แผนภาพ Tuning-fork ของฮับเบิล โดยแบ่งกาแล็กซีออกเป็นสองกลุ่ม ด้านซ้ายเป็น Early Type ส่วนด้านขวาเป็น Late Type




Дата канвертавання24.04.2016
Памер80.06 Kb.
โดยทั่วไปการจำแนกประเภทของกาแล็กซีจะจัดแบ่งตามที่ เอ็ดมัน ฮับเบิล (Edmand Hubble) ได้จำแนกไว้ เรียกว่าเป็น Hubble Sequence โดยแบ่งออกเป็นสามประเภทหลัก คือ กาแล็กซีทรงรี (Elliptical Galaxy) กาแล็กซีกังหัน (Spiral Galaxy) และ กาแล็กซีแบบไม่มีรูปร่าง (Irregular Galaxy) และมีกลุ่มกาแล็กซีที่อยู่ระหว่างกาแล็กซีทรงรีและกาแล็กซีกังหัน คือ กาแล็กซีเลนติคูลาร์ (Lenticular Galaxy) โดยฮับเบิลได้เรียงลำดับกาแล็กซีเหล่านี้ไว้เป็น Tuning-fork Diagram ซึ่งแสดงถึงวิวัฒนาการของกาแล็กซีตามความเชื่อของฮับเบิล และแบ่งกาแล็กซีออกเป็นสองกลุ่ม คือ Early Type และ Late Type 

แผนภาพ Tuning-fork ของฮับเบิล โดยแบ่งกาแล็กซีออกเป็นสองกลุ่ม ด้านซ้ายเป็น Early Type ส่วนด้านขวาเป็น Late Type


กาแล็กซีทรงรี กาแล็กซีทรงรี (Elliptical Galaxy, E) เป็นกาแล็กซีที่มีรูปร่างปรากฏให้เห็นเป็นทรงรี (Ellipsoids) กาแล็กซีประเภทนี้แบ่งออกเป็นชนิดย่อยได้ตามลักษณะที่สังเกตได้จากโลก โดยกำหนดตามค่าความรี (Ellipticity, e )

เมื่อค่า  และ  เป็นค่าความยาวแกนเอกและแกนโทของกาแล็กซีที่สังเกตได้จากโลก และจะเรียกประเภทของกาแล็กซี โดยการต่อท้ายอักษร E ด้วยค่า 10 ดังนั้น ถ้ากาแล็กซีทรงรีที่สังเกตการณ์ได้เป็นรูปทรงกลม จะจัดอยู่ในประเภท E0 (ค่า  เท่ากับ 0) กาแล็กซีทรงรีที่สังเกตการณ์ได้ จะอยู่ในช่วง E0 ถึง E7


กาแล็กซีทรงรี M87 เป็นกาแล็กซีประเภท E0

นอกจากนี้กาแล็กซีทรงรียังแบ่งออกออกได้เป็นหลายกลุ่มตามขนาด นอกจากกาแล็กซีทรงรีขนาดปกติ (Normal elliptical Galaxy, E) ซึ่งจะมีมวลประมาณ 108-1013 เท่าของดวงอาทิตย์ และมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1-200 kpcได้แก่
กาแล็กซี cD (cD Galaxy, cD) เป็นกาแล็กซีทรงรีที่มีขนาดใหญ่และสว่างที่สุด มีมวลประมาณ 1013-1014 เท่าของมวลดวงอาทิตย์ มีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 300 -1000 kpc กาแล็กซีประเภทนี้จะพบได้ในบริเวณใจกลางของกาแล็กซีเท่านั้น
กาแล็กซีทรงรีแคระ (Dwarf Elliptical Galaxy, dE) เป็นกาแล็กซีทรงรีที่มีขนาดเล็กและสว่างน้อยกว่ากาแล็กซีแบบปกติ และมีธาตุหนักน้อย 

มีมวลอยู่ในช่วง 107-108 เท่าของมวลดวงอาทิตย์ และมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1 - 10 kpc 


กาแล็กซีทรงกลมแคระ (Dwarf Spherical Galaxy, dSph) เป็นกาแล็กซีที่มีขนาดเล็กที่สุด ประมาณ 0.1 - 0.5 kpc และมีมวลเพียง 107-108 เท่าของดวงอาทิตย์ 
กาแล็กซีแคระสีน้ำเงิน  (Blue Compact Dwarf Galaxy, BCD) เป็นกาแล็กซีขนาดเล็ก มักมีสีน้ำเงิน  ทั้งนี้เนื่องจากเป็นกาแล็กซีที่มีดาวเกิดใหม่จำนวนมาก กาแล็กซีกลุ่มนี้จะมีขนาดประมาณ  3 kpc และมีมวลประมาณ 109 เท่าของมวลดวงอาทิตย์ 






ตัวอย่างของกาแล็กซีทรงรีกลุ่มต่างๆ ได้แก่ M86 (E), NGC4881 (cD), M32 (dE), M110(dSph) (ที่มา:NOAO, HST)

กาแล็กซีทรงรี ยกเว้นกาแล็กซีทรงรีแคระสีน้ำเงิน จะประกอบไปด้วยดาวประชากรที่สอง (Population II) เป็นส่วนมาก และมีสสารระหว่างดาวในประมาณที่น้อย โดยก๊าซเหล่านี้จะเป็นก๊าซร้อนแต่มีความหนาแน่นต่ำ ทำให้ไม่สามารถก่อตัวเป็นดาวเกิดใหม่ได้ 

กาแล็กซีกังหัน
กาแล็กซีกังหัน (Spiral Galaxy) เป็นกาแล็กซีที่มีใจกลางป่องออก และมีแผ่นสารอยู่โดยรอบ โดยแผ่นสสารนี้ จัดเรียงตัวเป็นแนวคล้ายกับแขนกังหัน (Spiral Arms) กาแล็กซีกังหันแบ่งออกได้หลายกลุ่มตามลักษณะ จำนวน และความชัดเจนของแขน ดังนี้


ภาพถ่ายในช่วงความยาวคลื่นวิทยุของกาแล็กซีทรงรี NGC2915 เป็นกาแล็กซีแบบ BCD

Grand Design Spiral เป็นกาแล็กซีกังหันที่มีแขนที่สังเกตได้ชัดเจนสองแขน ประมาณ 10% ของกาแล็กซีกังหัน จัดอยู่ในกลุ่มนี้ เช่น M51 (Whirlpool Galaxy)

Multiple Arms Spiral เป็นกาแล็กซีกังหันที่มีแขนมากกว่า 2 แขน เป็นกาแล็กซีกังหันที่พบได้ทั่วไป เช่น กาแล็กซีทางช้างเผือก
Flocculent  Spiral เป็นกาแล็กซีกังหันที่มีแขนที่ไม่เด่นชัดหรือไม่ต่อเนื่อง ประมาณ 30% ของกาแล็กซีกังหัน จัดอยู่ในกลุ่มนี้ 

M51(Whirlpool Galaxy) เป็นตัวอย่างหนึ่งของกาแล็กซีแบบกังหันชนิด Grand Design

นอกจากนี้ ยังพบว่า ประมาณ 60% ของกาแล็กซีกังหัน จะมีแถบยื่นออกมาจากใจกลาง จัดเป็น Barred Spiral ซึ่งแขนกังหันจะยื่นต่อออกมาจากแถบนี้อีกชั้นหนึ่ง ดังนั้น กาแล็กซีแบบกังหัน จึงจำแนกออกเป็นสองชนิดหลัก คือ กาแล็กซีแบบกังหัน (Spiral Galaxy, S) และกาแล็กซีแบบกังหันชนิดมีแถบ (Barred Spiral Galaxy, SB) โดยแต่ละชนิดแบ่งออกเป็นชนิดย่อยตามขนาดของใจกลางและความกระชับของแขน คือ ชนิด a, b, c และ d โดยชนิด a จะมีใจกลางใหญ่ที่สุดและมีความกระชับของแขนมากที่สุด ส่วนชนิด d มีใจกลางเล็กที่สุดและมีความกระชับของแขนน้อยที่สุด ตำแหน่งของแขนของกาแล็กซียังแบ่งออกได้เป็นสามกลุ่ม 

คือ กลุ่มที่มีแขนเข้าไปถึงใจกลางของกาแล็กซี (Central Spiral, s) กลุ่มที่มีแขนเข้าไปถึงด้านในของกาแล็กซี (Inner Ring, r) และกลุ่มที่มีแขนเฉพาะที่ด้านนอก (Outer Ring, R) และความชัดเจนของแขนยังถูกแบ่งออกเป็น 5 กลุ่ม โดย I เป็นกลุ่มที่มีความชัดเจนของแขนมากที่สุด และ V เป็นกลุ่มที่มีความชัดเจนของแขนน้อยที่สุด  กาแล็กซีประเภทหนึ่ง เรียกว่า กาแล็กซีแบบเลนติคูลาร์ (Lenticular Galaxy) เป็นกาแล็กซีที่มีใจกลางป่องออกแบบกาแล็กซีกังหัน แต่แผ่นสารที่อยู่โดยรอบไม่มีลักษณะของแขน ซึ่งมีสองแบบ คือแบบไม่มีแถบ (S0) และแบบที่มีแถบยื่นออกมาจากใจกลาง (SB0) 


การเขียนบอกประเภทของกาแล็กซีจะเขียนอักษร s หรือ r 

M101(Pinwheel Galaxy) เป็นกาแล็กซีแบบ Sc(s)I (ที่มา:SEDS) ส่วน NGC4340 เป็น กาแล็กซีแบบ RSB0 (ที่มา: T. Taku)

ไว้ในวงเล็บต่อท้ายอักษร a, b, c, หรือ d ส่วนอักษร R จะเขียนไว้ด้านหน้า เลข I ถึง V จะเขียนไว้ท้ายสุด เช่น M101จัดว่าเป็นกาแล็กซีกังหันแบบ Sc(s)I ส่วน NGC 4340 เป็นแบบ RSB0

M101(Pinwheel Galaxy) เป็นกาแล็กซีแบบ Sc(s)I (ที่มา:SEDS) ส่วน NGC4340 เป็น กาแล็กซีแบบ RSB0 (ที่มา: T. Taku)

กาแล็กซีกังหันจะมีมวลอยู่ระหว่าง 109-1012 เท่าของมวลดวงอาทิตย์ และมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 5 - 100 kpc นอกจากนี้ยังพบว่า กาแล็กซีประเภท Sa หรือ SBa มักจะหมุนเร็วกว่าประเภท Sd หรือ SBd และยังมีอัตราส่วนมวลต่อกำลังส่องสว่างมากกว่า แต่มีก๊าซน้อยกว่า ทำให้พบดาวสีน้ำเงินที่มีอายุน้อยน้อยกว่า

กาแล็กซีแบบไม่มีรูปร่าง 


กาแล็กซีแบบไม่มีรูปร่าง (Irregular Galaxy) เป็นกาแล็กซีที่สสารอยู่กันแบบกระจัดกระจายไม่มีรูปร่างแน่นอน กาแล็กซีประเภทนี้มักจะมีสสารระหว่างดาวและดาวเกิดใหม่จำนวนมาก กาแล็กซีประเภทนี้จะมีมวลประมาณ 108-1010 เท่าของมวลดวงอาทิตย์ และมีขนาดตั้งแต่ 1 -10 kpc ฮับเบิลแบ่งกาแล็กซีประเภทนี้ออกเป็นสองกลุ่ม คือ Irr I เป็นกาแล็กซีแบบไม่มีรูปร่างที่พบรูปแบบซ้อนอยู่ เช่นอาจจะมีแขนกังหันอยู่ภายใน และ Irr II เป็นกาแล็กซีแบบไม่มีรูปร่างหรือรูปแบบใดๆ แต่ เจอราด เดอ แวนคาวเลอร์ (Gerard de Vancouleurs) ได้จัดกาแล็กซีแบบไม่มีรูปร่างนี้ใหม่ 

7 กลุ่มเมฆแมกเจลแลนใหญ่(Large Magellanic Cloud, LMC) และกลุ่มเมฆแมกเจลแลนเล็ก(Small Magellanic Cloud, SMC) เป็



7 กลุ่มเมฆแมกเจลแลนใหญ่(Large Magellanic Cloud, LMC) และกลุ่มเมฆแมกเจลแลนเล็ก(Small Magellanic Cloud, SMC)

โดยจัดให้กลุ่มที่มีรูปร่างของแขนกังหันอยู่ในกลุ่ม Sd หรือ SBd ในกลุ่มกาแล็กซีกังหัน และเพิ่มกลุ่ม Im หรือ Sm เป็นกาแล็กซีแบบแมกเจลแลน คือ เป็นกาแล็กซีแบบไม่มีรูปร่าง โดยมีกาแล็กซีแมกเจลแลนเป็นต้นแบบ และ Ir เป็นกาแล็กซีแบบไม่มีรูปร่าง เช่น M82 

M82 (Cigar Galaxy)เป็นกาแล็กซีแบบไม่มีรูปร่าง (Ir)



คำสำคัญ: กาแล็กซี, การจำแนกประเภทกาแล็กซี, กาแล็กซีทรงรี, กาแล็กซีกังหัน, กาแล็กซีแบบไม่มีรูปร่าง


База данных защищена авторским правом ©shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка