Адобрана на пасяджэнні Рады рпга "бхк"




Дата канвертавання03.04.2016
Памер170.17 Kb.
Пераклад падрыхтаваны ПЦ “Вясна”. Арыгінальны тэкст даступны па http://belhelcom.org/sites/default/files/sprava-anarchistau-ru.doc

Адобрана на пасяджэнні Рады РПГА "БХК"


                                     (Пратакол № 5 ад 09.08.2011 г.)

ЗАКЛЮЧЭННЕ

(Па крымінальнай справе Ігара Аліневіча, Мікалая Дзядка, Аляксандра Францкевіча, Максіма Веткіна, Яўгена Сілівончыка – т.зв. «Справа над анархістамі»)

Органам крымінальнага пераследу пры абставінах, указаных у абвінаваўчым акце, удзельнікам групы ставіліся ў віну наступныя склады злачынстваў:

 - Аліневічу І.В., 1983 г.н. – ч. 2, 3 арт.218 КК (наўмыснае знішчэнне альбо пашкоджанне маёмасці, здзейсненае арганізаванай групай якое пацягнула прычыненне шкоды ў асабліва буйным памеры), ч. 2 арт. 339 КК (злоснае хуліганства);

 - Дзядку М.А., 1988 г.н. – ч. 2 арт. 218, ч. 2 арт. 339 КК;

 - Францкевічу А.В., 1990 г.н. – ч. 2 арт. 218, ч. 2 арт. 339, ч. 2 арт. 349, ч. 2 арт. 351, ч.1 арт. 354 КК (апошнія тры склады адносяць да злачынстваў супраць інфармацыйнай бяспекі);
- Веткіну М.І., 1989 г.н. – ч.3 арт.218, ч.2 арт. 339 КК;
- Сілівончыку Я.Н., 1988 г.н. – ч. 2 арт. 218, ч. 2 арт. 339 КК Рэспублікі Беларусь.

У ходзе папярэдняга следства і судовага разгляду абвінавачваныя Аліневіч, Дзядок і Францкевіч вінаватымі сябе не прызналі ў поўным аб'ёме прад'яўленага ім абвінавачвання; абвінавачваны Веткін сваю віну па ч.3 арт.218 КК не прызнаў, па ч. 2 арт.339 КК – прызнаў часткова; абвінавачваны Сілівончык па ч. 2 арт. 218 КК сваю віну не прызнаў, па ч. 2 арт. 339 – прызнаў цалкам.

Маладыя людзі абвінавачваліся ў нападах на будынкі і падпалах. У прыватнасці, іх абвінавацілі ў хуліганскіх дзеяннях у ходзе правядзення несанкцыянаванай антываеннай акцыі каля будынку Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь у 2009 г., закідванні бутэлькамі з запальнай сумессю тэрыторыі пасольства Расійскай Федэрацыі ў горадзе Мінску, у выніку чаго згарэў легкавы аўтамабіль «Мазда 3», будынак Цэнтра ізаляцыі правапарушальнікаў на вуліцы Акрэсціна г. Мінска (далей - ЦІП) у 2010 г., а таксама нападу на іншыя будынкі і закід Фаерамі сталічнага казіно «Шангры Ла», Дома Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі, спробе падпалу аддзялення «ААТ Беларусбанк» і банка « Масква-Мінск », пункта аховы грамадскага парадку міліцыі ў г. Салігорску ў 2010 годзе.

З нагоды нападу на амбасаду Расійскай Федэрацыі Прэзідэнт Беларусі ў сваіх публічных выступах высунуў версію «аб расійскім следзе». «Атака адна, атака другая, трэцяя ў СМІ. Беспрэцэдэнтны націск у эканоміцы. Не атрымліваецца, трэба шукаць іншыя метады. Таму гэта цікавая версія, і мы будзем яе адпрацоўваць, - сказаў Прэзідэнт. - Хутчэй за ўсё, гэты інцыдэнт патрэбен быў ім, каб паказаць – вось бачыце, які там Лукашэнку, што нібыта ледзь ці не ён сам зладзіў гэты тэракт, як яны яго называюць, і падпаліў аўтамабіль», - цытуе кіраўніка дзяржавы Ale.by. Паводле яго слоў, праваахоўныя органы дбайна адпрацоўваюць версію аб магчымай датычнасьці да пажару на тэрыторыі расейскай амбасады «расейскіх правакатараў».

МЗС Расійскай Федэрацыі адрэагаваў на заявы А. Лукашэнка афіцыйнай нотай даволі рэзкага ўтрымання. Кіраўнік знешнепалітычнага ведамства Расіі Сяргей Лаўроў назваў яго блюзнерскім і параіў беларускім імправізатарам падзей дачакацца заканчэння расследавання.

Як паведамляла беларускае выданне «Тэлеграф», у інтэрнэце адказнасць за акцыю ўзяла нейкая група «Сябры свабоды». У паведамленні на сайце беларускай «Індымедыі» яны заявілі, што акцыя стала пратэстам супраць затрыманняў актывістаў, якія выйшлі на абарону Хімкінскага лесу ў Маскве. Гэтая ж група распаўсюдзіла інфармацыю аб нападзе на Цэнтр ізаляцыі правапарушальнікаў на вул. Акрэсціна ў г. Мінску. У самым цэнтры дадзеныя аб спробе падпалу абверглі, а на сайце «Індымедыі» заява «Сяброў свабоды» была выдаленая і названа правакацыяй супраць анархістаў (http://belarus.indimedia.org/).

У студзені 2011 г. міністр МУС Беларусі Анатоль Куляшоў заявіў, што следствам ўстаноўлены ўсе ўдзельнікі нападу на амбасаду. «Гэта пяць грамадзян Рэспублікі Беларусь, якія арыштаваныя, і адзін грамадзянін знаходзіцца ў міждзяржаўным вышуку. Усе маладыя людзі належаць да анархісцкага руху», - сцвярджаў Куляшоў. Ён заявіў, што гэтыя ж людзі кідалі бутэлькі з запальнай сумессю у вокны будынка КДБ у г. Бабруйску, ізалятара на вул. Акрэсціна ў Менску, Міністэрства абароны і Палаца прафсаюзаў. «Усе гэтыя злачынствы раскрыты», - падкрэсліў міністр.

Паводле прысуду суда Заводскага раёна г. Мінска ад 27 мая 2011 г. прызнаныя вінаватымі і асуджаныя:

Аліневіч – па ч. 2,3 арт. 218, ч.2 арт.339 КК да васьмі гадоў пазбаўлення волі з адбываннем у папраўчай калоніі (далей – ПК) ва ўмовах ўзмоцненага рэжыму;
Дзядок – па ч.2 арт.339 КК да чатырох гадоў і 6 месяцаў пазбаўлення волі ў ПК агульнага рэжыму;
Францкевіч – па ч.6 арт.16 (саўдзел у злачынстве ў форме пасобніцтва), ч.2 арт.339, ч.2 ст.351, ч.1 ст.354 КК да трох гадоў пазбаўлення волі ў ПК ўзмоцненага рэжыму;
Веткін – па ч. 2 арт.339, ч.2, 3 арт.218 КК да чатырох гадоў абмежавання волі з накіраваннем у папраўчую ўстанову адкрытага тыпу;
Сілівончык – па ч.2 арт.339 КК да аднаго году і шасці месяцаў абмежавання волі з накіраваннем у папраўчую ўстанову адкрытага тыпу.
Дзядок, Францкевіч, Сілівончык па ч.2 арт.218 КК судом апраўданыя.
Склады злачынстваў, па якіх асуджаныя Дзядок і Францкевіч, адносяцца да катэгорыі менш цяжкіх (ч.3 ст.12 КК), ч.3 арт.218 КК, па якой асуджаны Аліневіч, адносяцца да цяжкіх злачынстваў (ч. 4 ст.12 УК ).
Для дачы гэтага заключэння выкарыстоўваліся: пратакол судовага паседжання суда Заводскага раёна г. Мінска 18-27 траўня 2011 г.; прысуд таго ж суда па справе ад 27.05.2011 г.; паведамленні ў інтэрнэце і друку аб расследаванні і судовым разглядзе справы; іншыя прадстаўленыя для даследавання матэрыялы.

Мэта даследавання: даць заключэнне, ці могуць асобы, якія знаходзяцца ў месцах пазбаўлення волі (І. Аліневіч, М. Дзядок, А. Францкевіч) лічыцца палітычнымі зняволенымі, зыходзячы з крытэраў, прынятых інстытутамі Савета Еўропы і міжнароднымі праваабарончымі арганізацыямі – "Human Rights Watch» , "Amnesty International".

Згодна з крытэрамі, выпрацаванымі Радай Еўропы, асоба, пазбаўленая волі, разглядаецца ў якасці «палітычнага зняволенага» пры наяўнасці аб'ектыўна устаноўленых наступных дадзеных:



  1. калі рашэнне аб змяшчэнні пад варту прынята ў парушэнне адной з асноватворных гарантый, якiя ўтрымлiваюцца ў Еўрапейскай канвенцыі (ЕКПЧ) і ў пратаколах да яе, у прыватнасці, свабоды думкі, сумлення, веравызнання, свабоды выказвання меркаванняў і інфармацыі, свабоды сходаў і аб'яднанняў;
    2) калі рашэнне аб змяшчэнні пад варту прынята па чыста палітычных меркаваннях, па-за сувяззю з якім-небудзь правапарушэннем;
    3) калі ў сілу палітычных матываў працягласць або ўмовы ўтрымання пад вартай відавочна не адпавядаюць цяжару правапарушэння, у якім асоба была палічана вінаватым або падазраецца;
    4) калі ў сілу палітычных матываў рэжым утрымання пад вартай дадзенай асобы носіць дыскрымінацыйны характар, або
    5) калі змяшчэнне пад варту стала вынікам відавочна несправядлівага разгляду і гэта відавочным чынам звязана з палітычнымі матывамі ўладаў.

Здагадкі аб тым, што тая ці іншая асоба з'яўляецца “палітычным зняволеным”, павінны падмацоўвацца пэўнымі доказамі, у гэтым выпадку на дзяржаву, дзе ўтрымоўваецца дадзены зняволены, кладзецца цяжар даказвання таго, што ўтрыманне пад вартай ажыццяўляецца ў поўнай адпаведнасці з патрабаваннямі ЕКПЧ (і іх інтэрпрэтацыі ў практыцы Еўрапейскага суда па правы чалавека з улікам сутнасці справы) і прынцыпамі супамернасці і недыскрымінацыі, а рашэнне аб змяшчэнні пад варту прынята ў выніку справядлівага разгляду.

Тэрмін «вязні сумлення» быў прапанаваны праваабарончай супольнасці ў 1961 г. заснавальнікам арганізацыі «Amnesty International» («Міжнародная Амністыя») Пітэрам Бэненсанам. Пад вязнямі сумлення сталі разумець тых, хто пераследуецца ў крымінальным парадку або пазбаўлены свабоды без суду і следства толькі за публічныя выразы сваіх поглядаў і перакананняў, якія не ўтрымліваюць прызыву да гвалту. Пазней паняцце «вязень сумлення" было канкрэтызавана і пашырана «Міжнароднай Амністыяй», пры гэтым вызначэнне стала фактычна кананічным: вязнем сумлення "называецца асоба, чыя свабода абмежаваная ў выніку турэмнага зняволення альбо іншага спосабу абмежавання па прычыне яго палітычных, рэлігійных або іншых перакананняў, а таксама этнічнага паходжання, полу, расы, мовы, нацыянальнага або сацыяльнага паходжання, маёмаснага статусу, роднасных адносін, сэксуальнай арыентацыі і іншых характарыстык асобы. Пры гэтым вязнямі сумлення не лічацца людзі, якія звяртаюцца да гвалту або прапагандуюць гвалт і варожасць».

«Міжнародная Амністыя» таксама дае вызначэнне тэрміна «палітвязень», пад якім разумеюць «любога зняволенага, у справе якога прысутнічае важкі палітычны элемент. Такім могуць быць: матывацыя дзеяньняў вязьня, самі дзеянні альбо прычыны, якія заахвоцілі ўлады адправіць яго за краты ».

Міжнародная праваабарончая арганізацыя "Human Rights Watch» дае больш канкрэтную фармулёўку паняцця «палітычны зняволены". У выдадзеным ёю слоўніку па правах чалавека прыводзяцца наступныя крытэры для вызначэння паняцця "палітвязень»:


1) асоба, затрыманая без прад'яўлення абвінавачвання пасля палітычных беспарадкаў, дэманстрацый або акцый грамадзянскага непадпарадкавання, якая: а) лічыцца затрыманай за выказванне сваіх поглядаў ці апазыцыі ўраду без ужывання гвалту, або б) незаконна затрымана за прыналежнасць да пэўнай групы;
2) асоба, якое падпадае пад вышэйпаказаныя катэгорыі, але якому пазней могуць быць прад'яўленыя абвінавачванні ў звычайных злачынствах на відавочна ілжывай падставе;
3) асоба, якая адносіцца да абедзвюх вышэйпаказаных катэгорый, абвінавачаныя і асуджаная без справядлівага суда або належнай прававой працэдуры;
4) асоба, якая змяшчаецца ў зняволенні без абвінавачванняў у здзяйсненні якога-небудзь гвалтоўнага дзеяння, але абвінавачанага ці падазронага ў прыналежнасці да груп, якія абараняюць і ажыццяўляюць гвалтоўныя злачынствы супраць дзяржавы.

Вельмі цікавыя падыходы да пытання, каго варта аднесці да палітычных зняволеных, выказваюць расейскія праваабаронцы. Так, адзін з найбольш вядомых савецкіх палітвязняў Сяргей Кавалёў палітычным зняволеным лічыць «любога і толькі такога зняволенага, у крымінальным пераследзе якога істотна значную і дакладна вызначаную ролю гуляюць палітычныя матывы ўлады. Пры гэтым не мае значэння, ці існуюць палітычныя пабуджальныя прычыны дзеі, інкрымінаванай яму ў якасці злачынства; мае значэнне толькі наяўнасць палітычнай зацікаўленасці ў зыходзе крымінальнай справы выканаўчай, абвінаваўчай ці судовай улады. Паколькі ў сферы правапрымянення прынцыпова недапушчальныя пазапраўныя ацэнкі і меркаванні, палітычная матывацыя ў судаводстве з непазбежнасцю цягне за сабой працэсуальныя і матэрыяльныя парушэнні супраць абвінавачаных ». Нам уяўляецца гэта вельмі важныя крытэры для ўразумення мэтаў нашага даследавання.

Вядомы расейскі праваабаронца Валянцін Гефтэр дае больш шырокае вызначэнне: палітвязень - гэта «асоба, пазбаўленая свабоды альбо істотна абмежаваная ў ёй па абвінавачванні (падазрэнні) у дзейсным правапарушэнні, перасьлед за якое звязаны з палітычнымі матывамі. Пад такім пераследам разумеецца прымяненне крымінальнай, адміністрацыйнай, судовай ў парадку грамадзянскага судаводства або пазапраўнай рэпрэсіі да дадзенай асобы па грамадска значным меркаванні ідэалагічнага, карпаратыўнага, карыслівага, міжасобаснага характару з боку органаў улады або службовых асоб. Падобныя матывы могуць быць звязаныя з перакананнямі пераследаванай асобы, альбо яго (яе) дзеяннямі па абароне правоў, свабод або законных інтарэсаў грамадзян і выяўляцца ў парушэннях законнасці і / або міжнародна прызнаных стандартаў правоў асобы».

 Для вызначэння, ці з'яўляюцца вышэйпаказаныя асобы «палітычнымі зняволенымі» важна аб'ектыўна вызначыць (ўсталяваць), ці падпадаюць склады злачынстваў, па якіх яны асуджаныя, пад паняцце «гвалтоўныя злачынствы».

Судова-следчая практыка многіх краін, у тым ліку Беларусі, ФРГ, Францыі, Швецыі, Расіі, ЗША, Японіі, Англіі, Уэльса і г.д. да разнавіднасцяў гвалтоўных злачынстваў адносяць: наўмыснае забойства, прычыненне цялесных пашкоджанняў, калецтваў, атручванняў, рабаванні, разбойныя напады (robbery, aggravated), згвалтаванні, захоп закладнікаў, вымагальніцтва, звязанае з выкраданнем людзей, хуліганства, спалучанае з гвалтоўнымі дзеяннямі ў дачыненні да пацярпелага (напрыклад , нанясенне пабояў) і да т.п. Гэта значыць пры здзяйсненні гэтых дзеянняў прымяняецца фізічны гвалт – прычыненне саматычнай, цялеснай шкоды чалавеку, аж да пазбаўлення яго жыцця.

Можа ўжывацца і псіхічны гвалт – наўмыснае прычыненне псіхічнай маральнай шкоды: пагрозы, абразы, паклёп, шантаж, усе віды прымусу і абмежавання свабоды чалавека, некаторыя віды падману, псіхапраграмавання, эканамічныя метады ўздзеяння і г.д. Каральным можа з'яўляцца не толькі сам гвалт, але і заклікі да яго.

Па тыпалогіі гвалтоўных злачынстваў навукоўцы-крыміналогіі (Ю. М. Антанян і інш) класіфікуюць злачынны гвалт па сферах грамадскага жыцця, якімі яны спараджаюцца і ў якіх існуюць. Вылучаюцца:

- Бытавы гвалт, у тым ліку звязаны з сямейнымі адносінамі і сумеснай працоўнай дзейнасцю;

- Гвалт у грамадскіх месцах (на вуліцах, у парках, дварах і да т.п.);

- Гвалт у зачыненых і напаўзачыненых супольнасцях (у арміі, месцах пазбаўлення волі і да т.п.), у гэтую групу ўключаюцца выпадкі, калі акты гвалту здзяйсняюцца аднымі прадстаўнікамі кантынгенту гэтых супольнасцяў супраць іншых іх прадстаўнікоў;

- Рэпрэсіўны гвалт з боку прадстаўнікоў дзяржавы, яе органаў і службовых асоб, якія дзейнічаюць у афіцыйнай якасці, у тым ліку звязаны з нацыянальнай, расавай, палітычнай, іншай дыскрымінацыяй;

- Гвалт, звязаны з парушэннем права ва ўзброеных канфліктах (міжнароднае гуманітарнае права): у дачыненні да мірнага насельніцтва, ваеннапалонных;

- Гвалт у ходзе міжнацыянальных, рэлігійных і іншых падобных канфліктаў;

- Гвалт, звязаны з барацьбой за ўладу.

Такім чынам, з улікам выкладзенага і акалічнасцяў справы, як яны ўсталяваныя прысудам суда, інкрымінаваныя Аліневічу, Дзядку і Францкевічу дзеянні нельга прызнаць гвалтоўнымі.

Аліневіч, які атрымаў найбольшы тэрмін, у сваім апошнім слове заявіў аб недатычнасці да падпалаў. "Акцыя каля Генштаба восенню 2009 года стала маёй апошняй анархісцкай акцыяй, пасля гэтага я адышоў ад спраў, таму што вырашаў жыллёвае пытанне і працаваў у аэратэхнічнай вобласці, і дзеянні праваахоўных органаў па прыцягненню мяне ў якасці "злога генія" я лічу спробай аказаць ціск на анархісцкі рух Беларусі, паказаць, што любы можа быць абвінавачаны, не важна, актыўны ўдзельнік або спачувальнік", - заявіў на судзе Аліневіч.

Дзядок заявіў, што не лічыць неабходным даказваць сваю невінаватасць, паколькі ў ходзе судовага следства не было прадстаўлена ніякіх доказаў яго віны.

Францкевіч адзначыў, што следствам былі дапушчаныя шматлікія парушэнні, і што на яго аказваўся ціск. "Пасля таго як я адмовіўся даваць паказаньні супраць Дзядка, мяне вырашылі пасадзіць за тое, што я адмаўляюся прыняць іх пункт гледжання, за тое што я адмаўляюся падпісаць тое, што яны мне казалі. Гэтага я не рабіў, таму што я не магу паклёпнічаць супраць іншых людзей, гэта ганебна ", - заявіў ён. Суд над ім і яго паплечнікамі Францкевіч назваў спробай "паставіць рамкі, запалохаць людзей, якія адносяць сябе да анархісцкага руху".

З моманту ўзбуджэння дадзенай крымінальнай справы ў дачыненні да абвінавачаных дапускаліся грубыя парушэнні іх працэсуальных правоў. Пачынаючы з 3 верасня 2010 г. па ўсёй краіне было затрымана каля 50 чалавек. Асноўнымі прычынамі затрыманняў былі не наяўнасць дастатковых прычын, вызначаных КПК Беларусі, а прыналежнасць іх да розных палітычных рухаў, у асноўным анархісцкай і экалагічнай накіраванасці. Затрыманні ажыццяўляліся з парушэннямі тэрмінаў, вызначаных КПК Беларусі. Да часткі затрыманых ўжывалі незаконную працэдуру "перазатрымання", гэта значыць не выпускалі пасля заканчэння 3 сутак затрымання, а складалі новы пратакол затрымання. Так М. Дзядок быў перазатрыманы 7 разоў (21 суткі да прад'яўлення абвінавачвання), большасць затрыманых – па 3 разы (9 сутак да прад'яўлення абвінавачвання).

Абвінавачаны Ігар Аліневіч быў захоплены і сілком вывезены з Масквы прадстаўнікамі нявызначаных спецслужбаў і перавезены ў СІЗА КДБ г. Мінска. Затрыманне І. Аліневіча прайшло з парушэннямі устаноўленых працэдур, у тым ліку працэдур экстрадыцыі беларускіх грамадзян з Расійскай Федэрацыі.

Дадзеная практыка сведчыць аб адвольных затрыманнях, што прымяняюцца ў Беларусі. Гэта з'яўляецца грубым парушэннем дзеючага КПК Беларусі і Міжнароднага Пакта аб грамадзянскіх і палітычных правах (далей - МПГПП).

Практыка "перазатрыманяў", калі кожнае новае затрыманне на трое сутак ажыццяўлялася новым органам папярэдняга расследавання прыводзіла да таго, што абвінавачаныя часта не мелі магчымасцяў рэалізаваць сваё права на абарону. Адвакаты па некалькі дзён не маглі атрымаць інфармацыю аб месцы знаходжання сваіх падабаронных інфармацыю аб тым, у кампетэнцыі якога органа папярэдняга расследавання знаходзіцца крымінальная справа і іх падабаронныя. Так, адвакат А. Францкевіча на працягу трох сутак не мог атрымаць гэтую інфармацыю і сустрэцца са сваім падабаронным. І. Аліневіч падчас затрымання нявызначанымі супрацоўнікамі спецслужбаў у г. Маскве і далейшай перавозцы з тэрыторыі Расійскай Федэрацыі ў Беларусь таксама быў пазбаўлены адвакацкай дапамогі і, адпаведна, магчымасці абскардзіць сваё затрыманне. У той жа час КПК Беларусі гарантуе права мець абаронцы на працягу 24 гадзін з моманту затрымання, абскарджваць дзеянні органа крымінальнага пераследу па незаконным затрыманні пракурору альбо ў суд.

Прыведзеныя дадзеныя сведчаць аб грубым парушэнні органамі папярэдняга расследавання права абвінавачаных на абарону, гарантаванае арт.62 Канстытуцыі Беларусі і адпаведнымі нормамі МПГПП.

Варта асобна адзначыць, што папярэдняе следства па справе і затрыманні падазраваных адбываліся ў перыяд правядзення ў краіне ў 2010 годзе кампаніі па выбарах Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. І шматлікія арышты асоб, аднесеных ўладамі (спецслужбамі) да радыкальных, экстрэмісцкіх плыняў і рухаў, упісваліся ў палітыку запалохвання, прэвентыўных арыштаў, "зачыстак", якія не раз ужо праводзіліся ў электаральныя перыяды. Паводле паведамленняў беларускага інтэрнэт-выдання "Тэлеграф", хтосці такім чынам спрабаваў "расхістаць" перадвыбарную сітуацыю, "на гэты раз – за кошт людзей, якія вызнаюць анархісцкія погляды". "Пасля радыкальнай акцыі каля расейскай амбасады рэпрэсіўныя органы дзяржавы пачалі беспрэцэдэнтную аблаву на анархістаў і іншых сацыяльных актывістаў па ўсёй краіне. Ізалятары напаўняюцца ўсё новымі затрыманымі. У асноўным гэта дзеці, якія не маюць ніякага дачынення да радыкальных акцыяў і займаюцца мірнай прапагандай сваіх поглядаў і ўдзелам у сацыяльных ініцыятывах. Зараз ім "шыюць" справы і вешаюць усё, што толькі можна ", - прыводзілася ў заяве"Індымедыі".

Падчас судовага паседжання абвінавачаныя І. Аліневіч, М. Дзядок і А. Францкевіч заявілі аб псіхалагічным ціску на іх, катаваньнях з боку следства з мэтай дамагчыся прызнання віны. Аналагічныя факты ў судзе пацвердзілі сведкі Ігар Багачык, Аляксей Жынгероўскі, Ксенія Коўка, Сяргей Слюсар, Антон Новікаў, Аляксандр Бугаёў, у ходзе допыту на папярэднім следстве і Дзяніс Быстрык.

Так, Мікалай Дзядок, калі яго дапытвалі з нагоды ўдзелу ў "групоўцы анархістаў" заявіў суду, што не з’яўляецца сябрам ніякай анархісцкай альбо іншай палітычнай ці грамадскай арганізацыі. Як студэнт факультэта паліталогіі ЕГУ ён цікавіцца рознымі палітычнымі вучэннямі і ідэямі, грамадска-палітычнымі плынямі і партыямі, як у Беларусі, так і за яе межамі. Вывучаючы рознага роду грамадска-палітычныя плыні, у тым ліку левага толку ў Беларусі, ён знаёміўся і меў зносіны ў сетцы інтэрнэт з рознымі людзьмі, якія называлі сябе "зялёнымі", "анархістамі", "эколагамі" і іншымі, вывучаў літаратуру рознага палітычнага зьместу, што абгрунтавана не лічыць злачынствам. Яго паказаньні ў судзе ў гэтай частцы пацвердзілі іншыя абвінавачаныя і сведкі.

Так, Мікалай Дзядок сцвярджаў, што на следстве яму пагражалі фізічнай расправай, праблемамі ў камеры і ў месцы адбывання пакарання з іншымі зняволенымі (назваў прозвішча аднаго з супрацоўнікаў – падпалкоўнік Ярошын).

Аляксандр Францкевіч заявіў, што яго прымушалі прызнацца, пагражалі вялікім тэрмінам зьняволеньня, схілялі да абгавору іншых.

Ігар Аліневіч прывёў дадзеныя, якім чынам яго выкралі з Масквы: на працягу сутак падчас транспарціроўкі ён быў у кайданках, частку дарогі ехаў з нацягнутай на твар вязанай шапкай. У СІЗА КДБ яго адразу не дапытвалі, а схілялі да прызнання віны, ціснулі псіхалагічна, імправізавалі званкі да хворай бабулі сярод ночы, каб расказаць ёй пра яго затрыманне.

Аляксею Жынгероўскаму (сведка, доўгі час быў падазраваным і знаходзіўся пад вартай) падчас допытаў пагражалі доўгім пазбаўленнем волі, праблемамі па месцы вучобы і ў сям'і. У КДБ з ім размаўлялі без абаронцы, казалі, што ён адтуль не выйдзе.

На сведку Ксенію Коўку падчас допыту, які доўжыўся цэлы дзень, следчыя крычалі за адмову агаварыць М. Дзядка. Таксама варта адзначыць пра ціск з боку супрацоўнікаў КДБ і ГУБАЗ на Ігара Багачыка, якога прымушалі агаварыць М. Дзядка, пагражалі праблемамі на працы і па месцы вучобы, у тым ліку, і праблемамі ў бацькоў (іх таксама выклікалі на допыты), пры знаходжанні ў ЦІПе пагражалі сэксуальным гвалтам. Асуджанага Аляксандра Бугаёва падчас допыту на вул. Рэвалюцыйнай г. Мінска следчы Літвінскі ўдарыў дубінкай па каленным кубачку і па твары. Пагрозы ўжываліся і ў дачыненні да сведкі Сяргея Слюсара. Сведка Антон Новік таксама казаў пра працэсуальныя парушэньні падчас допыту і ціск з боку следства. Усе вышэйпералічаныя асобы знаходзіліся пэўны час пад вартай як падазраваныя.

У сувязі з заявамі абвінавачаных і сведкаў у судовым пасяджэнні аб аказанні на іх незаконнага ўздзеяння з боку спецслужбаў дзяржаўны абвінаваўца прадставіў суду паведамленне першага намесніка пракурора г. Мінска Раманоўскага аб адстнасці па выніках пракурорскай праверкі падставаў для прыняцця мераў пракурорскага рэагавання. Між тым, у адпаведнасці з нормамі крымінальна-працэсуальнага заканадаўства па такога роду заявах, якія змяшчаюць звесткі аб здзяйсненні злачынства супраць правасуддзя, павінна праводзіцца поўнамаштабная, глыбокая па яе выніках працэсуальная праверка і выносіцца адна з двух пастановаў: аб узбуджэньні крымінальнай справы, альбо аб адмове ва ўзбуджэнні крымінальнай справы. Аднак падобная праверка праведзена не была і суд абмежаваўся па сутнасці прадстаўленай фармальнай адпіскай.

Абвінавачаныя А. Францкевіч і М. Дзядок мелі сур'ёзныя праблемы са здароўем, аднак, нягледзячы на ​​гэта, яны працяглы час ўтрымліваліся пад вартай, медыцынскую дапамогу атрымлівалі несвоечасова і не ў поўным аб'ёме.

Пры такіх абставінах выклікаюць сур'ёзныя сумненні ў дакладнасці і дапушчальнасці тыя доказы, якія былі атрыманы па выніках допытаў абвінавачаных і сведкаў, атрыманыя падчас правядзення папярэдняга следства, і якія ляглі пасля ў аснову абвінаваўчага прысуду.

Падчас судовага разгляду не ў поўнай меры выконваўся прынцып роўнасці ўсіх бакоў па прадстаўленні доказаў. Шматлікія хадайніцтвы абароны, у тым ліку аб допыце сведак, судом не задавальняліся, што не спрыяла аб'ектыўнаму, поўнаму і ўсебаковаму разгляду справы судом, і сведчыла аб абвінаваўчым ухіле судовага працэсу ў цэлым.

Некаторыя эпізоды абвінавачання, якія пасля ляглі ў аснову абвінаваўчага прысуду, на думку праваабаронцаў не мелі складу крымінальнага злачынства. Гэта датычыцца інкрымінаванага М. Дзядку, А. Францкевічу і І. Аліневічу эпізоду кваліфікаванага па ч.2 арт.339 КК, звязанаму з правядзеннем дэманстрацыі пратэсту каля Генштаба ўзброеных сіл Беларусі 19 верасня 2009 года. Падчас правядзення акцыі на тэрыторыю Генштаба была закінутая дымавая шашка. Дадзеная несанкцыянаваная дэманстрацыя насіла мірны характар, асноўнай мэтай яе правядзення было выказванне свайго меркавання, мірнага пратэсту з нагоды сумесных расійска-беларускіх вайсковых вучэнняў, якія праводзіліся на тэрыторыі Беларусі ў той час. Закід дымавой шашкі на тэрыторыю Генштаба пры правядзенні дэманстрацыі не ўяўляў сабой пагрозы жыццю і здароўю грамадзян, не прывёў да дэзарганізацыі працы ўстановы і не нанес матэрыяльнай шкоды, што адзначана і ў прысудзе.

У судовым пасяджэнні шэраг сьведкаў, якія давалі паказаньні аб сваім удзеле ў мірным маршы каля будынка Генеральнага штаба 19 верасня 2009 года казалі аб сваім праве выказваць меркаванне аб сацыяльных працэсах, якія адбываюцца ў іх роднай краіне, аб сваёй нязгодзе з палітыкай і дзеяннямі ўладаў, якія наўпрост уплываюць на сацыяльна -эканамічнае становішча грамадзян краіны.

З прапагандысцкага фільма, дэманстраванага на беларускім дзяржаўным тэлебачанні, у якім Дзядка, Аліневіча, Францкевіча называлі злачынцамі яшчэ да ўступлення ў законную сілу прысуду суда ўгледжваецца, што, на думку спэцслужбаў, маладыя людзі змагаліся супраць улады.

Дадзеныя абставіны сведчаць пра перасьлед Дзядка, Аліневіча, Францкевіча і іншых маладых людзей за іх перакананьні, погляды і грамадскую актыўнасць.

Дзеянні па падзеях правядзення акцыі каля будынка Генштаба, на наш погляд, не ўтвараюць складу крымінальнага злачынства па прыкметах ч.2 арт.339 КК Беларусі, а носяць характар ​​адміністрацыйнага правапарушэння, прадугледжанага арт.23.34 КаАП Беларусі (парушэнне парадку арганізацыі або правядзення масавага мерапрыемства або пікетавання).

Пры устаноўленых судом абставінах з такімі ж прававымі наступствамі варта ацэньваць эпізоды ў адносiнах да будынкаў КЗЦ "Шангры Ла", "Дома прафсаюзаў" ў г. Мінску, пункта аховы грамадскага парадку ў г. Салігорску, у якіх адсутнічаюць прыкметы складу злачынства, прадугледжанага арт. 339 КК (хуліганства). Дадзеныя правапарушэнні могуць трапляць пад прыкметы дробнага хуліганства, адказнасць за якое прадугледжана арт. 17.1.КаАП Беларусі, альбо па арт. 10.09 КаАП (наўмыснае знішчэнне альбо пашкоджанне маёмасці).

Выкладзеныя дадзеныя дазваляюць прыйсці да наступных высноваў.

1. Папярэдняе следства па крымінальнай справе суправаджалася сур'ёзнымі працэсуальнымі парушэннямі, у тым ліку правоў асуджаных. Сярод іх: адвольныя затрыманні, парушэнне тэрмінаў і працэдур затрымання, устаноўленых Крымінальна-працэсуальным кодэксам Беларусі, парушэнне права на абарону, парушэнне прынцыпу прэзумпцыі невінаватасці і інш. Затрыманне І. Аліневіча ў г. Маскве і яго дастаўленне ў СІЗА КДБ у г.Мінск ажыццяўляліся з грубымі парушэннямі устаноўленых працэдур, у тым ліку працэдуры экстрадыцыі грамадзян з тэрыторыі Расійскай Федэрацыі ў Беларусь.
Асуджаныя І. Аліневіч, М. Дзядок, А. Францкевіч падчас судовага працэсу заяўлялі аб тым, што ў дачыненні да іх падчас папярэдняга следства выкарыстоўваліся незаконныя дзеянні: псіхалагічны ціск і катаванні. Аб прымяненні да іх катаванняў заявілі ў судовым разглядзе і шэраг сьведкаў, якія адмовіліся ад сваіх паказанняў, дадзеных імі на папярэднім сьледзтве (К. Коўка, А. Жынгероўскі, І. Багачак, А. Бугаёў, С. Слюсар). Дадзеныя абставіны ў ходзе папярэдняга следства і судовага разгляду з належнай паўнатой не правяраліся і ім не была дадзена прававая ацэнка.

2. У ходзе судовага працэсу парушаўся прынцып роўнасці бакоў па прадстаўленні доказаў. Грубыя парушэнні правоў асуджаных даюць падставу сцвярджаць, што разгляд справы ў судзе не быў аб'ектыўным, поўным і ўсебаковым, а вынесены прысуд – неабгрунтаваны і незаконны. Вынесены пры такіх абставінах прысуд павінен быць адменены, а справа – накіравана на новы разгляд.



3. РПГА "Беларускі Хельсінкскі Камітэт", эксперты праваабарончай супольнасці Беларусі па выяўленых аб'ектыўных крытэрах лічаць Ігара Аліневіча, Мікалая Дзядка, Аляксандра Францкевіча, якія знаходзяцца ў месцах пазбаўлення волі, палітычнымі зняволенымі дзеючага ў Беларусі рэжыму.


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка