1 nemá zvuk (ь) 10 samohlásek 32 21 souhlásek ‘ apostrov а а о о




Дата канвертавання01.05.2016
Памер199.56 Kb.
Běloruská azbuka


1 nemá zvuk (ь)
10 samohlásek 32 21 souhlásek
apostrov

А а


О о ( О о - vždy přízvučný! )

У у


Э э (Э э – téměř vždy přízvučný!)

К к

М м

Т т
Д д

1. Přečtěte a napište psací azbukou


Мама, тата, дом, дома, том, дата, на! там, танна, котка, тэма, тут, до

Máma, táta, dům, doma, svazek, datum, na, tam, levně, kočka, téma, tady, stačí

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________



2. Čtěte dialog


  • Мак, тата дома?

  • Так, дома. Там.

  • А Эма?

  • Эма? Эма тут.

  • Эма!

  • Так, мама.

  • На, тут котка.

  • Котка?

  • Так, котка Томка.

____________________________________________________________________

В в

С с

Н н

Г г
Г г [г] - hrtanový zvuk

/explozivní ve výjimkách: гузік, ганак, розгі, швагер, вакзал/




3. Přečtěte a napište psací azbukou


вам, вока, во, вон, вонкава, вас, сам, гэта, танга, танк, год, такса, дог, гад, нос, многа

vám, oko, tady, ven, navenek, vás, sám, to, tango, tank, rok, jezevčík, doga, had, nos, mnoho

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________



4. Čtěte dialog


Д: Ганна, гэта каму сок?

Г: Гэта Тому, Дана.

Д: А нам?

Г: А гэта вам, тут. Вада во тут.

Д: А кава?

Г: Во кава. Давай (й – [j] ) кубак (б – [b]).

Д: До! до!

Г: Гэта многа? Каму гэта кава?

Д: Гэта Маку.

Г: А-а, тады многа... Ну, во і гатова. А ты? Каву? Сок?

Д: Я сок.
V běloruštině je přízvuk volný. Přízvučná slabika se vyslovuje energicky, nepřízvučné slabiky se redukují (ale neztrácejí své akustické vlastnosti) a vyslovují se oslabeně. Čtěte slova s přízvukem na druhé slabice:

сама, само, каму, каго, вада, асадка, гатова, таксама, вакно, камода, нуда

sama, samo, komu, koho, voda, propiska,hotovo, také, okno, komoda, nuda

___________________________________________________________________


І і


ы

Й й

5. Čtěte slova s і, ы, й


- Pozor! i po samohlásce se čte jako [йі]

вы, ты, дым, куды, пакой, той, твой, твайго, твайму, мой, майго, майму, у пакоі [йі], будынак, вусны, потым



vy, ty, dým, kam, pokoj, tamten, tvůj, tvého, tvému, můj, mého, mému, v pokoji, budova, ústa (rty), potom.

кім, вамі, маім [йі], Іна, ігуана



kým, vámi, mým, Ina, leguán

Souhlásky před i čteme měkce:

Ніна, ніва, нітка, нікуды



Nina, oblast působení, nit, nikam

6. Napište psací azbukou běloruská slova, která jste přečetli


______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

7. Čtěte dialog


- Іна! Там ігуана!

- Ігуана?

- Так, ігуана, у гэтым пакоі!

- У нас дома ігуана?

- Там, пад вакном!

- Ганна, пад вакном камода.

- Пад камодай!

- Ганна, гэта сон. Пад камодай котка.

____________________________________________________________________

Б б

Р р

8. Přečtěte a napište psací azbukou


Кубак, боты, бо, бык, гарбата, кропка, брат, вырай, рыбка, тры, рэстаран, бар, дрэва, дрэнны, добры, стары, дурны, марудна

Hrnek, boty, protože, býk, čaj, tečka, bratr, ráj, rybka, tři, restaurace, bar, strom, špatný, dobrý, starý, hloupý, pomalu

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________



9. Čtěte dialog


У рэстаране [ně]

- Прывітанне [ně].

- Нам тры кавы і кубак гарбаты.

- Добра.

- Торт “Карона” добры?

- Так, добры. Нават выдатны.

- Тады таксама торт “Карона” і ваду “Дарыда”.

- Добра.



_____________________________________________________________________

Ў ў tento zvuk se může vyskytovat v následujících případech:

- nahrazuje у uprostřed slova po samohlásce a před souhláskou, nebo na začátku slova, pokud předcházející slovo končí samohláskou: аўдыторыя (posluchárna), на ўроку (na hodině), ва ўрыўку (v úryvku);

- nahrazuje в po samohlásce na konci nebo uprostřed slova:

na konci slova: улоў (výlov), кроў (krev), кароў (krav – G. Pl.), удоў (vdov - G. Pl.) (v jiných formách těchto slov se na místo ў píše в: уловы - N. Pl., крывi - G. Sg, карова N. Sg, удава N. Sg.); uprostřed slova: траўка (trávka), наіўны (naivní), лоўка (šikovně), умоўны (podmíněný);

- jako sufix minulého času u sloves ve formě mužského rodu jednotného čísla:

быў (byl), спаў (spal), граў (hrál), краў (kradl)

- v některých dalších slovech: коўдра (deka), тоўсты (tlustý), воўк (vlk), конаўка (hrnek) apod.
У po samohlásce se ne vždy mění na ў:

- na začátku vlastních jmen: на Украіну, да Уварава

- v cizích slovech na začátku nebo pokud у tvoří slabiku:

да урны (do odpadkového koše), вакуум (vakuum), опіум (opium), страус (pštros).

10. Přečtěte a napište psací azbukou


Воўк, траўка, конаўка, наіўны, роўны, воўна, коўдра, тоўсты

Vlk, trávka, hrnek, naivní, rovný, vlna, deka, tlustý

___________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________

Ж ж

Ш ш

Ц ц

Ч ч

Х х

11. Přečtěte a napište psací azbukou


жаба, жаданы, жарт, жах, жонка, жанр, жоўты, муж, шапка, шар, ружа, шарж, цана, цацка, цуд, цудоўны, цукр, цукат, чабор, чай, чаму, чырвоны, аранжавы, чарапаха, хай, хто, хвароба, хустка, хутка, холад, чырвоны, чатыры, чорны, праца, худы, адпачынак, горача, цэгла, учора

žába, žádoucí, žert, hrůza, žena, žánr, žlutý, muž, čepice, balónek, růže, karikatura, cena,

hračka, kouzlo, kouzelný, cukr, kandované ovoce, mateřídouška, čaj, proč, červený, oranžový, želva, ať, kdo, nemoc, šátek, rychle (brzo), zima, červený, čtyři, černý, práce, hubený, odpočinek, horko, cihla, včera

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

12. Čtěte dialog


  • Іва, Макс, я так рады!

  • Рома! Во дык сустрэча! Ну што, да нас з Данай на каву? Тут побач. Дана б была [l] рада.

  • Добра.

...

  • Іва, каву з цукрам?

  • Так-так, з цукрам і з малаком. І Максу таксама гэтак.

  • Ну, што ў вас?

  • У нас па-старому. Стары такса Рэкс, старая кватэра, старая праца.

  • У нас таксама нічога новага.

  • Так-так. Нічога новага. А гэты прыгожы дом?

  • Так, гэта праўда. У нас новы дом. Мы так рады!

  • Мы з Максам таксама за вас рады. А ў нас трохгадовы сын. Дарэчы таксама Рома. Зараз з ім мама Макса. Таму нам хутка трэба дадому. Шкада.



Л л

З з

13. Přečtěte a napište psací azbukou


Булачка, масла, смала, шалфей, шарлотка, халодна, вакзал, завулак, малады, фатограф, фатаздымак, заўтра, зорка, зараз, крэсла, вуха, звычайны, ложак, стол, крэсла, здаровы, хворы, хвароба, мала.

Houska, máslo, smůla, šalvěj, šarlota (žemlovka), zima, nádraží, postranní ulička, mladý, fotograf, fotografie, zítra, hvězda, teď, židle (křeslo), ucho, obvyklý, lůžko, stůl, křeslo, zdravý, nemocný, nemoc, málo.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________


14. Čtěte text

Гэта Макс. Макс фатограф. Зараз Макс хворы, таму Макс дома. У Макса сабака такса. Той сабака стары і разумны. Сабаку Макса даспадобы Максавы боты. Таму Макс хворы. Бо зараз халодна, а на ботах прарэхі.


___________________________________________________________________________
Přízvuk může připadat i na třetí nebo čtvrtou slabiku. Čtěte a vyslovujte správně následující slova:

Гарады, карнавал, рэстаран, шахматыст, пачакай, каранаваў, халаднавата

Města, karneval, restaurace, šachista, počkej, korunovat, chladno
Skloňování zájmen хто, што, гэты, той

1. хто 1. што 1. гэты 1. той

2. каго 2. чаго 2. гэтага 2. таго

3. каму 3. чаму 3. гэтаму 3. таму

4. каго 4. што 4. гэтага 4. таго

6. пры кім 6. пры чым 6. пры гэтым 6. пры тым

7. кім 7. чым 7. гэтым 7. тым
Pozor! 5. pád (клічны склон) se v běloruštině zachoval, ale v singuláru se nejčastěji vyskytuje ve formě Nominativu. Jsou určitá pravidla používání substantiv ve vokativu, o kterých se bude hovořit v dalších lekcích. V plurálu se vždy používá forma nominativu.
a. Podtržená substantiva nahraďte zájmeny хто nebo што:

Бара заўважыла брата і пайшла да палаца. У брата ў правай руцэ была скрыначка. У скрыначцы быў Барын падарунак. Бара пайшла разам з братам на каву. Бара, ты хочаш каву з цукрам?



b. Přidejte správný tvar zájmena той

Ганна працавала ў ................ старым прыгожым будынку. Пра ............... выкладчыка Рома чуў многа добрага. У .............. самы год Андрэй скончыў школу. Ты ўжо бачыў ........ новага студэнта з нашай групы? Так, я гаварыў з ............. студэнтам пра нашы пары. ............ часам Макс скончыў працу.



c. Přepište celé věty z cvičení b., místo zájmena той použijte гэты.

_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

15. V cvičeních, dialozích а textech, které jste přečetli, se vyskytla tato slova. Pokuste se vzpomenout, co znamenala a dopište český ekvivalent. Označte přízvuk

Аранжавы

Бар


Бо

Боты


Брат

Будынак


Булачка

Бык


Вада

Вакзал


Во

Вока


Вонкава

Воўк


Воўна

Вусны


Вуха

Гад


Гарбата

Горача


Даспадобы (каму)

Два


До

Дог


Дом

Дома


Дрэва

Дрэнны


Дурны

Дыван


Жаба

Жонка


Жоўты

Зараз


Заўтра

Звычайны

Здаровы

Зорка


Кава

Камін


Камода

Канапа


Карова

Конаўка


Котка

Коўдра


Крэсла

Кубак


Куды

Ложак


Мала

Мама


Марудна

Масла


Многа

Муж


Наіўны

Нікуды


Нос

Пакой


Потым

Праца


Прыгожы

Разумны


Роўны

Ружа


Рыба

Рэстаран


Сабака

Сок


Стол

Страус


Такса

Там


Тата

Тоўсты


Трава

Траўка


Тры
Туды

Тут


Учора

Фатаздымак

Фатограф

Хай


Халодна

Хвароба


Хворы

Худы


Хустка

Хутка


Чабор

Чарапаха


Чатыры

Чырвоны


Цана

Цацка


Цуд

Цудоўны


Цэгла

Шалфей


Шапка

Швэдар



16. Práce s novou slovní zásobou:

a. Napište slova s opačným významem

Адпачынак - ___________________________

Хворы - ________________________________

Добры - ________________________________

Xуды - _________________________________

Халодна - _______________________________

Учора - _________________________________

Зараз - __________________________________

Цудоўны - ______________________________

b. Doplňte slovní spojení vhodnými slovy

(______________) кавы

(______________, _______________, ______________) з воўны

(______________, _______________) з цукрам

(______________,______________) з цэглы

(______________) з маслам

(______________, _______________, ______________, ______________,) з дрэва
c. Doplňujte další slova

бык, ________________________________________________ (živočichové)

хустка, ______________________________________________(oblečení)

кава, ________________________________________________ (nápoje, jídlo)

вуха, ________________________________________________(části těla)

прыгожы, ___________________________________________ (povaha, vzhled člověka)

шалфей, _____________________________________________ (rostliny)

стол, _________________________________________________ (nábytek)

жонка, _______________________________________________ (rodinní příslušníci)

жоўты, _______________________________________________ (názvy barev)

хутка, ________________________________________________ (příslovce)

два, __________________________________________________ (číslovky)


d. Utvořte příslovce od přídavných jmen podle vzoru

Vzor: Вонкавывонкава,

Прыгожыпрыгожа

Гарачы - __________________, дрэнны - _______________, звычайны - ______________, цудоўны - ________________, наіўны - ________________, разумны - __________________, роўны - _______________, халодны - _____________, хуткі - ______________ .


e. Zkuste vytvořit souvislý text, který bude obsahovat co největší množství slov z uvedené slovní zásoby (viz č. 15).

Дж, дж


дождж, джджысты, адраджэнец, дрожджы, нараджэнне, хаджу

déšť, deštivý, obrozenec, kvasnice, narození, chodím

Samohlásky E e, Ё ё, Ю ю, Я я a měkké souhlásky
Samohlásky E e, Ё ё, Ю ю, Я я se můžou číst dvojím způsobem:

  1. jako dva zvuky (viz níže);

  2. jako jeden zvuk: e se vyslovuje jako [э] , ё jako [о], ю jako [у], я jako [а]. Písmena е, ё, ю, я se vyslovují jako [э], [о], [ у], [а] vždy v pozici po souhlásce. Předchozí souhlásku přitom е, ё, ю, я, stejně jako i, změkčují (неба ‚nebe‘, пяты ‚pátý‘, мёд ‚med‘, мюзікл ‚muzikál‘).

Pro změkčení předchozí souhlásky se používá také ь, kterému neodpovídá žádný zvuk, slouží pouze pro označení měkkosti: конь ‚kůň‘, соль ‚sůl‘, гусь ‚husa‘, спаць ‚spát‘, скрозь ‚skrz, všude‘

Čtěte a vyslovujte měkké souhlásky:

1. Přečtěte a napište psací azbukou

Н н

Не, раніца, да пабачэння, няма, немагчыма, сумненне, нічога, няма за што, няма мне даравання, няма сумнення, кастрычнік, канешне

Ne, ráno, na shledanou, není, není možné, pochybnost, nic, není zač, není pro mne odpuštění, nejsou pochybnosti, říjen, samozřejmě

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________


М м

Мілы, у мяне, меню, меншы, мяса, паміж, мяккі, чай з мятай, мёдам

Milý, u mne, jídelní lístek, menší, maso, mezi, měkký, čaj s matou, medem

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Б б

Робіш, зрабіў, белы, безэ, бісквіт, бясконцы, беларус, бязрукі, рабіна, разбіў, абед

Děláš, udělal, bílý, pusinky (druh sušenek), piškot, nekonečný, Bělorus, nešikovný, jeřabina, rozbil, oběd

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________



П п

Пяты, пятніца, першы, пераканаў, пернік, пісаў, пірог, піва, не пярэч, піў, хлопец

Pátý, pátek, první, přesvědčil, perník, psal, koláč, neodporuj, pil, chlapec

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________


2. Čtěte dialog

М, В: Здароў, Пётра!

П: Міла і Ваня! Добрай раніцы!

М: Ты куды, Пётра? Зараз жа занятак!

П: Занятак? Што за занятак?

В: Грэчаская мова. Практыка.

П: Той занятак нудны.

В: А іспыт складаны.

П: Не пераканаў, Ваня!

М: Выкладчык строгі.

П: Не рабі з камара каня, Міла. Нічога страшнага. Ну, да заўтрага! А дванаццатай футбол!

В: Бывай, Пётра!


3. Přečtěte a napište psací azbukou

В в

Прывітанне, вечар, да вечара, вішня, віскі, вядома, вясна, вячэра, увесну, кавярня



Vítám, večer, uvidíme se večer, višně, whisky, určitě, jaro, večeře, na jaře, kavárna

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________



Л л

Гандаль, колер, люблю, пакуль, калі, калі ласка, але, сумленне, сумленна, вельмі, вельмі слушна, нельга, нельга не пагадзіцца, ніколі, куфаль, лёгка, лета, улетку, лістапад, люты, большы, меліса



Obchod (prodej), barva, mám rád, zatím, kdy, prosím, ale, svědomí, svědomitě, velmi, velmi správně, nelze, nelze nesouhlasit, nikdy, sklenice, lehce, léto, v létě, listopad, únor, větší, meduňka,

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________



Х х

Хіба, хібіў, хірург,хістанне, хітры, хіхікаць, хімік, хіпі



Chyba (snad), byl v rozpacích, chirurg, kolísání, dovedný (mazaný), hihňat se, chemik, hippie

_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________


4. Čtěte dialog

Міла і Ваня былі на занятках. Паміж заняткамі ў іх быў вольны час.

В: Пётра вельмі слушна заўважыў, што занятак гэты нудны. З ім нельга не пагадзіцца.

М: Так, нудны і бясконцы, але што зробіш.

В: Хіба што заскочым да кавярні?

М: Выдатна! Гэта нам дапаможа прачнуцца!

В: Во тут нядрэнна.

М, В: Прывітанне.

А. Добры вечар. Меню, калі ласка.

М: Мне, калі ласка, каву капучына. І безэ.

В: А мне чай і вішнёвы пірог.

А: Добра.

В: Ой, Міла, заўтра першага кастрычніка?

М: Так, першага кастрычніка.

В: Мілачка, няма мне даравання. Пачакай тут. Зараз буду.

...


М: Ой, кветка! Ваня, так міла! Што за нагода?

В: З днём нараджэння, Міла.

М: Шчыры дзякуй, толькі...

В: Што толькі?

М: Толькі гэта ажно першага лютага.

А: Чай, кава, вішнёвы пірог і безэ, калі ласка.


5. Přečtěte a napište psací azbukou

З з


Зялёны, зямля, зёлкі, зіма, узімку, зіхатлівы, пазяхаў, зерне, падземны, марозіва

Zelený, země, bylinky, zima, v zimě, třpytivý, zíval, zrní, podzemní, zmrzlina


______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

С с


Сёння, сіні, сюды, сябе, вяселле, убачымся, серада, сем, восем, усё, не сярдуй, сястра, месяц, запрасіў, сябар, восень, увосень, вясёлы

Dnes, tmavě modrý, sebe, svatba, uvidíme se, středa, sedm, osm, vše, nezlob se, měsíc, pozval, kamarád, podzim, na podzim, veselý


______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Ф ф


Фільм, фіранка, фестываль, фігура, фірма, філе, філолаг, фільтр

Film, záclona, festival, postava, firma, filé, filolog, filtr


______________________________________________________________________________________________________________________________________________________
6. Čtěte dialog

Сёння серада. Пасля працы Васіль і Ганна дамовіліся сустрэцца ў кавярні, у сем вечара. Сустрэча адбылася толькі ў восем, бо Ганна спазнілася. Сястра ёй нечакана падкінула пляменніка Ромку.

– Не сярдуй, Васілька, у мяне не атрымалася хутчэй.

- Нічога не здарылася, усё нармальна. Калі ласка, сядай.

- Дарэчы, Ромка, павітайся.

- Прывітанне, Ромка. Такі мілы малыш! На, Ромка, аловак, асадкі і аркуш. Малюй, добра? Толькі не на гэтай сіняй кнізе.

- Што новага, Васіль?

- Што новага? Перш-наперш, вяселле Даны і Ромы прызначана на верасень - праз месяц. Нас запрасілі.

- Выдатна!

- Але вось навіна! Наканец-та мне прафесар пазычыў кнігу іншага прафесара. Гэта кніга па квантавай электрадынаміцы. Вельмі, вельмі займальна! Ганна! (Ганна пазяхнула).

- Так, вельмі займальна. Давай купім марозіва.

- Канешне, прабач, я захапіўся сваім аповедам. Момант.

- Ромка, Хочаш марозіва? Ромка! Ты што? Не малюй на кніжцы! На кніжцы нельга!

(Васіль вярнуўся з марозівам)

- На кніжцы!? Толькі не на кніжцы! Ромка!
7. Přečtěte a napište psací azbukou

К к

Кепскі, лёгкі, кірунак, кіпеў, кіно, высокі, нізкі, кілбаса, кірмаш, кітаіст, кішэня, блакітны



Špatný, lehký, směr, vřel, kino, vysoký, nízký, salám, tržnice, sinolog, kapsa, modrý

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________



Г г

Гібкі, гід, герб, гепард, гітара, гісторык, герой, географ, гіпс



Pružný, průvodce, erb, gepard, kytar, historik, hrdina, geograf, sádra

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________


8. Čtěte text

Вада закіпела. Дана заварыла гарбату. Па пакоі паплыў лёгкі водар ліпавага цвету. Дана чакала Ніну. Сяброўкі збіраліся ў кіно. Дана прымерыла спадніцу блакітнага колеру. Было прыгожа. Толькі кішэня на швэдры не пасавала. Хутчэй бы прыйшла Ніна: сяброўка абяцала, што раскажа пра свайго новага хлопца. Ганна казала, што той хлопец кітаіст і вялікі знаўца кітайскай паэзіі, што колісь той хлопец вельмі добра граў на скрыпцы, росту, па словах Ганны, хлопец высокага. А Іва казала, што хлопец Ніны геабатанік, росту нізкага і колісь добра граў, але не на скрыпцы, а на гітары.



Všimli jste si, že pro označení měkkých zvuků se používají stejné grafémy jako pro označení zvuků tvrdých: біў ‚bil‘– быў ‚byl‘, мыла ‚mýdlo‘– мілы ‚milý‘, пара ‚pára‘– пёры ‚peří‘ apod. Výjimku tvoří souhlásky Д д, Т т. Tvrdému zvuku [д] odpovídá měkký [дз] (při psaní se označuje дз), tvrdému zvuku [т] odpovídá [ц‘] (při psaní se označuje ц). Například хата ‚dům‘– у хаце ‚v domě‘, вада ‚voda‘ – у вадзе ‚ve vodě‘, катаць ‚vozit‘ – каціць ‚vézt‘, год ‚rok‘– у годзе ‚v roce‘.

Tomuto jevu se říká dzekanně (změna [д] v [дз]) a cekanně (změna [т] v [ц]).

Jak vysvětlit takový rozpor? Tvrdý zvuk [дз] pro běloruštinu není příznačný a vyskytuje se pouze v některých slovech polského původů (ксёндз ‚kníže‘, нэндза ‚bída, nouze‘). Tvrdé ц [ц] je historicky tvrdý zvuk, měkký protějšek a s měkkým zvukem [ц] není geneticky příbuzné: цырк ‚cirkus‘, царква ‚kostel‘, цэлы ‚celý‘ srov. цёплы ‚teplý‘, цемра ‚tma‘, ціхі ‚ticho‘.

Kromě [ц] existuje ještě několik zvuků, které nemají měkké protějšky: jsou to především [ж], [ш], [дж], [ч], [р], [ц] a také [ў].

Pozor!

Zapamatujte si 6 historicky tvrdých zvuků: [ж], [ш], [дж], [ч], [р], [ц].

9. Přečtěte a napište psací azbukou


Дз дз

Ксёндз, нэндза, дзень, у годзе, дзякуй, дзе, гадзіна, будзь, будзьце, будзьце ласкавы, адзін, дзевяць, дзесяць, тыдзень, панядзелак, дзяўчына, дзяўчынка, нядзеля, поўдзень



Kněz, bída, den, v roce, děkuji, kde, hodina, buď, buďte, buďte tak laskavý, jeden, devět, deset, týden, pondělí, dívka, děvčátko, neděle, půlden/jih

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________


Ц ц

Пяць, шэсць, бывайце, цяжкі, цёплы, цёмны, цень, цябе, дазволь запрасіць цябе



Pět, šest, mějte se, těžký, teplý, temný, stín, tebe, dovol, abych tě pozval

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________


Další příznačný fonetický jev je to, že з, с, ц, дз se změkčují pod vlivem následující měkké souhlásky. Jejich asimilace se graficky nepředává, ale přestože po nich nenásleduje ь, vyslovovat se musí měkce: снег ‚sníh‘, чацвер ‚čtvrtek‘, радасць ‚radost‘, мюслі ‚müsli‘, змест ‚obsah‘, дзме ‚fouká‘, снеданне ‚snídaně‘. (Podle tzv. klasického pravopisu pro označení této asimilační měkkosti se ь používá, zmíněná slova by se podle tohoto pravopisu měla psát takto: сьнег, чацьвер, радасьць, мюсьлі, зьмест, дзьме, сьнеданне).
9. Čtěte dialog. Vyslovujte správně měkké souhlásky

- Алё, прывітанне, будзьце ласкавы, запрасіце, калі ласка Насцю.

- Хвіліначку.

- Так, слухаю.

- Прывітанне, Насця, гэта Дзіма.

- Вітаю, Дзіма, рада чуць.

- Што чуваць, Насця? Як прайшоў дзень?

- Дзень быў вельмі цяжкі, давялося працаваць дзевяць гадзін. Зараз трэба выпіць цёплага малака і ў ложак.

- Каця, а што ты робіш заўтра?

- Заўтра ў мяне вольны дзень, да працы не трэба.

- Тады дазволь запрасіць цябе ў шэсць гадзін на канцэрт.

- З задавальненнем. Дзякуй, я з радасцю пайду.

- Выдатна, тады заўтра ў пяць гадзін сустрэнемся ля твайго дома. А пакуль дабранач.


  • Да заўтрага.



10. Skloňování osobních zájmen ты, мы, вы

1. ты

2. цябе

3. табе

4. цябе

6. пры табе

7. табой

1. мы

2. нас

3. нам

4. нас

6. пры нас

7. намі

1. вы

2. вас

3. вам

4. вас

6. пры вас

7.вамі


11. Položte otázku a odpovězte na ni podle vzoru. Pište celé věty

Vzor: Валодзя ўчора пазваніў (ты, мы, вы). Каму ўчора пазваніў Валодзя? Валодзя пазваніў табе, нам, вам.

1. Той падручнік Алесь атрымаў ад (ты, мы, вы).

2. На (ты, мы, вы) можна разлічваць.

3. Выкладчык размаўляў з (ты, мы, вы) пра новы семінар.

4. Вольга аддзячыла (ты, мы, вы) за паслугу.

5. Іва даўно хацела з (ты, мы, вы) пазнаёміцца.

6. Паміж (ты, вы) і (мы) няма таямніц.

7. Алег быў з (ты, мы, вы) у тэатры.

8. Бацькі часта думалі пра (ты, мы, вы).

9. Сабака да (ты, мы, вы) прызвычаіўся.

10. Сябры кпілі з (ты, мы, вы).
12. V cvičeních, dialozích а textech, které jste přečetli, se vyskytla tato slova. Pokuste se vzpomenout, co znamenala a dopište český ekvivalent. Označte přízvuk


Абед

адзін


але

безэ


беларус

белы


бісквіт

блакітны


большы

бязрукі


бясконцы

вельмі


вечар

віскі


вішня

вядома


вясна

вячэра


восем

восень


восьмы

высокі


вяселле

вясёлы


гадзіна

географ


гід

гісторык


гітара

да вечара

да пабачэння

дзе


дзевяты

дзевяць


дзень

дзесяты


дзесяць

зёлкі


зіма

зімовы


зялёны

зямля


кавярня

калі


калі ласка

канешне


кастрычнік

кепскі


кілбаса

кіно


кіпець

кірмаш


кішэня

колер


лета

лёгка


лёгкі

лістапад


люты

марозіва


меліса

меншы


меню

месяц


мёд

мілы


мяккі

мяса


не

не сярдуй

немагчыма

нельга


нельга не пагадзіцца

нізкі


ніколі

нічога


нядзеля

няма


няма за што

няма мне даравання

няма сумнення

пакуль


паміж

панядзелак

падземны (пераход)

пераканаць

пернік

першы


пазяхаць

піва


пірог

пісаць


піць

поўдзень


прывітанне

пятніца


пяты

пяць


рабіна

рабіць


раніца

сем


серада

сёмы


сёння

сіні


снеданне

сюды


сябар

сястра


тыдзень

убачыцца


убачымся заўтра

увесну


увечар

увосень


удзень

узімку


улетку

фігура


фільм

філолаг


фірма

хіба


хітры

хлопец


хлопчык

цень


цёмны

цёплы


цяжкі

чацвер


шосты

шэсць


13. Doplňte následující řady slov (viz cv. 10)

Назвы адрэзкаў часу: момант, секунда, хвіліна, ......................., ..........................., ......................., ......................., ............................, век/стагоддзе.


Назвы частак дня: ранак, ......................., .............................., ноч.

Назвы дзён у тыдні: ..............................., аўторак, ........................, ........................, субота, ................................... .


Назвы пораў года ..........................., ............................, ..........................., ........................ .

14. Калі?

a) У ..............................., аўторак, у .......................-у, у ........................, у ......................у, у суботу, у ...................................-ю.

Раніцай, ......................., ........................, уначы.

...................., ...................., увосень, .......................... .

Заўчора, ................., ......................., ........................, праз два дні.



15. Zapamatujte si

Назвы бакоў свету: поўдзень, поўнач, захад, усход

Паўднёвы, паўночны, заходні, усходні
16. Zapamatujte si
Дзе?

справа, злева, зверху, знізу, спераду, ззаду, пад, над, каля/ля, вакол


16. Přeložte do češtiny:

Перад намі музей.

Справа ад нас парк.

Злева кірмаш.

Вакол замка вялікі парк.

Ля камоды канапа.

Над намі другі паверх і паддашак, пад намі сутарэнне.

Гэта нашы суседзі знізу.

Пакладзі аркуш на стос паперы зверху.




17. Doplňte

a. řady číslovek:

Адзін, ................, .........................., ..........................., ................................., ........................, ........................., ..........................., ............................, ................................ ;

Першы, .........................., ..............................., чацвёрты, ........................., ...................., .........................., ..........................., .........................., .............................. .


b. názvy barev:

Колеры: шэры, карычневы, бэжавы................................................................................... .

c. názvy povolání:

Філолаг, ................................................................................................................................ .



d. doplňte možné varianty:

У нядзелю ўвечары можна пайсці: ................................................................................

На сябе можна апрануць ................................................................................................

У кавярні можна заказаць ..............................................................................................

З сябрам можна паразмаўляць пра ................................................................................
18. Napište antonyma

Апошні – ........................, сумны - ...................., учора - .........................., увечар - ....................., узімку - .........................., поўдзень - ......................., спераду - .........................., меншы - ...................., хітры - ......................., халодны - ................., высокі - ..................... , кепскі - ....................., лёгкі - .............., можна - ....................... , не --........................ (3), спрытны - ...................., светлы - ..................., дзяўчынка - ...................., муж - ........................ .




e. Zkuste vytvořit souvislý text, který bude obsahovat co největší množství slov z uvedené slovní zásoby (viz č. 15).

Vítání


- Добрай раніцы!/добрага ранку!

- Добры дзень!

- Добры вечар!
- Прывітанне!

- Здароў!


Loučení


Да пабачэння!

Да сустрэчы!

Да новай//хуткай сустрэчы

Да заўтрага!//Да заўтра!

Да вечара!

Да панядзелка!

Дабранач!

Бывай/це!

Пакуль!


Začátek konverzace

- Што новага?

- Што чуваць?

- Як жывеш?/ жывяце?

- Як справы?
- Дзякуй, усё добра, а як ты?

выдатна

вельмі добра

добра


нішто сабе

Так сабе


Дрэнна

Вельмі дрэнна



Souhlas

- Так// Але// Ну

- Вядома!//Зразумела//Пэўна ж!
Nesouhlas

- Не! Не, не!

- Вельмі шкада, але...

- Гэта немагчыма /недапушчальна, непажадана/

- Мы ніколі гэтак не зробім//з гэтым не пагодзімся
Poděkování

Дзякаваць каму

- Дзякуй! - Няма за што

- Вялікі дзякуй! - Калі ласка!

- Шчыры дзякуй!

- Будзьце ласкавы!

- Прашу вас!
Omluva

Дараваць каму

- Даруй! Даруйце

- Прабач//Прабачце, калі ласка

- Прашу прабачэння, што прымусіў Вас чакаць

- Мне вельмі непрыемна//прыкра турбаваць Вас, але...

- Не сярдуй/це

- Не злуйся/не злуйцеся


- Нічога не здарылася

- Не турбуйцеся, усё ў парадку/ усё нармальна


- Будзьце ласкавы, перадайце мне ...

- Скажыце, калі ласка, калі (дзе, хто, чаму)








База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка