Акадэмія кіравання пры прэзідэнце рэспублікі беларусь інстытут дзяржаўнага кіравання




Дата канвертавання18.05.2016
Памер57.11 Kb.
АКАДЭМІЯ КІРАВАННЯ ПРЫ ПРЭЗІДЭНЦЕ РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ

ІНСТЫТУТ ДЗЯРЖАЎНАГА КІРАВАННЯ

індывідуальны залік



ТЭОРЫЯ І ГІСТОРЫЯ ДЗЯРЖАВЫ І ПРАВА

ЗАРАДЖЭННЕ ПАРЛАМЕНТАРЫЗМУ Ў БЕЛАРУСІ

КРЫМІНАЛЬНАЕ ПРАВА І ПРАЦЭС

АДНАЎЛЕННЕ САЦЫЯЛЬНАЙ СПРАВЯДЛІВАСЦІ ПРЫ РЭАЛІЗАЦЫІ КРЫМІНАЛЬНАЙ АДКАЗНАСЦІ

Казей Вадзім Анатольевіч, 3 курс дзеннае аддзяленне

8 029 503 32 27

МІНСК, 2008


ЗАРАДЖЭННЕ ПАРЛАМЕНТАРЫЗМУ НА БЕЛАРУСЬ

Парламентарызм, як спосаб прадстаунщтва штарэсау народа на дзяржауным узроуне, на Беларуа мае досыць глыбоюя Kapani. Яго зароджэнне пачалось з мамента стварэння першых дзяржау-княствау на тэрыторьп Беларуси Менав1та у тыя часы и грамадскае развщцё, а дакладней IX-X стагоддзя нашай эры, меркавал1 стварэннепрадстаушчага органа, як улж интарэсау усех паунапрауных жыхароу княства. Таюм органам было веча, як сход ycix паунапрауных жыхароу княства. Так згодна з Я.А.Юхо, веча (сойм) - найбльш старажытны орган дзяржаунай улады. Яно узнжла адначасова з дзяржавай i юнавала ва ycix старажытных славянсюх дзяржавах - у наугародцау, смалян, юеулян, палачан i г.д. Веча л!чылася законным, K&ni па нейюх прычынах i у незвычайным месцы. Паунапрайным! удзельшкам! веча прызнавалюя толью свабодныя людз! и не падначаленныя сямейнай уладзе. Удзел у пал!тычным жыцц! ycix паунапрауных людзей быу неабходныдля нармальнай дзейнасц1 дзяржавы. Пры невял1к!м чыноун1цк1м апараце органы улады вымушаны был1 пастаянна шукаць падтрымку у насельн!цтва, а таму ус нанайважнейиля справы дзяржаунай палпъш магл1 быць ажыццеуленны тольк1 сазгоды большасц1 паунапрауных грамадзян. К1руючая роля на вечавых сходах належала болып уплывовым мужам. 3 узмацненнем класавага расслаення паступова падала падала значэнне простых людзей i узрастала роля эксплуататарсюх вярхоу, а сам1 вечы з органау, як1я выказваюць волю большасщ народа, nepaTBapbmicn у органы толью пануючага класа[1, с.85-86].

Так1м чынам, веча адыгравала значную ролю у палпычным жыцц1 старажытных беларусюх княствау. Веча i з'яуляуся праобразам сучаснага парламенту, бо толью на вечы прадстаушю народа альбо болыиасць народа вырашала найбольш важныя пытанш у жыцц! княства i прымала важныя рашэнн!. Але рауэнне веча не заусёды было абавязковым для князя i рады, яны 1мкнулюя даведацца думк! народа, атрымаць яго згоду на тыя альбо шыя

дзеяння, i таму можна л1чыць, што веча было больш сувяшчальным органам. А ле у парунанш з сучасным парламентам, веча мае некаторыя аднолькавыя рысы. Веча, як i парламент, - гэта сход прадстаушкоу народа для вырашэння пытанняу, яюя прымаюцца па прадстауленню князя, як! быу главой княства, а таксама прадстаушком выканау чай улады, пры яюм была рада. Князь прадстауляу на адабрэння веча найбольш актуальныя пытанш сваей дзейнасщ, як зараз робщь Прэм'ер-мЫстр, прадстауляя праграму дзеяння Урада перад Нацыянальным сходам Рэспублж! Беларусь, згодна з Канстытуцыяй Рэспублш Беларусь[2,.с. 36].

Наступным этапам развщця парламентарызму на Беларус! з'яуляецца узшкненне такой дзяржавы як Вялжае княства Штоускае. У перыяд яго стварэння i юнавання ужо склалюя феадальныя адносшы у грамадстве, завяршалася запрыгоньванне сялян. Веча ,як сход ycix паунапрауных людзей княства для вырашэння найбольш важных пытанняу пачау мець меньшае значэнне у жыцщ дзяржавы. На яго месца прыйшоу сойм - больш моцны орган па CBaix паунамоцтвах, чым веча. Так, згодна Саракав1ку i В1шнеускаму, сойм - вышэшы агульна дзяржауны орган бярэ пачатак ад старажытных вечавых сходау, як1я пры феадал1зме пераутварыл!ся у саслоуна-класавыя органы феадалау. Пачатак рэгулярнага склканнясойму адносщца да XV стагоддзя. Пачатак работы сойма, яго кампетэнцыя да XIV стагодзя рэгулявалюя звычаёвым правам. Спачавтку у сойм уваходзш усе буйныя феадалы, як!я з'яулялкя сябрам1 Рады, службовым1 асобам1 цэнтральнай i мясцовай адм1н1страцьп, а таксама уся шляхта. Але рашэнш выносшся вял1К1 князем i панам'1-радай, а дробныя i сярэдн1я феадалы пры гэтым тольк! прысутн1чал1, 1накш кажучы, валодал1 дарадчым, а не рашаючым голасам. Таму соймы гэтага перыяду был1 больш дарадчым1, чым заканадаучымь У XVI стагоддз1 заканадаучыя фнкцыя сойму пашырыл1ся. У тэты час ён з усеслоунага перерос у прадстаушчы орган, на пасяджэннях якога з'яулялюя не уся шляхта, а толыа яе прадстаунж1 - па два дэпутата (паслы) ад кожнага павета, яюя выб1рал!ся на павятовых сойм1ках[3, с. 19].

Таюм чынам, сойм, як прадстаушчы орган, склауся толыа у XVI стагоддз!. Гэта гавроыць аб развщи грамадсюх адносш у княстве. Справа у тым, што у XIV стагодз! сойм па нейк1м рысам быу падобны на вечавы сход, таму што рашэнш выносился вялшм князем i панамьрадам!, яюя мел1 мэту атрымаць згоду найбольш буйных феадалау, як!я адыгрывал1 немалую ролю у пал1тычным жыцщ Вялжага княства Лггоускага, а таксама данесщ рашэнне да простай шляхты. Аднак у XVI стагоддз1 сойм прымае рысы сучаснага парламенту, у яюм Mami быць не усе прадстаушю грамадства, а толью прывелеяванага. Нават у тэты час можна было гаварыць аб нейкай простай выбарчай сктэме, якая дазваляла прадстауляць павет толью двум паслам, як1я адстойвал! штарэсы свайго павета, гэта, таксама, з'яуляцца i прадстаушчая функцыя сойма, якая ёсць и у сучааснага парламента Рэспублж! Белаларусь. Сойм у вял1юм княстве у XVI стагоддз1 меу вялжую ролю у пал1тычным жыцц1, таму што прымау рашэнн1 абавязковыя для усёй дзяржавы i pa6iy усю пал1тыку княства, асабл1ва унутранную, бо роль вял!кага князя станавшася больш нязначнай%1 ён губляу сваю пал1тычную моц, якую больш наб1рай сойм. Так, Вялжае княства Штоускае па сваей форме к1равання пераутваралася з абсалютнай MaHapxii у саслоуна-прадстаушчую.

Таксама трэба адзначыць, што важным этапам на шляху зараджэння беларускага парламентраызму бы i Вальны Сойм Рэчы Паспал1тай, якому належала заканадаучая улада у краше. Ён быу двухпалатным i складауся з Сената i Пасольскай 1збы. Вышэйшая палатай сойма з'яуляуся Сентат. Сюды уваходзш пэуныя вышэйшыя службовыя асобы дзяржаунага апарату, вярх! каталщкага духавенства, ваяводы i кашталяны. Шжэйшай палатай была Пасольская 1зба. У яе уваходзш прадстаушю (паслы-дэпутаты) ад шляхты асобных паветау, ui земляу канфедэратыунай дзяржавы, а таксама у невялжай колькасщ, дэпутаты ад мяшчан найбольш важных у пал1тычных i эканам1чных адносшах гарадоу. Кампетэнцыя Вальных соймау Рэчы Паспал1тай была шырокай. Практычна, сойм мей права вырашаць любыя
пытанш дзяржаунага юравання i заканадауства. Таюя пытанш, як выбранне караля, сюпканне апалчэння, аб'яуленне вайны i заключэнне Mipy, устанауленне падаткау для шляхты на выпадак вядзення вайны адноалася для выключнай кампетэнцьп сойма. Трэба, аднак, адзначыць, што для прыняцця рашэння на сойме птрабавалася аднагалоснае яго ухвалення[3, с. 44].

Развщцё парламентарызму у Рэчы Паспал1тай рабшася на больш BbicoKiM узроун!, таму што парламентужо быу двухпалатны i кожная з палат ажыццяуляла сваю функцыю i прадстауляла асобныя штарэсы, бо кожная з ix, як было адзначана, складалася з розных прадстаушкой грамадства дзяржавы. Кампетэнцыя Вальнага Сойма пазваляла рабщь усю унутранную i знешнюю пал!тыку Рэчы Паспал1тай, аднак з TaKiM спосабам прыняцця рашэнне, як усеагульнае усхваленне, не давала сому моцы, што pa6ijia яго месцам для простых дыскуш без прыняцця рашэння.

Таксама, трэба адзначыць месца павят^вых соймжау, яюя вырашал! праблемы на месцы i выб1рал1 дэпуттату на Вальны Сойм.

Развщце парламентарызму на Беларус! мела паступовы характар i пачыналася з фарм1равання дзяржавы i заканчывалася стварэннем больш падобнага на сучасны парламент органа прадстаун!чай закандаучау улады яю быу ужо у Рэчы Паспал1тай. Парламентарызм на Беларус1 меу давол! важную ролю i спын1у свае развщцё у час знаходжнання беларусюх зямель у складзе Расшскай iMnepbii, i пачау адраджацца з прыходам савецкай улады у нашай краше у 1917 годзе.


СШС ВЫКАРАСТАНАИ Л1ТАРАТУРЫ

  1. Канстытуцыя РеспублМ Беларусь 1994 г. (з зм. и лап.).
    Прынята на рэспублкансюм рэферэндуме 24
    лютапада 1996 г. У рашэнни рэферэндума 17
    кастрычнпка 2004 г. // Нацыянальны рэестр правовых
    актау Рэспублк! Беларусь. - 1999 .-№1.-1/0; 2004. - №
    188.- 1/6032, 48 с.

  2. А.Ф.ЕИшнеусю, кА.Саракавпс. Псторыя дзяржавы i права
    Беларуа: некаторыя пытаны i адказы. - Мн.: ЗАТ "Веды",
    1997.-108 с.

  3. Я.А.Юхо. Псторыя дзяржавы i права Белару^: Вучэбн.
    Дапам. - У 2ч. Ч. 1 .,Мн.: Р1ВШ БДУ, 2000. - 352


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка