавала свая сістэма адукацыі -- філасофіі грамадзянска-патрыятычнага выхавання адрозніваюцца. Ідэі грамадзянска-патрыятычнага выхавання сустракаюцца ў працы антычных мысліцеляў - Сакрата, Платона, Арыстоцеля, Цыцэрона. Сакрат лічыў сваёй задачай падрыхтоўку большай колькасці грамадзян, здольных займацца палітычнай дзейнасцю. Кропкай адліку сур’ёзных даследаванняў па дадзенай тэме лічыцца кніга Арыстоцеля «Палітыка», дзе прадстаўлена канцэпцыя грамадзянства, вызначаны асноўныя параметры гэтага фенамена. У гэтай працы сцвярджалася: не ўсе людзі могуць быць грамадзянамі: не ўсе добрыя людзі могуць быць добрымі людзьмі [1].

Платон ў сваіх працах «Дзяржава», «Законы» спрабаваў сканструяваць мадэль ідэальнай дзяржавы. Кожны грамадзянін пастаўлены на сваё месца і робіць тое, да чаго здольны [6].

Процілеглую думку на праблему грамадзянска-патрыятычнага выхавання выказаў грэчаскі філосаф Эпікур. На яго думку, чалавек сам нясе адказнасць за выбар свайго вобраза жыцця. Прызнаючы чалавека часткай прыроды,філосаф лічыў вышэйшай мэтай існавання пазнанне прыроды.

Старажытнагрэчаскі мысліцель Цыцэрон вышэй за ўсё ставіў выкананне грамадзянскага абавязку. На яго думку, грамадзянскі абавязак - вышэйшы абавязак чалавека.

Ідэі грамадзянска-патрыятычнага выхавання і адукацыі атрымалі далейшае развіццё ў эпохі Адраджэння і Асветніцтва. Важнейшыя аспекты грамадскай дзейнасці і грамадзянскай актыўнасці, развагі аб правах і абавязках знайшлі сваё адлюстраванне ў працах Спінозы, Дж. Лока, М. Мантэск'ё, Ж.Ж. Русо.

У прыватнасці, Русо лічыў, што, прымаючы ўдзел у вырашэнні грамадскіх праблем, грамадзянін павінен кіравацца ў першую чаргу думкамі аб агульнай дабрыні.

Д
4
умкі пра важнасць выхавання сапраўдных грамадзян, патрыётаў сваёй Радзімы, якія валодаюць вышэйшымі грамадзянскімі якасцямі і актыўнасцю, прасочваюцца ў працах Дж. Д'юі, К.Д. Ушынскага, П.П. Блонскага, Г. Кершэнштэйнера, А.С. Макаранка. У спадчыне А.С.Макаранкі выразна прасочваюцца думкі пра важнасць і карысць грамадскай дзейнасці і актыўнасці [13, с. 122]. Лічачы, што выхаванне заўсёды залежыць ад замовы грамадства, ён пісаў “Мы павінны выхоўваць грамадзяніна Савецкага Саюза. У нашу вялікую эпоху неабходна выхоўваць найбольш паўнавартаснага грамадзяніна, годнага гэтай эпохі” [12, с. 153].

Адным з найважнейшых кампанентаў грамадзянска-патрыятычнага выхавання з'яўляецца паняцце грамадзянскага абавязку. Грамадзянскі абавязак - катэгорыя палітычнай этыкі, звязаная з абавязкамі асобы, сацыяльнай групы або пласта, народа ў канкрэтных сацыяльна-эканамічных і палітычных умовах [3, с. 33]. Кожны чалавек павінен сумленна выконваць свае абавязкі грамадзяніна, адказваць за свае дзеянні і ўчынкі і ведаць аб наступствах незаконных паводзін.

Яшчэ Піфагор сказаў: “Не рабі нічога ганебнага ні ў прысутнасці іншых, ні ўпотай” [4, с. 50].

На мой погляд, пачуццё грамадзянскага абавязку, падахвочваючы чалавека, ўсвядоміла выконваць свае абавязкі, праявілася, перш за ўсё, у гатоўнасці і здольнасці абараняць сваю Радзіму, павазе да бацькоў, асцярожным стаўленні да грамадскіх здабыткаў і прыродзе, адказнасці за лёс Бацькаўшчыны.

Грамадзянскі абавязак неразрыўна звязаны з грамадзянскай адказнасцю. Гэта абавязак і гатоўнасць адказваць за здзейсненыя ім грамадскія дзеянні і ўчынкі і іх наступствы.

Праведзены аналіз работ В.А. Сухамлінскага паказаў, што грамадзянскасць,на думку педагога, уключае ў сябе:

• ўспрыманне індывідумам сваёй прыналежнасці да калектыву і грамадства;

• патрэбнасць асобы дзейнічаць у адпаведнасці з этычнымі нормамі грамадства;

• патрэбнасць у самавыяўленні праз грамадска -значныя якасці асобы;

• патрэбнасць быць усюды і ва ўсім чалавекам і грамадзянінам.

Педагагічнае крэда Сухамлінскага "выхаваць грамадзяніна і патрыёта-значыць выхаваць сапраўднага чалавека”. Ён абагульніў і сінтэзаваў тэарэтычны і практычны вопыт дзейнасці савецкай школы па грамадзянска-патрыятычнаму выхаванню і асаблівае месца надаў фарміраванню грамадзянска-патрыятычнай пазіцыі дзіцяці, сям'і, школы, дзіцячых грамадскіх арганізацый на выхаванне грамадзянскасці і патрыятызму. В.А. Сухамлінскі аказаўся апошнім у савецкай сістэме выхавання, хто працягнуў і ўзбагаціў ідэю і практыку грамадзянска-патрыятычнага выхавання А.С. Макаранка [9, с. 42].


5
У пачатку дзевяностых гадоў савецкае грамадства ўступіла ў эпоху пераасэнсавання складзенай сістэмы каштоўнасцяў, якія вызначалі грамадскія ідэалы выхавання, непрыемлімасць формаў выхавання. У гэты перыяд востра паўстае праблема пошуку шляхоў рэалізацыі гармоніі інтарэсаў грамадства і асобы, а агульнаадукацыйная школа выступае як асноўны інстытут сацыялізацыі падрастаючага пакалення.

Вывучэнне філасофскай і псіхолога-педагагічнай літаратуры дазваляе зрабіць выснову аб тым, што вытокі праблемы выхавання грамадзянскасці і патрыятызму хаваюцца ў сацыяльна-эканамічных, грамадскіх і палітычных адносінах. Асаблівы ўплыў на змены тэорыі грамадзянска-патрыятычнага выхавання аказваюць ідэалагічныя погляды.

Распрацоўка і рэалізацыя грамадзянска-патрыятычнай адукацыі з'яўляецца ўніверсальнай тэндэнцыяй і адным з прыярытэтных напрамкаў у сучаснай сусветнай педагагічнай тэорыі і практыцы.

У сучасных умовах грамадзянска-патрыятычнае выхаванне дапаўняецца спецыяльна арганізаванай дзейнасцю, накіраванай на засваенне школьнікам сацыяльнай ролі грамадзяніна і патрыёта.

Грамадзянін і патрыёт - асноўная сацыяльная роля чалавека, які ўдзельнічае ў сацыяльных адносінах асоба-дзяржава, дзяржаўныя структуры; асоба-грамадства, грамадскія інстытуты; асоба - іншыя грамадзяне. З дапамогай гэтых адносін чалавек прымае маральна –прававыя нормы, якія дзейнічаюць у соцыуме, асвядомлена і адказна рэалізуе свае правы, абавязкі і свабоды. Сучасная трактоўка дадзеных паняццяў істотна адрозніваецца ад уяўленняў аб сутнасці грамадзяніна і патрыёта ў 20 стагоддзі. Калі ў савецкі перыяд акцэнт рабіўся на падпарадкаванне асабістых інтарэсаў дзяржаўным, то сёння ставіцца іншая задача - выхоўваць грамадзяніна свету і патрыёта сваёй Радзімы, што захоўваў нацыянальныя карані, здольнага да самарэалізацыі ва ўмовах шматнацыянальнага і шматканфесіяльнага свету.

Асноўным механізмам грамадзянска-патрыятычнага выхавання становіцца развіццё грамадзянскіх кампетэнцый і патрыятычных якасцяў.

Змест і формы грамадзянска-патрыятычнага выхавання гістарычна абумоўлены. На развіццё грамадзянска-патрыятычнага выхавання значна ўплывае дынаміка грамадска-палітычнага жыцця: змена грамадска-эканамічных фармацый, палітычных рэжымаў, кіруючых партый, формаўдзяржаўнага кіравання. Свайго росквіту грамадзянска-патрыятычнае выхаванне дасягае ў дэмакратычным грамадстве, калі яно рэалізуецца ў сістэме і характарызуецца разнастайнасцю формаў і метадаў арганізацыі вучэбна-пазнаваўчай дзейнасці.

Мэты і задачы грамадзянска-патрыятычнага выхавання блізкія ідэям і прынцыпам педагогікі свету. Яны закліканы выхоўваць у падрастаючага пакалення міратворчае мысленне, ненасільны стыль паводзінаў, гатоўнасць жыць і працаваць у грамадстве.

С
6


ацыяльнымі перадумовамі станаўлення грамадзянска-патрыятычнага выхавання ў нашай краіне сталі сацыяльна-эканамічныя і сацыяльна-палітычныя праблемы, якія ўзмацнілі негатыўныя тэндэнцыі сярод моладзі. У сувязі з гэтым фарміраванне пісьменнага грамадзяніна і патрыёта становіцца адной з прыярытэтных задач сучаснага грамадства.

Да цяперашняга часу склаліся спрыяльныя ўмовы для развіцця грамадзянска-патрыятычнага выхавання як інавацыйнай вобласці педагагічнай тэорыі і практыкі. Сацыяльны заказ на выхаванне юных грамадзян і патрыётаў сродкамі вучэбна-выхаваўчай працы школы адлюстраваны ў дзяржаўных дакументах у галіне адукацыі (Канцэпцыя выхавання моладзі Рэспублікі Беларусь, Асноўныя напрамкі развіцця нацыянальнай сістэмы адукацыі). Акрамя таго, склаліся адпаведныя педагагічныя ўмовы для ўвядзення ў школьную практыку навучальных прадметаў з цыклу грамадазнаўства. Грамадзянска-патрыятычнае выхаванне сёння працягвае традыцыі інтэрнацыянальнага, патрыятычнага, ідэйна- палітычнага выхавання савецкай школы, выкарыстоўваючы назапашаны вопыт, адмаўляючыся пры гэтым ад аўтарытарнага стылю ў выхаванні асобы.

Грамадзянска-патрыятычная дзейнасць разнастайная і шматгранная. Названыя раней метады прызначаны, перш за ўсё, арганізоўваць дзейнасць школьнікаў з тым, каб ў любым ўчынку была грамадзянская складаючая. І гэты кампанент павінен пранізваць дзеянні чалавека ад аўтаматычных да спецыяльна запланаваных асобай.

Як бачым, педагагічная дзейнасць мяркуе разнастайнасць формаў і метадаў для выхавання сапраўднага грамадзяніна і патрыёта сваёй краіны.

1.2. Мэты і задачы грамадзянска-патрыятычнага выхавання малодшых школьнікаў

У Рэспубліцы Беларусь існуе неабходнасць у стварэнні нацыянальнай сістэмы грамадзянска-патрыятычнага выхавання малодшых школьнікаў, якая будавалася б на базе ідэалогіі беларускай грамадзянскасці з улікам агульначалавечых і нацыянальных каштоўнасцяў, і была б накіравана на фарміраванне сапраўднага грамадзяніна сваёй краіны.

Паняцце «грамадзянска-патрыятычнае выхаванне» карэкціравалася на працягу многіх стагоддзяў. У працэсе фарміравання грамадзяніна ўлічваюцца інтарэсы асобы і запатрабаванні грамадства.

Пры выяўленні асаблівасцяў грамадзянска-патрыятычнага выхавання неабходна адзначыць, што задача выхавання сацыяльна-адказнага грамадзяніна звязана з рэфармаваннем пачатковай адукацыі ў краіне.

Н
7
айважнейшай мэтай з'яўляецца сацыялізацыя малодшых школьнікаў шляхам атрымання імі адэкватных грамадзянскіх ведаў і ўменняў, у тым ліку ўменні даваць маральную ацэнку з'явам у грамадстве, гісторыі, культуры. Таму, адна з задач грамадзянска-патрыятычнага выхавання -- дапамагчы сфарміравацца асобе, якая гатова да ўдзелу ў эканамічным, грамадскім, палітычным і духоўным жыцці грамадства.

У працэсе грамадзянска-патрыятычнага выхавання павінна сфарміравацца адэкватнае разуменне такіх катэгорый як «справядлівасць», «роўнасць», «свабода», «правы чалавека», «правы дзіцяці», «дэмакратыя», «гуманізм», «патрыятызм» [2,с. 5]

Да грамадзянска-патрыятычных якасцяў асобы малодшага школьніка

адносяцца: сацыяльна-грамадзянская кампетэнтнасць,у аснове якой ляжаць веды па гісторыі, геаграфіі; грамадзянскасць, як якасць асобы, якая прадугледжвае наяўнасць у малодшых школьнікаў сацыяльна - значымых маральных каштоўнасных арыенціраў; разуменне сваёй прыналежнасці да лёсу Радзімы, гатоўнасць несці адказнасць за свае ўчынкі; грамадзянскую актыўнасць, якая рэалізуецца прыняццем удзелу ў рэальных сацыяльна- значымых справах, у дзіцячых аб'яднаннях і разнастайных акцыях, накіраваных на дабрабыт сваёй Радзімы, бацькоў, аднакласнікаў.

Працэс фарміравання ў малодшых школьнікаў грамадзянска-патрыятычнай кампетэнцыі, грамадзянскасці і грамадзянскай актыўнасці патрабуе такога адбору зместу, формаў, метадаў і сродкаў выхавання, які б дазволіў забяспечыць адзінства пазнавальнага, каштоўнаснага і дзейнасна-практычнага кампанентаў грамадзянскага станаўлення асобы. [2, с. 6]

Мэты грамадзянска-патрыятычнага выхавання заключаюцца ў стварэнні ўмоў для фарміравання асобы грамадзяніна, развіцця грамадзянскасці і патрыятызму як галоўных духоўна-маральных і сацыяльных якасцяў, у падрыхтоўцы вучняў да асэнсаванай дзейнасці ў грамадстве.

У Канцэпцыі грамадзянскага выхавання малодшага школьніка ў Рэспубліцы Беларусь (Мінск, 2002) адзначана, што мэта грамадзянска-патрыятычнага выхавання заключаецца ў фарміраванні грамадзяніна, у якога асабовыя якасці і рысы характару, светапогляд і спосабы мыслення, учынкі і паводзіны накіраваны на самаразвіццё, самаўдасканаленне і не супярэчаць інтарэсам іншых грамадзян і грамадству ў цэлым.

Грамадзянска-патрыятычнае выхаванне малодшых школьнікаў можа быць эфектыўным толькі пры ўмове апоры на жыццёвы вопыт дзяцей, што прадугледжвае зварот да рэальнай палітычнай, эканамічнай, сацыяльнай рэальнасці, процілеглых старон і тэндэнцый развіцця. Без сувязі з рэальным жыццём можа сфарміравацца акадэмічная сістэма ведаў, разам з якой будзе існаваць іншая сістэма ўяўленняў і адносін, якая супадае з іх жыццёвым вопытам.

Асноўныя функцыі грамадзянска-патрыятычнага выхавання:

• выхаваўчая функцыя заключаецца ў тым, што пад яго ўздзеяннем фарміруецца грамадзянская думка калектыву, якая патрабуе ад кожнага вучня адказнасці за даручаную справу, павагі да іншых людзей, крытычнасці і самакрытычнасці;


8
• культурна-асветніцкая функцыяграмадзянска-патрыятычнага выхавання выяўляецца ў актыўным абагачэнні духоўнай культуры вучняў, у зацікаўленасці іх да духоўнай творчасці;

• псіхалагічная функцыя складаецца з таго, што накіраванасць, ідэйна-маральныя імкненні і ўчынкі робяцца пазітыўнымі;

• функцыя сацыялізацыі асобы заключаецца ў садзейнічанні станаўлення, засваення індывідумам культурных каштоўнасцяў, норм, пазітыўных прыкладаў паводзін, фарміраванні жыццёвай пазіцыі асобы на базе засваення сацыяльнага вопыту. Рэалізацыя дадзенай функцыі ў малодшых класах прадугледжвае арганізацыю працэсу засваення вучнем вопыту грамадзянскага жыцця, стварэнне ўмоў для актыўнага пазнання малодшымі школьнікамі навакольнай сацыяльнай сутнасці, для засваення культуры чалавечых адносін, маральна-этычных нормаў, неабходных для ўзаемадзеяння з іншымі людзьмі.

• дзейнасная функцыя заключаецца ў тым, што ў працэсе сацыялізацыі асоба ўключаецца ў разнастайную рэальную дзейнасць (бытавую, вучэбную, грамадзянска- значымую, самастойную творчую, вольнага часу і т. д.) і пры гэтым становіцца не толькі суб'ектам дзейнасці соцыўма, але і стваральнікам новых грамадзянскіх адносін. [2, с. 8-9]

У псіхолага-педагагічнай літаратуры, прысвечанай праблеме фарміравання грамадзянскасці, агаворваюцца ўмовы эфектыўнай арганізацыі працэсу грамадзянска-патрыятычнага выхавання малодшых школьнікаў. Гэта ўлік узроставых асаблівасцей дзяцей. Сумяшчэнне сацыяльнай і асобаснай накіраванасці зместу работы, разнастайнасць формаў арганізацыі дзейнасці, сумесныя намаганні школы і сям'і, насычэнне вучэбнага матэрыялу грамадзянска-патрыятычным зместам і іншыя. [2, с. 9]

Грамадзянска-патрыятычнае выхаванне працягвае традыцыі інтэрнацыянальнага, ідэйна-палітычнага выхавання савецкай школы, выкарыстоўваючы назапашаны педагагічны вопыт, адмаўляючыся пры гэтым ад аўтарытарнага падыходу ў выхаванні асобы. [5, с. 6]

Такім чынам, калі ў савецкі перыяд акцэнт рабіўся на падаўленне асабістых інтарэсаў дзяржаўным, то сёння ставіцца іншая задача - выхаванне грамадзяніна і патрыёта сваёй краіны, захоўваючага нацыянальныя карані і здольнага да самарэалізацыі. [5, с. 7]

1.3. Формы і метады грамадзянска-патрыятычнага выхавання малодшага

школьніка.

Ні адзін з кірункаў выхавання не можа быць рэалізаваны без канкрэтнага вызначэння агульных і ўласцівых толькі яму метадаў і формаў арганізацыі.

Для кожнага дзіцячага калектыву варта выбіраць найбольш прыдатныя формы арганізацыі выхаваўчага працэсу.

Формы грамадзянска-патрыятычнага выхавання школьнікаў праз пазакласную і пазаўрочную дзейнасць:


9



  • гутаркі, класныя і інфармацыйныя гадзіны, чытацкія канферэнцыі;




  • тэматычныя ранішнікі, правядзенне сумесных святаў з бацькамі;




  • ўрачыстыя лінейкі, урокі Мужнасці;




  • экскурсіі, мэтавыя прагулкі, гульні грамадзянска-патрыятычнага зместу;




  • прагляд і абмеркаванне фільмаў патрыятычнай накіраванасці;




  • конкурсы, віктарыны, святы, выставы дзіцячай творчасці;




  • ролевыя гульні, прайграванне сітуацый;







  • сацыяльныя акцыі, аперацыі;




  • праца з дзіцячымі грамадскімі арганізацыямі.

Па колькасці ўдзельнікаў формы грамадзянска-патрыятычнага выхавання малодшага школьніка падзяляюцца :



  • калектыўныя - гэта праца вучняў па азеляненню памяшканняў і тэрыторыі школы, мікрараёна, удзел у арганізацыі масавых мерапрыемстваў і свят, канферэнцый, праца на прышкольнай тэрыторыі і інш. Асноўным крытэрыем эфектыўнасці калектыўных форм работы з'яўляюцца: удзел малодшых школьнікаў у грамадскай дзейнасці, дысцыплінаванасць, ступень актыўнасці і масавасці;

  • групавыя- гэта заняткі ў гуртках, клубах, секцыях па інтарэсах, факультатывах па ахове роднай прыроды, экскурсіі, турыстычныя паходы па месцах баявой славы. Перавага такіх форм працы ў тым, што яны дазваляюць дыферэнцыравана падыходзіць да груп вучняў, больш дакладна ўлічваць іх інтарэсы, патрэбы, своечасова выяўляць асаблівасці мікрагруп.

  • і
    10
    ндывідуальныя -- прадугледжваюць дзейнасць вучняў па падрыхтоўцы апавяданняў, гутарак, паведамленняў аб здарэннях ў Рэспубліцы Беларусь, пра прыроду краіны, аказанне дапамогі сталым людзям. Аб эфектыўнасці індывідуальных формаў сведчаць такія катэгорыі, як павышэнне пазнаваўчай цікавасці да гісторыі Рэспублікі Беларусь, выкарыстанне атрыманых ведаў і ўменняў у сваёй дзейнасці. [2, с. 13]

Нягледзячы на ​​спецыфіку і своеасаблівасць розных формаў арганізацыі работы па грамадзянска-патрыятычнаму выхаванню малодшых школьнікаў, усе яны павінны адпавядаць наступным патрабаванням: валодаць эмацыянальнай значымасцю для вучняў, узгадняцца з агульным планам выхаваўчай працы, мець глыбокую грамадзянска-патрыятычную накіраванасць, спрыяць развіццю грамадзянскіх інтарэсаў і патрэбаў вучняў.

Важнае значэнне мае такая форма грамадзянска-патрыятычнага выхавання, як сустрэча з ветэранамі Вялікай Айчыннай вайны і працы, прадстаўнікамі розных прафесій, грамадскіх дзеячаў. Такія адносіны з дарослымі спрыяюць узбагачэнню школьнікаў ведамі аб подзвігах народа пры абароне Радзімы, аб працы на карысць Радзімы . [2, с. 14]

Складанасць і шматграннасць працэсу грамадзянска-патрыятычнага выхавання малодшага школьніка патрабуе прымянення разнастайных метадаў арганізацыі іх дзейнасці. Ж.Ж. Русо прапанаваў наступныя метады выхавання грамадзянскасці ў вучняў: перакананне (расказ, апісанне, характарыстыка, тлумачэнне, разважанне, дыспут, лекцыя, гутарка), практыка (прывучэнне да нормаў грамадзянскіх паводзін, выпрацоўка адпаведных навыкаў і звычак, арганізацыя грамадска-палітычных дзеянняў, гульні, спаборніцтвы), зацікаўленнасць, прымус, асабісты прыклад.

Сучасныя педагогі-даследчыкі падзяляюць метады грамадзянска-патрыятычнага выхавання на:



  • традыцыйныя метады-- дыспуты, лекцыі, семінары, праца з кнігай, перыядычным выданнем, рэцанзаванне і г.д.;

  • актыўныя метады-- сітуацыйна-ролевыя гульні, сацыядрама, метад адкрытай трыбуны, сацыяльна-псіхалагічныя трэнінгі, інтэлектуальныя аукцыёны, «мазгавая атака», метад аналізу сацыяльных сітуацый з маральна-этычным характарам, драматызацыі і г.д.;

  • інтэрактыўныя метады -- метад «метафарычнае даследаванне», распрацаванае ў канцы 50-60 гадоў XX стагоддзя амерыканскім псіхолагам У. Горданам на аснове метада «мазгавой атакі».[2, с. 14-15]

У працэсе выкарыстання метадаў фарміравання грамадзянскай свядомасці і патрыятызму неабходна выконваць шэраг правілаў, якія вядуць да паспяховасці грамадзянска-патрыятычнага выхавання:

  • неабходна арыентавацца на доўгачасовы працэс накаплення ведаў і ўменняў;

  • неабходна падводзіць малодшых школьнікаў ад прызнаных правільнымі ведаў да ўласных ацэнак, асабістых дзеянняў і мэтазгодных высноў;


  • 11
    неабходна правільна падбіраць прыклады і ўзоры грамадзянскай дзейнасці;

  • неабходна рэгулярна фіксіраваць ход і вынікі грамадзянска-патрыятычнай дзейнасці на суб'ектыўным узроўні, калі асоба, абапіраючыся на існуючы багаж ведаў, рэгулюе свае дзеянні [7, с. 24];

  • стымуляванне ў розных яго формах павінна быць дазаваным і заслужаным. Калі баланс паміж учынкам і крытэрыямі яго ацэнкі будзе парушаны, то метад губляе сваю педагагічную значнасць і ўніверсальнасць.

Зыходзячы з вышэй пералічанага вынікае, што непасрэдна у перыяд навучання ў пачатковай школе дзеці пачынаюць актыўна засвойваць маральныя нормы, далучацца да грамадскіх каштоўнасцей. Таму менавіта ў гэты час неабходна выкарыстоўваць усе разнастайныя формы і метады грамадзянска-патрыятычнага выхавання для фарміравання паўнацэннага грамадзяніна і патрыёта з малых гадоў.

1.4. Улік узроставых і індывідуальных асаблівасцяў малодшых школьнікаў

у працэсе фарміравання грамадзянскасці і патрыятызму.
Правільная арганізацыя работы па грамадзянска-патрыятычнаму выхаванню вучняў малодшых класаў заснавана ў першую чаргу на веданні ўзроставых і псіхалагічных асаблівасцяў дзяцей малодшага школьнага ўзросту.

Неабходнасць рэалізацыі прынцыпу ўліку ўзроставых асаблівасцяў дзяцей у працэсе грамадзянска-патрыятычнага выхавання адзначаюць Б.Т. Ліхачоў [10], І.Н. Русо [15], Ян Сукаленаў [16].

У малодшым школьным узросце, як адзначаюць псіхолагі, выяўляюцца новаўтварэнні, якія сведчаць аб магчымасці і неабходнасці правядзення спецыяльнай работы па грамадзянска-патрыятычнаму выхаванню. Да іх адносяцца, у першую чаргу, фарміраванне ў малодшых школьнікаў грамадзянска-патрыятычных пачуццяў на аснове абагачэння зместу, павелічэння глыбіні і ўстойлівасці эмацыянальных перажыванняў.

Дзецям малодшага школьнага ўзросту ўласціва павышаная эмацыянальнасць. Нярэдка пачуцці вызначаюць ўчынкі, выступаюць у якасці матываў паводзін, выказваюць адносіны дзіцяці да навакольнага свету. Глыбокае знаёмства дзяцей са з'явамі грамадзянскага жыцця спрыяе ўзнікненню сацыяльнага пачатку ў пачуццях, фарміраванню адпаведных адносін да фактаў навакольнага жыцця. У вучняў малодшых класаў інтэнсіўна фарміруюцца грамадзянскія пачуцці: адказнасць, спачуванне чужому няшчасцю, абурэння пры несправядлівасці. Гэта ажыццяўляецца пад уплывам пэўных уздзеянняў, нагляднага прыкладу і ўласнага вопыту. [2, с. 10]

І
12
стотным з'яўляецца выснова псіхолагаў аб тым, што эмацыйныя адносіны паміж людзьмі з'яўляюцца зыходным пунктам у працэсе фарміравання грамадзянска-патрыятычных пачуццяў. Такія пачуцці, як грамадзянскасць, сяброўства, каханне, гуманізм, патрыятызм спачатку выяўляюцца ў форме схільнасці дзяцей да бацькоў, аднагодкаў, дзіцячага калектыву і фарміруюцца на аснове эмоцый, якія часта паўтараюцца. Выхаванне такога складанага, шматграннага пачуцця, як любоў да Радзімы, ажыццяўляецца на базе ўстойлівага пачуцця сімпатыі, спагады, дабрыні, ласкі да родных і блізкіх людзей.

Важнае значэнне ў працэсе фарміравання ў малодшых школьнікаў любові да Радзімы мае той факт, што эмацыянальныя перажыванні дзяцей гэтага ўзросту набываюць больш глыбокі і ўстойлівы характар. Дзеці здольныя праяўляць клопат пра блізкіх, аднагодкаў.

Самым істотным у выхаванні грамадзянска-патрыятычных пачуццяў з'яўляецца непасрэднае іх праяўленне ў рэальных практычных учынках і дзеяннях дзяцей. Пачуцці выяўляюцца, фарміруюцца і развіваюцца ў дзейнасці, робяцца прымушальнай сілай паводзін.

Асновай фарміравання грамадзянска-патрыятычных пачуццяў асобы павінна быць выхаванне станоўчых адносін да навакольнага асяроддзя.

Малодшы школьнік пачынае актыўна ўключацца ў сістэму сацыяльных адносін, якія паступова робяцца ўсё больш дыферэнцыраванымі і састаўнымі. На іх грунтуюцца ўсе яго пачуцці, перажыванні і эмоцыі, звязаныя з рэакцыяй на разнастайныя ўздзеянні рэчаіснасці. «Сацыялізацыя» пачуццяў з'яўляецца адлюстраваннем арыентацыі дзіцяці ў навакольным асяроддзі.

Адным з істотных момантаў, якія спрыяюць фарміраванню станоўчых адносін да навакольнага асяроддзя, з'яўляецца тое, што пры ўспрыманні рэчаіснасці вучні пачатковых класаў імкнуцца растлумачыць здарэнне, устанавіць залежнасці і суадносіны. Малодшыя школьнікі не задавальняюцца назіраннем за з'явамі, яны цікавяцца прычынамі здарэнняў, якія адбываюцца, іх сутнасцю.

Самастойна дзіця малодшага школьнага ўзросту не можа пазнаць сутнасць грамадзянскіх з'яў. Значэнне мае прыклад эмацыянальных адносін дарослых да рэчаіснасці. Ад багацця праявы пачуццяў дарослых залежыць эмацыянальнае ўспрыманне дзецьмі той ці іншай з'явы рэчаіснасці. Толькі пад кіраваннем настаўніка і бацькоў дзеці могуць засвоіць сістэму грамадзянска-патрыятычных ведаў на базе разумення прыродных, рэальна існуючых ў навакольным асяроддзі сувязяў і адносін паміж асобнымі прадметамі і з'явамі. Для гэтага настаўніку неабходна будаваць выхаванне па іерархічнаму прынцыпу: вылучыць ядро, цэнтральнае звяно ведаў, якія маглі б быць асновай мэтанакіраванай сістэмы.

В
13


ажнай умовай паспяховасці грамадзянска-патрыятычнага развіцця і выхавання, фарміравання ў дзіцяці станоўчых адносін да рэчаіснасці з'яўляецца ўзнікненне ў яго пазнаваўчых інтарэсаў. Вучні пачатковых класаў пачынаюць ставіць перад сабой пазнаваўчыя задачы, шукаць тлумачэнне з'яў,якія адбываюцца. Дзяцей пачынаюць цікавіць сацыяльныя з'явы, пра што сведчаць пытанні, тэмы размоваў, гульні, малюнкі. Адносіны з дарослымі шмат у чым вызначаюць змест і напрамкі развіцця пазнаваўчых інтарэсаў малодшых школьнікаў.
Напрамкі работы па грамадзянска-патрыятычнаму выхаванню:
1. Гісторыка - краязнаўчы і экскурсійны напрамак – сістэма мерапрыемстваў, накіраваная на пазнанне гісторыка-культурных каранёў, ўсведамленне непаўторнасці Айчыны, яго лёсу, фарміраванне гонару за дачыненне да дзеянняў продкаў, гістарычнай адказнасці за тое, што адбываецца ў грамадстве.
2. Грамадзянска-патрыятычны напрамак - заснаваны на любові да Радзімы і народу, нацыянальнай самасвядомасці, грамадзянскім абавязку, гатоўнасці да годнага служэнняАйчыне.
3. Літаратурна-музычны і мастацкі кірунак, які адказвае за духоўнае станаўленне асобы дзіцяці. Выхаванне ідзе паволі, ад эмацыйна – вобразнага зместу твора, ад перажываннядзяцей.
4. Фізкультурна-аздараўленчы і турыстычны кірунак арыентаваны на развіццё сілы, спрыту,трываласці і здароўезберажэння.
5. Экалагічны напрамак – выхаванне любові да прыроды, абароне яе ад забруджвання.
6. Працоўны напрамак – прывіццё працоўных навыкаў. Вучні знаёмяцца з прафесіямі сваіх сваякоў, распавядаюць пра гэта на классных гадзінах, задумваюцца над пытаннем «Кім быць?». Вучацца паважаць працу старэйшых. Дзеці даведаюцца аб службе бацькоў у войску, рыхтуюць для іх падарункі.
7. Сямейны кірунак – зацвярджэнне маральных каштоўнасцяў у свядомасці дзяцей праз духоўнае адраджэнне сям'і і авалоданне вопытам папярэдніх пакаленняў.

Узроставыя асаблівасці малодшых школьнікаў, у прыватнасці іх асаблівае ўспрыманне да гульняў, жаданне і ўменне гуляць спрыяюць эфектыўнаму выніку на занятках па грамадзянска-патрыятычнаму выхаванню разнастайных гульнявых методык. Але варта памятаць, што гульня - гэта сродак пазнання свету, і таму рэкамендуецца ствараць на ўроках мадэлі рэальных жыццёвых сітуацый.

У
14
лічваючы асаблівасці гэтага ўзросту, неабходна звярнуць увагу на той факт, што сістэма заняткаў па грамадзянска-патрыятычнаму выхаванню ў пачатковай школе не прадугледжвае вывучэнне канкрэтных законаў, правоў і абавязкаў, а з'яўляецца серыяй уводных, падрыхтоўчых заняткаў, якія маюць маральную, грамадзянскую, выхаваўчую накіраванасць, закліканыя псіхалагічна падрыхтаваць вучняў да вывучэння грамадзянска-патрыятычных дысцыплін у сярэдняй і старэйшай школе, выканання сваіх грамадзянскіх функцый.

Такім чынам, можна зрабіць выснову, што працу па фарміраванню грамадзянска-патрыятычных якасцяў неабходна пачынаць з самага ранняга ўзросту, так як менавіта ў пачатковай школе дзеці атрымліваюць неабходныя веды і навыкі паводзін у калектыве, вучацца суадносіць свае жаданні і магчымасці з жаданнямі і магчымасцямі іншых людзей , разумеюць сваю адказнасць перад іншымі членамі грамадства.

Малодшы школьны ўзрост з'яўляецца спрыяльным перыядам для фарміравання грамадзянскасці і патрыятызму асобы, таму, як характарызуецца павышанай успрымальнасцю знешніх уздзеянняў, непасрэднасцю у паводзінах. Гэтыя асаблівасці абумоўліваюць паспяховасць ў навучанні і выхаванні малодшых школьнікаў. Менавіта ў гэтым узросце з'яўляюцца вялікія магчымасці для сістэматычнага пакрокавага грамадзянска-патрыятычнага выхавання вучняў [2, с. 12].
2. Сістэма работы настаўніка па выкарыстанню разнастайных формаў і метадаў грамадзянска-патрыятычнага выхавання малодшых школьнікаў

Усе формы работы праводзіліся з выкарыстаннем грамадзянска-патрыятычнага матэрыялу. Галоўным з'яўляецца выхаванне любові да сваёй Радзімы, прыроды, культуры, традыцый Рэспублікі Беларусь; выхаванне гонару за герояў як мінулых гадоў, так і цяперашняга часу. Вучань будзе ў будучыні спрыяць паляпшэнню жыцця насельніцтва сваёй краіны, а не застанецца безудзельным.

Дадзенае даследаванне было праведзена з мэтай доказу таго, што разнастайнасць формаў і метадаў пры выхаванні грамадзянска-патрыятычных якасцяў і ведаў адыгрывае вялікую ролю, асабліва што тычыцца малодшых школьнікаў, бо цікавыя класныя гадзіны і пазакласныя мерапрыемствы выклікаюць першасны інтарэс у вучняў, што спрыяе дасягненню мэты выхавання ў далейшым.

Грамадска-патрыятычнае выхаванне малодшых школьнікаў пры выкарыстанні разнастайных формаў і метадаў мяркуе:

• фарміраванне станоўчых адносін вучняў да жыхароў і да краіны, у якой яны пражываюць;

• фарміраванне павагі да яе традыцый і культуры;

• спрыяць умацаванню ранейшых ведаў і павышэнню ўзроўню асэнсавання і ўспрымання новых ведаў пра Беларусь.

М
15


алодшы школьны ўзрост быў абраны не выпадкова, менавіта на дадзеным узроставым этапе вучні больш успрымальныя да ўздзеяння на іх свядомасць і паводзіны. Дадзены ўзрост гэта найлепшы перыяд для закладання асноў грамадзянска-патрыятычнага выхавання.

Для выяўлення ўжо сфарміраванага ўзроўню грамадзянска-патрыятычных якасцяў вучням была прапанавана анкета і ранжыраванне.

Аналіз вынікаў анкеціравання даў магчымасць зрабіць наступнае заключэнне: узровень патрыятызму і грамадзянскасці знаходзіцца на сярэднім этапе [гл. дадатак 1]. Пад гэтымі словамі маецца на ўвазе, што вучні маюць неглыбокія веды аб сваёй краіне, культуры. Што тычыцца дзяржаўнай сімволікі, то вучні парадавалі сваімі ведамі. Дасягненню мэтаў, пастаўленых пры правядзенні даследавання, спрыяла высокая зацікаўленасць і актыўнасць вучняў.

Гутарка, праведзеная з вучнямі малодшага школьнага ўзросту, пацвердзіла безгрунтоўнасць дадзенага класа ў пытаннях аб культуры Рэспублікі Беларусь. Дадзеная гутарка таксама выявіла гатоўнасць вучняў да ўспрымання інфармацыі і фарміравання грамадзянскасці і патрыятызму.

Ранжыраванне ў чарговы раз даказала, што для вучняў лепей прагледзець мультыплікацыйны фільм ці правесці час з сябрамі, чым наведаць краязнаўчы музей [гл. дадатак 2].

Вынік прадмета даследавання паказаў, што ёсць вялікае поле для грамадзянска-патрыятычнай дзейнасці, выявіў моманты, на якіх завострана ўвага ў ходзе правядзення даследавання.


Зыходзячы з вышэй адзначанага і па выніках праведзенай працы вызначэння ўзроўню сфарміраванасці грамадзянска-патрыятычных якасцяў вучняў, мною была складзена праграма мерапрыемстваў, накіраваная на пашырэнне і паглыбленне ведаў вучняў пра Беларусь і культуру яе народа.Пры складанні дадзенай праграмы ўлічваліся наступныя аспекты:

• наяўныя веды вучняў аб Радзіме;

• узроставыя асаблівасці дадзенага школьнага ўзросту;

• ступень матывацыі вучняў да атрымання ведаў і фарміраванні якасцяў.

Падчас правядзення класных гадзін па грамадзянска-патрыятычнаму выхаванню я выкарыстоўвала наступныя формы працы:

- індывідуальная (гутарка з вучнем, які меў самы нізкі ўзровень сфарміраванасці грамадзянска-патрыятычных якасцяў);

- калектыўная (разнастайныя мерапрыемствы па павышэнні ўзроўню ведаў і грамадзянскасці).

Практычная дзейнасць таксама суправаджалася такімі метадамі як назіранне , расказ, гутарка, станоўчы прыклад, адабрэнне, асуджэнне, апытванне (анкета).

Г
16
утарка і расказ, з'яўляючыся жывым словам настаўніка, заўсёды было і застаецца дзейсным метадам выхавання. У час размовы вучні з'яўляюцца актыўнымі ўдзельнікамі абмеркавання, а не пасіўнымі слухачамі.
У гутарцы я абапіралася на пачуцці дзяцей, на іх канкрэтныя веды. Дадзены метад спрыяе натуральнай абстаноўцы, у дзяцей адсутнічае страх выказвацца. У ходзе гутаркі больш выразна прасочваліся веды, бачныя былі матывы разважанняў і паводзін. Гэты метад карыстаўся высокай зацікаўленасцю, што і было адзначана пры правядзенні гутарак “Жыву ў Беларусі і тым ганаруся”[ гл. дадатак 3], “Піянеры-героі і героі нашага часу” [гл. дадатак 4].

Асноўным выхаваўчым момантам у фарміраванні грамадзянска-патрыятычных якасцяў малодшых школьнікаў з’яўляецца ўрок па тэме “Дзяржаўныя сімвалы Рэспублікі Беларусь” [гл. дадатак 5]. Каб пашырыць кругагляд вучняў пра родны край вучням быў прапанаваны факультатыўны курс “Мая Айчына”.Занятак “За Беларусь!”,які быў праведзены ў форме гульні, знаёміў вучняў з выдатнымі мясцінамі краіны, яе народнай культурай і традыцыямі[гл. дадатак 6].

Немагчыма было абысці ўвагай адметную падзею, якую адзначаў наш народ. З нагоды 130-годдзя нараджэння славутых беларускіх пісьменнікаў Я.Купалы і Я.Коласа было арганізавана пазакласнае мерапрыемства, якое праходзіла ў форме вуснага часопіса “ [гл. дадатак 7].

Кожнае мерапрыемства выклікала зацікаўленасць і актыўнасць з боку дзяцей. Настаўнік разумеў, што рухаецца ў правільным накірунку па фарміраванні грамадзянска-патрыятычных якасцяў у малодшых школьнікаў.

Такім чынам, у выніку даследавання была праведзена другасная дыягностыка з мэтай выяўлення дынамікі ўзроўню сфарміраванасці грамадзянска-патрыятычнага выхавання. Калектыўная гутарка паказала, што ў вучняў значна павысілася цікавасць да гісторыі сваёй краіны, да яе культуры і традыцый, пашырыўся слоўнікавы запас. Вучні актыўна ўдзельнічалі ў гутарках, лёгка адказвалі на пытанні, дапаўнялі адказы дадатковай інфармацыяй.

Вынікі паўторнай анкеты паказалі, што адносіны дзяцей да беларускіх традыцый, законаў, нацыянальнай мовы ўзрасла на 34% [гл.дадатак 8]. Гэта сведчыць аб тым, што праведзеная работа па грамадзянска-патрыятычнаму выхаванню не з'явілася безвыніковай і аказалася плённай.

У ходзе падрыхтоўкі і правядзення класных гадзін , вучні часта праяўлялі ініцыятыву, актыўнасць і жывую зацікаўленасць.

Паспяховасць даследавання была таксама абгрунтавана граматным пісьмовым падборам метадаў грамадзянска-патрыятычнага выхавання, што склала палову поспеху.

Зыходзячы з вышэй адзначанага зроблены вывад, што дадзенае даследаванне пацвердзіла гiпотэзу: узровень грамадзянскасці малодшых школьнікаў напрамую залежыць ад разнастайных метадаў і форм, якія выкарыстоўваюцца пры яе фарміраванні.

17

Заключэнне

Выхаванне, ў яго агульным разуменні, не можа быць абмежавана толькі авалоданнем вучнямі сістэмы навуковых ведаў. Неабходна выкарыстанне вопыту інтэлектуальна-пазнаваўчай і практычнай дзейнасці. Выхаваўчы працэс з'яўляецца часткай цэласнага педагагічнага працэсу, які аб'ядноўвае навучанне і выхаванне. Працэс выхавання рэалізуецца праз арганізацыю дзейнасці дзяцей. Вынік дзеянняў педагога выяўляецца ў якасных змяненнях ў свядомасці і паводзінах дзяцей. Выхаванне ў падрастаючага пакалення такіх якасцяў, як адказнасць за свае ўчынкі, пачуццё грамадзянскага абавязку, пачуццё патрыятызму, шанаванне традыцый свайго народа, пачуццё гонару за герояў сваёй Бацькаўшчыны патрабуе ад настаўніка шматгадовай мэтанакіраванай работы.

Сумесная дзейнасць педагогаў і навучэнцаў па грамадзянска-патрыятычным выхаванні садзейнічае рэалізацыі ўсіх яго функцый у сукупнасці.

Разнастайнасць формаў і метадаў грамадзянска-патрыятычнага выхавання разам з зацікаўленасцю дзяцей і педагогаў, разнастайныя дзяржаўныя праграмы дадуць магчымасць не толькі павысіць узровень грамадзянскасці малодшых школьнікаў, але і палепшыць дзяржаўнае становішча ў краіне ў цэлым. А гэта, ў сваю чаргу, будзе садзейнічаць павышэнню самасвядомасці насельніцтва Рэспублікі Беларусь.


18

Літаратура

1. Арыстоцель. Палітыка. Афінская палітыка. / Арыстоцель. - М.,1987

2. Буткевіч, В.У. На парозе грамадзянскага станаўлення. / В.У. Буткевіч,

Н.Г. Ваніна, А.У. Талкачова. - Мн., 2004. 96 с.

3. Вішнеўская Л.В. Грамадзянская актыўнасць як састаўляючая

грамадзянскага выхавання. / Л.В. Вішнеўская. - Мн., 2006. 80 с.

4. Гадасіна А.Д. Плады забароны./ А.Д. Гадасіна. -М., 1991. 80с.

5. Захарава С.Н. Грамадзянінам быць абавязаны. / СН. Захарава. - Мн.,

2003. с. 95.

6. Гісторыя палітычных і прававых навыкаў. Старажытны свет. / [Адказ.

рэд. У.С. Нерсеяну]. - М., 1985

7. Казівец Л.А. Тэорыя і практыка грамадзянскага выхавання навучэнцаў. /

Л.А.Казівец, Е.Ю. Крыкала. - Мн., 2005. 143 с.

8. Канцэптуальныя асновы ідэйна-выхаваўчай працы з дзецьмі,

навучэнцамі і студэнцкай моладдзю. / Пазашкольнае выхаванне. -

2003. -№8.

9. КрыкалаА.Ю. Праблема выхавання грамадскасці ў савецкай педагогіцы.

/ А.Ю. Крыкала. - МВ., 2005.

I0. Ляхачоў Б.Т. Педагогіка. Курс лекцый: вучэбны дапаможнік для

студэнтаў педагагічных навучальных устаноў і слухачоў ІУК і ФУК –

М., 1999. С. 235-248.

11. Лукашэнка А.Г. Моцная і квітнеючая Беларусь павінна мець трывалы

ідэалагічны падмурак. / А.Г. Лукашэнка. 2003. с. 1-8.

12. Макаранка А.С. Выхаванне грамадзяніна. / А.С. Макаранка. - М., 1988.

1З. Макаранка А.С. Педагагічная паэма. / А.С. Макаранка. - М., 1976. 69 с.


19






База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка